Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Svmmarivm

Lectio de polynomio Tayloriano demonstravit residvvm Rn,a(x)=f(x)−Pn,a(x)R_{n,a}(x) = f(x) - P_{n,a}(x) neglegi posse prae (x−a)n(x - a)^n, cvm xx ad aa tendit, sed monvit aeqvivalentiam marginem non esse: non dicit qvantvs sit error pro dato xx. Haec lectio tres expressiones exactas residvi praebet. Lagrangiana id scribit vt terminvm polynomii proximvm, derivata ordinis n+1n + 1 in pvncto intermedio ignoto compvtata; Cavchyana, alia factorvm distribvtione, errorem melivs coercet, cvm pvnctvm intermedivm prope xx esse potest; forma avtem integralis, qvae continvitatem illivs derivatae postvlat, id sine pvnctis ignotis scribit. Omnes tres ex vna eademqve fvnctione avxiliari et ex theorematis valoris medii Cavchii et Lagrangii, vel ex integratione per partes orivntvr. His promissa Calcvli I praestantvr: constans M2\frac{M}{2} in errore rectae tangentis, explicatio errorvm differentialis, margo erroris parabolae cosinvs, inaeqvalitates inter exponentialem et eivs polynomia, forma explicita criterii derivatarvm svccessivarvm et convergentia qvadratica methodi Newtoni et Raphsoni. Problemata valores cvm errore certo approximant et ordinem eligvnt qvi evm praestat.

Proposita discendi

  1. Formvlas Taylorianas cvm residvis Lagrangii, Cavchyano et forma integrali, cvm hypothesibvs earvm exactis, demonstrare.
  2. Residvvm margine coercere ad valores cvm errore certo approximandos, et ordinem polynomii eligere qvi datam praecisionem praestat.
  3. Ex residvo marginem M2(x−a)2\frac{M}{2} (x - a)^2 erroris rectae tangentis dedvcere et formam criterii derivatarvm svccessivarvm in toto intervallo validam.
  4. Convergentiam qvadraticam methodi Newtoni et Raphsoni prope radicem simplicem demonstrare et per eam nvmervm iterationvm necessariarvm aestimare.

Residvvm Lagrangii et residvvm Cavchyanvm

Lectio de polynomio Tayloriano notationem hic adhibitam statvit: si ff in intervallo aperto II definita est et nn vicibvs derivabilis in pvncto aa ipsivs II, polynomivm Taylorianvm ordinis nn est Pn,a(x)=∑k=0nf(k)(a)k!(x−a)kP_{n,a}(x) = \sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(a)}{k!} (x - a)^k, et residvvm est Rn,a(x)=f(x)−Pn,a(x)R_{n,a}(x) = f(x) - P_{n,a}(x), pro xx in II; cvm a=0a = 0 scribvntvr PnP_n et RnR_n. Theorema formvlae Taylorianae cvm residvo Peani, ex illa lectione, dicit, si n≥1n \geq 1 et ff praeterea n−1n - 1 vicibvs derivabilis in II est, esse Rn,a(x)=o⁡((x−a)n)R_{n,a}(x) = \operatorname{o}\left((x - a)^n\right), cvm xx ad aa tendit: id est envntiatvm de limite. Vt valor residvi in qvoqve xx obtineatvr, consilivm est xx figere et pvnctvm movere in qvo evolvitvr.

LemmaFvnctio avxiliaris residvi

Sint n≥0n \geq 0 nvmervs integer, II intervallvm apertvm, ff fvnctio n+1n + 1 vicibvs derivabilis in II et xx pvnctvm ipsivs II, et sit FF fvnctio in II per formvlam infra scriptam definita:

F(t)=f(x)−∑k=0nf(k)(t)k!(x−t)kF(t) = f(x) - \sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(t)}{k!} (x - t)^k

Tvm FF derivabilis est in II, F(x)=0F(x) = 0, F(a)=Rn,a(x)F(a) = R_{n,a}(x) pro omni aa ipsivs II, et pro omni tt ipsivs II:

F′(t)=−f(n+1)(t)n!(x−t)nF'(t) = -\frac{f^{(n + 1)}(t)}{n!} (x - t)^n

Nvmervs F(t)F(t) est residvvm in xx polynomii Tayloriani ordinis nn in pvncto mobili tt evolvti. Cvm derivatvr respectv tt, qvisqve terminvs dvo addenda gignit, qvae cvm addendis terminorvm vicinorvm se tollvnt, et solvm vltimvm manet.

Demonstratio

  1. F(x)=f(x)−f(x)=0,F(a)=f(x)−Pn,a(x)=Rn,a(x)F(x) = f(x) - f(x) = \resaltar{0}, \qquad F(a) = f(x) - P_{n,a}(x) = \resaltar{R_{n,a}(x)}

    Cvm t=xt = x, termini loco k≥1k \geq 1 positi propter factorem (x−x)k(x - x)^k evanescvnt, et is qvi loco 00 positvs est est f(x)f(x). Cvm t=at = a, svmma est Pn,a(x)P_{n,a}(x), per definitionem polynomii Tayloriani et residvi, ex lectione de polynomio Tayloriano.

  2. ddt(f(k)(t)k!(x−t)k)=f(k+1)(t)k!(x−t)k−f(k)(t)(k−1)!(x−t)k−1\dato{term}{\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}t}\left(\frac{f^{(k)}(t)}{k!} (x - t)^k\right) = \frac{f^{(k + 1)}(t)}{k!} (x - t)^k - \frac{f^{(k)}(t)}{(k - 1)!} (x - t)^{k - 1}}

    Sit kk nvmervs integer cvm 1≤k≤n1 \leq k \leq n. Qvoniam ff est n+1n + 1 vicibvs derivabilis in II, fvnctio f(k)f^{(k)} derivabilis est in II. Per propositionem de potentiis exponentis integri, ex lectione de regvlis derivandi, et theorema regvlae catenae, ex lectione de regvla catenae, derivata ipsivs (x−t)k(x - t)^k respectv tt est −k (x−t)k−1-k \, (x - t)^{k - 1}, cvm (x−t)0=1(x - t)^0 = 1, etiam in t=xt = x; theorema regvlae prodvcti, ex lectione de regvlis derivandi, derivatam termini loco kk positi praebet. Derivata termini loco 00 positi est f′(t)f'(t).

  3. ddt(∑k=0nf(k)(t)k!(x−t)k)=A0(t)+∑k=1n(Ak(t)−Ak−1(t))=An(t)→F′(t)=−f(n+1)(t)n!(x−t)n\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}t}\left(\sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(t)}{k!} (x - t)^k\right) = A_0(t) + \sum_{k=1}^{n} \left(A_k(t) - A_{k - 1}(t)\right) = A_n(t) \rightarrow \resaltar{F'(t) = -\frac{f^{(n + 1)}(t)}{n!} (x - t)^n}

    Sit Ak(t)=f(k+1)(t)k!(x−t)kA_k(t) = \frac{f^{(k + 1)}(t)}{k!} (x - t)^k pro 0≤k≤n0 \leq k \leq n. Derivata termini loco 00 positi est A0(t)A_0(t), et derivata termini loco k≥1k \geq 1 positi est Ak(t)−Ak−1(t)A_k(t) - A_{k - 1}(t). Per theorema de derivata combinationis linearis, ex lectione de regvlis derivandi, et theorema svmmae telescopicae, ex lectione de svmmationibvs, progressionibvs et indvctione, derivata svmmae est An(t)A_n(t); qvoniam f(x)f(x) ab tt non pendet, obtinetvr F′F'.

Fvnctio avxiliaris residvvm qvaesitvm valet in aa et valet 00 in xx, eivsqve derivata solam derivatam ordinis n+1n + 1 continet. Theorema valoris medii inter aa et xx hanc notitiam in aeqvalitatem pro residvo convertit. Synthesis partis de applicationibvs derivatarvm, in Calcvlo I, nvntiavit residvvm theorematis Rollii et Cavchii margine coercitvm iri: theorema valoris medii Cavchii, qvod theoremate Rollii demonstratvm est, formam Lagrangii praebet.

TheoremaFormvla Tayloriana cvm residvo Lagrangii

Sint n≥0n \geq 0 nvmervs integer, II intervallvm apertvm, aa pvnctvm ipsivs II et ff fvnctio n+1n + 1 vicibvs derivabilis in II. Pro omni xx ipsivs II a aa diverso exstat nvmervs cc stricte inter aa et xx sitvs talis vt:

f(x)=∑k=0nf(k)(a)k!(x−a)k+f(n+1)(c)(n+1)!(x−a)n+1,Rn,a(x)=f(n+1)(c)(n+1)!(x−a)n+1f(x) = \sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(a)}{k!} (x - a)^k + \frac{f^{(n + 1)}(c)}{(n + 1)!} (x - a)^{n + 1}, \qquad R_{n,a}(x) = \frac{f^{(n + 1)}(c)}{(n + 1)!} (x - a)^{n + 1}

Residvvm formam termini polynomii proximi habet, derivata in pvncto ignoto cc loco ipsivs aa compvtata. Theorema valoris medii Cavchii fvnctionem avxiliarem cvm potentia (x−t)n+1(x - t)^{n + 1} comparat, qvae et ipsa in xx evanescit.

Demonstratio

  1. (F(β)−F(α))G′(c)=(G(β)−G(α))F′(c)\dato{cau}{\left(F(\beta) - F(\alpha)\right) G'(c) = \left(G(\beta) - G(\alpha)\right) F'(c)}

    Sint FF fvnctio avxiliaris lemmatis, cvm hoc xx, et G(t)=(x−t)n+1G(t) = (x - t)^{n + 1} pro tt in II, derivabilis per propositionem de potentiis exponentis integri et regvlam catenae. Sint α\alpha minor et β\beta maior nvmerorvm aa et xx; qvoniam II intervallvm est, [α,β]⊆I\icc{\alpha}{\beta} \subseteq I. Per theorema secvndvm qvod fvnctio derivabilis continva est, ex lectione de derivata vt limite, FF et GG continvae svnt in [α,β]\icc{\alpha}{\beta}, et derivabiles in (α,β)\ioo{\alpha}{\beta}. Theorema valoris medii Cavchii, ex lectione de theorematis Fermatii, Rollii, Lagrangii et Cavchii, praebet cc in (α,β)\ioo{\alpha}{\beta} cvm aeqvalitate infra scripta.

  2. (F(x)−F(a))G′(c)=(G(x)−G(a))F′(c)\dato{ord}{\left(F(x) - F(a)\right) G'(c) = \left(G(x) - G(a)\right) F'(c)}

    Si a<xa < x, tvm α=a\alpha = a et β=x\beta = x, et aeqvalitas est ea qvae infra scripta est. Si x<ax < a, tvm α=x\alpha = x et β=a\beta = a, et aeqvalitas dicit (F(a)−F(x))G′(c)=(G(a)−G(x))F′(c)\left(F(a) - F(x)\right) G'(c) = \left(G(a) - G(x)\right) F'(c), qvae per −1-1 mvltiplicata eadem est. In vtroqve casv cc stricte inter aa et xx sitvm est.

  3. (n+1) Rn,a(x) (x−c)n=f(n+1)(c)n!(x−a)n+1(x−c)n\dato{sus}{(n + 1) \, R_{n,a}(x) \, (x - c)^n = \frac{f^{(n + 1)}(c)}{n!} (x - a)^{n + 1} (x - c)^n}

    Per lemma, F(x)=0F(x) = 0, F(a)=Rn,a(x)F(a) = R_{n,a}(x) et F′(c)=−f(n+1)(c)n!(x−c)nF'(c) = -\frac{f^{(n + 1)}(c)}{n!} (x - c)^n; praeterea G(x)=0G(x) = 0, G(a)=(x−a)n+1G(a) = (x - a)^{n + 1} et G′(c)=−(n+1) (x−c)nG'(c) = -(n + 1) \, (x - c)^n. Svbstitvendo signa vtrivsqve membri se tollvnt.

  4. Rn,a(x)=f(n+1)(c)(n+1)!(x−a)n+1\resaltar{R_{n,a}(x) = \frac{f^{(n + 1)}(c)}{(n + 1)!} (x - a)^{n + 1}}

    Qvoniam c≠xc \neq x, factor (x−c)n(x - c)^n nvllvs non est; per evm et per n+1n + 1 dividitvr, et qvoniam (n+1)⋅n!=(n+1)!(n + 1) \cdot n! = (n + 1)!, formvla obtinetvr.

Cvm n=0n = 0, formvla dicit f(x)−f(a)=f′(c) (x−a)f(x) - f(a) = f'(c) \, (x - a): est theorema valoris medii Lagrangii, et formvla Tayloriana cvm residvo Lagrangii id ad omnes ordines extendit. Pvnctvm cc a xx et a nn pendet, et plervmqve ignotvm est; problema solvtvm «Pvnctvm intermedivm fvnctionis rationalis» id in vno casv compvtat. Hypotheses fortiores svnt qvam eae residvi Peani, qvod solvm n−1n - 1 derivatas in II et derivatam ordinis nn in aa postvlat, sed continvitatem ipsivs f(n+1)f^{(n + 1)} non inclvdvnt. Pro x>ax > a eadem formvla obtinetvr ex lemmate theorematis Cavchii iterati, ex lectione de integratione nvmerica, cvm Rn,a(a+u)R_{n,a}(a + u) loco ipsivs F(u)F(u), in [0,x−a]\icc{0}{x - a}, cvm G(u)=un+1G(u) = u^{n + 1} et m=p=n+1m = p = n + 1; fvnctio avxiliaris iterationem vitat et vtrvmqve latvs ipsivs aa simvl tractat.

TheoremaFormvla Tayloriana cvm residvo Cavchyano

Svb hypothesibvs formvlae Taylorianae cvm residvo Lagrangii, pro omni xx ipsivs II a aa diverso exstat nvmervs cc stricte inter aa et xx sitvs talis vt:

Rn,a(x)=f(n+1)(c)n!(x−c)n(x−a)R_{n,a}(x) = \frac{f^{(n + 1)}(c)}{n!} (x - c)^n (x - a)

Theorema valoris medii Lagrangii, ad fvnctionem avxiliarem directo adhibitvm, aliam residvi formam praebet, in qva distantia ipsivs cc ab xx seorsvm apparet.

Demonstratio

  1. F(x)−F(a)=F′(c) (x−a)\dato{lag}{F(x) - F(a) = F'(c) \, (x - a)}

    Sint FF, α\alpha et β\beta vt in demonstratione svperiore. Fvnctio FF continva est in [α,β]\icc{\alpha}{\beta} et derivabilis in (α,β)\ioo{\alpha}{\beta}, et theorema valoris medii Lagrangii, ex lectione de theorematis Fermatii, Rollii, Lagrangii et Cavchii, praebet cc in (α,β)\ioo{\alpha}{\beta} cvm F(β)−F(α)=F′(c) (β−α)F(\beta) - F(\alpha) = F'(c) \, (\beta - \alpha). Si a<xa < x, haec est aeqvalitas infra scripta; si x<ax < a, dicit F(a)−F(x)=F′(c) (a−x)F(a) - F(x) = F'(c) \, (a - x), qvae per −1-1 mvltiplicata eadem est.

  2. Rn,a(x)=f(n+1)(c)n!(x−c)n(x−a)\resaltar{R_{n,a}(x) = \frac{f^{(n + 1)}(c)}{n!} (x - c)^n (x - a)}

    Per lemma, membrvm primvm est −Rn,a(x)-R_{n,a}(x), et F′(c)=−f(n+1)(c)n!(x−c)nF'(c) = -\frac{f^{(n + 1)}(c)}{n!} (x - c)^n; per −1-1 mvltiplicatvr.

Dvo pvncta cc plervmqve diversa svnt. Si scribitvr c=a+θ (x−a)c = a + \theta \, (x - a), cvm 0<θ<10 < \theta < 1, residvvm Cavchyanvm est f(n+1)(c)n!(1−θ)n(x−a)n+1\frac{f^{(n + 1)}(c)}{n!} (1 - \theta)^n (x - a)^{n + 1}: factorem (1−θ)n(1 - \theta)^n habet, qvi parvvs est cvm cc prope xx est, ibi ipso vbi margo ipsivs f(n+1)(c)f^{(n + 1)}(c) mala esse potest. Problema solvtvm «Residvvm Cavchyanvm vbi residvvm Lagrangii non svfficit» hac differentia vtitvr. Ad errorem margine coercendvm, contra, forma Lagrangii fere semper svfficit.

CorollarivmMargo residvi Tayloriani

Sint n≥0n \geq 0 nvmervs integer, II intervallvm apertvm, aa et xx pvncta ipsivs II et ff fvnctio n+1n + 1 vicibvs derivabilis in II. Si MM nvmervs est talis vt ∣f(n+1)(t)∣≤M\abs{f^{(n + 1)}(t)} \leq M pro omni tt stricte inter aa et xx sito, tvm:

∣Rn,a(x)∣≤M(n+1)!∣x−a∣n+1\abs{R_{n,a}(x)} \leq \frac{M}{(n + 1)!} \abs{x - a}^{n + 1}

Margo derivatae ordinis n+1n + 1 inter aa et xx marginem erroris praebet, pvncto intermedio non cognito.

Demonstratio

  1. ∣Rn,a(x)∣=∣f(n+1)(c)∣(n+1)!∣x−a∣n+1≤M(n+1)!∣x−a∣n+1\abs{R_{n,a}(x)} = \frac{\abs{f^{(n + 1)}(c)}}{(n + 1)!} \abs{x - a}^{n + 1} \leq \resaltar{\frac{M}{(n + 1)!} \abs{x - a}^{n + 1}}

    Si x=ax = a, residvvm nvllvm est, qvia Pn,a(a)=f(a)P_{n,a}(a) = f(a), et inaeqvalitas dicit 0≤00 \leq 0. Si x≠ax \neq a, pvnctvm cc formvlae Taylorianae cvm residvo Lagrangii stricte inter aa et xx sitvm est, et in eo margo derivatae valet.

Si margo MM in toto intervallo valet qvod aa continet, margo erroris pro omnibvs xx eivs intervalli simvl valet, et ordo nn ita eligitvr vt margo minor sit qvam praecisio optata, sicvt in problemate solvto «Septem digiti cosinvs in octante conversionis». Signvm qvoqve residvi in formvla Lagrangii legitvr. Exempli gratia, per theorema de derivatis ordinis nn potentiarvm et exponentialis, ex lectione de derivatis svccessivis et differentiali, omnes derivatae ipsivs exe^x svnt exe^x, et Pn(x)=∑k=0nxkk!P_n(x) = \sum_{k=0}^{n} \frac{x^k}{k!}. Si x>0x > 0, residvvm est ec(n+1)!xn+1\frac{e^c}{(n + 1)!} x^{n + 1} cvm 0<c<x0 < c < x, et qvoniam exponentialis stricte crescens est, 1<ec<ex1 < e^c < e^x. Ergo, pro omni x>0x > 0 et omni nvmero integro n≥0n \geq 0:

∑k=0nxkk!<ex<∑k=0nxkk!+exxn+1(n+1)!\sum_{k=0}^{n} \frac{x^k}{k!} < e^x < \sum_{k=0}^{n} \frac{x^k}{k!} + \frac{e^x x^{n + 1}}{(n + 1)!}

et si praeterea xn+1<(n+1)!x^{n + 1} < (n + 1)!, ipsam exe^x solvendo fit ex<Pn(x)1−xn+1(n+1)!e^x < \frac{P_n(x)}{1 - \frac{x^{n + 1}}{(n + 1)!}}. Cvm x=110x = \frac{1}{10} et n=2n = 2 obtinetvr 1,105<e0,1<1,1051−16000=66305999=1,10518…1{,}105 < e^{0{,}1} < \frac{1{,}105}{1 - \frac{1}{6000}} = \frac{6630}{5999} = 1{,}10518\ldots. Inaeqvalitas prima est ea qvam lectio de monotonia derivando series inaeqvalitatvm obtinvit, cvm nvntiavit illa polynomia Tayloriana esse eorvmqve errorem hic investigatvm iri; secvnda dicit qvantvm eis desit.