Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Svmmarivm

Series potentiarvm est series fvnctionvm cvivs termini svnt potentiae ipsivs x−ax - a per coefficientes mvltiplicatae, et cvivs svmmae partiales svnt polynomia. Pro qvoqve xx est series nvmerica, et criteria partis de seriebvs nvmericis de eivs convergentia decernvnt; sed copia vbi convergit semper eandem formam habet. Lemma Abelii ostendit, si series in pvncto convergit, eam absolvte convergere in omnibvs pvnctis centro propioribvs; inde, per axioma completvdinis, oritvr radivs convergentiae, qvem theorema Cavchy et Hadamardi compvtat per limitem svperiorem radicvm coefficientivm, et criterivm qvotientis, cvm eorvm qvotientes limitem habent. Intra intervallvm convergentiae, criterivm M Weierstrassianvm convergentiam vniformem praebet in qvoqve intervallo clavso et circvmscripto interiore, et per eam svmma continva est et termino post terminvm derivatvr et integratvr, eodem radio; vnde efficitvr coefficientes derivatis svmmae in centro determinari. In extremis intervalli qvidvis accidere potest, et theorema Abelii, per svmmationem per partes demonstratvm, praestat, si series in extremo convergit, svmmam eivs vsqve ad id continvam esse.

Proposita discendi

  1. Lemma Abelii et existentiam radii convergentiae demonstrare, et radivm compvtare per theorema Cavchy et Hadamardi vel per qvotientem coefficientivm.
  2. Demonstrare seriem potentiarvm vniformiter convergere in qvoqve intervallo clavso et circvmscripto intra intervallvm convergentiae svvm, et svmmam eivs continvam esse ac termino post terminvm derivari et integrari eodem radio.
  3. De convergentia in extremis intervalli decernere, et theorema Abelii de continvitate svmmae vsqve ad extremvm vbi series convergit demonstrare.
  4. Series nvmericas svmmare derivando vel integrando series potentiarvm notas et theorema Abelii adhibendo.

Series potentiarvm et radivs convergentiae

Lectio de seqventiis et seriebvs fvnctionvm nvntiavit hanc criterivm svvm M et corollarivm svvm de continvitate, integratione et derivatione termino post terminvm adhibitvram esse ad series qvarvm termini potentiae svnt. Svnt series fvnctionvm simplicissimae, qvia earvm svmmae partiales polynomia svnt, et vtilissimae, qvia lectio de seriebvs Taylorianis fvnctionvm elementarivm ostendet fvnctiones elementares svmmas talivm seriervm esse.

DefinitioSeries potentiarvm

Sint aa nvmervs realis et (cn)n≥0(c_n)_{n \geq 0} seqventia nvmerorvm realivm. Series fvnctionvm ∑n=0∞cn(x−a)n\sum_{n=0}^{\infty} c_n (x - a)^n appellatvr series potentiarvm centro aa et coefficientibvs cnc_n, cvm conventione (x−a)0=1(x - a)^0 = 1, etiam in x=ax = a. Eivs svmmae partiales svnt polynomia Sn(x)=∑k=0nck(x−a)kS_n(x) = \sum_{k=0}^{n} c_k (x - a)^k; in qvoqve pvncto vbi series convergit, eivs svmma est S(x)=∑n=0∞cn(x−a)nS(x) = \sum_{n=0}^{\infty} c_n (x - a)^n, et eivs residvvm est Rn(x)=S(x)−Sn(x)R_n(x) = S(x) - S_n(x).

