Περίληψη
Το μάθημα αυτό αποτελεί την αρχική ενότητα του κύκλου μαθημάτων και εκθέτει ολόκληρο το πρόγραμμα σπουδών του. Δηλώνει τον σκοπό του κύκλου, τα πρόσωπα στα οποία απευθύνεται, όσα φέρνει από τον Λογισμό I και από την Άλγεβρα και γεωμετρία και τους κύκλους μαθημάτων στους οποίους οδηγεί· διατυπώνει τους επτά γενικούς μαθησιακούς στόχους που θέτει ο κύκλος· περιγράφει τις επτά ενότητες περιεχομένου και τα μαθήματα που τις απαρτίζουν· εκτιμά τον φόρτο εργασίας που απαιτεί ο κύκλος, την κατανομή του ανά ενότητα, έναν προτεινόμενο ρυθμό μελέτης και τις πιστωτικές του μονάδες· εξηγεί πώς είναι δομημένα τα μαθήματά του και πώς είναι σχεδιασμένη η αξιολόγησή του και, τέλος, συμβουλεύει για τον τρόπο μελέτης του.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να περιγράφει τη σειρά των ενοτήτων του κύκλου και να εξηγεί τι προσφέρει η καθεμιά σε όσες ακολουθούν και τι παίρνει από τον Λογισμό I και από την Άλγεβρα και γεωμετρία I και II.
- Να διατυπώνει τους γενικούς μαθησιακούς στόχους του κύκλου και να αναγνωρίζει ποιες ενότητες και ποια μαθήματα συμβάλλουν στον καθένα.
- Να υπολογίζει, με βάση τις εκτιμώμενες ώρες ανά ενότητα, τον φόρτο που απαιτεί ο κύκλος ή ένα μέρος του, και να σχεδιάζει με αυτόν έναν προσωπικό ρυθμό μελέτης.
- Να εξηγεί τη δομή ενός μαθήματος του ιστότοπου και τη χρήση που αξίζει να γίνεται στα παραδείγματα, στα προβλήματα, στις προκλήσεις και στις αξιολογήσεις ενότητας.
Σκοπός και σε ποιους απευθύνεται
Από τα τρία αρχαία προβλήματα που οδήγησαν στον απειροστικό λογισμό, την ταχύτητα ενός κινητού, την εφαπτομένη μιας καμπύλης και το εμβαδόν ενός καμπυλόγραμμου σχήματος, ο Λογισμός I έλυσε τα δύο πρώτα με την παράγωγο. Αυτός ο κύκλος ασχολείται με το τρίτο. Το εμβαδόν ενός καμπυλόγραμμου σχήματος δεν μπορεί να υπολογιστεί αθροίζοντας ένα πεπερασμένο πλήθος ευθύγραμμων κομματιών: προσεγγίζεται με αθροίσματα ορθογωνίων όλο και πιο λεπτά, και το αποτέλεσμα είναι εκείνο που πλησιάζουν αυτά τα αθροίσματα. Για να γίνει η ιδέα ακριβής χρειάζονται δύο πράγματα που ο Λογισμός I δεν είχε: ένας ορισμός του ολοκληρώματος μέσω αθροισμάτων και μια θεωρία των ακολουθιών, που να λέει πότε μια προσέγγιση χωρίς τέλος έχει όριο. Μαζί τους έρχονται τα αθροίσματα απείρων όρων, οι σειρές, και με τις σειρές, η αναπαράσταση μιας συνάρτησης με ένα πολυώνυμο χωρίς τέλος, η σειρά του Τέιλορ.
Σκοπός του είναι να οικοδομήσει τον ολοκληρωτικό λογισμό των συναρτήσεων μιας πραγματικής μεταβλητής πάνω στο αξίωμα πληρότητας και στον ορισμό του ολοκληρώματος μέσω αθροισμάτων, και να συναγάγει από αυτά, με πλήρεις αποδείξεις, πώς βρίσκονται οι παράγουσες και υπολογίζονται τα ολοκληρώματα, ποια μεγέθη μετρούν, πότε συγκλίνουν τα γενικευμένα ολοκληρώματα και οι σειρές, και πώς μια συνάρτηση προσεγγίζεται από τα πολυώνυμα Τέιλορ της και αναπαρίσταται με μια δυναμοσειρά. Αν αυτό ισχύει, ο κύκλος δεν είναι ένα ρεπερτόριο τεχνικών για τον υπολογισμό ολοκληρωμάτων, αλλά ένα αποδεικτικό οικοδόμημα: κάθε αποτέλεσμα που χρησιμοποιείται διατυπώνεται και αποδεικνύεται σε ένα προγενέστερο μάθημα ή στο ίδιο. Ό,τι δεν μπορεί να αποδειχθεί με αυτά τα μέσα λέγεται ρητά και τίποτα δεν εξαρτάται από αυτό: ότι ορισμένες συναρτήσεις, όπως η , δεν έχουν στοιχειώδη παράγουσα, ότι ούτε τα διαφορικά διώνυμα έξω από τις τρεις περιπτώσεις του Τσεμπίσεφ έχουν, και ο χαρακτηρισμός των ολοκληρώσιμων συναρτήσεων μέσω των ασυνεχειών τους αναφέρονται ως γεγονότα που αποδεικνύονται σε μεταγενέστερους κύκλους. Αντίθετα, ο κύκλος κλείνει ένα γεγονός που η Άλγεβρα και γεωμετρία δέχτηκε χωρίς απόδειξη: το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας, από το οποίο εξαρτάται η ανάλυση σε απλά κλάσματα, αποδεικνύεται στην ενότητα 2, ώστε η ολοκλήρωση των ρητών συναρτήσεων να είναι αποδεδειγμένη από την αρχή ως το τέλος.
Απευθύνεται σε όποιον έχει ολοκληρώσει τον κύκλο Λογισμός I ή κατέχει με άλλον τρόπο τα περιεχόμενά του: σε φοιτητές θετικών επιστημών, μηχανικής, οικονομικών ή παιδαγωγικής των μαθηματικών που παρακολουθούν το δεύτερο εξάμηνο απειροστικού λογισμού, και σε όποιον θέλει να ανασυνθέσει με αυστηρότητα έναν ολοκληρωτικό λογισμό που έμαθε ως σύνολο τύπων.
Προαπαιτούμενες γνώσεις και μαθήματα
Προαπαιτούμενο του κύκλου είναι ο κύκλος Λογισμός I, που προϋποθέτει με τη σειρά του τους κύκλους Άλγεβρα και γεωμετρία I και Άλγεβρα και γεωμετρία II. Από τον Λογισμό I, ο κύκλος χρησιμοποιεί τα πάντα: τον ορισμό του ορίου με έψιλον και δέλτα και την άλγεβρά του, τη συνέχεια και το αξίωμα πληρότητας, τα θεωρήματα του Μπολτσάνο και του Βάιερστρας, τους κανόνες παραγώγισης, τα θεωρήματα μέσης τιμής του Λαγκράνζ και του Κωσί, το πόρισμα σύμφωνα με το οποίο δύο συναρτήσεις με την ίδια παράγωγο σε ένα διάστημα διαφέρουν κατά μια σταθερά, τον κανόνα του Λοπιτάλ, την καμπυλότητα μιας γραφικής παράστασης και τη μέθοδο Νεύτωνα-Ράφσον. Πολλές από τις υποσχέσεις του εκπληρώνονται εδώ: το ολοκλήρωμα ως όριο αθροισμάτων ορθογωνίων, οι παράγουσες, η ομοιόμορφη συνέχεια, το πολυώνυμο του Τέιλορ, το φράγμα του σφάλματος του διαφορικού και η ταχύτητα με την οποία συγκλίνει η μέθοδος Νεύτωνα-Ράφσον.
Από την Άλγεβρα και γεωμετρία I, ο κύκλος χρησιμοποιεί κυρίως τα αθροίσματα και τις προόδους, την επαγωγή και το διωνυμικό θεώρημα, τον αριθμό και τη φυσική εκθετική συνάρτηση, τις υπερβολικές συναρτήσεις, τους μιγαδικούς αριθμούς και την ανάλυση σε απλά κλάσματα· από την Άλγεβρα και γεωμετρία II, τις τριγωνομετρικές ταυτότητες, τις πολικές συντεταγμένες, την πολική μορφή των μιγαδικών αριθμών και τη μιγαδική εκθετική συνάρτηση και τον τύπο του Όιλερ, τον οποίο το τελευταίο μάθημα περιεχομένου του κύκλου λαμβάνει ως άθροισμα μιας σειράς.
Όποιος έχει αμφιβολίες για κάποια από αυτές τις γνώσεις μπορεί να επιστρέψει στη σύνθεση της αντίστοιχης ενότητας του Λογισμού I ή της Άλγεβρας και γεωμετρίας· επιπλέον, η αρχική αξιολόγηση κάθε ενότητας περιλαμβάνει ερωτήσεις για όσα η ενότητα θεωρεί γνωστά, με το μάθημα που αξίζει να επαναληφθεί για κάθε λάθος.
Πού οδηγεί
Ένας κύκλος έχει αυτόν ως προαπαιτούμενο: ο κύκλος Λογισμός III: λογισμός πολλών μεταβλητών. Θα ορίσει τα διπλά και τα τριπλά ολοκληρώματα όπως αυτός, με αθροίσματα σε διαμερίσεις ενός ορθογωνίου ή ενός ορθογώνιου παραλληλεπιπέδου, και θα τα υπολογίζει ως διαδοχικά ολοκληρώματα, το καθένα με μια παράγουσα σε μία μόνο μεταβλητή· θα μεταφέρει στις ακολουθίες σημείων του επιπέδου και του χώρου το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας, με το ίδιο επιχείρημα· θα ορίσει το μήκος και την καμπυλότητα των καμπυλών του χώρου όπως εδώ, με μία συντεταγμένη ακόμη, και το εμβαδόν μιας επιφάνειας, που αυτός ο κύκλος αφήνει έξω· και θα μεταφέρει το πολυώνυμο του Τέιλορ στις συναρτήσεις πολλών μεταβλητών. Από αυτό προκύπτει τι αφήνει αυτός ο κύκλος, με ρητή απόφαση, στους κύκλους που ακολουθούν: στον Λογισμό III, τις παραμετρικές καμπύλες γενικά, το θεώρημα της πεπλεγμένης συνάρτησης και τις συναρτήσεις πολλών μεταβλητών· και εκτός αυτού του κύκλου, τις διαφορικές εξισώσεις.
Τα αποτελέσματα του κύκλου θα επανεμφανιστούν και σε κύκλους που δεν τον απαιτούν. Ο κύκλος Μηχανική I: βασικές αρχές της μηχανικής, που θα στηριχθεί σε αυτόν, θα πάρει τη θέση ως παράγουσα της ταχύτητας, τη μετατόπιση και το έργο μιας μεταβλητής δύναμης ως ολοκληρώματα, και την ταχύτητα διαφυγής από τη σύγκλιση ενός γενικευμένου ολοκληρώματος. Στον κύκλο Χρηματοοικονομικά μαθηματικά I, η παρούσα αξία μιας συνεχούς ροής πληρωμών θα είναι ένα ολοκλήρωμα, και η αξία μιας διηνεκούς ράντας, το άθροισμα μιας γεωμετρικής σειράς. Στον κύκλο Ανάλυση δεδομένων με R, η πιθανότητα ενός διαστήματος θα είναι το εμβαδόν κάτω από μια πυκνότητα, μια πυκνότητα ορισμένη σε όλη την ευθεία θα πρέπει να έχει γενικευμένο ολοκλήρωμα ίσο με , και το ολοκλήρωμα του Γκάους θα καθορίσει τη σταθερά της κανονικής κατανομής. Στον κύκλο Προγραμματισμός σε C++ I, η διχοτόμηση παράγει μια ακολουθία εγκιβωτισμένων διαστημάτων· αυτός ο κύκλος εξηγεί γιατί συγκλίνει και, με τα φράγματα του σφάλματος, πόσες επαναλήψεις, όροι μιας σειράς ή υποδιαστήματα ενός κανόνα αριθμητικής ολοκλήρωσης αρκούν σε ένα πρόγραμμα για δεδομένη ακρίβεια.
Γενικοί μαθησιακοί στόχοι
Οι στόχοι που ακολουθούν περιγράφουν τι πρέπει να μπορεί να κάνει όποιος ολοκληρώνει τον κύκλο. Ο καθένας διατυπώνεται ως παρατηρήσιμη επίδοση, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί με μια συγκεκριμένη εργασία· κάθε μάθημα δηλώνει, με τη σειρά του, τους δικούς του στόχους, και το μάθημα ολοκλήρωσης δείχνει, μάθημα προς μάθημα, σε ποιον από αυτούς τους επτά αντιστοιχίστηκε το καθένα. Οι στόχοι αριθμούνται ώστε να μπορούν να αναφέρονται σε εκείνο το μάθημα.
- Στόχος 1. Να αποδεικνύει τις προτάσεις του ολοκληρωτικού λογισμού με ρητό παραγωγικό συλλογισμό: να γράφει ως προτάσεις με ποσοδείκτες τους ορισμούς του ορίου ακολουθίας, της ολοκληρωσιμότητας και της ομοιόμορφης σύγκλισης, και να τους αρνείται· να συνάγει από το αξίωμα πληρότητας τα θεωρήματα ύπαρξης, όπως τη μονότονη σύγκλιση, το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας, το κριτήριο του Κωσί και την ολοκληρωσιμότητα των συνεχών συναρτήσεων· να δείχνει με αντιπαραδείγματα ότι μια παραδοχή δεν μπορεί να παραλειφθεί· και να διακρίνει σε κάθε αποτέλεσμα τι ορίζεται, τι αποδεικνύεται και τι αναφέρεται ως γεγονός μεταγενέστερων κύκλων.
