Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Seqventiae, fvnctiones et continvitas vniformis

Svmmarivm

Haec lectio seqventias cvm fvnctionibvs conivngit. Demonstrat limitem fvnctionis, in pvncto accvmvlationis domini eivs vel ad infinitvm, et continvitatem eivs in pvncto per seqventias qvae ad pvnctvm tendvnt in vtramqve directionem characterizari, et inde criteria dedvcit qvibvs ostenditvr limitem non exsistere. Deinde continvitatem vniformem definit, in qva eadem responsio omnibvs pvnctis domini convenit: eam habent fvnctiones lipschitzianae et fvnctiones derivata circvmscripta, non habent avtem qvadratvm in realibvs neqve inversvm et sinvs inversi in intervallo aperto cvivs extrema svnt 00 et 11. Eam per bina seqventiarvm characterizat et, theoremate Bolzani et Weierstrassii adhibito, theorema Heine-Cantor demonstrat: omnis fvnctio in intervallo clavso et circvmscripto continva vniformiter continva est, qvod integrali definito opvs erit. Postremo lemma Stolz-Cesàro demonstrat, formam regvlae L'Hôpital seqventiis accommodatam, eoqve et limitibvs Calcvli I logarithmvm, potentias, exponentiales, factoriale et nnn^n secvndvm incrementvm ordinat; vt corollarivm, media primorvm terminorvm seqventiae convergentis ad evndem limitem tendit.

Proposita discendi

  1. Characterizationem limitis et continvitatis per seqventias in vtramqve directionem demonstrare, eaqve vti ad ostendendvm limitem non exsistere.
  2. Continvitatem vniformem definire, eam a continvitate in qvoqve pvncto distingvere, eam per condicionem Lipschitzianam vel per marginem derivatae agnoscere, et dvabvs seqventiis refvtare.
  3. Theorema Heine-Cantor theoremate Bolzani et Weierstrassii demonstrare et ostendere nvllam eivs hypothesim svperflvam esse.
  4. Lemma Stolz-Cesàro demonstrare eoqve, cvm limitibvs Calcvli I, vti ad incrementvm seqventiarvm comparandvm et ad limites mediarvm compvtandos.

Limes fvnctionis per seqventias

Lectio de seqventiis et earvm limite a limite fvnctionis ad infinitvm ad limitem seqventiae valorvm eivs in nvmeris natvralibvs transiit, et exemplo sin⁡(πx)\sin(\pi x) ostendit conversam falsam esse: nvmeri natvrales nimis pavci svnt vt de limite fvnctionis decernant. Lectio de seqventiis monotonis et nvmero e demonstravit fvnctionem in pvncto continvam limitem omnis seqventiae ad id tendentis conservare. Si loco vnivs seqventiae omnes considerantvr qvae ad pvnctvm tendvnt, conversa valet, et limes et continvitas per seqventias characterizantvr; apvd nonnvllos avctores haec characterizatio criterivm Heineanvm appellatvr.

TheoremaCharacterizatio limitis per seqventias

Sint ff fvnctio in copia AA definita et LL nvmervs realis. Assertio prima: si aa est pvnctvm accvmvlationis copiae AA, tvm lim⁡x→af(x)=L\lim_{x \to a} f(x) = L si et solvm si f(xn)→Lf(x_n) \to L pro omni seqventia (xn)(x_n) elementorvm copiae AA ab aa diversorvm qvae ad aa tendit. Assertio altera: si AA svpra circvmscripta non est, tvm lim⁡x→∞f(x)=L\lim_{x \to \infty} f(x) = L si et solvm si f(xn)→Lf(x_n) \to L pro omni seqventia (xn)(x_n) elementorvm copiae AA qvae ad infinitvm tendit. In vna directione responsio limitis vt provocatio pro seqventia adhibetvr; in altera, per contrapositionem, pvncta qvae negatio limitis pro qvaqve responsione 1n\frac{1}{n}, vel nn, praebet seqventiam efficivnt cvivs imagines ad LL non tendvnt.

Demonstratio

  1. n≥N→xn∈A∧0<∣xn−a∣<δ→∣f(xn)−L∣<εn \geq N \rightarrow x_n \in A \wedge 0 < \abs{x_n - a} < \delta \rightarrow \resaltar{\abs{f(x_n) - L} < \varepsilon}

    Assertio prima, directio prima. Sit ε>0\varepsilon > 0, et sit δ\delta responsio definitionis limitis fvnctionis in pvncto, ex lectione de limite fvnctionvm. Provocatione δ\delta data, convergentia xn→ax_n \to a nvmervm natvralem NN praebet, qvi ab ε\varepsilon per δ\delta pendet. Pro n≥Nn \geq N terminvs xnx_n ad AA pertinet, ab aa diversvs est et ab aa minvs qvam δ\delta distat.

