Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης

Περίληψη

Αυτό το μάθημα ανοίγει τις εφαρμογές του ολοκληρώματος με το μέγεθος για το οποίο ορίστηκε: το εμβαδόν. Το χωρίο μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων εγκλείεται ανάμεσα σε ορθογώνια που περιέχονται σε αυτό και σε ορθογώνια που το καλύπτουν, όπως το χωρίο κάτω από μια γραφική παράσταση· τα εμβαδά αυτών των ενώσεων είναι διαφορές κάτω και άνω αθροισμάτων, και οι απαιτήσεις για το εμβαδόν του μαθήματος για το πρόβλημα του εμβαδού αφήνουν μία μόνο δυνατή τιμή, το ολοκλήρωμα της διαφοράς, που υιοθετείται ως ορισμός. Αν οι γραφικές παραστάσεις τέμνονται, το εμβαδόν είναι το ολοκλήρωμα της απόλυτης τιμής της διαφοράς και υπολογίζεται χωρίζοντας το διάστημα στα σημεία τομής· αν το χωρίο περιγράφεται καλύτερα με τις τετμημένες ως συνάρτηση των τεταγμένων, το ίδιο επιχείρημα, με τους άξονες εναλλαγμένους, δίνει το ολοκλήρωμα ως προς yy. Ένα χωρίο που σαρώνεται από μια πολική καμπύλη εγκλείεται ανάμεσα σε εγγεγραμμένους και περιγεγραμμένους κυκλικούς τομείς, των οποίων τα εμβαδά είναι εκείνα του μαθήματος για τις γωνίες και τη μέτρησή τους, και το εμβαδόν του είναι το μισό του ολοκληρώματος του τετραγώνου της ακτίνας. Τέλος, η μέση τιμή μιας ολοκληρώσιμης συνάρτησης, το πηλίκο του ολοκληρώματός της προς το μήκος του διαστήματος, είναι το όριο των αριθμητικών μέσων των τιμών της σε ομοιόμορφες διαμερίσεις, από το θεώρημα του Νταρμπού, και μια συνεχής συνάρτηση τη λαμβάνει σε κάποιο εσωτερικό σημείο.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να αποδεικνύει, από τις απαιτήσεις για το εμβαδόν, ότι το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων είναι το ολοκλήρωμα της διαφοράς, και να το υπολογίζει όταν οι γραφικές παραστάσεις τέμνονται ή όταν συμφέρει να περιγραφεί το χωρίο με το xx ως συνάρτηση του yy.
  2. Να αποδεικνύει τον τύπο του εμβαδού σε πολικές συντεταγμένες με εγγεγραμμένους και περιγεγραμμένους τομείς, και να τον εφαρμόζει σε χωρία που περικλείονται από πολικές καμπύλες.
  3. Να ορίζει τη μέση τιμή μιας ολοκληρώσιμης συνάρτησης, να αποδεικνύει ότι είναι το όριο των μέσων των τιμών της και ότι μια συνεχής συνάρτηση τη λαμβάνει.
  4. Να διακρίνει σε κάθε μέτρηση τι είναι ορισμός και τι θεώρημα, και να αναγνωρίζει ποιες παραδοχές δεν μπορούν να παραλειφθούν.

Το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων

Το μάθημα για το ολοκλήρωμα του Ρίμαν όρισε το εμβαδόν του χωρίου κάτω από τη γραφική παράσταση μιας ολοκληρώσιμης μη αρνητικής συνάρτησης αφού απέδειξε ότι είναι η μόνη τιμή συμβατή με τις απαιτήσεις για το εμβαδόν του μαθήματος για το πρόβλημα του εμβαδού: του ορθογωνίου, της μονοτονίας και της προσθετικότητας. Αυτή η ενότητα χρησιμοποιεί πάντα την ίδια μέθοδο για να μετρήσει: ορίζει ποιες εύλογες απαιτήσεις έχει το μέγεθος, εγκλείει το αντικείμενο ανάμεσα σε απλά κομμάτια των οποίων το μέτρο είναι γνωστό, αναγνωρίζει σε αυτά τα μέτρα κάτω και άνω αθροίσματα ενός ολοκληρώματος και καταλήγει με το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας ή με το θεώρημα του Νταρμπού, του μαθήματος για το ολοκλήρωμα του Ρίμαν. Το χωρίο μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων εγκλείεται ανάμεσα σε ορθογώνια, και δεν χρειάζεται καμία νέα απαίτηση.