- Στόχος 2. Να βρίσκει παράγουσες με τα θεωρήματα της αλλαγής μεταβλητής, της ολοκλήρωσης κατά παράγοντες και της αλλαγής μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, με τις τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις, την ανάλυση σε απλά κλάσματα και τις ρητοποιήσεις, δηλώνοντας το διάστημα στο οποίο ισχύει η καθεμιά, και να υπολογίζει ορισμένα και γενικευμένα ολοκληρώματα των οποίων η ολοκληρωτέα συνάρτηση δεν έχει στοιχειώδη παράγουσα με τις συμμετρίες, τα ολοκληρώματα του Γουόλις, την παραγώγιση ως προς μια παράμετρο, το ολοκλήρωμα του Γκάους και τη συνάρτηση γάμμα.
- Στόχος 3. Να υπολογίζει όρια ακολουθιών και να αποφαίνεται για τη σύγκλισή τους με τον ορισμό, τη μονότονη σύγκλιση, τις υπακολουθίες και το κριτήριο του Κωσί, να μελετά τις ακολουθίες που ορίζονται αναδρομικά και την επανάληψη μιας συστολής, να αποδεικνύει από το αξίωμα πληρότητας τα θεωρήματα Μπολτσάνο-Βάιερστρας και Χάινε-Κάντορ και το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας, και να χρησιμοποιεί τον χαρακτηρισμό του ορίου και της συνέχειας μέσω ακολουθιών.
- Στόχος 4. Να ορίζει το ολοκλήρωμα του Ρίμαν με τα αθροίσματα Νταρμπού, να αποδεικνύει το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας και την ολοκληρωσιμότητα των μονότονων και των συνεχών συναρτήσεων, να συνάγει τις ιδιότητες του ολοκληρώματος και τα θεωρήματα μέσης τιμής για ολοκληρώματα, να αποδεικνύει το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού και τον κανόνα του Μπάροου, και να υπολογίζει με αυτά ολοκληρώματα και όρια αθροισμάτων Ρίμαν.
- Στόχος 5. Να αποφαίνεται για τη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων και αριθμητικών σειρών με τα κριτήρια του Κωσί, της σύγκρισης, το ολοκληρωτικό, της ρίζας και του λόγου, τα λεπτά κριτήρια των Κούμερ, Ράαμπε και Γκάους, και εκείνα των Λάιμπνιτς, Ντιρικλέ και Άμπελ, να διακρίνει την απόλυτη σύγκλιση από την υπό συνθήκη και να αναγνωρίζει ποιες πράξεις διατηρούν ένα άθροισμα, να διακρίνει την κατά σημείο σύγκλιση από την ομοιόμορφη στις ακολουθίες και σειρές συναρτήσεων και στα ολοκληρώματα με παράμετρο, και να βρίσκει την ακτίνα και το διάστημα σύγκλισης μιας δυναμοσειράς.
- Στόχος 6. Να προσεγγίζει συναρτήσεις με το πολυώνυμο του Τέιλορ και να τις αναπαριστά με τη σειρά Τέιλορ τους, και να προσεγγίζει ολοκληρώματα, αθροίσματα σειρών, ρίζες και σταθερές με τους κανόνες του μέσου σημείου, των τραπεζίων και του Σίμπσον, τα υπόλοιπα του Τέιλορ και των σειρών, την επανάληψη μιας συστολής και τον τύπο του Στέρλινγκ, φράσσοντας σε κάθε περίπτωση το σφάλμα και επιλέγοντας την τάξη, το πλήθος των όρων ή το πλήθος των υποδιαστημάτων που εξασφαλίζουν δεδομένη ακρίβεια.
- Στόχος 7. Να διατυπώνει με το ολοκλήρωμα τη μέτρηση γεωμετρικών μεγεθών, όπως το εμβαδόν μεταξύ γραφικών παραστάσεων, σε πολικές συντεταγμένες και μη φραγμένων χωρίων, τον όγκο με διατομές και τον όγκο των στερεών εκ περιστροφής, το μήκος τόξου, την καμπυλότητα και τη μέση τιμή μιας συνάρτησης, με αφετηρία τις απαιτήσεις που πρέπει να πληροί κάθε μέτρο και διακρίνοντας τι ορίζεται από τι αποδεικνύεται, και να κοινοποιεί γραπτώς τις διατυπώσεις, τους υπολογισμούς και τις αποδείξεις με σωστό συμβολισμό, πλήρη επιχειρηματολογία και έλεγχο της αληθοφάνειας των αποτελεσμάτων.
Οι στόχοι 2, 3 και 4 αντιστοιχούν, κατά βάση, στις τρεις πρώτες ενότητες περιεχομένου: ο 2 στην ενότητα 1, που μελετά τις παράγουσες· ο 3 στην ενότητα 2, που μελετά τις ακολουθίες· ο 4 στην ενότητα 3, που ορίζει το ολοκλήρωμα. Ο στόχος 7, στο σκέλος του που αφορά τη μέτρηση, αντιστοιχεί στην ενότητα 4· ο 5 συγκεντρώνει τις ενότητες 5 και 6 και το σκέλος της ενότητας 7 για τις σειρές συναρτήσεων και τις δυναμοσειρές· ο 6, τα μαθήματα για το πολυώνυμο και τη σειρά του Τέιλορ και εκείνο της αριθμητικής ολοκλήρωσης. Αρκετοί είναι, επιπλέον, νήματα που διατρέχουν τον κύκλο. Οι τεχνικές του στόχου 2 επανέρχονται στην ενότητα 3, με τις συμμετρίες και τα ολοκληρώματα του Γουόλις, και στην ενότητα 5, με την παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος, το ολοκλήρωμα του Γκάους και τη συνάρτηση γάμμα· γι’ αυτό αυτά τα τρία μαθήματα έχουν ως κύριο τον στόχο 2, αν και ανήκουν σε άλλες ενότητες. Η πληρότητα του στόχου 3 στηρίζει την ολοκληρωσιμότητα των συνεχών συναρτήσεων, τα κριτήρια του Κωσί για ολοκληρώματα και για σειρές και την ακτίνα σύγκλισης μιας δυναμοσειράς. Η προσέγγιση με φράγμα του σφάλματος, του στόχου 6, εμφανίζεται στις ενότητες 2 έως 7: στον αριθμό και στις συστολές, στα ολοκληρώματα του Γουόλις, στην αριθμητική ολοκλήρωση, στον τύπο του Στέρλινγκ, στα υπόλοιπα των σειρών και στο πολυώνυμο του Τέιλορ. Ο πρώτος και ο έβδομος, αντίθετα, είναι εγκάρσιοι: δεν ανήκουν σε μία ενότητα, αλλά ασκούνται σε όλες. Από αυτό προκύπτει ότι η επίτευξή τους δεν μπορεί να αποδοθεί σε ένα συγκεκριμένο μάθημα, και ότι αξίζει να καλλιεργούνται σε όλη τη διάρκεια του κύκλου. Ωστόσο, και οι δύο έχουν επίσης μαθήματα που τους υπηρετούν κατά κύριο λόγο: ο πρώτος, τις επτά συνθέσεις, ο κεντρικός πυρήνας των οποίων ανασυνθέτει την αποδεικτική αλυσίδα κάθε ενότητας· ο έβδομος, τα μαθήματα της ενότητας 4 στα οποία η διατύπωση ενός μέτρου είναι η ίδια η ύλη. Οι εφαρμογές του κύκλου είναι γεωμετρικές και αριθμητικές· εκείνες της φυσικής θα μελετηθούν στους κύκλους μηχανικής.