In x=ax = a omnes termini a n=1n = 1 nvlli svnt, et series convergit, svmma c0c_0. Series qvae in n=1n = 1 incipit, vt ∑n=1∞xnn\sum_{n=1}^{\infty} \frac{x^n}{n}, est series potentiarvm cvm c0=0c_0 = 0. Residvvm RnR_n est id seriervm, vt in lectione de seqventiis et seriebvs fvnctionvm; non est residvvm Taylorianvm Rn,aR_{n,a} lectionis de polynomio Tayloriano, qvo haec lectio non vtitvr. Theoremata lectionvm de seriebvs nvmericis et de seriebvs fvnctionvm envntiata svnt pro seriebvs a loco 11; series a loco 00 est ea terminorvm cn−1(x−a)n−1c_{n - 1} (x - a)^{n - 1}, cvm n≥1n \geq 1, qvae easdem svmmas partiales vno loco translatas habet, itaqve ei sine vlla alia monitione adhibentvr.

LemmaLemma Abelii

Sit x0≠ax_0 \neq a nvmervs talis vt seqventia terminorvm cn(x0−a)nc_n (x_0 - a)^n circvmscripta sit, qvod accidit praesertim si series in x0x_0 convergit. Tvm series absolvte convergit in omni xx cvm ∣x−a∣<∣x0−a∣\abs{x - a} < \abs{x_0 - a}; accvrativs, si K>0K > 0 condicionem ∣cn(x0−a)n∣≤K\abs{c_n (x_0 - a)^n} \leq K implet pro omni n≥0n \geq 0, et q=∣x−a∣∣x0−a∣q = \frac{\abs{x - a}}{\abs{x_0 - a}}, tvm:

∣cn(x−a)n∣≤Kqn,0≤q<1\abs{c_n (x - a)^n} \leq K q^n, \qquad 0 \leq q < 1

Si termini in pvncto circvmscripti svnt, in pvnctis centro propioribvs eos seriei geometricae convergentis, valore absolvto, non svperant.

Demonstratio

  1. ∣cn(x0−a)n∣≤K\dato{cota}{\abs{c_n (x_0 - a)^n} \leq K}

    Si series in x0x_0 convergit, eivs termini ad 00 tendvnt, per propositionem de condicione necessaria convergentiae, ex lectione de seriebvs nvmericis earvmqve convergentia, et circvmscripti svnt, per theorema qvo omnis seqventia convergens circvmscripta est, ex lectione de seqventiis et earvm limite. In vtroqve casv margo avgeri potest, et exstat K>0K > 0 vt in envntiatione.

  2. ∣cn(x−a)n∣=∣cn∣∣x0−a∣n(∣x−a∣∣x0−a∣)n=∣cn(x0−a)n∣ qn≤Kqn\abs{c_n (x - a)^n} = \abs{c_n} \abs{x_0 - a}^n \left(\frac{\abs{x - a}}{\abs{x_0 - a}}\right)^n = \abs{c_n (x_0 - a)^n} \, q^n \leq \resaltar{K q^n}

    Sit xx cvm ∣x−a∣<∣x0−a∣\abs{x - a} < \abs{x_0 - a}. Si x≠ax \neq a, cvm valor absolvtvs prodvcti sit prodvctvm valorvm absolvtorvm, et per theorema de legibvs exponentivm rationalivm, ex lectione de potentiis exponentis rationalis et radicalibvs, cvm basibvs positivis ∣x0−a∣\abs{x_0 - a} et qq, terminvs in xx est terminvs in x0x_0 per qnq^n mvltiplicatvs, et 0<q<10 < q < 1. Si x=ax = a, tvm q=0q = 0, termini a n=1n = 1 nvlli svnt et, cvm conventione q0=1q^0 = 1, terminvs loci 00 est ∣c0∣≤K\abs{c_0} \leq K: margo etiam valet.

  3. 0≤∣cn(x−a)n∣≤Kqn→∑n=1∞∣cn(x−a)n∣≤Kq1−q0 \leq \abs{c_n (x - a)^n} \leq K q^n \rightarrow \resaltar{\sum_{n=1}^{\infty} \abs{c_n (x - a)^n} \leq \frac{K q}{1 - q}}

    Per theorema de serie geometrica, ex lectione de seriebvs nvmericis earvmqve convergentia, cvm primo termino K≠0K \neq 0 et ratione qq, series terminorvm Kqn−1K q^{n - 1} convergit, et per propositionem de linearitate et monotonia seriervm, ex eadem lectione, etiam ea terminorvm KqnK q^n. Theorema de criterio comparationis pro seriebvs, ex lectione de seriebvs terminorvm positivorvm, convergentiam seriei valorvm absolvtorvm praebet, et cvm termino loci 00, convergentiam absolvtam in xx.

Lemma solvm postvlat vt termini in x0x_0 circvmscripti sint, non vt series ibi convergat; theorema infra positvm et problema solvtvm «Prodvctvm Cavchyanvm et theorema Abelii» eo cvm convergentia vtvntvr. Ex eo efficitvr copiam pvnctorvm vbi series convergit nvllas lacvnas circa centrvm habere.

TheoremaExistentia radii convergentiae

Pro omni serie potentiarvm ∑n=0∞cn(x−a)n\sum_{n=0}^{\infty} c_n (x - a)^n exstat vnicvm ρ\rho, nvmervs realis non negativvs vel ρ=∞\rho = \infty, tale vt series absolvte convergat in omni xx cvm ∣x−a∣<ρ\abs{x - a} < \rho et divergat in omni xx cvm ∣x−a∣>ρ\abs{x - a} > \rho. Nvmervs ρ\rho est svpremvm distantiarvm a centro pvnctorvm vbi series convergit; lemma Abelii convergentiam absolvtam praebet in omnibvs qvae centro propiora svnt.

Demonstratio

  1. 0∈E,ρ=sup⁡E vel ρ=∞0 \in E, \qquad \resaltar{\rho = \sup E} \text{ vel } \rho = \infty

    Sit EE copia nvmerorvm ∣x−a∣\abs{x - a}, vbi xx est pvnctvm in qvo series convergit. Continet 00, qvia series in aa convergit. Si EE svpra circvmscripta non est, sit ρ=∞\rho = \infty; si est, per axioma completvdinis, ex lectione de generibvs nvmerorvm, svpremvm habet, et sit ρ\rho id svpremvm.

  2. ∣x−a∣<∣x0−a∣→∣cn(x−a)n∣≤Kqn\abs{x - a} < \abs{x_0 - a} \rightarrow \resaltar{\abs{c_n (x - a)^n} \leq K q^n}

    Sit xx cvm ∣x−a∣<ρ\abs{x - a} < \rho. Nvmervs ∣x−a∣\abs{x - a} non est margo svperior ipsivs EE: si ρ=∞\rho = \infty, qvia EE circvmscripta non est, et aliter, qvia svpremo minor est. Exstat igitvr pvnctvm x0x_0 in qvo series convergit et qvod a centro longivs abest; imprimis x0≠ax_0 \neq a, et lemma Abelii convergentiam absolvtam in xx praebet.

  3. ∣x−a∣>ρ=sup⁡E→∣x−a∣∉E\abs{x - a} > \rho = \sup E \rightarrow \resaltar{\abs{x - a} \notin E}

    Sit xx cvm ∣x−a∣>ρ\abs{x - a} > \rho; tvm ρ\rho est nvmervs realis. Si series in xx convergeret, nvmervs ∣x−a∣\abs{x - a} ad EE pertineret nec svpremvm ρ\rho svperaret. Ergo divergit.

  4. ρ1<t<ρ2→ρ1=ρ2\rho_1 < t < \rho_2 \rightarrow \resaltar{\rho_1 = \rho_2}

    Si dvo nvmeri ρ1<ρ2\rho_1 < \rho_2 implerent qvod envntiatio dicit, sit t=ρ1+ρ22t = \frac{\rho_1 + \rho_2}{2} si ρ2\rho_2 est nvmervs realis, et t=ρ1+1t = \rho_1 + 1 si ρ2=∞\rho_2 = \infty. In pvncto x=a+tx = a + t series divergeret, qvia t>ρ1t > \rho_1, et convergeret, qvia t<ρ2t < \rho_2. Ergo ρ\rho vnicvm est.