ΘεώρημαΤο εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων είναι το ολοκλήρωμα της διαφοράς

Έστω ff και gg ολοκληρώσιμες συναρτήσεις στο [a,b]\icc{a}{b}, με a<ba < b και g(x)≤f(x)g(x) \leq f(x) για κάθε xx του [a,b]\icc{a}{b}, και έστω DD το χωρίο μεταξύ των γραφικών παραστάσεων της gg και της ff, το σύνολο των σημείων (x,y)(x, y) με a≤x≤ba \leq x \leq b και g(x)≤y≤f(x)g(x) \leq y \leq f(x). Αν το DD έχει εμβαδόν AA που ικανοποιεί τις απαιτήσεις για το εμβαδόν, τότε:

A=∫ab(f(x)−g(x)) dxA = \int_a^b \left(f(x) - g(x)\right) \, \mathrm{d}x

Σε κάθε υποδιάστημα μιας διαμέρισης, ένα ορθογώνιο ανάμεσα στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή της gg και τη μικρότερη της ff μένει μέσα στο χωρίο, και ένα άλλο ανάμεσα στη μικρότερη της gg και τη μεγαλύτερη της ff το καλύπτει. Το σχήμα δείχνει το χωρίο με τα ορθογώνια που περιέχονται σε αυτό για τέσσερα υποδιαστήματα· μαζί με εκείνα που το καλύπτουν· τα δύο είδη για οκτώ υποδιαστήματα· και για δεκαέξι, με τις λωρίδες που τα χωρίζουν ήδη στενές.

Απόδειξη

  1. A≥∑Mk′<mk(mk−Mk′) Δxk≥∑k=1n(mk−Mk′) Δxk=L(f,P)−U(g,P)A \geq \sum_{M'_k < m_k} (m_k - M'_k) \, \Delta x_k \geq \sum_{k=1}^{n} (m_k - M'_k) \, \Delta x_k = \resaltar{L(f, P) - U(g, P)}

    Έστω P={x0,…,xn}P = \{x_0, \ldots, x_n\} μια διαμέριση του [a,b]\icc{a}{b}. Οι ολοκληρώσιμες συναρτήσεις είναι φραγμένες, και από το αξίωμα πληρότητας, του μαθήματος για τα σύνολα αριθμών, σε κάθε υποδιάστημα υπάρχουν το infimum mkm_k και το supremum MkM_k της ff, καθώς και το infimum mk′m'_k και το supremum Mk′M'_k της gg. Αν Mk′<mkM'_k < m_k, το ορθογώνιο με βάση [xk−1,xk]\icc{x_{k - 1}}{x_k} που βρίσκεται ανάμεσα στα ύψη Mk′M'_k και mkm_k περιέχεται στο DD: για xx στο υποδιάστημα και yy ανάμεσα σε αυτά τα ύψη, g(x)≤Mk′≤y≤mk≤f(x)g(x) \leq M'_k \leq y \leq m_k \leq f(x). Αυτά τα ορθογώνια εφάπτονται μόνο κατά κατακόρυφες πλευρές· από τις απαιτήσεις του ορθογωνίου και της προσθετικότητας, επεκταμένης με επαγωγή σε περισσότερα κομμάτια, η ένωσή τους έχει εμβαδόν το άθροισμα των εμβαδών τους, και από τη μονοτονία αυτό το άθροισμα δεν υπερβαίνει το AA. Οι όροι με Mk′≥mkM'_k \geq m_k, που δεν έχουν ορθογώνιο, δεν είναι θετικοί· αν κανένα υποδιάστημα δεν έχει ορθογώνιο, το φράγμα ισχύει επειδή A≥0A \geq 0.