Περιεχόμενα
Ο κύκλος οργανώνεται σε εννέα ενότητες. Η πρώτη και η τελευταία πλαισιώνουν τη διαδρομή· οι επτά ενδιάμεσες αναπτύσσουν τα περιεχόμενα. Καθεμιά από αυτές ανοίγει με ένα εισαγωγικό μάθημα, που παρουσιάζει τα μαθήματά της, το ιστορικό υπόβαθρο των ιδεών της, το πρόβλημα από το οποίο γεννήθηκαν και τη σημασία τους, και κλείνει με ένα μάθημα σύνθεσης, που ανασυνθέτει την αποδεικτική αλυσίδα της ενότητας, τη συνδέει με τον υπόλοιπο κύκλο, με τον Λογισμό I και με την Άλγεβρα και γεωμετρία, και προτείνει δέκα προκλήσεις μεγαλύτερης δυσκολίας από τα προβλήματα των μαθημάτων. Η διάταξη των ενοτήτων οφείλεται σε μια απόφαση: το αόριστο ολοκλήρωμα, που χρειάζεται μόνο παραγώγους, προηγείται του ορισμένου, και ανάμεσά τους μπαίνει η μελέτη των ακολουθιών που χρειάζεται το ορισμένο ολοκλήρωμα· οι σειρές, που χρησιμοποιούν το ολοκλήρωμα σε ένα από τα κριτήριά τους, επανέρχονται στις ακολουθίες στο τέλος του κύκλου.
Ενότητα 0. Παρουσίαση του μαθήματος
Αποτελείται από αυτό το μάθημα, που ορίζει τον σκοπό, τους γενικούς στόχους, τα περιεχόμενα, τον φόρτο εργασίας και τον σχεδιασμό του κύκλου.
Ενότητα 1. Παράγουσες και τεχνικές ολοκλήρωσης
Στόχος της είναι να ορίσει την παράγουσα και το αόριστο ολοκλήρωμα, να αποδείξει ότι δύο παράγουσες σε ένα διάστημα διαφέρουν κατά μια σταθερά, και να αποδείξει, διατρέχοντας αντίστροφα τους κανόνες παραγώγισης, τα θεωρήματα της αλλαγής μεταβλητής και της ολοκλήρωσης κατά παράγοντες· να βρει με αυτά τις παράγουσες των τριγωνομετρικών συναρτήσεων, των τετραγωνικών ριζών πολυωνύμων δευτέρου βαθμού και των ρητών συναρτήσεων, η ανάλυση των οποίων σε απλά κλάσματα αποδεικνύεται με την ταυτότητα του Μπεζού, και να ρητοποιήσει τις ολοκληρωτέες συναρτήσεις που το επιτρέπουν, δηλώνοντας πάντοτε το διάστημα στο οποίο ισχύει κάθε παράγουσα.
- Παράγουσες και τεχνικές ολοκλήρωσης: εισαγωγή.
- Παράγουσες και αόριστο ολοκλήρωμα.
- Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής.
- Ολοκλήρωση κατά παράγοντες.
- Τριγωνομετρικά ολοκληρώματα.
- Τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις.
- Ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων.
- Ολοκλήρωση με ρητοποίηση.
- Παράγουσες και τεχνικές ολοκλήρωσης: σύνθεση και προκλήσεις.
Ενότητα 2. Ακολουθίες
Στόχος της είναι να ορίσει το όριο ακολουθίας και να μεταφέρει σε αυτό τα θεωρήματα ορίων του Λογισμού I· να συναγάγει από το αξίωμα πληρότητας τη σύγκλιση των μονότονων και φραγμένων ακολουθιών, το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας, με το οποίο αποδεικνύεται το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας, και το κριτήριο του Κωσί· να μελετήσει τις αναδρομικές σχέσεις και το θεώρημα σταθερού σημείου για συστολές, με τα φράγματα του σφάλματός τους, και να αποδείξει με ακολουθίες το θεώρημα Χάινε-Κάντορ για την ομοιόμορφη συνέχεια, που χρειάζεται η ενότητα που ακολουθεί.
- Ακολουθίες: εισαγωγή.
- Ακολουθίες και το όριό τους.
- Μονότονες ακολουθίες και ο αριθμός .
- Υπακολουθίες, Μπολτσάνο-Βάιερστρας, ανώτερο και κατώτερο όριο.
- Ακολουθίες Κωσί.
- Ακολουθίες, συναρτήσεις και ομοιόμορφη συνέχεια.
- Ακολουθίες: σύνθεση και προκλήσεις.
Ενότητα 3. Το ορισμένο ολοκλήρωμα
Στόχος της είναι να ορίσει το ολοκλήρωμα του Ρίμαν με τα αθροίσματα Νταρμπού, να αποδείξει το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας και την ολοκληρωσιμότητα των μονότονων και των συνεχών συναρτήσεων, να συναγάγει τις ιδιότητες του ολοκληρώματος και τα θεωρήματα μέσης τιμής για ολοκληρώματα, να αποδείξει το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού και τον κανόνα του Μπάροου, που ενώνουν το ορισμένο ολοκλήρωμα με το αόριστο, και να υπολογίσει ορισμένα ολοκληρώματα με συμμετρίες, με τις σχέσεις ορθογωνιότητας και με τα ολοκληρώματα του Γουόλις.
- Το ορισμένο ολοκλήρωμα: εισαγωγή.
- Το πρόβλημα του εμβαδού.
- Το ολοκλήρωμα του Ρίμαν.
- Ολοκληρώσιμες συναρτήσεις.
- Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
- Το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού.
- Τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα.
- Το ορισμένο ολοκλήρωμα: σύνθεση και προκλήσεις.
Ενότητα 4. Εφαρμογές του ολοκληρώματος
Στόχος της είναι να ορίσει με το ολοκλήρωμα, με αφετηρία τις απαιτήσεις που πρέπει να πληροί κάθε μέτρο, το εμβαδόν μεταξύ γραφικών παραστάσεων και σε πολικές συντεταγμένες, τον όγκο των στερεών με διατομές και τον όγκο των στερεών εκ περιστροφής, και τη μέση τιμή μιας συνάρτησης· να ορίσει το μήκος μιας καμπύλης ως ελάχιστο άνω φράγμα, και την καμπυλότητά της, αποδεικνύοντας τους τύπους του καθενός· και να προσεγγίσει τα ολοκληρώματα που δεν μπορούν να υπολογιστούν με τους κανόνες του μέσου σημείου, των τραπεζίων και του Σίμπσον, με εγγυημένο φράγμα του σφάλματος.
- Εφαρμογές του ολοκληρώματος: εισαγωγή.
- Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
- Όγκοι στερεών.
- Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
- Αριθμητική ολοκλήρωση.
- Εφαρμογές του ολοκληρώματος: σύνθεση και προκλήσεις.
