Svmmarivm
Haec lectio septimam et vltimam cvrsvs partem aperit, polynomio Tayloriano et seriebvs potentiarvm dicatam. Iter eivs exponit, qvod dvas lineas conivngit: lineam polynomii Tayloriani, qvod fvnctionem prope pvnctvm approximat cvm errore qvem circvmscribere scimvs, et qvae in Calcvlo I innititvr; et lineam seqventiarvm et seriervm fvnctionvm, cvm convergentia vniformi et seriebvs potentiarvm, qvae in partibvs de seqventiis, de integrali definito et de seriebvs nvmericis innititvr. Dvae lineae coevnt cvm error polynomii ad tendit ordine eivs crescente: tvm fvnctio est svmma seriei svae Taylorianae, et per eam derivatvr, integratvr et constantes compvtantvr. Historiam harvm idearvm retexit, a seriebvs Gregorii et Newtoni, inter annos 1668 et 1676, per opvs Taylori Methodvs incrementorvm, anni 1715, tractatvm Maclavrini, anni 1742, theoriam fvnctionvm Lagrangii, anni 1797, et fvnctionem Cavchy, anni 1823, cvivs derivatae in omnes nvllae svnt, vsqve ad errorem Cavchy de continvitate svmmae seriei, commentarivm Abelii anni 1826 et convergentiam vniformem Weierstrassii; et constantes, a formvla Evleri anni 1748 vsqve ad irrationalitatem nvmeri , a Lamberto anno 1768 et a Niven anno 1947 demonstratam. Qvaestionem qvae eam percvrrit proponit per fvnctionem in tota recta derivabilem cvivs polynomia Tayloriana in eam in tantvm approximant. Finitvr ostendendo locvm partis in cvrsv, qvem clavdit, et vbi effecta eivs in aliis cvrsibvs et in scientia et arte adhibeantvr.
Proposita discendi
- Iter partis describere et explicare qvid qvaeqve lectio demonstret et qvo effecto Calcvli I avt partivm svperiorvm vtatvr.
- Explicare cvr fieri possit vt fvnctio derivatas omnivm ordinvm habens svmma seriei svae Taylorianae non sit, et cvr convergentia vniformis reqviratvr vt in serie fvnctionvm derivetvr, integretvr et ad limitem transeatvr.
- Effecta partis in contextv svo historico collocare, a Gregorio, Newtono et Tayloro vsqve ad Lagrangivm, Cavchy, Abelivm et Weierstrassivm, et ordinem qvo inventa svnt ab ordine qvo demonstrantvr distingvere.
- Locvm partis in cvrsv ostendere, vt finem eorvm qvae seqventiae et series nvmericae apervervnt, et vbi polynomivm Taylorianvm et series potentiarvm in aliis cvrsibvs et in vsibvs scientificis et technicis interveniant.
Probatio initialis
Anteqvam pars percvrratvr, expedit pvnctvm vnde proficiscimvr metiri. Haec svi ipsivs exploratio nvllam notam tribvit: eo valet vt sciatvr vbi immorandvm sit. Sex primae qvaestiones sex lectiones argvmenti partis ordine attingvnt, singvlas singvlae, et facvltatem metivntvr (limitem per prodvctvm dvarvm evolvtionvm compvtare, ordinem polynomii Tayloriani per marginem residvi eligere, per svpremvm decernere vbi convergentia vniformis sit, copiam convergentiae seriei potentiarvm cvm extremis eivs invenire, decernere vbi series nota fvnctionem compositam repraesentet, integrale sine primitiva elementari per seriem et marginem criterii Leibnitiani approximare), non envntiatvm qvod memoria teneatvr; eaedem facvltates in fine, in lectione synthesis, aliis datis itervm explorantvr. Qvinqve vltimae explorant qvae haec pars ex Calcvlo I et ex partibvs svperioribvs pro notis habet: derivatas svccessivas, regvlam Hospitalii iteratam, theorema valoris medii Lagrangii, theorema primvm valoris medii integralivm et criteria radicis et qvotientis.
Antequam vnitatem incipias, pvnctvm vnde proficisceris metire. Brevis est sui ipsivs probatio: non aestimatvr, et eivs exitvs in solo tvo navigatro servatvr.
Qvaestio 1Qvem valorem habet ?
Omissvs est terminvs sinvs: in prodvcto qvisqve factor vsqve ad ordinem qvaesitvm evolvi debet, hic .Omissvs est terminvs exponentialis, qvi, per sinvs mvltiplicatvs, confert.Pro aeqvivalens eivs intra differentiam svbstitvtvm est, et qvod amittitvr id ipsvm est qvod refert; aeqvivalentia in factoribvs svbstitvvntvr, non in addendis.Per propositionem de evolvtionibvs fvnctionvm elementarivm in nihilo, et , et qvod est est etiam . Per propositionem de svmma et prodvcto evolvtionvm, pars polynomialis ordinis prodvcti est ea prodvcti dvarvm partivm polynomialivm sine terminis gradvs maioris qvam : . Nvmerator est , et qvotiens ad tendit.Repete: Polynomivm Taylorianvm
Qvaestio 2 per polynomivm Taylorianvm fvnctionis in pvncto approximatvr, in compvtatvm. Qvis est minimvs ordo pro qvo margo residvi Lagrangii errorem minorem qvam praestat?
Hoc evenit si derivata ordinis per circvmscribitvr, vt ea sinvs; ea logarithmi crescit vt , et margo factoriale denominatoris amittit.Hoc evenit si derivata ordinis per loco circvmscribitvr: margo factorem amittit.Pvnctvm intermedivm cognoscere non oportet: satis est margo derivatae ordinis in omnibvs pvnctis inter et .Per indvctionem derivata ordinis fvnctionis est in , et pro stricte inter et comprehenso valor eivs absolvtvs minor est qvam , qvia . Per corollarivm de margine residvi Tayloriani, cvm , error non excedit , qvod valet pro , plvs qvam , et pro , minvs.Qvaestio 3Sit pro et qvoqve natvrali . Seqventia ad tendit in qvoqve pvncto copiae . In qva harvm copiarvm vniformiter ad convergit?
Qvodqve ad tendit, sed locvs a pendet: in fvnctio valet , ita vt svpremvm valorvm eivs in infra non descendat nec ad tendat.Difficvltas non est in sed prope id: pvnctvm , vbi valet , ad pertinet pro omni .Maximvm in valet , sed svpremvm qvod decernit est id copiae in qva convergentia postvlatvr: in est , qvod ad tendit.In termini nvlli svnt; pro , cvm per proprietates exponentialis, ad tendit per theorema de ordinibvs incrementi, cvm basi . Derivata est , qvae pro positiva non est: per theorema de monotonia ex signo derivatae in decrescit, et svpremvm valorvm eivs ibi est valor eivs in , , qvi ad tendit per idem theorema. Per propositionem de convergentia vniformi per svpremvm convergentia in vniformis est. Locvs a qvo a minvs qvam distat omnibvs simvl svfficit.Repete: Seqventiae et series fvnctionvm
Qvaestio 4In qva copia nvmerorvm realivm series convergit?
Est intervallvm convergentiae, sed extrema seorsvm examinantvr: in series alternans est et per criterivm Leibnitianvm convergit.In termini ad tendvnt, sed series divergit: est series inversorvm potentiarvm cvm exponente , qvi non excedit.Radivs est inversvm limitis qvotientis coefficientivm, , non ipse limes.Est series potentiarvm centri , cvm coefficientibvs , et qvotiens ad tendit. Per corollarivm de radio per qvotientem : series in absolvte convergit et extra divergit. In est series terminorvm , qvae per propositionem de seriebvs inversorvm potentiarvm divergit, cvm exponente ; in est series terminorvm , qvae per criterivm Leibnitianvm convergit, qvia decrescit et ad tendit.Repete: Series potentiarvm
Qvaestio 5Lectio de seriebvs Taylorianis fvnctionvm elementarivm demonstrat valere pro omni ex . In qva copia nvmerorvm realivm valet ?
Est copia vbi series logarithmi pro variabili valet; svbstitvto , extremvm respondet ipsis et , et ambo inclvdvntvr.In series est series harmonica alternans, qvae convergit, et svmma eivs est , valor fvnctionis ibi.Derivatas omnivm ordinvm habere non svfficit: pro termini seriei ad non tendvnt, et series divergit qvamvis fvnctio ibi definita et derivabilis sit.Cvm , aeqvalitas valet si in est, et cvm , hoc fit si et solvm si , id est si . Si , valor absolvtvs termini, , ad tendit, qvia eivs inversvm, , ad tendit per theorema de ordinibvs incrementi, cvm basi , et per propositionem de condicione necessaria convergentiae series divergit. In svmma est .Qvaestio 6Svbstitvto in serie cosinvs et integratione termino post terminvm facta, vt series alternans scribitvr. Qvot termini hvivs seriei ad minimvm svmmandi svnt vt margo erroris criterii Leibnitiani errorem minorem qvam praestet?
Primvs terminvs omissvs esset , maior qvam : dvo primi termini dant , et integrale valetCriterivm Leibnitianvm errorem per primvm terminvm omissvm, , circvmscribit, non per vltimvm svmmatvm, : tres termini svfficivnt.Series primitiva non eget: integrale cvm errore qvovis praebet, et criterivm Leibnitianvm evm ante circvmscribit.Lectio de seriebvs Taylorianis fvnctionvm elementarivm demonstrat valere pro omni reali ; cvm , series est series potentiarvm in qvae in omni pvncto convergit, radio infinito. Per theorema de integratione seriei potentiarvm termino post terminvm, , cvm , qvi stricte decrescvnt et ad tendvnt. Per criterivm Leibnitianvm, loco translato, error svmmandi primos terminos minor est qvam primvs omissvs, : svperat , et non. Tribvs terminis,Qvaestio 7Ex vnitatibvs prioribvsSit , pro . Qvem valorem habet pro qvoqve natvrali ?
Signvm deest: qvaeqve derivatio potentiae exponentis negativi signvm mvtat.Deest factor qvem regvla catenae in qvaqve derivatione confert.Factoriale deest: est derivata ordinis in per divisa.Per indvctionem : pro est regvla catenae, et formvla ordinis derivata regvla catenae factorem praebet, qvi ad formvlam ordinis dvcit. In restat . Per dividendo obtinetvr : coefficientes progressionis geometricae rationis .Qvaestio 8Ex vnitatibvs prioribvsSit fvnctio bis derivabilis in intervallo aperto qvod continet et ter derivabilis in , cvm , et . Qvem valorem habet ?
Factoriale deest: denominatore ter derivato apparet .Per , exponentem, divisvm est, non per : denominator ter derivatvr, et qvaeqve derivatio factorem confert.Regvla Hospitalii bis tantvm adhibetvr; vltimvm calcvli momentvm est qvotiens incrementalis fvnctionis in , qvi derivatam tertiam in tantvm postvlat, non eivs continvitatem.Svnt hypotheses corollarii de derivatis nvllis in pvncto, cvm et : limes est . Regvla Hospitalii bis adhibetvr, vtrimqve circa , et in fine restat qvotiens incrementalis fvnctionis in per divisvs.Repete: Regvla Hospitalii
Qvaestio 9Ex vnitatibvs prioribvsPro , qvam inaeqvalitatem praebet theorema valoris medii Lagrangii exponentiali in adhibitvm?
Inaeqvalitates inversae svnt: exponentialis crescit, et inter et iacet, non infra .Pvnctvm intermedivm in vniversvm non est pvnctvm medivm: pro , etEst inaeqvalitas verae contraria: exponentialis svpra rectam svam tangentem in iacet, .Exponentialis continva est in et derivabilis in , derivata : exstat in cvm . Cvm exponentialis stricte crescat, , et per mvltiplicando inaeqvalitas obtinetvr. Pvnctvm ignotvm est, sed circvmscriptvm: haec est idea residvi Lagrangii.Qvaestio 10Ex vnitatibvs prioribvsSit fvnctio continva in . Qvid praestat theorema primvm valoris medii integralivm de ?
Deest integrale ponderis: cvm , integrale valet , non .Pondvs pvnctis prope favet, sed non in eo concentratvr: cvm , integrale valet , non .Hypothesis signi in pondvs cadit, , qvod negativvm non est; continva tantvm esse debet.Theorema adhibetvr cvm fvnctione continva et pondere , integrabili et non negativo in : exstat in tale vt integrale sit , et per regvlam Barrovii integrale vltimvm valet . Hic est articvlvs qvi a residvo forma integrali ad residvvm Lagrangii dvcit.Repete: Proprietates integralis definiti
Qvaestio 11Ex vnitatibvs prioribvsSit si par est et si impar est. Qvid de serie criteria radicis et qvotientis decernvnt?
Qvotiens circvmscriptvs non est: a nvllo loco infra nvmervm minorem qvam manet, et limes eivs svperior est .Criterivm qvotientis divergentiam praebet si qvotiens a qvodam loco maior vel aeqvalis est qvam ; hic in omnibvs locis paribvs minor est qvam , et series convergit.Limes svperior radicvm est , minor qvam : criterivm radicis decernit. Per corollarivm «Radix decernit qvotiescvmqve qvotiens decernit», illivs lectionis, criterivm radicis decernit qvotiescvmqve criterivm qvotientis id facit per limitem svvm svperiorem vel per limitem svvm inferiorem, et hic praeterea decernit vbi criterivm qvotientis non decernit.Radix -ta ipsivs valet si par est et si impar, et limes eivs svperior est : per criterivm radicis series convergit. Qvotiens valet si impar est, qvi sine margine crescit, et si par est, qvi minor est qvam : limes eivs svperior est , et a nvllo loco maior vel aeqvalis est qvam . Neqve capvt convergentiae neqve capvt divergentiae criterii qvotientis adhibetvr. Theorema Cavchy et Hadamardi idem cvm coefficientibvs seriei potentiarvm faciet.Repete: Criteria qvotientis et radicis
Argvmentvm oneratvr…