  2. L(f,P)−U(g,P)≤A≤U(f,P)−L(g,P)\dato{enc}{L(f, P) - U(g, P) \leq A \leq \resaltar{U(f, P) - L(g, P)}}

    Για xx στο υποδιάστημα με δείκτη kk, mk′≤g(x)≤f(x)≤Mkm'_k \leq g(x) \leq f(x) \leq M_k: τα σημεία του DD πάνω από αυτό το υποδιάστημα βρίσκονται στο ορθογώνιο με βάση [xk−1,xk]\icc{x_{k - 1}}{x_k} που βρίσκεται ανάμεσα στα ύψη mk′m'_k και MkM_k. Το χωρίο DD περιέχεται στην ένωση αυτών των ορθογωνίων, που εφάπτονται μόνο κατά κατακόρυφες πλευρές, και οι ίδιες απαιτήσεις δίνουν το άνω φράγμα.

  3. (U(f,P)−L(g,P))−(L(f,P)−U(g,P))=(U(f,P)−L(f,P))+(U(g,P)−L(g,P))<ε\left(U(f, P) - L(g, P)\right) - \left(L(f, P) - U(g, P)\right) = \left(U(f, P) - L(f, P)\right) + \left(U(g, P) - L(g, P)\right) < \resaltar{\varepsilon}

    Έστω ε>0\varepsilon > 0. Το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν, του μαθήματος για το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, δίνει μια διαμέριση P1P_1 με U(f,P1)−L(f,P1)<ε2U(f, P_1) - L(f, P_1) < \frac{\varepsilon}{2} και μια άλλη P2P_2 με U(g,P2)−L(g,P2)<ε2U(g, P_2) - L(g, P_2) < \frac{\varepsilon}{2}, που εξαρτώνται από το ε\varepsilon· από το λήμμα της εκλέπτυνσης, του ίδιου μαθήματος, η ένωσή τους PP ικανοποιεί και τις δύο ανισότητες. Από την πρόταση της διάταξης του κάτω και του άνω ολοκληρώματος, L(f,P)≤∫abf≤U(f,P)L(f, P) \leq \int_a^b f \leq U(f, P), και το ίδιο με τη gg· αφαιρώντας, και από τη γραμμικότητα του ολοκληρώματος, του μαθήματος για τις ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος, το ∫ab(f−g)\int_a^b (f - g) βρίσκεται στο ίδιο διάστημα με το AA, του οποίου το μήκος είναι:

  4. (∀ε>0)(∣A−∫ab(f−g)∣<ε)→A=∫ab(f(x)−g(x)) dx(\forall \varepsilon > 0)\left(\abs{A - \int_a^b (f - g)} < \varepsilon\right) \rightarrow \resaltar{A = \int_a^b \left(f(x) - g(x)\right) \, \mathrm{d}x}

    Δύο αριθμοί του ίδιου διαστήματος απέχουν το πολύ όσο το μήκος του, και το ε\varepsilon είναι οποιοδήποτε. Αν η απόσταση μεταξύ του AA και του ολοκληρώματος ήταν θετική, παίρνοντάς την ως ε\varepsilon θα προέκυπτε μικρότερη από τον εαυτό της· συνεπώς είναι 00.

ΟρισμόςΕμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων

Έστω ff και gg ολοκληρώσιμες συναρτήσεις στο [a,b]\icc{a}{b}, με a<ba < b και g(x)≤f(x)g(x) \leq f(x) για κάθε xx του [a,b]\icc{a}{b}. Το εμβαδόν του χωρίου μεταξύ των γραφικών παραστάσεων της gg και της ff είναι το ∫ab(f−g)\int_a^b (f - g).