DefinitioRadivs et intervallvm convergentiae

Nvmervs ρ\rho theorematis svperioris est radivs convergentiae seriei. Si ρ>0\rho > 0, eivs intervallvm convergentiae est (a−ρ,a+ρ)\ioo{a - \rho}{a + \rho}, vel tota recta realis si ρ=∞\rho = \infty.

Si ρ=0\rho = 0, series solvm in aa convergit. Si ρ\rho est nvmervs realis positivvs, copia pvnctorvm vbi series convergit est intervallvm convergentiae vna cvm nvllo, vno vel vtroqve extremo a−ρa - \rho et a+ρa + \rho, de qvibvs theorema nihil dicit. Radivs compvtatvr per criterivm radicis valoribvs absolvtis terminorvm adhibitvm. Lectio de criteriis qvotientis et radicis limitem svperiorem radicvm ρ\rho appellavit; hic ea littera radivm designat, et limes svperior LL appellatvr.

TheoremaTheorema Cavchy et Hadamardi

Sit L=lim sup⁡n→∞∣cn∣nL = \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{\abs{c_n}}, qvi est realis non negativvs vel ∞\infty, qvia radices negativae non svnt. Tvm radivs convergentiae seriei ∑n=0∞cn(x−a)n\sum_{n=0}^{\infty} c_n (x - a)^n est ρ=1L\rho = \frac{1}{L} si 0<L<∞0 < L < \infty; est ρ=∞\rho = \infty si L=0L = 0, et ρ=0\rho = 0 si L=∞L = \infty. Radix nn-ta ipsivs ∣cn(x−a)n∣\abs{c_n (x - a)^n} est ∣x−a∣∣cn∣n\abs{x - a} \sqrt[n]{\abs{c_n}}, et eivs limes svperior infra vel svpra 11 manet provt ∣x−a∣\abs{x - a} infra vel svpra 1L\frac{1}{L} manet.

Demonstratio

  1. n≥N→∣cn(x−a)n∣<qntn=(qt)n,0<qt<1n \geq N \rightarrow \dato{geo}{\abs{c_n (x - a)^n} < q^n t^n = (q t)^n}, \qquad 0 < q t < 1

    Sint x≠ax \neq a et t=∣x−a∣>0t = \abs{x - a} > 0, et ponamvs LL esse realem cvm tL<1t L < 1. Nvmervs q=12(L+1t)q = \frac{1}{2} \left(L + \frac{1}{t}\right) condicionem L<q<1tL < q < \frac{1}{t} implet. Per lemma de marginibvs ab aliqvo loco, ex lectione de criteriis qvotientis et radicis, exstat natvralis NN cvm ∣cn∣n<q\sqrt[n]{\abs{c_n}} < q pro omni n≥Nn \geq N. Cvm (∣cn∣n)n=∣cn∣\left(\sqrt[n]{\abs{c_n}}\right)^n = \abs{c_n} et, per lemma de monotonia potentiarvm rationalivm, ex lectione de potentiis exponentis rationalis et radicalibvs, cvm exponente nn, potentia nn-ta ordinem strictvm inter nvmeros non negativos conservet (si radix nvlla est, etiam cnc_n nvllvs est), margo obtinetvr.

  2. ∑n=0∞∣cn(x−a)n∣≤∣c0∣+∑k=1N∣ck∣tk+(qt)N+11−qt\resaltar{\sum_{n=0}^{\infty} \abs{c_n (x - a)^n} \leq \abs{c_0} + \sum_{k=1}^{N} \abs{c_k} t^k + \frac{(q t)^{N + 1}}{1 - q t}}

    Per lemma de maiorante geometrico, ex lectione de criteriis qvotientis et radicis, cvm C=1C = 1 et ratione qtq t, series valorvm absolvtorvm terminorvm a n=1n = 1 convergit, et cvm termino loci 00 series absolvte convergit in xx.

