Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Πολυώνυμο του Τέιλορ και δυναμοσειρές: εισαγωγή

Περίληψη

Αυτό το μάθημα ανοίγει την έβδομη και τελευταία ενότητα του κύκλου μαθημάτων, που είναι αφιερωμένη στο πολυώνυμο του Τέιλορ και στις δυναμοσειρές. Παρουσιάζει την πορεία της, που ενώνει δύο γραμμές: τη γραμμή του πολυωνύμου του Τέιλορ, που προσεγγίζει μια συνάρτηση κοντά σε ένα σημείο με σφάλμα που ξέρουμε να φράσσουμε, και που στηρίζεται στον Λογισμό I· και τη γραμμή των ακολουθιών και των σειρών συναρτήσεων, με την ομοιόμορφη σύγκλιση και τις δυναμοσειρές, που στηρίζεται στις ενότητες για τις ακολουθίες, το ορισμένο ολοκλήρωμα και τις αριθμητικές σειρές. Οι δύο γραμμές ενώνονται όταν το σφάλμα του πολυωνύμου τείνει στο 00 καθώς αυξάνεται η τάξη του: τότε η συνάρτηση είναι το άθροισμα της σειράς του Τέιλορ της, και με αυτήν παραγωγίζονται, ολοκληρώνονται και υπολογίζονται σταθερές. Ανασυνθέτει την ιστορία αυτών των ιδεών, από τις σειρές του Γκρέγκορι και του Νεύτωνα, μεταξύ 1668 και 1676, περνώντας από τη Μέθοδο των αυξήσεων του Τέιλορ, του 1715, την πραγματεία του Μακλόριν, του 1742, τη θεωρία των συναρτήσεων του Λαγκράνζ, του 1797, και τη συνάρτηση του Κωσί, του 1823, της οποίας όλες οι παράγωγοι στο 00 είναι μηδενικές, έως το λάθος του Κωσί σχετικά με τη συνέχεια του αθροίσματος μιας σειράς, το υπόμνημα του Άμπελ του 1826 και την ομοιόμορφη σύγκλιση του Βάιερστρας· και τις σταθερές, από τον τύπο του Όιλερ του 1748 έως την αρρητότητα του π\pi, από τον Λάμπερτ το 1768 και από τον Νίβεν το 1947. Διατυπώνει το πρόβλημα που τη διατρέχει με μια συνάρτηση παραγωγίσιμη σε όλη την ευθεία, της οποίας τα πολυώνυμα του Τέιλορ στο 00 την προσεγγίζουν μόνο στο (−1,1)\ioo{-1}{1}. Κλείνει επισημαίνοντας τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, τον οποίο ολοκληρώνει, και πού χρησιμοποιούνται τα αποτελέσματά της σε άλλους κύκλους μαθημάτων και στην επιστήμη και την τεχνική.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να περιγράφει την πορεία της ενότητας και να εξηγεί τι αποδεικνύει κάθε μάθημα και ποιο αποτέλεσμα του Λογισμού I ή των ενοτήτων που προηγήθηκαν χρησιμοποιεί.
  2. Να εξηγεί γιατί μια συνάρτηση με παραγώγους κάθε τάξης μπορεί να μην είναι το άθροισμα της σειράς του Τέιλορ της, και γιατί χρειάζεται η ομοιόμορφη σύγκλιση για να παραγωγίσουμε, να ολοκληρώσουμε και να περάσουμε στο όριο σε μια σειρά συναρτήσεων.
  3. Να τοποθετεί στο ιστορικό τους πλαίσιο τα αποτελέσματα της ενότητας, από τον Γκρέγκορι, τον Νεύτωνα και τον Τέιλορ έως τον Λαγκράνζ, τον Κωσί, τον Άμπελ και τον Βάιερστρας, και να διακρίνει τη σειρά με την οποία ανακαλύφθηκαν από τη σειρά με την οποία αποδεικνύονται.
  4. Να επισημαίνει τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, ως ολοκλήρωση όσων άνοιξαν οι ακολουθίες και οι αριθμητικές σειρές, και πού εμφανίζονται το πολυώνυμο του Τέιλορ και οι δυναμοσειρές σε άλλους κύκλους μαθημάτων και σε επιστημονικές και τεχνικές εφαρμογές.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Αυτή η αυτοαξιολόγηση δεν βαθμολογείται: χρησιμεύει για να ξέρουμε πού να σταθούμε. Οι έξι πρώτες ερωτήσεις αφορούν, με τη σειρά, τα έξι μαθήματα περιεχομένου της ενότητας, μία για το καθένα, και μετρούν μια δεξιότητα (να υπολογιστεί ένα όριο με το γινόμενο δύο αναπτυγμάτων, να επιλεγεί η τάξη ενός πολυωνύμου του Τέιλορ με το φράγμα του υπολοίπου, να κριθεί με το supremum πού είναι ομοιόμορφη μια σύγκλιση, να βρεθεί το σύνολο σύγκλισης μιας δυναμοσειράς μαζί με τα άκρα του, να κριθεί πού αναπαριστά μια γνωστή σειρά μια σύνθετη συνάρτηση, να προσεγγιστεί με μια σειρά και με το φράγμα του κριτηρίου του Λάιμπνιτς ένα ολοκλήρωμα χωρίς στοιχειώδη παράγουσα), όχι μια διατύπωση που απομνημονεύεται· οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης, με άλλα δεδομένα. Οι πέντε τελευταίες ελέγχουν όσα η ενότητα αυτή θεωρεί γνωστά από τον Λογισμό I και από τις ενότητες που προηγήθηκαν: τις παραγώγους ανώτερης τάξης, τον επαναλαμβανόμενο κανόνα του Λοπιτάλ, το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ, το πρώτο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα και τα κριτήρια της ρίζας και του λόγου.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.