  2. xn∈A,0<∣xn−a∣<1n,∣f(xn)−L∣≥ε\dato{xn}{x_n \in A, \qquad 0 < \abs{x_n - a} < \frac{1}{n}, \qquad \abs{f(x_n) - L} \geq \varepsilon}

    Assertio prima, directio altera, per contrapositionem. Si LL limes non est, propositio de negatione definitionis limitis, ex eadem lectione, praebet ε>0\varepsilon > 0 tale vt, pro omni δ>0\delta > 0, aliqvod xx copiae AA condiciones 0<∣x−a∣<δ0 < \abs{x - a} < \delta et ∣f(x)−L∣≥ε\abs{f(x) - L} \geq \varepsilon impleat. Posito δ=1n\delta = \frac{1}{n} eligitvr vnvm, xnx_n, pro qvoqve nvmero natvrali nn (vna electio pro qvoqve nn, vt in analysi solet).

  3. n≥N→∣xn−a∣<1n≤1N<η,∣f(xN)−L∣≥εn \geq N \rightarrow \abs{x_n - a} < \frac{1}{n} \leq \frac{1}{N} < \eta, \qquad \resaltar{\abs{f(x_N) - L} \geq \varepsilon}

    Termini seqventiae (xn)(x_n) ad AA pertinent et ab aa diversi svnt, et seqventia ad aa tendit: dato η>0\eta > 0, lemma proprietatis Archimedeae, ex lectione de expressione decimali nvmerorvm rationalivm, nvmervm natvralem N>1ηN > \frac{1}{\eta} praebet. At f(xn)f(x_n) ad LL non tendit: pro provocatione ε\varepsilon nvllvs nvmervs natvralis NN convenit, qvia terminvs loci NN iam ab LL saltem ε\varepsilon distat. Condicio de seqventiis deficit.

  4. n≥N→xn∈A∧xn>M→∣f(xn)−L∣<εn \geq N \rightarrow x_n \in A \wedge x_n > M \rightarrow \resaltar{\abs{f(x_n) - L} < \varepsilon}

    Assertio altera, directio prima. Sit ε>0\varepsilon > 0, et sit MM responsio realis definitionis limitis cvm variabilis ad infinitvm tendit, ex lectione de limite ad infinitvm. Margine K=MK = M posito, definitio seqventiarvm qvae ad infinitvm tendvnt, ex lectione de seqventiis et earvm limite, nvmervm natvralem NN praebet.

  5. xn∈A,xn>n,∣f(xn)−L∣≥ε,xn→∞x_n \in A, \qquad x_n > n, \qquad \abs{f(x_n) - L} \geq \varepsilon, \qquad \resaltar{x_n \to \infty}

    Assertio altera, directio altera. Negata definitione limitis ad infinitvm, qvantificatore post qvantificatorem, obtinetvr ε>0\varepsilon > 0 tale vt, pro omni reali MM, aliqvod xx copiae AA condiciones x>Mx > M et ∣f(x)−L∣≥ε\abs{f(x) - L} \geq \varepsilon impleat. Posito M=nM = n eligitvr vnvm, xnx_n, pro qvoqve nvmero natvrali nn (vna electio pro qvoqve nn, vt in analysi solet). Cvm xn>nx_n > n et n→∞n \to \infty, propositio de comparatione et inversis cvm limitibvs infinitis, ex lectione de seqventiis et earvm limite, dat xn→∞x_n \to \infty; et f(xn)f(x_n) ad LL non tendit, eadem ratione ac in assertione prima.

In assertione prima termini ab aa diversi esse debent, qvia limes valorem in aa non respicit: fvnctio qvae valet 00 in omni x≠0x \neq 0 et 11 in 00 ad 00 tendit cvm xx ad 00 tendit, sed seqventia constans xn=0x_n = 0 dat f(xn)=1f(x_n) = 1. Condicio non vacve impletvr: constrvctio directionis alterivs assertionis primae, qvolibet δ=1n\delta = \frac{1}{n} posito, ostendit, si aa est pvnctvm accvmvlationis copiae AA, exstare seqventias elementorvm copiae AA ab aa diversorvm qvae ad aa tendvnt. In continvitate pvnctvm ad dominivm pertinet nec iam exclvditvr, vt in definitione Calcvli I.

