Περίληψη
Ένα πεπερασμένο άθροισμα δεν εξαρτάται από τη διάταξη των προσθετέων του· μια σειρά, γενικά, εξαρτάται. Αυτό το μάθημα μελετά δύο πράξεις με σειρές που τα πεπερασμένα αθροίσματα κάνουν χωρίς κίνδυνο: την αλλαγή της διάταξης των όρων και τον πολλαπλασιασμό δύο σειρών. Μια αναδιάταξη παίρνει τους όρους με άλλη διάταξη, που δίνεται από μια αμφιμονοσήμαντη απεικόνιση των φυσικών αριθμών. Το θεώρημα του Ντιρικλέ αποδεικνύει ότι μια απολύτως συγκλίνουσα σειρά μπορεί να αναδιαταχθεί χωρίς να αλλάξει το άθροισμά της. Αντίθετα, σε μια υπό συνθήκη συγκλίνουσα σειρά η σειρά των θετικών όρων και η σειρά των αρνητικών αποκλίνουν, και το θεώρημα αναδιάταξης του Ρίμαν αποδεικνύει, με έναν ρητό αλγόριθμο, ότι μια κατάλληλη αναδιάταξη συγκλίνει σε οποιονδήποτε αριθμό δοθεί εκ των προτέρων, ή αποκλίνει στο ή στο . Το μάθημα αποδεικνύει επίσης ότι η εναλλάσσουσα αρμονική σειρά έχει άθροισμα , και ότι μία από τις αναδιατάξεις της έχει άθροισμα το μισό. Το γινόμενο Κωσί δύο σειρών συγκεντρώνει τα γινόμενα των όρων τους των οποίων οι δείκτες έχουν το ίδιο άθροισμα, όπως στον πολλαπλασιασμό πολυωνύμων· το θεώρημα του Μέρτενς αποδεικνύει ότι το άθροισμά του είναι το γινόμενο των αθροισμάτων αν η μία από τις σειρές συγκλίνει απολύτως και η άλλη συγκλίνει, και ένα παράδειγμα δείχνει ότι με δύο υπό συνθήκη συγκλίνουσες σειρές το γινόμενο μπορεί να αποκλίνει.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να αποδεικνύεις ότι η αναδιάταξη μιας απολύτως συγκλίνουσας σειράς δεν αλλάζει το άθροισμά της, και ότι σε μια υπό συνθήκη συγκλίνουσα σειρά η σειρά των θετικών όρων και η σειρά των αρνητικών αποκλίνουν.
- Να αποδεικνύεις το θεώρημα αναδιάταξης του Ρίμαν με τον αλγόριθμό του, και να υπολογίζεις το άθροισμα συγκεκριμένων αναδιατάξεων της εναλλάσσουσας αρμονικής σειράς.
- Να αποδεικνύεις το θεώρημα του Μέρτενς για το γινόμενο Κωσί και την περίπτωσή του για δύο απολύτως συγκλίνουσες σειρές, και να αναγνωρίζεις πότε το γινόμενο δύο συγκλινουσών σειρών αποκλίνει.
- Να υπολογίζεις αθροίσματα σειρών ως γινόμενα Κωσί γνωστών σειρών.
Αναδιατάξεις
Από τη γενικευμένη αντιμεταθετικότητα, γεγονός που έγινε δεκτό χωρίς απόδειξη στο μάθημα για τους πρώτους αριθμούς και το θεμελιώδες θεώρημα της αριθμητικής, ένα άθροισμα πεπερασμένου πλήθους προσθετέων δεν αλλάζει αν αλλάξει η διάταξή τους. Το άθροισμα μιας σειράς είναι όριο, και κάθε μερικό άθροισμα βλέπει μόνο τους πρώτους όρους: όταν αλλάζει η διάταξη αλλάζουν τα μερικά αθροίσματα, και τίποτα δεν εξασφαλίζει ότι το όριό τους είναι το ίδιο. Το μάθημα για τις αριθμητικές σειρές και τη σύγκλισή τους προανήγγειλε ότι για ορισμένες συγκλίνουσες σειρές η αναδιάταξη αλλάζει πράγματι το άθροισμα, και το μάθημα για τις εναλλάσσουσες σειρές και την υπό συνθήκη σύγκλιση, ότι αυτό δεν συμβαίνει με μια απολύτως συγκλίνουσα σειρά. Διατηρούνται οι συμβάσεις εκείνων των μαθημάτων: μερικά αθροίσματα , άθροισμα και, για μια δεύτερη σειρά, και .
Έστω μια σειρά, και έστω μια αμφιμονοσήμαντη απεικόνιση του επί του . Η σειρά , της οποίας τα μερικά αθροίσματα είναι , λέγεται αναδιάταξη της . Ο -οστός όρος της είναι ο όρος με δείκτη της δοσμένης σειράς: κάθε όρος εμφανίζεται μία μόνο φορά, στη θέση για την οποία το είναι ο δείκτης του.