Ενότητα 5. Γενικευμένα ολοκληρώματα
Στόχος της είναι να επεκτείνει το ολοκλήρωμα στα μη φραγμένα διαστήματα και στις μη φραγμένες συναρτήσεις ως όριο, να αποφανθεί για τη σύγκλισή του με τα κριτήρια του Κωσί και της σύγκρισης, να διακρίνει την απόλυτη σύγκλιση από την υπό συνθήκη με τα κριτήρια του Ντιρικλέ και του Άμπελ, να παραγωγίσει κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος με την ομοιόμορφη σύγκλιση, και να υπολογίσει με όλα αυτά το ολοκλήρωμα του Γκάους, τη συνάρτηση γάμμα και τον τύπο του Στέρλινγκ.
- Γενικευμένα ολοκληρώματα: εισαγωγή.
- Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
- Υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
- Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
- Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
- Γενικευμένα ολοκληρώματα: σύνθεση και προκλήσεις.
Ενότητα 6. Αριθμητικές σειρές
Στόχος της είναι να ορίσει το άθροισμα μιας σειράς ως το όριο των μερικών αθροισμάτων της, να αποδείξει τα κριτήρια σύγκλισης, από τη σύγκριση, το ολοκληρωτικό κριτήριο, τη ρίζα και τον λόγο ως τα λεπτά κριτήρια των Κούμερ, Ράαμπε, Γκάους και Γερμάκοφ και εκείνα των Λάιμπνιτς, Ντιρικλέ και Άμπελ για τις σειρές μεταβλητού προσήμου, να διακρίνει την απόλυτη σύγκλιση από την υπό συνθήκη και να αποδείξει ποιες πράξεις διατηρούν το άθροισμα μιας σειράς: την ομαδοποίηση, την αναδιάταξη και τον πολλαπλασιασμό.
- Αριθμητικές σειρές: εισαγωγή.
- Αριθμητικές σειρές και η σύγκλισή τους.
- Σειρές θετικών όρων.
- Κριτήρια του λόγου και της ρίζας.
- Λεπτά κριτήρια σύγκλισης.
- Εναλλάσσουσες σειρές και υπό συνθήκη σύγκλιση.
- Απόλυτη σύγκλιση, αναδιατάξεις και γινόμενο σειρών.
- Αριθμητικές σειρές: σύνθεση και προκλήσεις.
Ενότητα 7. Πολυώνυμο του Τέιλορ και δυναμοσειρές
Στόχος της είναι να αποδείξει τον τύπο του Τέιλορ με τα υπόλοιπα του Πεάνο, του Λαγκράνζ, του Κωσί και σε ολοκληρωτική μορφή, και να φράξει με αυτόν το σφάλμα μιας προσέγγισης και την ταχύτητα της μεθόδου Νεύτωνα-Ράφσον· να διακρίνει την κατά σημείο σύγκλιση από την ομοιόμορφη στις ακολουθίες και σειρές συναρτήσεων· να μελετήσει τις δυναμοσειρές, την ακτίνα σύγκλισής τους και την παραγώγιση και ολοκλήρωσή τους όρο προς όρο· να αναπαραστήσει τις στοιχειώδεις συναρτήσεις με τη σειρά Τέιλορ τους, και να υπολογίσει με σειρές ολοκληρώματα και αξιοσημείωτες σταθερές, ως την αρρητότητα του και τον τύπο του Όιλερ.
- Πολυώνυμο του Τέιλορ και δυναμοσειρές: εισαγωγή.
- Το πολυώνυμο του Τέιλορ.
- Το υπόλοιπο του Τέιλορ και οι εφαρμογές του.
- Ακολουθίες και σειρές συναρτήσεων.
- Δυναμοσειρές.
- Σειρές του Τέιλορ των στοιχειωδών συναρτήσεων.
- Σειρές, ολοκληρώματα και αξιοσημείωτες σταθερές.
- Πολυώνυμο του Τέιλορ και δυναμοσειρές: σύνθεση και προκλήσεις.
Ενότητα 8. Ολοκλήρωση του μαθήματος
Αποτελείται από το μάθημα Τελικός απολογισμός του Λογισμού II, που υπενθυμίζει τους επτά γενικούς στόχους, δείχνει σε ένα σχήμα σε ποιον από αυτούς αντιστοιχίστηκε κάθε μάθημα του κύκλου και ποιους ειδικούς στόχους πέτυχε κάθε ενότητα, και συγκεντρώνει ανά στόχο την πρώτη προσπάθεια των τελικών αξιολογήσεων.
Φόρτος εργασίας και πιστωτικές μονάδες
Ο φόρτος ενός κύκλου δεν μετριέται με τις ώρες παράδοσης, που σε έναν ασύγχρονο κύκλο δεν υπάρχουν, αλλά με τη συνολική εργασία όποιου τον μελετά: ανάγνωση, παρακολούθηση των αποδείξεων, επίλυση προβλημάτων και επανάληψη. Η εκτίμηση ακολουθεί την ίδια μέθοδο σε όλους τους κύκλους του ιστότοπου: λογαριάζει τον χρόνο ανάγνωσης του κειμένου κάθε μαθήματος με εκατό λέξεις το λεπτό, μετρώντας κάθε τύπο ως μία λέξη, είκοσι λεπτά ανά λυμένο πρόβλημα, τριάντα πέντε ανά προτεινόμενο πρόβλημα, σαράντα πέντε ανά πρόκληση και δώδεκα ανά αρχική ή τελική αξιολόγηση, και προσθέτει ένα περιθώριο ενός δεκάτου για την επανάληψη.
Αποτελέσματα
Τα μαθήματα των ενοτήτων 1 έως 7 περιέχουν συνολικά λυμένα προβλήματα, προτεινόμενα προβλήματα και προκλήσεις, καθώς και δεκατέσσερις αξιολογήσεις ενότητας. Ο εκτιμώμενος φόρτος ανά ενότητα, στρογγυλεμένος στην ώρα, είναι ο εξής:
- Ενότητα 0, παρουσίαση του μαθήματος: ώρα.
- Ενότητα 1, παράγουσες και τεχνικές ολοκλήρωσης: ώρες.
- Ενότητα 2, ακολουθίες: ώρες.
- Ενότητα 3, το ορισμένο ολοκλήρωμα: ώρες.
- Ενότητα 4, εφαρμογές του ολοκληρώματος: ώρες.
- Ενότητα 5, γενικευμένα ολοκληρώματα: ώρες.
- Ενότητα 6, αριθμητικές σειρές: ώρες.
- Ενότητα 7, πολυώνυμο του Τέιλορ και δυναμοσειρές: ώρες.
- Ενότητα 8, ολοκλήρωση του μαθήματος: λιγότερο από ώρα.
Οι επτά ενότητες περιεχομένου έχουν παρόμοιο φόρτο, μεταξύ περίπου και περίπου ωρών: η ενότητα 1 συγκεντρώνει περισσότερα μαθήματα· οι ενότητες 4 και 5, λιγότερα· και οι ενότητες 6 και 7, εκτενέστερα μαθήματα. Το σύνολο είναι περίπου ώρες εργασίας. Αξίζει να διαβαστεί αυτός ο αριθμός ως αυτό που είναι: μια εκτίμηση για όποιον μελετά όλες τις αποδείξεις και λύνει όλα τα προβλήματα και τις προκλήσεις. Όποιος έχει ήδη μελετήσει ολοκληρωτικό λογισμό, ή περιορίζεται στα προτεινόμενα προβλήματα χωρίς να καταπιαστεί με τις προκλήσεις, θα χρειαστεί αρκετά λιγότερο· όποιος μελετά το θέμα για πρώτη φορά μπορεί να χρειαστεί περισσότερο, κυρίως στις ενότητες 2 και 3, όπου η πληρότητα και τα αθροίσματα Νταρμπού απαιτούν ένα νέο είδος επιχειρήματος.