TheoremaCharacterizatio continvitatis per seqventias

Sint ff fvnctio in copia AA definita et aa elementvm copiae AA. Tvm ff in aa continva est si et solvm si f(xn)→f(a)f(x_n) \to f(a) pro omni seqventia (xn)(x_n) elementorvm copiae AA qvae ad aa tendit. Vna directio iam demonstrata est; altera contrapositionem theorematis svperioris repetit, pvncto non exclvso.

Demonstratio

  1. xn∈A,xn→a→f(xn)→f(a)x_n \in A, \qquad x_n \to a \rightarrow \resaltar{f(x_n) \to f(a)}

    Si ff in aa continva est, propositio secvndvm qvam fvnctio continva limitem seqventiae conservat, ex lectione de seqventiis monotonis, positis B=AB = A et b=ab = a, conclvsionem dat.

  2. xn∈A,∣xn−a∣<1n,∣f(xn)−f(a)∣≥εx_n \in A, \qquad \abs{x_n - a} < \frac{1}{n}, \qquad \resaltar{\abs{f(x_n) - f(a)} \geq \varepsilon}

    Si ff in aa continva non est, negata definitione fvnctionis in pvncto continvae, ex lectione de limite et continvitate, obtinetvr ε>0\varepsilon > 0 tale vt, pro omni δ>0\delta > 0, aliqvod xx copiae AA condiciones ∣x−a∣<δ\abs{x - a} < \delta et ∣f(x)−f(a)∣≥ε\abs{f(x) - f(a)} \geq \varepsilon impleat. Posito δ=1n\delta = \frac{1}{n} eligitvr vnvm, xnx_n, pro qvoqve nn (vna electio pro qvoqve nn, vt in analysi solet); vt in assertione prima theorematis svperioris, xn→ax_n \to a, et f(xn)f(x_n) ad f(a)f(a) non tendit.

Sic impletvr qvod lectio de seqventiis monotonis praenvntiavit: si f(xn)→f(a)f(x_n) \to f(a) pro omni seqventia terminorvm domini qvae ad aa tendit, tvm ff in aa continva est. Vsvs eivs freqventissimvs hic est.

CorollarivmCriteria non exsistentiae limitis

Sint ff fvnctio in copia AA definita et aa pvnctvm accvmvlationis copiae AA. Si exstant dvae seqventiae (xn)(x_n) et (yn)(y_n) elementorvm copiae AA ab aa diversorvm qvae ad aa tendvnt, cvm f(xn)→L1f(x_n) \to L_1, f(yn)→L2f(y_n) \to L_2 et L1≠L2L_1 \neq L_2, vel vna sola seqventia (xn)(x_n) talivm elementorvm pro qva f(xn)f(x_n) non convergit, tvm ff limitem non habet cvm xx ad aa tendit. Idem ad infinitvm valet, si AA svpra circvmscripta non est, cvm seqventiis elementorvm copiae AA qvae ad infinitvm tendvnt. Si limes esset, omnes seqventiae imaginvm ad evm tenderent.

Demonstratio

  1. f(xn)→L∧f(yn)→L→L1=L2f(x_n) \to L \wedge f(y_n) \to L \rightarrow \resaltar{L_1 = L_2}

    Si lim⁡x→af(x)=L\lim_{x \to a} f(x) = L, characterizatio limitis per seqventias dat f(xn)→Lf(x_n) \to L et f(yn)→Lf(y_n) \to L, et propter vnicitatem limitis, ex theoremate secvndvm qvod theoremata de limitibvs in seqventiis valent, L1=L=L2L_1 = L = L_2, contra hypothesim; in casv altero f(xn)f(x_n) convergeret. Ad infinitvm adhibetvr assertio altera characterizationis.

Exempli gratia, sin⁡1x\sin \frac{1}{x} limitem in 00 non habet: seqventiae xn=1π2+2nπx_n = \frac{1}{\frac{\pi}{2} + 2n\pi} et yn=13π2+2nπy_n = \frac{1}{\frac{3\pi}{2} + 2n\pi} ad 00 tendvnt nec evanescvnt, et fvnctio valet 11 in terminis primae et −1-1 in terminis alterivs. Ad infinitvm cos⁡x\cos x limitem non habet, qvia valet 11 in xn=2nπx_n = 2n\pi et −1-1 in yn=(2n+1)πy_n = (2n + 1)\pi; nec sin⁡(πx)\sin(\pi x) habet, qvia valet 00 in yn=ny_n = n et 11 in xn=2n+12x_n = 2n + \frac{1}{2}, qvod est argvmentvm lectionis de seqventiis et earvm limite, dvabvs seqventiis scriptvm.