Αν η είναι αμφιμονοσήμαντη απεικόνιση, για κάθε φυσικό υπάρχει μοναδικός φυσικός με · αυτό το είναι η θέση που καταλαμβάνει στην αναδιάταξη ο όρος . Για τις ακολουθίες, η αλλαγή της διάταξης δεν αλλάζει το όριο: μόνο πεπερασμένο πλήθος όρων απέχει πολύ από το όριο, και αφού τοποθετηθούν όλοι αυτοί μένουν μόνο όροι κοντινοί.
Έστω μια ακολουθία με , όπου το είναι πραγματικός, και μια αμφιμονοσήμαντη απεικόνιση του επί του . Τότε . Οι όροι καταλαμβάνουν στην αναδιάταξη πεπερασμένες θέσεις· πέρα από τη μεγαλύτερη από αυτές, όλοι οι όροι έχουν δείκτη μεγαλύτερο από .
Απόδειξη
Δοθέντος , έστω ένας φυσικός τέτοιος ώστε για κάθε . Για κάθε με , έστω ο φυσικός με , και έστω ο μεγαλύτερος από τους , που υπάρχει επειδή είναι πεπερασμένου πλήθους (ο μεγαλύτερος από δύο αριθμούς, εφαρμοσμένος φορές).
Έστω . Αν ήταν με , το ένα προς ένα της θα έδινε , αντίθετα με την υπόθεση. Επομένως , και το εξαρτάται μόνο από το και από την .
Με τις σειρές, το ίδιο επιχείρημα λειτουργεί αν το σφάλμα που αφήνουν οι μακρινοί όροι ελέγχεται από τη σειρά των απόλυτων τιμών.
Αν η σειρά συγκλίνει απολύτως και το άθροισμά της είναι , κάθε αναδιάταξή της συγκλίνει απολύτως, και το άθροισμά της είναι :
Όταν το είναι μεγάλο, το μερικό άθροισμα περιέχει όλους τους όρους , και οι υπόλοιποι, με δείκτες μεγαλύτερους από , έχουν άθροισμα με απόλυτη τιμή μικρότερη από την ουρά της σειράς των απόλυτων τιμών.
Απόδειξη
Έστω . Από το θεώρημα της μονότονης σύγκλισης, του μαθήματος για τις μονότονες ακολουθίες και τον αριθμό e, το είναι το supremum των αύξοντων μερικών αθροισμάτων . Έστω ένας φυσικός, και έστω ο μεγαλύτερος από τους . Αυτοί οι δείκτες είναι διαφορετικοί μεταξύ τους και βρίσκονται από έως · από τη γενικευμένη αντιμεταθετικότητα, το είναι το άθροισμα των με συν το άθροισμα των υπόλοιπων , που δεν είναι αρνητικό. Τα μερικά αθροίσματα της σειράς αυξάνουν και φράσσονται από το , και το ίδιο θεώρημα δίνει τη σύγκλισή της.
Δοθέντος , το κριτήριο του Κωσί για σειρές, του μαθήματος για τις αριθμητικές σειρές και τη σύγκλισή τους, εφαρμοσμένο στη σειρά των απόλυτων τιμών με , δίνει έναν φυσικό τέτοιον ώστε αν . Με , το θεώρημα της τριγωνικής ανισότητας, του μαθήματος για την πραγματική ευθεία, επεκτεινόμενο με επαγωγή σε οποιοδήποτε πλήθος προσθετέων, δίνει για , και η διατήρηση των ανισοτήτων, από το θεώρημα σύμφωνα με το οποίο τα θεωρήματα ορίων ισχύουν για τις ακολουθίες, του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους, όταν , δίνει το φράγμα του .
Όπως στο παραπάνω λήμμα, έστω η μεγαλύτερη από τις θέσεις των όρων . Αν , οι δείκτες περιέχουν τους · έστω ο μεγαλύτερος από αυτούς. Από τη γενικευμένη αντιμεταθετικότητα, το είναι το άθροισμα των με ανάμεσα στους και , που είναι αν · αν , αυτοί οι είναι διαφορετικοί μεταξύ τους και βρίσκονται από έως : η επεκτεταμένη τριγωνική ανισότητα φράσσει το από το άθροισμα των απόλυτων τιμών τους, που δεν υπερβαίνει εκείνο όλων των με , επειδή οι προσθετέοι που προστίθενται δεν είναι αρνητικοί.
Για , η τριγωνική ανισότητα συνδυάζει τα δύο φράγματα. Ο φυσικός εξαρτάται μόνο από το και από την · επομένως .
Η ιδιότητα δεν έχει ανάλογο στα γενικευμένα ολοκληρώματα: ένα ολοκλήρωμα δεν έχει διάταξη προσθετέων που να μπορεί να αλλάξει. Μια σειρά μη αρνητικών όρων που συγκλίνει συγκλίνει απολύτως, και το θεώρημα εφαρμόζεται σε αυτήν· αν αποκλίνει, κάθε αναδιάταξή της αποκλίνει επίσης στο , όπως ζητά να αποδειχθεί το προτεινόμενο πρόβλημα «Οι αναδιατάξεις μιας σειράς μη αρνητικών όρων».
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας