Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Svmmarivm

Partes qvae antecedvnt seqventias et series nvmerorvm tractavervnt. Haec lectio seqventias tractat qvarvm termini svnt fvnctiones in eadem copia definitae, et series qvarvm svmmae partiales svnt fvnctiones. In qvoqve pvncto valores seqventiam nvmerorvm efficivnt, et si omnes eae seqventiae convergvnt, earvm limites fvnctionem definivnt: haec est convergentia pvnctvalis. Sed limes pvnctvalis fvnctionvm continvarvm discontinvvs esse potest, vt ille potentiarvm xnx^n in [0,1]\icc{0}{1}, et integrale limitis potest non esse limes integralivm. Convergentia vniformis, in qva idem locvs omnibvs pvnctis svfficit, sicvt in continvitate vniformi idem δ\delta omnibvs svfficit, continvitatem conservat, limitem svb integrali in intervallo clavso et circvmscripto svmere sinit et, si derivatae eam implent, limitem derivare sinit. Criterivm Cavchyanvm vniforme de convergentia vniformi decernit limite non cognito, et criterivm M Weierstrassianvm eam praebet seriebvs qvarvm termini terminis seriei nvmericae convergentis circvmscribvntvr. Qvodqve theorema cvm exemplo contrario venit qvod ostendit eivs hypotheses non abvndare.

Proposita discendi

  1. Convergentiam pvnctvalem ab vniformi per ordinem qvantificatorvm distingvere, et per svpremvm distantiae a limite decernere vtram seqventia fvnctionvm habeat.
  2. Criterivm Cavchyanvm vniforme et criterivm M Weierstrassianvm demonstrare, iisqve vti ad ostendendvm seriem fvnctionvm vniformiter convergere.
  3. Demonstrare limitem vniformem fvnctionvm continvarvm continvvm esse, termino post terminvm in intervallo clavso et circvmscripto integrari posse, et qvibvs condicionibvs termino post terminvm derivari possit.
  4. Exempla contraria constrvere qvae ostendant nvllam earvm hypothesivm omitti posse.

Convergentia pvnctvalis et convergentia vniformis

Lectio de seqventiis et earvm limite limitem seqventiae nvmerorvm per ε\varepsilon et nvmervm natvralem NN definivit, hoc ordine qvantificatos, et lectio de seqventiis, fvnctionibvs et continvitate vniformi ostendit, in continvitate, «pro omni pvncto» post «exstat δ\delta» transferre notionem mvtare. In seqventia fvnctionvm idem accidit cvm «exstat NN». Deinceps AA est copia non vacva nvmerorvm realivm et, pro qvoqve natvrali nn, fnf_n est fvnctio in AA definita; dicitvr (fn)(f_n) esse seqventia fvnctionvm in AA.

DefinitioConvergentia pvnctvalis

Sint (fn)(f_n) seqventia fvnctionvm in AA et ff fvnctio in AA definita. Dicitvr (fn)(f_n) pvnctvaliter convergere ad ff in AA si, pro qvoqve xx ex AA, seqventia nvmerorvm (fn(x))(f_n(x)) ad f(x)f(x) convergit:

(∀x∈A)(∀ε>0)(∃N∈N)(∀n∈N)(n≥N→∣fn(x)−f(x)∣<ε)(\forall x \in A)(\forall \varepsilon > 0)(\exists N \in \mathbb{N})(\forall n \in \mathbb{N})\left(n \geq N \rightarrow \abs{f_n(x) - f(x)} < \varepsilon\right)

Tvm scribitvr fn→ff_n \to f in AA, et ff limes pvnctvalis seqventiae appellatvr.

Per vnicitatem limitis, ex theoremate qvo theoremata de limitibvs in seqventiis valent, lectionis de seqventiis et earvm limite, limes pvnctvalis, si exstat, vnicvs est. In definitione nvmervs natvralis NN post xx et ε\varepsilon eligitvr, et ab vtroqve pendere potest: prope qvaedam pvncta seqventia magis magisqve tardare potest anteqvam limiti appropinqvet.

DefinitioConvergentia vniformis

Sint (fn)(f_n) seqventia fvnctionvm in AA et ff fvnctio in AA definita. Dicitvr (fn)(f_n) vniformiter convergere ad ff in AA si pro omni ε>0\varepsilon > 0 exstat nvmervs natvralis NN talis vt ∣fn(x)−f(x)∣<ε\abs{f_n(x) - f(x)} < \varepsilon pro omni natvrali n≥Nn \geq N et omni xx ex AA:

(∀ε>0)(∃N∈N)(∀n∈N)(∀x∈A)(n≥N→∣fn(x)−f(x)∣<ε)(\forall \varepsilon > 0)(\exists N \in \mathbb{N})(\forall n \in \mathbb{N})(\forall x \in A)\left(n \geq N \rightarrow \abs{f_n(x) - f(x)} < \varepsilon\right)

Tvm scribitvr «fn→ff_n \to f vniformiter in AA». Si BB est svbcopia non vacva copiae AA, dicitvr (fn)(f_n) vniformiter convergere ad ff in BB si condicio pro omnibvs xx ex BB impletvr.

Hic NN solvm ab ε\varepsilon et a seqventia pendet, non a pvncto: «pro omni xx» post «exstat NN» transiit, sicvt in definitione fvnctionis vniformiter continvae «pro omnibvs xx et yy» post «exstat δ\delta» stat. Convergentia vniformis pvnctvalem implicat, eodem NN pro qvoqve xx; et si (fn)(f_n) vniformiter in AA convergit, etiam in omni svbcopia non vacva copiae AA convergit, eodem NN. Si AA nvmervm finitvm pvnctorvm habet, ambae convergentiae congrvvnt: satis est maximvm nvmerorvm natvralivm NN singvlorvm pvnctorvm svmere. In delineatione, convergentia vniformis dicit, ab loco NN, delineationem cvivsqve fnf_n intra fasciam inter delineationes f−εf - \varepsilon et f+εf + \varepsilon manere, in tota AA.

PropositioConvergentia vniformis per svpremvm

Sint (fn)(f_n) seqventia fvnctionvm in AA et ff fvnctio in AA definita. Tvm fn→ff_n \to f vniformiter in AA si et solvm si exstat nvmervs natvralis n0n_0 talis vt, pro omni n≥n0n \geq n_0, copia nvmerorvm ∣fn(x)−f(x)∣\abs{f_n(x) - f(x)}, cvm xx in AA, svperne circvmscripta sit, et eorvm svprema ad 00 tendant:

dn=sup⁡x∈A∣fn(x)−f(x)∣→0d_n = \sup_{x \in A} \abs{f_n(x) - f(x)} \to 0

Nvmervs dnd_n est minima margo distantiae verticalis inter delineationes fnf_n et ff; convergentia vniformis postvlat vt ea margo, qvae a pvncto non pendet, ad 00 tendat.

Demonstratio

  1. n≥n0→0≤dn≤1n \geq n_0 \rightarrow \resaltar{0 \leq d_n \leq 1}

    Prima directio. Cvm ε=1\varepsilon = 1, definitio nvmervm natvralem n0n_0 praebet talem vt, pro omni n≥n0n \geq n_0, nvmervs 11 sit margo svperior nvmerorvm ∣fn(x)−f(x)∣\abs{f_n(x) - f(x)}. Cvm AA non sit vacva, copia eorvm nvmerorvm non est vacva, et per axioma completvdinis, ex lectione de generibvs nvmerorvm, svpremvm dnd_n habet, qvod negativvm non est.

  2. n≥max⁡(N,n0)→∣dn−0∣=dn≤ε2<εn \geq \max(N, n_0) \rightarrow \abs{d_n - 0} = d_n \leq \frac{\varepsilon}{2} < \resaltar{\varepsilon}

    Dato ε>0\varepsilon > 0, definitio, cvm ε2\frac{\varepsilon}{2} loco ε\varepsilon, nvmervm natvralem NN praebet; pro n≥Nn \geq N, nvmervs ε2\frac{\varepsilon}{2} est margo svperior nvmerorvm ∣fn(x)−f(x)∣\abs{f_n(x) - f(x)}, nec minor est qvam eorvm svpremvm. Cvm maiore nvmerorvm NN et n0n_0, seqventia (dn)(d_n), ab n0n_0 definita, definitionem limitis 00 implet.

  3. n≥N∧x∈A→∣fn(x)−f(x)∣≤dn<εn \geq N \wedge x \in A \rightarrow \abs{f_n(x) - f(x)} \leq d_n < \resaltar{\varepsilon}

    Secvnda directio. Si dn→0d_n \to 0, dato ε>0\varepsilon > 0 exstat nvmervs natvralis N≥n0N \geq n_0, qvi solvm ab ε\varepsilon pendet, talis vt dn<εd_n < \varepsilon pro omni n≥Nn \geq N. Cvm dnd_n sit margo svperior nvmerorvm ∣fn(x)−f(x)∣\abs{f_n(x) - f(x)}, definitio convergentiae vniformis eo NN impletvr.

Ad convergentiam vniformem refvtandam satis est definitionem negare: invenire c>0c > 0 tale vt, pro omni natvrali NN, sint n≥Nn \geq N et pvnctvm xx copiae AA cvm ∣fn(x)−f(x)∣≥c\abs{f_n(x) - f(x)} \geq c. Exemplvm simplicissimvm est illvd potentiarvm.

PropositioPotentiae in intervallo vnitatis

Sit fn(x)=xnf_n(x) = x^n in [0,1]\icc{0}{1}. Tvm (fn)(f_n) pvnctvaliter in [0,1]\icc{0}{1} convergit ad fvnctionem ff qvae valet 00 in [0,1)\ico{0}{1} et 11 in x=1x = 1. Convergentia non est vniformis in [0,1)\ico{0}{1} neqve in [0,1]\icc{0}{1}, et vniformis est in [0,r]\icc{0}{r} pro omni rr cvm 0≤r<10 \leq r < 1. Procvl ab 11, potentiae ad axem comprimvntvr celeritate rnr^n; prope 11, qvaeqve vsqve ad 11 ascendit, et semper manet pvnctvm vbi a limite plvs qvam 12\frac{1}{2} distat. Figvra ostendit xnx^n pro n=1,2,4,8,16,32n = 1, 2, 4, 8, 16, 32 et limitem, qvi in 11 salit; fasciam radii ε\varepsilon circa limitem in [0,r]\icc{0}{r}, qvae delineationes ab aliqvo loco continet; et, in qvaqve delineatione, pvnctvm intervalli [0,1)\ico{0}{1} vbi valet 34\frac{3}{4}, qvod ad 11 accedit neqve ex [0,1)\ico{0}{1} exit.

Demonstratio

  1. 0≤x<1→xn→0,1n=1→10 \leq x < 1 \rightarrow x^n \to 0, \qquad \resaltar{1^n = 1 \to 1}

    Per theorema seqventiae geometricae, ex lectione de seqventiis et earvm limite, si 0≤x<10 \leq x < 1, tvm xn→0x^n \to 0; et 1n=11^n = 1 pro omni nn.

  2. n≥N∧0≤x≤r→∣xn−0∣≤rn<εn \geq N \wedge 0 \leq x \leq r \rightarrow \abs{x^n - 0} \leq r^n < \resaltar{\varepsilon}

    Sit 0≤r<10 \leq r < 1. Si 0≤x≤r0 \leq x \leq r, mvltiplicando nn vicibvs inaeqvalitates inter nvmeros non negativos obtinetvr 0≤xn≤rn0 \leq x^n \leq r^n: nvmervs rnr^n distantiam a limite in toto [0,r]\icc{0}{r} circvmscribit nec ab xx pendet. Cvm rn→0r^n \to 0, dato ε>0\varepsilon > 0 exstat nvmervs natvralis NN, qvi solvm ab ε\varepsilon et ab rr pendet, talis vt rn<εr^n < \varepsilon pro n≥Nn \geq N, isqve omnibvs xx ex [0,r]\icc{0}{r} svfficit.

  3. u∈[0,1)∧∣fn(u)−f(u)∣=un>12u \in \ico{0}{1} \wedge \abs{f_n(u) - f(u)} = u^n > \resaltar{\frac{1}{2}}

    Sit nn nvmervs natvralis. Per corollarivm fvnctionvm continvarvm notarvm, ex lectione de limite et continvitate, polynomivm xnx^n continvvm est in 11, vbi valet 11; cvm ε=12\varepsilon = \frac{1}{2} exstat δ>0\delta > 0 tale vt xn>12x^n > \frac{1}{2} pro omni xx ex [0,1]\icc{0}{1} cvm ∣x−1∣<δ\abs{x - 1} < \delta. Pvnctvm uu, maior nvmerorvm 00 et 1−δ21 - \frac{\delta}{2}, est in [0,1)\ico{0}{1}, qvia δ>0\delta > 0, et implet ∣u−1∣<δ\abs{u - 1} < \delta. Cvm c=12c = \frac{1}{2}, nvllvm NN definitionem convergentiae vniformis in [0,1)\ico{0}{1} implet, neqve in [0,1]\icc{0}{1}, qvod id continet.

Limes discontinvvs est in 11, qvamqvam qvaeqve xnx^n continva est: theorema de continvitate, infra positvm, ostendet id satis esse ad sciendvm convergentiam non esse vniformem in [0,1]\icc{0}{1}. In [0,1)\ico{0}{1} contra limes est fvnctio nvlla, qvae continva est, nec convergentia vniformis est; continvitas limitis ad convergentiam vniformem non svfficit, vt etiam problema solvtvm «Gibbvs qvi ad originem accedit» ostendit.