Με g=0g = 0 είναι ο ορισμός του εμβαδού κάτω από μια γραφική παράσταση, του μαθήματος για το ολοκλήρωμα του Ρίμαν. Η διαφορά f−gf - g δεν είναι αρνητική και είναι ολοκληρώσιμη, από τη γραμμικότητα, οπότε το ∫ab(f−g)\int_a^b (f - g) είναι επίσης το εμβαδόν κάτω από τη γραφική παράσταση της f−gf - g: κάθε κατακόρυφο ευθύγραμμο τμήμα του χωρίου, από το g(x)g(x) έως το f(x)f(x), είναι η κατακόρυφη μεταφορά του ευθύγραμμου τμήματος από το 00 έως το f(x)−g(x)f(x) - g(x). Με τον ίδιο τρόπο, αν cc είναι μια σταθερά με g(x)+c≥0g(x) + c \geq 0 στο [a,b]\icc{a}{b}, που υπάρχει επειδή η gg είναι φραγμένη, η γραμμικότητα δίνει ∫ab(f−g)=∫ab(f+c)−∫ab(g+c)\int_a^b (f - g) = \int_a^b (f + c) - \int_a^b (g + c): μεταφερμένο προς τα πάνω, το χωρίο είναι ό,τι απομένει από το χωρίο κάτω από την f+cf + c όταν του αφαιρεθεί το χωρίο κάτω από την g+cg + c. Οι απαιτήσεις για το εμβαδόν δεν περιλαμβάνουν το αναλλοίωτο ως προς τις μεταφορές, και γι’ αυτό το θεώρημα δεν το χρησιμοποιεί: εγκλείει το χωρίο απευθείας ανάμεσα σε ορθογώνια.

Αν οι γραφικές παραστάσεις τέμνονται, καμία από τις δύο συναρτήσεις δεν μένει πάντα από πάνω, και το χωρίο μεταξύ τους περικλείεται, σε κάθε τετμημένη, από τη μικρότερη και τη μεγαλύτερη από τις δύο τιμές.

ΠόρισμαΕμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων που τέμνονται

Έστω ff και gg ολοκληρώσιμες συναρτήσεις στο [a,b]\icc{a}{b}, με a<ba < b. Το εμβαδόν του χωρίου των σημείων (x,y)(x, y) με a≤x≤ba \leq x \leq b και yy ανάμεσα στο g(x)g(x) και το f(x)f(x) είναι το ∫ab∣f−g∣\int_a^b \abs{f - g}. Αν επιπλέον ο mm είναι φυσικός αριθμός, a=c0<c1<⋯<cm=ba = c_0 < c_1 < \cdots < c_m = b, και σε κάθε διάστημα [cj−1,cj]\icc{c_{j - 1}}{c_j} η διαφορά f−gf - g δεν αλλάζει πρόσημο, τότε:

∫ab∣f(x)−g(x)∣ dx=∑j=1m∣∫cj−1cj(f(x)−g(x)) dx∣\int_a^b \abs{f(x) - g(x)} \, \mathrm{d}x = \sum_{j=1}^{m} \abs{\int_{c_{j - 1}}^{c_j} \left(f(x) - g(x)\right) \, \mathrm{d}x}

Οι απόλυτες τιμές μπαίνουν έξω από κάθε μερικό ολοκλήρωμα, όχι έξω από το άθροισμα: όπου η gg μένει από πάνω, το ολοκλήρωμα της f−gf - g είναι αρνητικό, και αν προστεθεί χωρίς άλλο θα αφαιρούσε εμβαδόν αντί να το προσθέτει.