  3. (∀N)(∃n≥N)(∣cn(x−a)n∣>(qt)n>1)(\forall N)(\exists n \geq N)\left(\abs{c_n (x - a)^n} > (q t)^n > \resaltar{1}\right)

    Ponamvs nvnc tL>1t L > 1, casv L=∞L = \infty inclvso. Sit q=12(1t+L)q = \frac{1}{2} \left(\frac{1}{t} + L\right) si LL est realis, et q=1t+1q = \frac{1}{t} + 1 si L=∞L = \infty; in vtroqve casv 1t<q<L\frac{1}{t} < q < L. Per lemma de marginibvs ab aliqvo loco, pro omni natvrali NN exstat n≥Nn \geq N cvm ∣cn∣n>q\sqrt[n]{\abs{c_n}} > q, et vt antea, ∣cn∣>qn\abs{c_n} > q^n. Cvm qt>1q t > 1, etiam (qt)n>1(q t)^n > 1: termini ad 00 non tendvnt, et per propositionem de condicione necessaria convergentiae series divergit.

  4. t<1L→tL<1,t>1L→tL>1→ρ=1Lt < \frac{1}{L} \rightarrow t L < 1, \qquad t > \frac{1}{L} \rightarrow t L > 1 \rightarrow \resaltar{\rho = \frac{1}{L}}

    Si L=0L = 0, primvs casvs valet pro omni x≠ax \neq a, et series in tota recta convergit: per vnicitatem radii, ex theoremate de existentia radii convergentiae, ρ=∞\rho = \infty. Si L=∞L = \infty, secvndvs casvs valet pro omni x≠ax \neq a, et ρ=0\rho = 0. Si 0<L<∞0 < L < \infty, series absolvte convergit si ∣x−a∣<1L\abs{x - a} < \frac{1}{L} et divergit si ∣x−a∣>1L\abs{x - a} > \frac{1}{L}, et per eandem vnicitatem ρ=1L\rho = \frac{1}{L}.

Theorema semper radivm praebet, etiam si radices limitem non habent. Cvm qvotientes coefficientivm limitem habent, criterivm qvotientis idem praebet calcvlo simpliciore; est corollarivm de criteriis pro terminis cvivsvis signi, ex lectione de criteriis qvotientis et radicis, terminis cn(x−a)nc_n (x - a)^n pro qvoqve xx adhibitvm, vt ea lectio nvntiavit.

CorollarivmRadivs per qvotientem

Ponamvs exstare locvm n1n_1 talem vt cn≠0c_n \neq 0 pro omni n≥n1n \geq n_1, et ∣cn+1∣∣cn∣→ℓ\frac{\abs{c_{n + 1}}}{\abs{c_n}} \to \ell, vbi ℓ\ell est realis vel ℓ=∞\ell = \infty. Tvm radivs convergentiae est ρ=1ℓ\rho = \frac{1}{\ell} si 0<ℓ<∞0 < \ell < \infty; est ρ=∞\rho = \infty si ℓ=0\ell = 0, et ρ=0\rho = 0 si ℓ=∞\ell = \infty. Qvotiens dvorvm terminorvm consecvtivorvm in xx est ∣x−a∣\abs{x - a} per qvotientem coefficientivm mvltiplicatvm, et ad ∣x−a∣ ℓ\abs{x - a} \, \ell tendit.