  1. Ερώτηση 1Πόσο κάνει το lim⁡x→0exsin⁡x−x−x2x3\lim_{x \to 0} \frac{e^x \sin x - x - x^2}{x^3};

  2. Ερώτηση 2Προσεγγίζουμε το ln⁡(1,2)\ln(1{,}2) με το πολυώνυμο του Τέιλορ PnP_n της ln⁡(1+x)\ln(1 + x) στο 00, υπολογισμένο στο x=15x = \frac{1}{5}. Ποια είναι η μικρότερη τάξη nn για την οποία το φράγμα του υπολοίπου του Λαγκράνζ εγγυάται σφάλμα μικρότερο από 10−410^{-4};

  3. Ερώτηση 3Έστω fn(x)=nxe−nxf_n(x) = n x e^{-n x} για x≥0x \geq 0 και κάθε φυσικό nn. Η ακολουθία (fn)(f_n) τείνει στο 00 σε κάθε σημείο του [0,∞)\ico{0}{\infty}. Σε ποιο από αυτά τα σύνολα συγκλίνει ομοιόμορφα στο 00;

  4. Ερώτηση 4Σε ποιο σύνολο πραγματικών αριθμών xx συγκλίνει η σειρά ∑n=1∞(x+1)nn 3n\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(x + 1)^n}{\sqrt{n} \, 3^n};

  5. Ερώτηση 5Το μάθημα για τις σειρές του Τέιλορ των στοιχειωδών συναρτήσεων αποδεικνύει ότι ln⁡(1+u)=∑n=1∞(−1)n+1nun\ln(1 + u) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n + 1}}{n} u^n για κάθε uu του (−1,1]\ioc{-1}{1}. Σε ποιο σύνολο πραγματικών αριθμών xx ισχύει ln⁡(1+x2)=∑n=1∞(−1)n+1nx2n\ln(1 + x^2) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n + 1}}{n} x^{2n};

  6. Ερώτηση 6Αν θέσουμε u=t2u = t^2 στη σειρά του συνημιτόνου και ολοκληρώσουμε όρο προς όρο, το ∫01cos⁡(t2) dt\int_0^1 \cos(t^2) \, \mathrm{d}t γράφεται ως εναλλάσσουσα σειρά. Πόσους όρους αυτής της σειράς πρέπει να αθροίσουμε, τουλάχιστον, ώστε το φράγμα του σφάλματος του κριτηρίου του Λάιμπνιτς να εγγυάται σφάλμα μικρότερο από 10−310^{-3};

  7. Ερώτηση 7Από προηγούμενες ενότητεςΈστω f(x)=11+2xf(x) = \frac{1}{1 + 2x}, για x≠−12x \neq -\frac{1}{2}. Πόσο κάνει η f(n)(0)f^{(n)}(0) για κάθε φυσικό nn;

  8. Ερώτηση 8Από προηγούμενες ενότητεςΈστω ff μια συνάρτηση δύο φορές παραγωγίσιμη σε ένα ανοιχτό διάστημα που περιέχει το 00 και τρεις φορές παραγωγίσιμη στο 00, με f(0)=1f(0) = 1, f′(0)=f′′(0)=0f'(0) = f''(0) = 0 και f′′′(0)=12f'''(0) = 12. Πόσο κάνει το lim⁡x→0f(x)−1x3\lim_{x \to 0} \frac{f(x) - 1}{x^3};

  9. Ερώτηση 9Από προηγούμενες ενότητεςΓια x>0x > 0, ποια ανισότητα δίνει το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ εφαρμοσμένο στην εκθετική στο [0,x]\icc{0}{x};

  10. Ερώτηση 10Από προηγούμενες ενότητεςΈστω gg μια συνάρτηση συνεχής στο [0,1]\icc{0}{1}. Τι εξασφαλίζει το πρώτο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα για το ∫01g(t) t4 dt\int_0^1 g(t) \, t^4 \, \mathrm{d}t;

  11. Ερώτηση 11Από προηγούμενες ενότητεςΈστω an=12na_n = \frac{1}{2^n} αν ο nn είναι άρτιος και an=13na_n = \frac{1}{3^n} αν ο nn είναι περιττός. Τι αποφαίνονται για τη σειρά ∑n=1∞an\sum_{n=1}^{\infty} a_n τα κριτήρια της ρίζας και του λόγου;