Απόδειξη

  1. max⁡(f,g)−min⁡(f,g)=∣f−g∣→∫ab(max⁡(f,g)−min⁡(f,g))=∫ab∣f−g∣\max(f, g) - \min(f, g) = \abs{f - g} \rightarrow \resaltar{\int_a^b \left(\max(f, g) - \min(f, g)\right) = \int_a^b \abs{f - g}}

    Από το πόρισμα του μεγίστου και του ελαχίστου δύο ολοκληρώσιμων συναρτήσεων, του μαθήματος για τις ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος, οι max⁡(f,g)\max(f, g) και min⁡(f,g)\min(f, g) είναι ολοκληρώσιμες, και το χωρίο είναι αυτό που βρίσκεται μεταξύ των γραφικών τους παραστάσεων. Για κάθε xx, αν f(x)≥g(x)f(x) \geq g(x) η διαφορά της μεγαλύτερης από τη μικρότερη είναι f(x)−g(x)f(x) - g(x), και αν όχι, g(x)−f(x)g(x) - f(x)· και στις δύο περιπτώσεις είναι ∣f(x)−g(x)∣\abs{f(x) - g(x)}, και ο ορισμός του εμβαδού μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων δίνει το εμβαδόν.

  2. ∫cj−1cj∣f−g∣=∣∫cj−1cj(f−g)∣→∫ab∣f−g∣=∑j=1m∣∫cj−1cj(f−g)∣\int_{c_{j - 1}}^{c_j} \abs{f - g} = \abs{\int_{c_{j - 1}}^{c_j} (f - g)} \rightarrow \resaltar{\int_a^b \abs{f - g} = \sum_{j=1}^{m} \abs{\int_{c_{j - 1}}^{c_j} (f - g)}}

    Από το πόρισμα της ολοκληρωσιμότητας στα υποδιαστήματα και την προσθετικότητα ως προς το διάστημα, του ίδιου μαθήματος, εφαρμοσμένη m−1m - 1 φορές, το ολοκλήρωμα είναι το άθροισμα των ολοκληρωμάτων στα διαστήματα [cj−1,cj]\icc{c_{j - 1}}{c_j}. Σε ένα όπου f−g≥0f - g \geq 0, ∣f−g∣=f−g\abs{f - g} = f - g, και το ολοκλήρωμά της δεν είναι αρνητικό, από τη μονοτονία· όπου f−g≤0f - g \leq 0, ∣f−g∣=−(f−g)\abs{f - g} = -(f - g), και το ολοκλήρωμα της f−gf - g δεν είναι θετικό. Και στις δύο περιπτώσεις, το ολοκλήρωμα της ∣f−g∣\abs{f - g} είναι η απόλυτη τιμή εκείνου της f−gf - g.

Το λυμένο πρόβλημα «Μια διαφορά με μηδενικό ολοκλήρωμα» δείχνει ένα χωρίο του οποίου το εμβαδόν είναι 88 ενώ το ολοκλήρωμα της διαφοράς σε όλο το διάστημα είναι 00. Ορισμένα χωρία περιγράφονται πιο φυσικά με οριζόντιες λωρίδες: περικλείονται αριστερά και δεξιά από γραφικές παραστάσεις συναρτήσεων του yy. Οι απαιτήσεις για το εμβαδόν μεταχειρίζονται εξίσου τους δύο άξονες, επειδή η απαίτηση του ορθογωνίου ισχύει για κάθε ορθογώνιο με πλευρές παράλληλες προς αυτούς, και το θεώρημα μεταφέρεται χωρίς αλλαγές.