Demonstratio

  1. ∣cn+1(x−a)n+1∣∣cn(x−a)n∣=t ∣cn+1∣∣cn∣→tℓ\frac{\abs{c_{n + 1} (x - a)^{n + 1}}}{\abs{c_n (x - a)^n}} = t \, \frac{\abs{c_{n + 1}}}{\abs{c_n}} \to \resaltar{t \ell}

    Sint x≠ax \neq a et t=∣x−a∣t = \abs{x - a}. Pro n≥n1n \geq n_1 terminvs cn(x−a)nc_n (x - a)^n non evanescit. Si ℓ\ell est realis, algebra limitvm limitem qvotientivm valorvm absolvtorvm praebet; si ℓ=∞\ell = \infty, dato M>0M > 0, qvotientes coefficientivm ab aliqvo loco Mt\frac{M}{t} svperant, et ii terminorvm MM svperant.

  2. lim sup⁡n→∞∣cn+1(x−a)n+1∣∣cn(x−a)n∣=tℓ<1\limsup_{n \to \infty} \frac{\abs{c_{n + 1} (x - a)^{n + 1}}}{\abs{c_n (x - a)^n}} = t \ell < \resaltar{1}

    Si tℓ<1t \ell < 1, cavda seriei a n1n_1, a loco 11 scripta, terminos nvllos non habet, et per lemma de locis transferendis et nvmero finito terminorvm mvtando, ex lectione de seqventiis et earvm limite, eivs qvotientes ad tℓt \ell tendvnt. Cvm convergant, circvmscripti svnt, et per theorema de convergentia et limitibvs svperiore et inferiore, ex lectione de svbseqventiis et theoremate Bolzani et Weierstrassii, eorvm limes svperior est tℓt \ell. Corollarivm de criteriis pro terminis cvivsvis signi convergentiam absolvtam cavdae praebet, et propositio de cavda seriei, ex lectione de seriebvs nvmericis earvmqve convergentia, eam seriei.

  3. n≥N→∣cn+1(x−a)n+1∣≥∣cn(x−a)n∣n \geq N \rightarrow \abs{c_{n + 1} (x - a)^{n + 1}} \geq \resaltar{\abs{c_n (x - a)^n}}

    Si tℓ>1t \ell > 1, casv ℓ=∞\ell = \infty inclvso, definitio limitis, cvm ε=tℓ−1\varepsilon = t \ell - 1, vel ea limitis infiniti, cvm M=1M = 1, locvm praebet a qvo qvotientes maiores svnt qvam 11. Secvndvm capvt corollarii de criteriis pro terminis cvivsvis signi, cavdae adhibitvm, eivs divergentiam praebet, et eam seriei.

  4. t<1ℓ→tℓ<1,t>1ℓ→tℓ>1→ρ=1ℓt < \frac{1}{\ell} \rightarrow t \ell < 1, \qquad t > \frac{1}{\ell} \rightarrow t \ell > 1 \rightarrow \resaltar{\rho = \frac{1}{\ell}}

    Vt in vltimo articvlo demonstrationis theorematis Cavchy et Hadamardi, vnicitas radii eivs valorem in tribvs casibvs praebet.

Exempli gratia, series geometrica ∑n=0∞xn\sum_{n=0}^{\infty} x^n qvotientes 11 aeqvales et radivm 11 habet; series ∑n=0∞n! xn\sum_{n=0}^{\infty} n! \, x^n qvotientes n+1n + 1, qvi ad ∞\infty tendvnt, et radivm 00; et series ∑n=0∞xnn!\sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^n}{n!} qvotientes 1n+1\frac{1}{n + 1}, qvi ad 00 tendvnt, et radivm ∞\infty: in tota recta convergit, et lectio de seriebvs Taylorianis fvnctionvm elementarivm demonstrabit eivs svmmam esse exe^x; nihil hvivs lectionis ex eo pendet. Corollarivm non adhibetvr si infiniti coefficientes nvlli svnt, vt in ∑n=0∞x2n4n\sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^{2n}}{4^n}, neqve si qvotientes limitem non habent, vt in problemate solvto «Radivs qvem qvotiens non praebet»; theorema Cavchy et Hadamardi adhibetvr.