Svmmarivm
Haec lectio fvnctiones elementares derivat qvas lectio svperior non attigit: sinvm et cosinvm, ex limitibvs trigonometricis partis 1; tangentem, cotangentem, secantem et cosecantem, regvlis qvotientis et inversi; exponentialem natvralem et logarithmvm natvralem, ex limitibvs eorvm notabilibvs; fvnctiones deniqve hyperbolicas, ex exponentiali. Nvlla demonstratio regvla catenae avt regvla fvnctionis inversae vtitvr, qvae postea venivnt: qvoqve casv formvla additionis avt lex exponentialis vel logarithmi qvotientem incrementalem in factorem dividit qvi ex solo pvncto pendet et in altervm qvi limes iam notvs est. His derivatis et regvlis lectio rectas tangentes et angvlos inter cvrvas transcendentes compvtat, et qvod lectio svperior promisit praestat: fvnctio , in derivabilis, derivatam sine limite in habet.
Proposita discendi
- Demonstrare derivatam sinvs esse cosinvm et derivatam cosinvs esse oppositvm sinvs, et explicare cvr variabilis in radianis metiatvr.
- Tangentem, cotangentem, secantem et cosecantem regvlis lectionis svperioris derivare, et dominivm cvivsqve derivatae definire.
- Demonstrare exponentialem natvralem svam ipsivs derivatam esse et derivatam fvnctionis esse , atqve inde derivatas fvnctionvm hyperbolicarvm obtinere.
- Derivatas elementares cvm regvlis conivngere vt rectae tangentes et angvli inter cvrvas inveniantvr, et agnoscere derivatam posse limitem non habere in pvncto vbi fvnctio derivabilis est.
Sinvs et cosinvs
Lectio de regvlis derivandi omnes fvnctiones derivavit qvae ex identitate et constantibvs per qvattvor operationes obtinentvr: polynomia et fvnctiones rationales. Sinvs non est ex eis, et derivata eivs ex qvotiente incrementali svo oriri debet. In hic qvotiens est , et limes fvndamentalis trigonometriae, ex lectione de theoremate compressionis, derivatam dat. Pro pvncto qvolibet, formvla sinvs svmmae in terminvm dividit qvi ex solo pendet et in altervm qvi ex solo pendet; qvotientes qvi restant dvo limites svnt corollarii de limitibvs trigonometricis dedvctis, ex eadem lectione: ad tendit, et ad .
Sinvs et cosinvs in toto derivabiles svnt, et pro omni reali :
Adhibentvr forma incrementalis derivatae, ex lectione de derivata vt limite, et formvlae additionis ex lectione de formvlis additionis et svbtractionis. Figvra rectam tangentem delineationis sinvs comitatvr: declivitas eivs in qvoqve pvncto est ordinata cosinvs in eodem pvncto; in fine, recta tangens delineationis cosinvs declivitatem habet oppositvm sinvs.
Demonstratio
Sint nvmervs realis et . Per formvlam sinvs svmmae, incrementvm sinvs in dvos terminos dividitvr: altervm cvm factore , altervm cvm factore ; factores et ex non pendent.
Dividitvr per . Per corollarivm de limitibvs trigonometricis dedvctis, dvo qvotientes ad et ad tendvnt; per theorema de limite combinationis linearis, ex algebra limitvm, qvotiens incrementalis limitem habet, et forma incrementalis derivatam sinvs in dat.
Formvla cosinvs svmmae, , idem ratiocinivm derivatam cosinvs dat.
Demonstratio vtitvr eo qvod variabilis in radianis metitvr: limes fvndamentalis sinvm cvm longitvdine arcvs comparat. Si angvlvs in gradibvs metiretvr, sinvs gradvvm esset , et derivata eivs factorem ferret (problema propositvm 1). Radiani igitvr svnt mensvra in qva sinvs derivatam habet cosinvm, sine factoribvs. Interpretatio geometrica theorematis est ea figvrae: sinvs crescit vbi cosinvs positivvs est et rectam tangentem horizontalem habet vbi cosinvs evanescit; recta tangens sinvs in origine est recta , et ideo prope valor similis est valori , vt iam aeqvivalentia lectionis de infinitesimis aeqvivalentibvs dicebat.
Argvmentvm oneratvr…