Ωστόσο, ο αριθμός είναι ονομαστικός: είναι αυτός που καθορίζει τις πιστωτικές μονάδες του κύκλου, και προϋποθέτει ανάγνωση με σταθερό ρυθμό και τρία τέταρτα της ώρας ανά πρόκληση. Όσο δεν έχει μετρηθεί με πραγματικούς φοιτητές, αξίζει να συνοδεύεται από ένα ρεαλιστικό εύρος. Αν η ανάγνωση προχωρούσε με τον μισό από τον υποτιθέμενο ρυθμό, όπως συμβαίνει όταν κάθε απόδειξη ξαναγράφεται με χαρτί και μολύβι, και κάθε πρόκληση απαιτούσε εβδομήντα πέντε λεπτά αντί για σαράντα πέντε, η ίδια μέθοδος θα έδινε περίπου ώρες. Άρα ο αναμενόμενος φόρτος βρίσκεται μεταξύ περίπου και περίπου ωρών. Το ανώτερο άκρο είναι ένα συνετό φράγμα, όχι μέτρηση· το εύρος θα διορθωθεί όταν γίνει γνωστός ο χρόνος που αφιερώνουν όσοι μελετούν τον κύκλο, και ως τότε οι πιστωτικές μονάδες υπολογίζονται με τον ονομαστικό αριθμό.
Προτεινόμενος ρυθμός
Για να ονομάσει τους ρυθμούς, αυτό το πρόγραμμα χρησιμοποιεί το ίδιο κριτήριο με τα άλλα προγράμματα του ιστότοπου: η πλήρης φοίτηση είναι ένα ακαδημαϊκό έτος πιστωτικών μονάδων, περίπου ώρες μοιρασμένες σε περίπου σαράντα εβδομάδες, δηλαδή περίπου ώρες την εβδομάδα, και η μερική φοίτηση είναι το μισό, περίπου ώρες την εβδομάδα. Ο Λογισμός II είναι εκτενέστερος από τον Λογισμό I: σε ένα εξάμηνο δεκαέξι εβδομάδων θα απαιτούσε περίπου ώρες την εβδομάδα, πρακτικά τη μερική φοίτηση, και περίπου με το ρεαλιστικό εύρος, κάτι περισσότερο. Από αυτό προκύπτει ένας προτεινόμενος ρυθμός είκοσι τεσσάρων εβδομάδων, ενάμισι εξάμηνο, με περίπου ώρες μελέτης την εβδομάδα, ή περίπου με το ρεαλιστικό εύρος, κάτω από τη μερική φοίτηση· έτσι ο κύκλος μπορεί να μελετηθεί μαζί με έναν άλλον.
Όποιος μπορεί να του αφιερώσει ολόκληρη τη μερική φοίτηση θα τον ολοκληρώσει σε ένα εξάμηνο δεκαέξι εβδομάδων, πράγμα που ισοδυναμεί με τον φόρτο όποιου δεν μελετά κανέναν άλλο απαιτητικό κύκλο την ίδια περίοδο. Ένας πιο χαλαρός ρυθμός, περίπου ωρών την εβδομάδα, τον επεκτείνει σε δύο εξάμηνα, που μπορούν να μοιραστούν ως εξής: οι ενότητες 0 έως 4, οι παράγουσες, οι ακολουθίες, το ορισμένο ολοκλήρωμα και οι εφαρμογές του, καταλαμβάνουν περίπου ώρες, και οι ενότητες 5 έως 8, τα γενικευμένα ολοκληρώματα, οι σειρές, το πολυώνυμο του Τέιλορ και το κλείσιμο του κύκλου, περίπου .
Πιστωτικές μονάδες
Οι πιστωτικές μονάδες αυτού του ιστότοπου μετρούν τον συνολικό φόρτο εργασίας που απαιτεί ένας κύκλος από όποιον τον μελετά (την ανάγνωση, τα προβλήματα, τις προκλήσεις και την επανάληψη), και όχι τις ώρες διδασκαλίας. Μία πιστωτική μονάδα αντιστοιχεί σε περίπου ώρες εργασίας, και ένα έτος πλήρους φοίτησης σε πιστωτικές μονάδες, δηλαδή σε περίπου ώρες· είναι το ίδιο κριτήριο με το οποίο η παραπάνω παράγραφος ονομάζει τους ρυθμούς μελέτης.
Ωστόσο, αν διαιρέσουμε τις εκτιμώμενες ώρες με , προκύπτει 10,98, που στρογγυλεύεται σε . Αν δεχτούμε για την πιστωτική μονάδα ένα εύρος από έως ώρες εργασίας, ο αριθμός των πιστωτικών μονάδων του κύκλου φράσσεται μεταξύ 10,1 και 12,1:
Άρα ο κύκλος έχει πιστωτικές μονάδες, λίγο περισσότερο από το ένα έκτο ενός έτους πλήρους φοίτησης. Όποιος επιθυμεί να μελετήσει μόνο ένα μέρος του κύκλου μπορεί να χρησιμοποιήσει τον κατάλογο των ωρών ανά ενότητα: οι ενότητες 0 έως 4, για παράδειγμα, αθροίζουν περίπου ώρες, δηλαδή περίπου πιστωτικές μονάδες.
Η χρησιμότητά τους είναι πρακτική: επιτρέπουν να συγκρίνει κανείς μεταξύ τους τον φόρτο των κύκλων του ιστότοπου και να αποφασίσει πόσους συμφέρει να μελετά ταυτόχρονα χωρίς να υπερβαίνει τον διαθέσιμο χρόνο. Με μερική φοίτηση επί ένα εξάμηνο δεκαέξι εβδομάδων, δηλαδή με περίπου ώρες, μπορεί κανείς, για παράδειγμα, να αναλάβει κύκλους που αθροίζουν περίπου πιστωτικές μονάδες· με πλήρη φοίτηση στο ίδιο εξάμηνο, περίπου .
Αυτές οι πιστωτικές μονάδες είναι ένα μέτρο του ίδιου του ιστότοπου για τον προγραμματισμό της μελέτης: δεν αντιστοιχούν σε κανένα επίσημο σύστημα πιστωτικών μονάδων ούτε συνεπάγονται ακαδημαϊκή αναγνώριση από κανένα ίδρυμα.
Σχεδιασμός του κύκλου
Μορφή
Ο κύκλος είναι ασύγχρονος, διαδικτυακός και με αυτόνομο ρυθμό: δεν έχει ημερομηνίες, ζωντανές συνεδρίες ούτε προθεσμίες, και κάθε φοιτητής προχωρά με την ταχύτητα που του επιτρέπουν η προετοιμασία και ο χρόνος του. Θα προσφέρεται στις δεκατέσσερις γλώσσες του ιστότοπου, με τα ίδια μαθηματικά σε όλες: οι τύποι και τα βήματα των αποδείξεων θα είναι ίδια σε κάθε έκδοση, και θα μεταφράζεται μόνο το κείμενο. Κάθε μάθημα δηλώνει ποιο μάθημα καλό είναι να έχει μελετηθεί πριν, που είναι εκείνο που προηγείται στον κύκλο· αυτό εδώ, το πρώτο, παραπέμπει στην τελευταία σύνθεση του Λογισμού I, ώστε η προτεινόμενη σειρά να είναι ρητή και να μπορεί να επαληθευτεί.
Η δομή ενός μαθήματος
Όλα τα θεματικά μαθήματα ακολουθούν την ίδια δομή. Αρχίζουν με μια περίληψη και με έναν κατάλογο δικών τους μαθησιακών στόχων, διατυπωμένων ως παρατηρήσιμες επιδόσεις. Ακολουθεί η θεωρία, με τους ορισμούς, τα θεωρήματα διατυπωμένα με ακρίβεια και τις αποδείξεις τους, καθώς και τα παραδείγματα. Οι αποδείξεις και τα παραδείγματα παρουσιάζονται ως αναπαραγωγοί βημάτων: κάθε βήμα γράφει μια γραμμή του συλλογισμού, φωτίζει τους όρους που συμμετέχουν και, όταν στηρίζεται σε προγενέστερο αποτέλεσμα, επιστρέφει σε αυτό και το φωτίζει όσο διαβάζεται, ώστε η μνήμη του συλλογισμού να μένει ορατή· πολλά συνοδεύονται από ένα σχήμα που αλλάζει σε κάθε βήμα. Το μάθημα κλείνει με πέντε λυμένα προβλήματα, με τη λύση τους βήμα προς βήμα, και πέντε προτεινόμενα προβλήματα, το καθένα με μια διπλωμένη υπόδειξη και, μετά, το τελικό αποτέλεσμα, ώστε ο φοιτητής να ελέγχει το αποτέλεσμά του χωρίς να του αποκαλύπτεται ο δρόμος· ορισμένα προτεινόμενα προβλήματα, ιδίως εκείνα απόδειξης, προσθέτουν, διπλωμένη μετά το αποτέλεσμα, μια αναλυτική λύση, που αξίζει να ανοίγεται μόνο αφού έχει συνταχθεί η δική του.
Τα εισαγωγικά μαθήματα και τα μαθήματα σύνθεσης έχουν δική τους δομή. Η εισαγωγή παρουσιάζει την ενότητα, την ιστορία της, το πρόβλημα από το οποίο γεννήθηκε και τη σημασία της· η σύνθεση ανασυνθέτει σε ένα σχήμα την αποδεικτική αλυσίδα της ενότητας, με τα αποτελέσματα που επαναχρησιμοποιεί και τους κρίκους που αποδεικνύει, τη συνδέει με τις ενότητες που προηγούνται, με τον Λογισμό I και με την Άλγεβρα και γεωμετρία, και προτείνει δέκα προκλήσεις, την καθεμιά με υπόδειξη, τελικό αποτέλεσμα και μια διπλωμένη αναλυτική λύση, που συνδυάζουν διάφορα μαθήματα και απαιτούν περισσότερη επινοητικότητα από τα προτεινόμενα προβλήματα.
Ο αναγνώστης φωνής
Κάθε μάθημα μπορεί να ακουστεί φωναχτά με τον αναγνώστη του ιστότοπου, που χρησιμοποιεί τις φωνές της ίδιας της συσκευής: το κείμενο διαβάζεται όπως είναι γραμμένο και οι τύποι προφέρονται με λέξεις, μαζί με το σύμβολο του ολοκληρώματος και τα άκρα του. Αυτό επιτρέπει να γίνεται επανάληψη ενός μαθήματος μακριά από την οθόνη, να παρακολουθείται μια απόδειξη ακούγοντάς την ενώ κανείς κοιτάζει τον αναπαραγωγό βημάτων, και να μελετά κανείς με προβλήματα όρασης.
Αξιολόγηση
Ο κύκλος δεν βαθμολογεί ούτε πιστοποιεί: η αξιολόγησή του στον ιστότοπο είναι διαμορφωτική. Τα προτεινόμενα προβλήματα επιτρέπουν να ελεγχθεί η επίτευξη των στόχων κάθε μαθήματος, και οι προκλήσεις, η επίτευξη των στόχων κάθε ενότητας. Καθεμιά από τις επτά ενότητες περιεχομένου έχει, επιπλέον, μια αρχική αξιολόγηση στην εισαγωγή της και μια τελική στη σύνθεσή της, πριν από τις προκλήσεις: σύντομες αυτοαξιολογήσεις, που διορθώνονται στον φυλλομετρητή χωρίς βαθμολογία. Η αρχική έχει από τέσσερις έως επτά ερωτήσεις για την ενότητα, μία για κάθε μάθημα περιεχομένου, συν τέσσερις έως έξι για όσα η ενότητα θεωρεί γνωστά από τις ενότητες που προηγούνται, από τον Λογισμό I ή από την Άλγεβρα και γεωμετρία, και η τελική, από έξι έως εννέα· και οι δύο δείχνουν ποιο μάθημα αξίζει να επαναληφθεί για κάθε λάθος και συγκρίνονται μεταξύ τους για να φανεί η πρόοδος. Ο τελικός απολογισμός συγκεντρώνει την πρώτη προσπάθεια κάθε τελικής αξιολόγησης σε ένα προφίλ ανά γενικό στόχο, που φυλάσσεται, όπως κι εκείνες, μόνο στον φυλλομετρητή του φοιτητή. Η επικύρωση των δεξιοτήτων, με αξία πιστοποίησης, θα γίνει αργότερα και εκτός αυτού του ιστότοπου, σε άλλη πλατφόρμα.
Για τους γενικούς στόχους προτείνονται, επιπλέον, τα ακόλουθα τεκμήρια επίτευξης, που κάθε φοιτητής μπορεί να παραγάγει μόνος του:
- Στόχος 1: να συντάξει, χωρίς να συμβουλευτεί το μάθημα, την απόδειξη ενός θεωρήματος του κύκλου, όπως εκείνο της ολοκληρωσιμότητας των συνεχών συναρτήσεων ή το θεώρημα Χάινε-Κάντορ, και να δείξει με ένα αντιπαράδειγμα ότι καμία από τις παραδοχές του δεν περισσεύει.
- Στόχος 2: να βρει την παράγουσα μιας ρητής συνάρτησης του ημιτόνου και του συνημιτόνου με δύο δρόμους, να δηλώσει το διάστημα στο οποίο ισχύει η καθεμιά και να τις συναρμόσει σε μια παράγουσα σε όλη την ευθεία.
- Στόχος 3: να αποδείξει ότι μια ακολουθία που ορίζεται αναδρομικά συγκλίνει, με τη μονότονη σύγκλιση ή με το θεώρημα σταθερού σημείου, και να βρει το όριό της.
