Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Περίληψη

Αυτό το μάθημα βρίσκει τις παράγουσες των ρητών συναρτήσεων, δηλαδή των πηλίκων P(x)Q(x)\frac{P(x)}{Q(x)} δύο πολυωνύμων. Η διαίρεση ανάγει το πρόβλημα σε γνήσια ρητή παράσταση· το θεώρημα παραγοντοποίησης στους πραγματικούς γράφει τον παρονομαστή ως γινόμενο γραμμικών παραγόντων και τετραγωνικών παραγόντων χωρίς πραγματικές ρίζες· και η ανάλυση σε απλά κλάσματα μετατρέπει την παράσταση σε άθροισμα απλών κλασμάτων, καθένα με γνωστή παράγουσα. Η Άλγεβρα και γεωμετρία δέχτηκε αυτή την ανάλυση χωρίς απόδειξη όταν υπάρχουν τετραγωνικοί παράγοντες· εδώ αποδεικνύονται η ύπαρξη και η μοναδικότητά της, με την ταυτότητα του Μπεζού για πολυώνυμα. Συνεπώς κάθε ρητή συνάρτηση έχει, σε κάθε διάστημα χωρίς ρίζες του παρονομαστή, μια παράγουσα που αποτελείται από μια ρητή συνάρτηση, λογαρίθμους και τοξεφαπτομένες. Το μάθημα κλείνει με τη μέθοδο Ερμίτ-Οστρογκράντσκι, που δίνει το ρητό μέρος της παράγουσας χωρίς ολοκλήρωση και χωρίς να είναι γνωστές οι ρίζες του παρονομαστή.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να αποδεικνύεται η ταυτότητα του Μπεζού για πολυώνυμα πρώτα μεταξύ τους και, με αυτήν, η ύπαρξη και η μοναδικότητα της ανάλυσης σε απλά κλάσματα με ανάγωγους τετραγωνικούς παράγοντες.
  2. Να ολοκληρώνεται κάθε απλό κλάσμα, διαχωρίζοντας στον αριθμητή ένα πολλαπλάσιο της παραγώγου του παρονομαστή, και να δίνεται κάθε παράγουσα με τα διαστήματα στα οποία ισχύει.
  3. Να εφαρμόζεται η μέθοδος Ερμίτ-Οστρογκράντσκι, με τον μέγιστο κοινό διαιρέτη του QQ και του Q′Q', για να προκύπτει το ρητό μέρος μιας παράγουσας χωρίς να βρεθούν οι ρίζες του QQ.
  4. Να αναγνωρίζεται πότε μια διαίρεση, μια απλοποίηση ή μια αντικατάσταση συντομεύουν τον υπολογισμό πριν από την ανάλυση.

Ρητές συναρτήσεις και γνήσια κλάσματα

Ρητή συνάρτηση είναι ένα πηλίκο P(x)Q(x)\frac{P(x)}{Q(x)} δύο πολυωνύμων με πραγματικούς συντελεστές, με το QQ μη μηδενικό, όπως στο μάθημα για τα αλγεβρικά κλάσματα και την ανάλυση σε απλά κλάσματα. Το πεδίο ορισμού της αποκλείει τις πραγματικές ρίζες του QQ, που είναι πεπερασμένες σε πλήθος. Αν αυτές είναι οι r1<r2<⋯<rmr_1 < r_2 < \cdots < r_m, το πεδίο ορισμού είναι η ένωση των m+1m + 1 ανοικτών διαστημάτων που αυτές διαχωρίζουν, και, σύμφωνα με την πρόταση των παραγουσών σε ένωση ξένων ανοικτών διαστημάτων, από το μάθημα για τις παράγουσες, κάθε παράγουσα έχει μια δική της σταθερά σε καθένα από αυτά. Αν το QQ δεν έχει πραγματικές ρίζες, το πεδίο ορισμού είναι το R\mathbb{R} και αρκεί μία σταθερά.

Αν η παράσταση είναι καταχρηστική, δηλαδή αν ο βαθμός του PP δεν είναι μικρότερος από τον βαθμό του QQ, η ταυτότητα της διαίρεσης, από το μάθημα για την άλγεβρα των πολυωνύμων, δίνει P=QE+RP = QE + R, με το RR μηδενικό ή βαθμού μικρότερου από τον βαθμό του QQ, και τότε PQ=E+RQ\frac{P}{Q} = E + \frac{R}{Q} στο πεδίο ορισμού. Το πολυώνυμο EE έχει παράγουσα στο R\mathbb{R}, λόγω της γραμμικότητας και των παραγουσών των δυνάμεων· μένει η γνήσια παράσταση RQ\frac{R}{Q}.

Ο παρονομαστής παραγοντοποιείται με το θεώρημα παραγοντοποίησης στους πραγματικούς, από το μάθημα για τις ρίζες πολυωνύμων ανώτερου βαθμού: κάθε πραγματικό πολυώνυμο βαθμού n≥1n \geq 1 είναι το γινόμενο του μεγιστοβάθμιου συντελεστή του επί παράγοντες x−rx - r, με το rr πραγματικό, και επί μονικούς τετραγωνικούς παράγοντες x2+px+qx^2 + px + q ανάγωγους στους πραγματικούς, δηλαδή με p2−4q<0p^2 - 4q < 0. Συγκεντρώνοντας τους ίσους παράγοντες σε δυνάμεις:

Q=c F1k1F2k2⋯FsksQ = c \, F_1^{k_1} F_2^{k_2} \cdots F_s^{k_s}

όπου cc είναι ο μεγιστοβάθμιος συντελεστής, οι παράγοντες F1,…,FsF_1, \ldots, F_s είναι διαφορετικοί μεταξύ τους, καθένας γραμμικός ή τετραγωνικός ανάγωγος, και οι εκθέτες kik_i είναι μη μηδενικοί φυσικοί αριθμοί. Εκείνο το μάθημα απέδειξε το θεώρημα με βάση το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας (κάθε πολυώνυμο βαθμού n≥1n \geq 1 με μιγαδικούς συντελεστές έχει τουλάχιστον μία μιγαδική ρίζα), το οποίο δέχτηκε χωρίς απόδειξη. Εδώ το δεχόμαστε επίσης, όπως στην Άλγεβρα και γεωμετρία· θα αποδειχθεί στο μάθημα για τις υπακολουθίες και το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας. Θα χρησιμοποιήσουμε επιπλέον τις ρίζες κάθε παράγοντα: ο x−rx - r έχει μόνο τη ρίζα rr, που είναι πραγματική· ένας ανάγωγος τετραγωνικός παράγοντας έχει δύο συζυγείς μιγαδικές ρίζες zz και z‾\conj{z}, που δεν είναι πραγματικές, και ισούται με (x−z)(x−z‾)(x - z)(x - \conj{z}), όπως είδαμε στην απόδειξη εκείνου του θεωρήματος.