ΠρότασηΧωρία που περιγράφονται με το xx ως συνάρτηση του yy

Έστω uu και vv ολοκληρώσιμες συναρτήσεις στο [c,d]\icc{c}{d}, με c<dc < d και u(y)≤v(y)u(y) \leq v(y) για κάθε yy του [c,d]\icc{c}{d}, και έστω DD το σύνολο των σημείων (x,y)(x, y) με c≤y≤dc \leq y \leq d και u(y)≤x≤v(y)u(y) \leq x \leq v(y). Αν το DD έχει εμβαδόν AA που ικανοποιεί τις απαιτήσεις για το εμβαδόν, τότε:

A=∫cd(v(y)−u(y)) dyA = \int_c^d \left(v(y) - u(y)\right) \, \mathrm{d}y

Τα ορθογώνια στοιβάζονται τώρα πάνω στα υποδιαστήματα ενός διαστήματος του άξονα των τεταγμένων.

Απόδειξη

  1. L(v,Q)−U(u,Q)≤A≤U(v,Q)−L(u,Q)L(v, Q) - U(u, Q) \leq A \leq \resaltar{U(v, Q) - L(u, Q)}

    Έστω Q={y0,…,yn}Q = \{y_0, \ldots, y_n\} μια διαμέριση του [c,d]\icc{c}{d}, και σε κάθε υποδιάστημα έστω mkm_k και MkM_k το infimum και το supremum της vv, και mk′m'_k και Mk′M'_k εκείνα της uu. Αν Mk′<mkM'_k < m_k, το ορθογώνιο με ύψος [yk−1,yk]\icc{y_{k - 1}}{y_k} που βρίσκεται ανάμεσα στις τετμημένες Mk′M'_k και mkm_k περιέχεται στο DD, και τα ορθογώνια που βρίσκονται ανάμεσα στις τετμημένες mk′m'_k και MkM_k καλύπτουν το DD· τα ορθογώνια κάθε οικογένειας εφάπτονται μόνο κατά οριζόντιες πλευρές. Τα δύο πρώτα σκέλη της απόδειξης του θεωρήματος, με τους ρόλους των αξόνων εναλλαγμένους, δίνουν τα φράγματα.

  2. A=∫cd(v(y)−u(y)) dy\resaltar{A = \int_c^d \left(v(y) - u(y)\right) \, \mathrm{d}y}

    Τα δύο τελευταία σκέλη εκείνης της απόδειξης εφαρμόζονται χωρίς αλλαγές, με τις vv και uu στη θέση των ff και gg, και με διαμερίσεις του [c,d]\icc{c}{d}.

Με τις ίδιες παραδοχές, το εμβαδόν ενός τέτοιου χωρίου ορίζεται ως αυτό το ολοκλήρωμα. Ένα χωρίο μπορεί να δέχεται και τις δύο περιγραφές· αν έχει εμβαδόν που ικανοποιεί τις απαιτήσεις, το θεώρημα και η πρόταση δίνουν τον ίδιο αριθμό. Το λυμένο πρόβλημα «Καλύτερα με τις τεταγμένες» το επαληθεύει σε μια περίπτωση, και το προτεινόμενο πρόβλημα «Το εμβαδόν κάτω από μια συνάρτηση και εκείνο της αντίστροφής της» το αποδεικνύει για τα χωρία που περικλείονται από τη γραφική παράσταση μιας συνεχούς και γνησίως αύξουσας συνάρτησης. Ότι οι δύο ορισμοί συμπίπτουν για κάθε χωρίο που δέχεται και τις δύο περιγραφές είναι γεγονός που αυτός ο κύκλος μαθημάτων δέχεται χωρίς απόδειξη: αποδεικνύεται σε μεταγενέστερους κύκλους μαθημάτων, με το ολοκλήρωμα σε πολλές μεταβλητές. Τα μη φραγμένα χωρία, όπως αυτό που βρίσκεται κάτω από τη γραφική παράσταση μιας συνεχούς και θετικής συνάρτησης στο [a,∞)\ico{a}{\infty}, μένουν έξω από αυτούς τους ορισμούς, επειδή το ολοκλήρωμα του Ρίμαν εφαρμόζεται μόνο σε κλειστά και φραγμένα διαστήματα· το μάθημα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα θα μετρήσει ορισμένα ως όρια εμβαδών φραγμένων χωρίων.