- Στόχος 4: να υπολογίσει από τον ορισμό, με αθροίσματα Νταρμπού, το ολοκλήρωμα μιας μονότονης συνάρτησης, και να ελέγξει το αποτέλεσμα με τον κανόνα του Μπάροου.
- Στόχος 5: να αποφανθεί για ποιες τιμές μιας παραμέτρου μια σειρά ή ένα γενικευμένο ολοκλήρωμα συγκλίνει απολύτως, συγκλίνει υπό συνθήκη ή αποκλίνει, αιτιολογώντας την επιλογή κάθε κριτηρίου.
- Στόχος 6: να υπολογίσει μια τιμή μιας συνάρτησης ή ένα ολοκλήρωμα χωρίς στοιχειώδη παράγουσα με σφάλμα μικρότερο από ένα δεδομένο φράγμα, επιλέγοντας εκ των προτέρων την τάξη του πολυωνύμου του Τέιλορ ή το πλήθος των υποδιαστημάτων του κανόνα του Σίμπσον.
- Στόχος 7: να γράψει την πλήρη διατύπωση της μέτρησης ενός στερεού ή μιας καμπύλης, με τις απαιτήσεις που χρησιμοποιούνται, το ολοκλήρωμα που προκύπτει, τον υπολογισμό του και έναν έλεγχο αληθοφάνειας, ώστε ένα άλλο πρόσωπο να μπορεί να την παρακολουθήσει χωρίς πρόσθετες εξηγήσεις.
Πώς να μελετήσετε αυτόν τον κύκλο
Ο κύκλος είναι σχεδιασμένος για να μελετάται με τη σειρά. Κάθε ενότητα προϋποθέτει όσες προηγούνται, τον Λογισμό I και τους δύο κύκλους της Άλγεβρας και γεωμετρίας, και πολλές αποδείξεις επικαλούνται αποτελέσματα από προγενέστερα μαθήματα· η παράλειψη ενός μαθήματος αναγκάζει, αργά ή γρήγορα, να επιστρέψει κανείς σε αυτό. Αυτό ισχύει ιδίως για την ενότητα 2: το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας, το κριτήριο του Κωσί και το θεώρημα Χάινε-Κάντορ στηρίζουν την ολοκληρωσιμότητα των συνεχών συναρτήσεων, τα κριτήρια σύγκλισης των γενικευμένων ολοκληρωμάτων και των σειρών και την ακτίνα σύγκλισης των δυναμοσειρών.
Κάθε ενότητα έχει δύο σημεία ελέγχου. Η αρχική αξιολόγηση, στην αρχή της εισαγωγής, είναι το σημείο εκκίνησης: αξίζει να απαντηθεί πριν από τη μελέτη της ενότητας, χωρίς να συμβουλευτεί κανείς τίποτα, και να σημειωθούν τα μαθήματα στα οποία παραπέμπουν τα λάθη, που είναι εκείνα που ζητούν περισσότερη προσοχή. Η τελική αξιολόγηση, στη σύνθεση και πριν από τις προκλήσεις, είναι η αντιπαραβολή: απαντάται στο τέλος των μαθημάτων, επίσης χωρίς βοήθημα, και συγκρίνεται με την αρχική για να φανεί τι άλλαξε και ποια μαθήματα αξίζει να επαναληφθούν. Και στις δύο μετρά η πρώτη προσπάθεια, που είναι αυτή που συγκρίνεται και αυτή που συγκεντρώνει το προφίλ του τελικού απολογισμού· οι μεταγενέστερες γίνονται αφού έχει ήδη φανεί η ανατροφοδότηση. Οι προκλήσεις συμπληρώνουν τον έλεγχο, επειδή απαιτούν να συνδυαστεί και να συνταχθεί ό,τι οι σύντομες ερωτήσεις μόνο αγγίζουν. Από αυτό προκύπτει ότι όποιος πιστεύει ότι κατέχει ήδη μια ενότητα δεν πρέπει να το αποφασίσει με βάση μία μόνο δοκιμασία: αν η τελική του αξιολόγηση είναι στέρεη και λύνει τις προκλήσεις της σύνθεσης, μπορεί να περάσει στην ενότητα που ακολουθεί· αν όχι, αξίζει να διατρέξει τα μαθήματα που δείχνουν η μία και οι άλλες.
Σε κάθε μάθημα, αξίζει να διαβάζονται πρώτα η περίληψη και οι στόχοι, που λένε τι επιδιώκεται· να μελετάται έπειτα η θεωρία με χαρτί και μολύβι, προσπαθώντας να προβλέπεται κάθε βήμα των αποδείξεων πριν το γράψει ο αναπαραγωγός· να επιχειρούνται τα λυμένα προβλήματα πριν κοιτάξει κανείς τη λύση τους, και να λύνονται τα προτεινόμενα χωρίς βοήθεια, ανοίγοντας την υπόδειξη μόνο όταν η προσπάθεια έχει εξαντληθεί, και το αποτέλεσμα μόνο στο τέλος, για έλεγχο. Ένα πρόβλημα του οποίου το αποτέλεσμα κοιτάχτηκε πριν από την προσπάθεια δεν έχει λυθεί, αλλά διαβαστεί. Σε έναν κύκλο ολοκληρωτικού λογισμού, επιπλέον, αξίζει να ελέγχεται κάθε παράγουσα με παραγώγιση και να δυσπιστεί κανείς απέναντι στα μερικά αθροίσματα που υπολογίζει μια μηχανή: υπαινίσσονται ότι μια σειρά συγκλίνει, αλλά δεν το αποδεικνύουν, και η αρμονική σειρά, τα μερικά αθροίσματα της οποίας αυξάνονται με τεράστια βραδύτητα, αποκλίνει.
Οι προκλήσεις είναι δυσκολότερες από τα προβλήματα των μαθημάτων, και είναι φυσικό ορισμένες να απαιτούν αρκετές προσπάθειες σε διαφορετικές ημέρες. Δεν αξίζει να σταματά κανείς επ’ αόριστον σε μία: το να τη σημειώσει, να συνεχίσει να προχωρά και να επιστρέψει σε αυτήν αργότερα είναι, συχνά, ο συντομότερος δρόμος. Ωστόσο, ο εκτιμώμενος φόρτος προϋποθέτει ότι όλες επιχειρούνται με σοβαρότητα, και σε αυτή την προσπάθεια κρίνεται μεγάλο μέρος όσων μπορεί να διδάξει ο κύκλος.
Τέλος, αξίζει να γράφει κανείς. Η σύνταξη μιας απόδειξης ή μιας πλήρους λύσης, με τις προκείμενες και τα συμπεράσματά της, είναι ο μόνος τρόπος για να ξέρει κανείς αν έχει καταλάβει, και ανήκει επίσης στον έβδομο από τους στόχους του κύκλου. Ένα τετράδιο μελέτης, στο οποίο ξαναγράφονται με δικά του λόγια οι ορισμοί και τα θεωρήματα κάθε ενότητας, είναι το καλύτερο υλικό επανάληψης που μπορεί να αφήσει ο κύκλος, και θα είναι ακόμη περισσότερο στον Λογισμό III, που θα επανέλθει σε σχεδόν όλα όσα αποδεικνύονται εδώ.
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας