Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Παράγουσες και τεχνικές ολοκλήρωσης: σύνθεση και προκλήσεις

Περίληψη

Αυτό το μάθημα κλείνει την ενότητα για τις παράγουσες και τις τεχνικές ολοκλήρωσης. Συγκεντρώνει σε μία μόνο αποδεικτική αλυσίδα όσα απέδειξαν τα επτά μαθήματα περιεχομένου: από το πόρισμα του Απειροστικού Λογισμού I σύμφωνα με το οποίο δύο συναρτήσεις με την ίδια παράγωγο σε ένα διάστημα διαφέρουν κατά μια σταθερά προκύπτουν η παράγουσα, το αόριστο ολοκλήρωμα και ο πίνακας των άμεσων παραγουσών· ο κανόνας της αλυσίδας και ο κανόνας του γινομένου, διαβασμένοι αντίστροφα, δίνουν την αλλαγή μεταβλητής και την ολοκλήρωση κατά παράγοντες· και από αυτές τις δύο τεχνικές, μαζί με τις τριγωνομετρικές ταυτότητες και την ταυτότητα του Μπεζού, προκύπτουν οι οικογένειες ολοκληρωτέων συναρτήσεων που ανάγονται σε ρητές συναρτήσεις, των οποίων οι παράγουσες γράφονται με ρητές συναρτήσεις, λογαρίθμους και τόξα εφαπτομένης. Εξηγεί πώς η ενότητα στηρίζεται στον Απειροστικό Λογισμό I και στην Άλγεβρα και γεωμετρία, και τι αφήνει στις ενότητες που ακολουθούν: την απόδειξη του θεμελιώδους θεωρήματος της άλγεβρας, στην ενότητα για τις ακολουθίες, και την ύπαρξη παράγουσας για κάθε συνεχή συνάρτηση, στο θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού. Τελειώνει με μια τελική αξιολόγηση, παράλληλη με την αρχική, και με δέκα προκλήσεις, δυσκολότερες από τα προβλήματα των μαθημάτων, καθεμία από τις οποίες συνδυάζει αποτελέσματα πολλών από αυτά.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να εκτεθούν με λογική σειρά τα αποτελέσματα της ενότητας, δείχνοντας από ποια αποτελέσματα του Απειροστικού Λογισμού I και της Άλγεβρας και γεωμετρίας εξαρτάται το καθένα και σε ποιες αποδείξεις ξαναχρησιμοποιούνται η αλλαγή μεταβλητής, η αλλαγή μέσω της αντίστροφης συνάρτησης και οι παράγουσες των ρητών συναρτήσεων.
  2. Να διακρίνεται τι δέχεται η ενότητα από τι αποδεικνύει, και να αναγνωρίζονται οι παραδοχές κάθε τεχνικής, ιδίως το διάστημα στο οποίο ισχύει κάθε παράγουσα.
  3. Να συσχετιστεί η ενότητα με τον Απειροστικό Λογισμό I, με την Άλγεβρα και γεωμετρία και με τις ενότητες για τις ακολουθίες και το ορισμένο ολοκλήρωμα.
  4. Να λυθούν μη τυποποιημένα προβλήματα που συνδυάζουν πολλές τεχνικές, κρίνουν σε ποιο διάστημα ισχύει μια παράγουσα και την επεκτείνουν σε όλη την ευθεία όταν αυτό είναι δυνατό.

Όσα πέτυχε η ενότητα

Ο Απειροστικός Λογισμός I απέδειξε τους κανόνες παραγώγισης· αυτή η ενότητα τους διέτρεξε αντίστροφα. Το σημείο εκκίνησης ήταν ένα μόνο πόρισμα του θεωρήματος μέσης τιμής: αν δύο συναρτήσεις έχουν την ίδια παράγωγο σε ένα διάστημα, διαφέρουν κατά μια σταθερά. Γραμμένο για δύο παράγουσες FF και GG μιας ίδιας συνάρτησης σε ένα διάστημα II:

(∀x∈I)(G′(x)=F′(x))→(∃C∈R)(∀x∈I)(G(x)=F(x)+C)(\forall x \in I)\left(G'(x) = F'(x)\right) \rightarrow (\exists C \in \mathbb{R})(\forall x \in I)\left(G(x) = F(x) + C\right)

Αν αυτό ισχύει, αρκεί να βρεθεί μία παράγουσα για να γνωρίζουμε όλες, και αρκεί μια παραγώγιση για να ελεγχθεί ότι μια συνάρτηση είναι παράγουσα. Από αυτό προκύπτει η μέθοδος όλης της ενότητας: κάθε τεχνική είναι ένα θεώρημα του οποίου η απόδειξη συνίσταται στο να παραγωγιστεί το αποτέλεσμα με έναν κανόνα του Απειροστικού Λογισμού I, και οι αποδείξεις επικαλούνται αυτούς τους κανόνες αντί να τους ξαναφτιάχνουν. Όμως το πόρισμα ισχύει μόνο σε διάστημα· επομένως κάθε παράγουσα δόθηκε μαζί με το διάστημα στο οποίο ισχύει, και σε ένα διαμερισμένο πεδίο ορισμού, με μία σταθερά για κάθε διάστημα.

Το θεμέλιο και ο πίνακας

Το μάθημα για τις παράγουσες και το αόριστο ολοκλήρωμα όρισε την παράγουσα μιας συνάρτησης σε διάστημα, με τις πλευρικές παραγώγους στα άκρα που του ανήκουν, και απέδειξε με το πόρισμα των συναρτήσεων με την ίδια παράγωγο ότι δύο παράγουσες σε ένα διάστημα διαφέρουν κατά μια σταθερά, ότι μια συνθήκη σε ένα σημείο καθορίζει μία μόνο παράγουσα και ότι, σε μια ένωση ξένων ανοικτών διαστημάτων, οι σταθερές είναι τόσες όσα και τα διαστήματα και ανεξάρτητες μεταξύ τους, όπως δείχνει η ln⁡∣x∣\ln \abs{x} στο R∖{0}\mathbb{R} \setminus \{0\}. Όρισε το αόριστο ολοκλήρωμα ως την οικογένεια των παραγουσών σε ένα διάστημα, έτσι ώστε το σύμβολο της ισότητας ανάμεσα σε δύο αόριστα ολοκληρώματα να είναι ισότητα οικογενειών, και απέδειξε με παραγώγιση τη γραμμικότητα και τον πίνακα των άμεσων παραγουσών: τις δυνάμεις, με το διάστημα που αντιστοιχεί σε κάθε εκθέτη, τον λογάριθμο, τις εκθετικές, τις τριγωνομετρικές συναρτήσεις και τις αντίστροφές τους, και τις υπερβολικές και τις αντίστροφές τους. Έκλεισε με το θεώρημα του Νταρμπού: η συνάρτηση πρόσημο δεν έχει παράγουσα στην ευθεία, αν και έχει σε κάθε ημιευθεία, και καμία συνάρτηση με ασυνέχεια άλματος ή αιρόμενη ασυνέχεια δεν έχει παράγουσα σε ανοικτό διάστημα που περιέχει εκείνο το σημείο. Το ότι κάθε συνεχής συνάρτηση έχει παράγουσα δεν χρησιμοποιήθηκε: είναι το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, της ενότητας για το ορισμένο ολοκλήρωμα.

Οι δύο γενικές τεχνικές

Το μάθημα για την ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής διάβασε αντίστροφα τον κανόνα της αλυσίδας: αν η FF είναι παράγουσα της ff, τότε η F(g(x))F\left(g(x)\right) είναι παράγουσα της f(g(x))g′(x)f\left(g(x)\right) g'(x), χωρίς να χρειάζεται η gg να είναι ένα προς ένα· αυτό το θεώρημα δικαιολογεί τη γραφή du=g′(x) dx\mathrm{d}u = g'(x) \, \mathrm{d}x, δίνει τη γραμμική αλλαγή, τις παράγουσες με παράμετρο και τις τρεις μορφές g′g\frac{g'}{g}, (g(x))rg′(x)\left(g(x)\right)^r g'(x) και eg(x)g′(x)e^{g(x)} g'(x). Όταν η αντικατάσταση γράφεται με την αντίθετη φορά, x=h(t)x = h(t), το θεώρημα της αλλαγής μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης ζητά να μη μηδενίζεται η h′h' σε ένα διάστημα: τότε η hh είναι γνησίως μονότονη, η αντίστροφή της είναι παραγωγίσιμη και η παράγουσα επιστρέφει στην αρχική μεταβλητή. Το μάθημα για την ολοκλήρωση κατά παράγοντες διάβασε αντίστροφα τον κανόνα του γινομένου, που ανταλλάσσει ένα πρόβλημα με ένα άλλο· επαναλαμβανόμενος, έδωσε την πινακοειδή μέθοδο, αποδεδειγμένη με επαγωγή, τα κυκλικά ολοκληρώματα και τους αναγωγικούς τύπους, ανάμεσά τους εκείνον για τις δυνάμεις του 1a2+x2\frac{1}{a^2 + x^2}. Στα κυκλικά ολοκληρώματα και στις αναγωγές, η επίλυση που προτείνει ο υπολογισμός προϋποθέτει ότι η παράγουσα υπάρχει· επειδή χωρίς το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού αυτό δεν είναι γνωστό, η απόδειξη παραγωγίζει την υποψήφια συνάρτηση. Με το θεώρημα μέσης τιμής, το μάθημα έδωσε επίσης την παράγουσα μιας αντίστροφης συνάρτησης, χωρίς να υποθέσει ότι αυτή είναι παραγωγίσιμη.

Οι οικογένειες

Τα τέσσερα μαθήματα που ακολούθησαν εφάρμοσαν τις δύο τεχνικές σε οικογένειες ολοκληρωτέων συναρτήσεων. Το μάθημα για τα τριγωνομετρικά ολοκληρώματα απομόνωσε, όταν ένας εκθέτης είναι περιττός, έναν παράγοντα που είναι, με εξαίρεση το πρόσημο, η παράγωγος της άλλης συνάρτησης, και όταν και οι δύο είναι άρτιοι, χαμήλωσε τον βαθμό με τους τύπους αποτετραγωνισμού, ως ένα άθροισμα συνημιτόνων· απέδειξε την παράγουσα της τέμνουσας, με μία σταθερά σε κάθε διάστημα του πεδίου ορισμού της, τον αναγωγικό τύπο για τις δυνάμεις της, τα γινόμενα δυνάμεων της εφαπτομένης και της τέμνουσας και, με τους τύπους μετατροπής γινομένου σε άθροισμα, τα γινόμενα ημιτόνων και συνημιτόνων διαφορετικών συχνοτήτων. Το μάθημα για τις τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις απάλειψε τις ρίζες a2−x2\sqrt{a^2 - x^2}, a2+x2\sqrt{a^2 + x^2} και x2−a2\sqrt{x^2 - a^2} ως περιπτώσεις της αλλαγής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, επιλέγοντας το διάστημα της νέας μεταβλητής ώστε η αντικατάσταση να είναι αντιστρέψιμη και το πρόσημο της ρίζας γνωστό· σύγκρινε την τριγωνομετρική εκδοχή με την υπερβολική και ανήγαγε με τη συμπλήρωση τετραγώνου κάθε ρίζα πολυωνύμου δεύτερου βαθμού με μη μηδενική διακρίνουσα σε μία από τις τρεις. Το μάθημα για την ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων απέδειξε όσα η Άλγεβρα και γεωμετρία είχε δεχτεί: την ταυτότητα του Μπεζού για πολυώνυμα πρώτα μεταξύ τους και, με αυτήν, την ύπαρξη και τη μοναδικότητα της ανάλυσης σε απλά κλάσματα, και με ανάγωγους τετραγωνικούς παράγοντες· ολοκλήρωσε κάθε απλό κλάσμα και συμπέρανε ότι κάθε ρητή συνάρτηση έχει, σε κάθε διάστημα χωρίς ρίζες του παρονομαστή, μια παράγουσα αποτελούμενη από ένα πολυώνυμο, μια ρητή συνάρτηση, λογαρίθμους και τόξα εφαπτομένης, της οποίας το ρητό μέρος δίνει η μέθοδος Ερμίτ-Οστρογκράντσκι χωρίς να είναι γνωστές οι ρίζες του παρονομαστή. Τέλος, το μάθημα για την ολοκλήρωση με ρητοποίηση οδήγησε άλλες οικογένειες σε αυτήν: τις ρητές συναρτήσεις του ημιτόνου και του συνημιτόνου, με την εφαπτομένη της μισής γωνίας ή, αν το επιτρέπει η αρτιότητα, με συντομότερες αντικαταστάσεις, και τη συγκόλληση των παραγουσών γειτονικών διαστημάτων· τις ρίζες ομογραφικών συναρτήσεων· τις ρίζες πολυωνύμων δεύτερου βαθμού, με τις τρεις αντικαταστάσεις του Όιλερ· και τα διαφορικά διώνυμα, στις τρεις περιπτώσεις του Τσεμπίσεφ.

Τι γίνεται δεκτό, τι αποδεικνύεται και τι μένει

Ο απολογισμός της ενότητας μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:

  • Γίνονται δεκτά τα αποτελέσματα του Απειροστικού Λογισμού I, ιδίως οι κανόνες παραγώγισης, το θεώρημα μέσης τιμής και τα πορίσματά του, το θεώρημα του Νταρμπού και το θεώρημα του Μπολτσάνο· της Άλγεβρας και γεωμετρίας, όπως ο αλγόριθμος της διαίρεσης πολυωνύμων και οι τριγωνομετρικές ταυτότητες· και το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας, που η Άλγεβρα και γεωμετρία δέχτηκε στο μάθημα για τις ρίζες πολυωνύμων ανώτερου βαθμού και του οποίου η απόδειξη έχει αναγγελθεί για το μάθημα για τις υπακολουθίες και το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας.
  • Αποδεικνύονται όλες οι τεχνικές, η καθεμία με παραγώγιση του αποτελέσματός της, και όσα η Άλγεβρα και γεωμετρία είχε αφήσει χωρίς απόδειξη: η ταυτότητα του Μπεζού και η ανάλυση σε απλά κλάσματα με ανάγωγους τετραγωνικούς παράγοντες.
  • Ξαναχρησιμοποιούνται τρία εργαλεία αντί να επαναλαμβάνονται επιχειρήματα: η αλλαγή μεταβλητής, που αποδεικνύει τους τύπους σχεδόν όλων των οικογενειών· η αλλαγή μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, στην οποία καταλήγει κάθε αντικατάσταση x=h(t)x = h(t)· και το πόρισμα των παραγουσών των ρητών συναρτήσεων, στο οποίο καταλήγουν όλες οι ρητοποιήσεις.
  • Μένει για αργότερα ό,τι απαιτεί περισσότερα από την παράγωγο: ότι κάθε συνεχής συνάρτηση έχει παράγουσα, ότι το ορισμένο ολοκλήρωμα υπολογίζεται με μια παράγουσα, και τα ολοκληρώματα του Γουόλις και η ορθογωνιότητα των ημιτόνων και των συνημιτόνων, στην ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα· και ότι ορισμένες παράγουσες, όπως εκείνες της e−x2e^{-x^2} ή εκείνες των διαφορικών διωνύμων εκτός των περιπτώσεων του Τσεμπίσεφ, δεν είναι στοιχειώδεις, κάτι που αναφέρεται ως γεγονός μεταγενέστερων κύκλων μαθημάτων.

Το σχήμα που ακολουθεί ενώνει τα τρία τμήματα σε μία αλυσίδα. Κάθε κόμβος της στήλης είναι ένα αποτέλεσμα, αριθμημένο κατά τη λογική σειρά και ενωμένο με ένα τόξο με τους κρίκους που προηγούνται και χρησιμοποιεί η απόδειξή του· γύρω τους αιωρούνται τα στηρίγματα, δηλαδή οι αρχές και τα εργαλεία στα οποία η αλυσίδα καταφεύγει ξανά και ξανά, καθένα ενωμένο με συνεχή γραμμή με τους κρίκους που στηρίζονται σε αυτό και με διακεκομμένη με τον κρίκο όπου θεμελιώνεται, εκτός από όσα προέρχονται από τον Απειροστικό Λογισμό I ή από την Άλγεβρα και γεωμετρία, που σχεδιάζονται ως δακτύλιοι. Πατώντας ένα στήριγμα τονίζονται όλοι οι κρίκοι που το χρησιμοποιούν, και κάθε κρίκος παραπέμπει στο μάθημα όπου αποδεικνύεται.

Στηρίγματα της αλυσίδας

  • AΣυναρτήσεις με την ίδια παράγωγο. Αποδείχθηκε στον Απειροστικό Λογισμό I με το θεώρημα μέσης τιμής: αν οι ff και gg είναι συνεχείς σε ένα διάστημα II και παραγωγίσιμες σε κάθε εσωτερικό σημείο του II, με f′(x)=g′(x)f'(x) = g'(x) σε καθένα, υπάρχει ένας αριθμός CC τέτοιος ώστε f(x)=g(x)+Cf(x) = g(x) + C για κάθε xx του II. Είναι το θεμέλιο της ενότητας. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • BΠαράγωγοι και συνέχεια. Αποδείχθηκαν στον Απειροστικό Λογισμό I: οι κανόνες παραγώγισης του αθροίσματος, του γινομένου και του πηλίκου, ο κανόνας της αλυσίδας, η παράγωγος της αντίστροφης συνάρτησης, οι παράγωγοι των στοιχειωδών συναρτήσεων και των αντιστρόφων τους, και ο τοπικός χαρακτήρας της παραγώγου· και, για τις συνεχείς συναρτήσεις, το θεώρημα του Μπολτσάνο και ότι η εικόνα ενός διαστήματος είναι διάστημα. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • CΜέση τιμή και Νταρμπού. Αποδείχθηκαν στον Απειροστικό Λογισμό I: το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ· το όριο της παραγώγου, που επεκτείνει μια παράγουσα ως ένα άκρο· το θεώρημα του Νταρμπού, σύμφωνα με το οποίο μια παράγωγος παίρνει όλες τις ενδιάμεσες τιμές· και ότι μια παράγωγος χωρίς ρίζες σε ένα διάστημα δίνει γνησίως μονότονη συνάρτηση. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • DΆλγεβρα και γεωμετρία. Γίνονται δεκτά από την Άλγεβρα και γεωμετρία: ο αλγόριθμος της διαίρεσης πολυωνύμων, οι θεμελιώδεις τριγωνομετρικές ταυτότητες και οι τύποι μετατροπής γινομένου σε άθροισμα, οι αμφιμονοσήμαντοι περιορισμοί των τριγωνομετρικών συναρτήσεων και οι αντίστροφές τους, και οι υπερβολικές συναρτήσεις και οι αντίστροφές τους. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • EΘεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας. Γίνεται δεκτό, όπως στην Άλγεβρα και γεωμετρία, και θα αποδειχθεί στην ενότητα για τις ακολουθίες: κάθε πολυώνυμο θετικού βαθμού έχει μια μιγαδική ρίζα· κατά συνέπεια, κάθε πραγματικό πολυώνυμο είναι γινόμενο μιας σταθεράς και γραμμικών και ανάγωγων τετραγωνικών παραγόντων. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • FΑλλαγή μεταβλητής. Αν η FF είναι παράγουσα της ff σε ένα διάστημα JJ και η gg είναι παραγωγίσιμη σε ένα διάστημα II με g(I)⊆Jg(I) \subseteq J, τότε η F(g(x))F\left(g(x)\right) είναι παράγουσα της f(g(x))g′(x)f\left(g(x)\right) g'(x) στο II: το εργαλείο που αποδεικνύει τους τύπους των οικογενειών. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 6. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής.
  • GΑλλαγή μέσω της αντίστροφης. Αν η hh είναι παραγωγίσιμη σε ένα διάστημα TT, με h′(t)≠0h'(t) \neq 0 σε όλο το TT, και η GG είναι παράγουσα της f(h(t))h′(t)f\left(h(t)\right) h'(t) στο TT, τότε η G(h−1(x))G\left(h^{-1}(x)\right) είναι παράγουσα της ff στο h(T)h(T): το σημείο όπου καταλήγει κάθε αντικατάσταση. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 9. Αλλαγή μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης.
  • HΡητές παράγουσες. Κάθε ρητή συνάρτηση έχει παράγουσα σε κάθε διάστημα χωρίς ρίζες του παρονομαστή της, και υπάρχει μία αποτελούμενη από ένα πολυώνυμο, μια ρητή συνάρτηση, λογαρίθμους και τόξα εφαπτομένης: ο προορισμός κάθε ρητοποίησης. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 26. Οι παράγουσες των ρητών συναρτήσεων.
  1. Τμήμα 1 Το θεμέλιο και ο πίνακας

    • Να οριστεί η παράγουσα σε διάστημα και να αποδειχθεί, με το πόρισμα των συναρτήσεων με την ίδια παράγωγο, ότι δύο παράγουσες διαφέρουν κατά μια σταθερά, μία για κάθε διάστημα αν το πεδίο ορισμού είναι διαμερισμένο.
    • Να διαβαστεί το αόριστο ολοκλήρωμα ως οικογένεια και να αποδειχθούν με παραγώγιση η γραμμικότητα και ο πίνακας των άμεσων παραγουσών.
    • Να δειχθεί με το θεώρημα του Νταρμπού ότι μια συνάρτηση με άλμα δεν έχει παράγουσα.
    1. Οι παράγουσες σε διάστημα. Αν η FF είναι μια παράγουσα της ff σε ένα διάστημα II, δηλαδή αν F′(x)=f(x)F'(x) = f(x) για κάθε xx του II, με τις πλευρικές παραγώγους στα άκρα που ανήκουν στο II, μια συνάρτηση GG είναι παράγουσα της ff στο II αν και μόνο αν υπάρχει ένας αριθμός CC τέτοιος ώστε G(x)=F(x)+CG(x) = F(x) + C για κάθε xx του II· αν δοθούν ένα x0x_0 στο II και ένας αριθμός y0y_0, υπάρχει μία μοναδική παράγουσα GG με G(x0)=y0G(x_0) = y_0.

      Στηρίζεται σε: A (Συναρτήσεις με την ίδια παράγωγο), B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγουσες και αόριστο ολοκλήρωμα.

    2. Πεδία ορισμού που δεν είναι διαστήματα. Αν το DD είναι η ένωση ανοικτών διαστημάτων IkI_k, ξένων ανά δύο, και F′(x)=f(x)F'(x) = f(x) σε κάθε σημείο του DD, οι παραγωγίσιμες στο DD συναρτήσεις με παράγωγο ff είναι εκείνες που ισούνται με F(x)+CkF(x) + C_k σε κάθε IkI_k, με αυθαίρετες και ανεξάρτητες σταθερές· έτσι, η ln⁡∣x∣\ln \abs{x} έχει μία σταθερά σε κάθε ημιευθεία.

      Χρησιμοποιεί: 1. Οι παράγουσες σε διάστημα. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγουσες και αόριστο ολοκλήρωμα.

    3. Γραμμικότητα των παραγουσών. Αν οι FF και GG είναι παράγουσες της ff και της gg σε ένα διάστημα II, και οι α\alpha και β\beta είναι πραγματικοί αριθμοί, η αF+βG\alpha F + \beta G είναι παράγουσα της αf+βg\alpha f + \beta g στο II· αν οι α\alpha και β\beta δεν είναι και οι δύο μηδέν, ∫(αf(x)+βg(x)) dx=α∫f(x) dx+β∫g(x) dx\int \left(\alpha f(x) + \beta g(x)\right) \, \mathrm{d}x = \alpha \int f(x) \, \mathrm{d}x + \beta \int g(x) \, \mathrm{d}x ως ισότητα οικογενειών.

      Χρησιμοποιεί: 1. Οι παράγουσες σε διάστημα. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγουσες και αόριστο ολοκλήρωμα.

    4. Άμεσες παράγουσες. Στα διαστήματα όπου ισχύουν, ∫xr dx=xr+1r+1+C\int x^r \, \mathrm{d}x = \frac{x^{r + 1}}{r + 1} + C για r≠−1r \neq -1 και ∫1x dx=ln⁡∣x∣+C\int \frac{1}{x} \, \mathrm{d}x = \ln \abs{x} + C, και οι παράγουσες των exe^x, axa^x, cos⁡x\cos x, sin⁡x\sin x, sec⁡2x\sec^2 x, 11+x2\frac{1}{1 + x^2}, 11−x2\frac{1}{\sqrt{1 - x^2}}, των υπερβολικών συναρτήσεων και των 1x2+1\frac{1}{\sqrt{x^2 + 1}}, 1x2−1\frac{1}{\sqrt{x^2 - 1}} και 11−x2\frac{1}{1 - x^2}, καθεμία από τις οποίες προκύπτει όταν διαβαστεί αντίστροφα μια παράγωγος του Απειροστικού Λογισμού I.

      Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγουσες και αόριστο ολοκλήρωμα.

    5. Συναρτήσεις χωρίς παράγουσα. Η συνάρτηση πρόσημο δεν έχει παράγουσα στο R\mathbb{R}, αν και έχει σε κάθε ανοικτή ημιευθεία· και μια συνάρτηση ορισμένη σε ένα ανοικτό διάστημα, με αιρόμενη ασυνέχεια ή ασυνέχεια άλματος σε ένα σημείο του, δεν έχει παράγουσα σε εκείνο το διάστημα.

      Χρησιμοποιεί: 1. Οι παράγουσες σε διάστημα. Στηρίζεται σε: C (Μέση τιμή και Νταρμπού). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγουσες και αόριστο ολοκλήρωμα.

  2. Τμήμα 2 Οι δύο γενικές τεχνικές

    • Να διαβαστεί αντίστροφα ο κανόνας της αλυσίδας: η ευθεία αλλαγή μεταβλητής, που δεν απαιτεί η συνάρτηση να είναι ένα προς ένα, η γραμμική αλλαγή και οι μορφές g′g\frac{g'}{g}, (g(x))rg′(x)\left(g(x)\right)^r g'(x) και eg(x)g′(x)e^{g(x)} g'(x).
    • Να αλλαχθεί η μεταβλητή μέσω μιας συνάρτησης με παράγωγο χωρίς ρίζες και να επιστρέψει κανείς στην αρχική μεταβλητή με την αντίστροφή της.
    • Να διαβαστεί αντίστροφα ο κανόνας του γινομένου: η ολοκλήρωση κατά παράγοντες, η πινακοειδής μέθοδος, τα κυκλικά ολοκληρώματα και οι αναγωγικοί τύποι, αποδεδειγμένοι με παραγώγιση της υποψήφιας.
    • Να βρεθεί η παράγουσα μιας αντίστροφης συνάρτησης χωρίς να υποτεθεί ότι είναι παραγωγίσιμη.
    1. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής. Αν η FF είναι παράγουσα της ff σε ένα διάστημα JJ και η gg είναι παραγωγίσιμη σε ένα διάστημα II με g(I)⊆Jg(I) \subseteq J, τότε η F∘gF \circ g είναι παράγουσα της (f∘g) g′(f \circ g) \, g' στο II: ∫f(g(x)) g′(x) dx=F(g(x))+C\int f(g(x)) \, g'(x) \, \mathrm{d}x = F(g(x)) + C· δεν απαιτείται η gg να είναι ένα προς ένα.

      Χρησιμοποιεί: 1. Οι παράγουσες σε διάστημα. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής.

    2. Γραμμική αλλαγή και παράγουσες με παράμετρο. Αν η FF είναι παράγουσα της ff σε ένα διάστημα JJ και c≠0c \neq 0, ∫f(cx+b) dx=1cF(cx+b)+C\int f(cx + b) \, \mathrm{d}x = \frac{1}{c} F(cx + b) + C στο διάστημα των xx με cx+bcx + b στο JJ· ειδικότερα, για a>0a > 0, ∫1a2+x2 dx=1aarctan⁡xa+C\int \frac{1}{a^2 + x^2} \, \mathrm{d}x = \frac{1}{a} \arctan \frac{x}{a} + C στο R\mathbb{R} και ∫1a2−x2 dx=arcsin⁡xa+C\int \frac{1}{\sqrt{a^2 - x^2}} \, \mathrm{d}x = \arcsin \frac{x}{a} + C στο (−a,a)\ioo{-a}{a}, με ανάλογους τύπους για τις 1x2+a2\frac{1}{\sqrt{x^2 + a^2}}, 1x2−a2\frac{1}{\sqrt{x^2 - a^2}} και 1a2−x2\frac{1}{a^2 - x^2}.

      Χρησιμοποιεί: 6. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής, 3. Γραμμικότητα των παραγουσών, 4. Άμεσες παράγουσες. Στηρίζεται σε: F (Αλλαγή μεταβλητής). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής.

    3. Τρεις μορφές της αλλαγής μεταβλητής. Αν η gg είναι παραγωγίσιμη σε ένα διάστημα II: ∫g′(x)g(x) dx=ln⁡∣g(x)∣+C\int \frac{g'(x)}{g(x)} \, \mathrm{d}x = \ln \abs{g(x)} + C αν η gg δεν μηδενίζεται στο II· ∫eg(x)g′(x) dx=eg(x)+C\int e^{g(x)} g'(x) \, \mathrm{d}x = e^{g(x)} + C· και ∫(g(x))rg′(x) dx=(g(x))r+1r+1+C\int \left(g(x)\right)^r g'(x) \, \mathrm{d}x = \frac{\left(g(x)\right)^{r + 1}}{r + 1} + C για r≠−1r \neq -1 αν η gg είναι θετική στο II, χωρίς συνθήκη αν ο rr είναι μη αρνητικός ακέραιος και με τη gg χωρίς ρίζες αν ο rr είναι ακέραιος μικρότερος από −1-1.

      Χρησιμοποιεί: 6. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής, 4. Άμεσες παράγουσες. Στηρίζεται σε: F (Αλλαγή μεταβλητής), B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής.

    4. Αλλαγή μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης. Αν η hh είναι παραγωγίσιμη σε ένα διάστημα TT, με h′(t)≠0h'(t) \neq 0 για κάθε tt του TT, και I=h(T)I = h(T), τότε η hh είναι γνησίως μονότονη, το II είναι διάστημα και η h−1h^{-1} είναι παραγωγίσιμη στο II· και αν η GG είναι παράγουσα της (f∘h) h′(f \circ h) \, h' στο TT, τότε η G∘h−1G \circ h^{-1} είναι παράγουσα της ff στο II: ∫f(x) dx=G(h−1(x))+C\int f(x) \, \mathrm{d}x = G\left(h^{-1}(x)\right) + C.

      Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια), C (Μέση τιμή και Νταρμπού). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής.

    5. Ολοκλήρωση κατά παράγοντες. Αν οι uu και vv είναι παραγωγίσιμες σε ένα διάστημα II και η HH είναι παράγουσα της u′vu' v στο II, τότε η uv−Hu v - H είναι παράγουσα της uv′u v' στο II: ∫u(x) v′(x) dx=u(x) v(x)−∫u′(x) v(x) dx\int u(x) \, v'(x) \, \mathrm{d}x = u(x) \, v(x) - \int u'(x) \, v(x) \, \mathrm{d}x· ειδικότερα, η uv′u v' έχει παράγουσα στο II αν και μόνο αν έχει η u′vu' v.

      Χρησιμοποιεί: 1. Οι παράγουσες σε διάστημα. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση κατά παράγοντες.

    6. Πινακοειδής μέθοδος. Αν το PP είναι πολυώνυμο βαθμού το πολύ nn και οι G0,G1,…,Gn+1G_0, G_1, \dots, G_{n + 1} είναι συναρτήσεις ορισμένες σε ένα διάστημα II, καθεμία παράγουσα εκείνης που προηγείται, τότε ∫P(x) G0(x) dx=∑k=0n(−1)kP(k)(x) Gk+1(x)+C\int P(x) \, G_0(x) \, \mathrm{d}x = \sum_{k = 0}^{n} (-1)^k P^{(k)}(x) \, G_{k + 1}(x) + C στο II.

      Χρησιμοποιεί: 10. Ολοκλήρωση κατά παράγοντες, 3. Γραμμικότητα των παραγουσών. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση κατά παράγοντες.

    7. Κυκλικά ολοκληρώματα. Αν οι aa και bb δεν είναι και οι δύο μηδέν, στο R\mathbb{R}, ∫eaxsin⁡(bx) dx=eax(asin⁡(bx)−bcos⁡(bx))a2+b2+C\int e^{ax} \sin(bx) \, \mathrm{d}x = \frac{e^{ax} \left(a \sin(bx) - b \cos(bx)\right)}{a^2 + b^2} + C και ∫eaxcos⁡(bx) dx=eax(acos⁡(bx)+bsin⁡(bx))a2+b2+C\int e^{ax} \cos(bx) \, \mathrm{d}x = \frac{e^{ax} \left(a \cos(bx) + b \sin(bx)\right)}{a^2 + b^2} + C· η επίλυση που προτείνουν δύο ολοκληρώσεις κατά παράγοντες προϋποθέτει ότι η παράγουσα υπάρχει, και η απόδειξη παραγωγίζει την υποψήφια.

      Χρησιμοποιεί: 1. Οι παράγουσες σε διάστημα. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση κατά παράγοντες.

    8. Αναγωγικοί τύποι. Για n≥2n \geq 2, αν η GG είναι παράγουσα της sin⁡n−2x\sin^{n - 2} x στο R\mathbb{R}, η συνάρτηση −1nsin⁡n−1xcos⁡x+n−1nG(x)-\frac{1}{n} \sin^{n - 1} x \cos x + \frac{n - 1}{n} G(x) είναι παράγουσα της sin⁡nx\sin^n x· και για a>0a > 0 και n≥1n \geq 1, αν η GG είναι παράγουσα της 1(a2+x2)n\frac{1}{\left(a^2 + x^2\right)^n} στο R\mathbb{R}, η συνάρτηση x2na2(a2+x2)n+2n−12na2G(x)\frac{x}{2n a^2 \left(a^2 + x^2\right)^n} + \frac{2n - 1}{2n a^2} G(x) είναι παράγουσα της 1(a2+x2)n+1\frac{1}{\left(a^2 + x^2\right)^{n + 1}}, έτσι ώστε κάθε 1(a2+x2)n\frac{1}{\left(a^2 + x^2\right)^n} να έχει στο R\mathbb{R} μια παράγουσα Rn(x)+cnarctan⁡xaR_n(x) + c_n \arctan \frac{x}{a}, με τη RnR_n ρητή χωρίς πραγματικούς πόλους.

      Χρησιμοποιεί: 7. Γραμμική αλλαγή και παράγουσες με παράμετρο. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση κατά παράγοντες.

    9. Παράγουσα της αντίστροφης συνάρτησης. Αν η ff είναι συνεχής και γνησίως μονότονη σε ένα διάστημα II, J=f(I)J = f(I) και η FF είναι παράγουσα της ff στο II, τότε το JJ είναι διάστημα και ∫f−1(x) dx=xf−1(x)−F(f−1(x))+C\int f^{-1}(x) \, \mathrm{d}x = x f^{-1}(x) - F\left(f^{-1}(x)\right) + C στο JJ, χωρίς να χρειάζεται η ff να είναι παραγωγίσιμη.

      Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια), C (Μέση τιμή και Νταρμπού). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση κατά παράγοντες.

  3. Τμήμα 3 Οι οικογένειες

    • Να ολοκληρωθούν οι δυνάμεις και τα γινόμενα τριγωνομετρικών συναρτήσεων, απομονώνοντας έναν παράγοντα που είναι παράγωγος ή χαμηλώνοντας τον βαθμό, και η τέμνουσα με μία σταθερά σε κάθε διάστημα.
    • Να απαλειφθούν οι ρίζες δεύτερου βαθμού με τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις, επιλέγοντας το διάστημα της νέας μεταβλητής.
    • Να αποδειχθούν η ταυτότητα του Μπεζού και η ανάλυση σε απλά κλάσματα, και να συναχθεί ότι κάθε ρητή συνάρτηση έχει παράγουσα σε κάθε διάστημα χωρίς ρίζες του παρονομαστή.
    • Να ρητοποιηθούν οι ρητές συναρτήσεις του ημιτόνου και του συνημιτόνου, οι ρίζες ομογραφικών συναρτήσεων και πολυωνύμων δεύτερου βαθμού και τα διαφορικά διώνυμα, και να συγκολληθούν οι παράγουσες γειτονικών διαστημάτων.
    1. Ένας περιττός εκθέτης. Αν οι mm και jj είναι μη αρνητικοί ακέραιοι και η PP είναι παράγουσα στο R\mathbb{R} του πολυωνύμου um(1−u2)ju^m \left(1 - u^2\right)^j, τότε, στο R\mathbb{R}, ∫sin⁡mxcos⁡2j+1x dx=P(sin⁡x)+C\int \sin^m x \cos^{2j + 1} x \, \mathrm{d}x = P(\sin x) + C και ∫cos⁡mxsin⁡2j+1x dx=−P(cos⁡x)+C\int \cos^m x \sin^{2j + 1} x \, \mathrm{d}x = -P(\cos x) + C.

      Χρησιμοποιεί: 6. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής. Στηρίζεται σε: F (Αλλαγή μεταβλητής), D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικά ολοκληρώματα.

    2. Γραμμικοποίηση των άρτιων δυνάμεων. Αν οι jj και kk είναι μη αρνητικοί ακέραιοι και N=j+kN = j + k, υπάρχουν πραγματικοί αριθμοί c0,c1,…,cNc_0, c_1, \dots, c_N τέτοιοι ώστε sin⁡2jxcos⁡2kx=c0+∑r=1Ncrcos⁡(2rx)\sin^{2j} x \cos^{2k} x = c_0 + \sum_{r = 1}^{N} c_r \cos(2rx) για κάθε πραγματικό xx, και τότε ∫sin⁡2jxcos⁡2kx dx=c0x+∑r=1Ncr2rsin⁡(2rx)+C\int \sin^{2j} x \cos^{2k} x \, \mathrm{d}x = c_0 x + \sum_{r = 1}^{N} \frac{c_r}{2r} \sin(2rx) + C στο R\mathbb{R}.

      Χρησιμοποιεί: 7. Γραμμική αλλαγή και παράγουσες με παράμετρο. Στηρίζεται σε: D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικά ολοκληρώματα.

    3. Η τέμνουσα και οι δυνάμεις της. Σε κάθε διάστημα Ik=(−π2+kπ,π2+kπ)I_k = \ioo{-\frac{\pi}{2} + k\pi}{\frac{\pi}{2} + k\pi}, με ακέραιο kk, ∫sec⁡x dx=ln⁡∣sec⁡x+tan⁡x∣+C\int \sec x \, \mathrm{d}x = \ln \abs{\sec x + \tan x} + C, με μία σταθερά ανά διάστημα στο πεδίο ορισμού της τέμνουσας· και για n≥2n \geq 2, αν η GG είναι παράγουσα της sec⁡n−2x\sec^{n - 2} x στο IkI_k, η συνάρτηση 1n−1sec⁡n−2xtan⁡x+n−2n−1G(x)\frac{1}{n - 1} \sec^{n - 2} x \tan x + \frac{n - 2}{n - 1} G(x) είναι παράγουσα της sec⁡nx\sec^n x.

      Χρησιμοποιεί: 2. Πεδία ορισμού που δεν είναι διαστήματα, 8. Τρεις μορφές της αλλαγής μεταβλητής. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια), D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικά ολοκληρώματα.

    4. Δυνάμεις της εφαπτομένης και της τέμνουσας. Σε κάθε IkI_k, με mm και ii μη αρνητικούς ακεραίους: αν j≥1j \geq 1 και η PP είναι παράγουσα στο R\mathbb{R} της um(1+u2)j−1u^m \left(1 + u^2\right)^{j - 1}, τότε ∫tan⁡mxsec⁡2jx dx=P(tan⁡x)+C\int \tan^m x \sec^{2j} x \, \mathrm{d}x = P(\tan x) + C· και αν n≥1n \geq 1 και η QQ είναι παράγουσα στο R\mathbb{R} της (u2−1)iun−1\left(u^2 - 1\right)^i u^{n - 1}, τότε ∫tan⁡2i+1xsec⁡nx dx=Q(sec⁡x)+C\int \tan^{2i + 1} x \sec^n x \, \mathrm{d}x = Q(\sec x) + C.

      Χρησιμοποιεί: 6. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής. Στηρίζεται σε: F (Αλλαγή μεταβλητής), D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικά ολοκληρώματα.

    5. Οι τρεις τριγωνομετρικές αντικαταστάσεις. Για a>0a > 0: η x=asin⁡tx = a \sin t στο (−π2,π2)\ioo{-\frac{\pi}{2}}{\frac{\pi}{2}} δίνει a2−x2=acos⁡t\sqrt{a^2 - x^2} = a \cos t· η x=atan⁡tx = a \tan t στο ίδιο διάστημα δίνει a2+x2=asec⁡t\sqrt{a^2 + x^2} = a \sec t· και η x=asec⁡tx = a \sec t δίνει x2−a2=atan⁡t\sqrt{x^2 - a^2} = a \tan t στο (0,π2)\ioo{0}{\frac{\pi}{2}} και −atan⁡t-a \tan t στο (π2,π)\ioo{\frac{\pi}{2}}{\pi}· σε κάθε περίπτωση η παράγωγος της αντικατάστασης δεν μηδενίζεται και η αντίστροφή της είναι η αντίστοιχη.

      Στηρίζεται σε: D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις.

    6. Παράγουσες των τριών ριζών. Για a>0a > 0: ∫a2−x2 dx=12xa2−x2+a22arcsin⁡xa+C\int \sqrt{a^2 - x^2} \, \mathrm{d}x = \frac{1}{2} x \sqrt{a^2 - x^2} + \frac{a^2}{2} \arcsin \frac{x}{a} + C στο [−a,a]\icc{-a}{a}· ∫x2+a2 dx=12xx2+a2+a22ln⁡(x+x2+a2)+C\int \sqrt{x^2 + a^2} \, \mathrm{d}x = \frac{1}{2} x \sqrt{x^2 + a^2} + \frac{a^2}{2} \ln\left(x + \sqrt{x^2 + a^2}\right) + C στο R\mathbb{R}· και ∫x2−a2 dx=12xx2−a2−a22ln⁡∣x+x2−a2∣+C\int \sqrt{x^2 - a^2} \, \mathrm{d}x = \frac{1}{2} x \sqrt{x^2 - a^2} - \frac{a^2}{2} \ln \abs{x + \sqrt{x^2 - a^2}} + C στο (−∞,−a]\ioc{-\infty}{-a} και στο [a,∞)\ico{a}{\infty}, με μία σταθερά σε καθένα.

      Χρησιμοποιεί: 7. Γραμμική αλλαγή και παράγουσες με παράμετρο, 9. Αλλαγή μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, 17. Η τέμνουσα και οι δυνάμεις της, 19. Οι τρεις τριγωνομετρικές αντικαταστάσεις. Στηρίζεται σε: G (Αλλαγή μέσω της αντίστροφης), C (Μέση τιμή και Νταρμπού). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις.

    7. Οι τρεις υπερβολικές αντικαταστάσεις. Για a>0a > 0: η x=asinh⁡tx = a \sinh t στο R\mathbb{R} δίνει a2+x2=acosh⁡t\sqrt{a^2 + x^2} = a \cosh t· οι x=acosh⁡tx = a \cosh t και x=−acosh⁡tx = -a \cosh t, με t>0t > 0, δίνουν x2−a2=asinh⁡t\sqrt{x^2 - a^2} = a \sinh t στο (a,∞)\ioo{a}{\infty} και στο (−∞,−a)\ioo{-\infty}{-a}· και η x=atanh⁡tx = a \tanh t στο R\mathbb{R} δίνει a2−x2=acosh⁡t\sqrt{a^2 - x^2} = \frac{a}{\cosh t}· οι αντίστροφες είναι οι αντίστροφες υπερβολικές συναρτήσεις.

      Χρησιμοποιεί: 4. Άμεσες παράγουσες. Στηρίζεται σε: D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις.

    8. Συμπλήρωση τετραγώνου. Αν a≠0a \neq 0 και Δ=b2−4ac\Delta = b^2 - 4ac, τότε ax2+bx+c=a(x+b2a)2−Δ4aax^2 + bx + c = a \left(x + \frac{b}{2a}\right)^2 - \frac{\Delta}{4a} για κάθε πραγματικό xx· με u=x+b2au = x + \frac{b}{2a}, η ρίζα ενός πολυωνύμου δεύτερου βαθμού ανάγεται σε μία από τις τρεις ρίζες, ανάλογα με τα πρόσημα του aa και της Δ\Delta.

      Στηρίζεται σε: D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τριγωνομετρικές και υπερβολικές αντικαταστάσεις.

    9. Ταυτότητα του Μπεζού για πολυώνυμα. Αν τα PP και QQ είναι πολυώνυμα πρώτα μεταξύ τους, υπάρχουν πολυώνυμα AA και BB τέτοια ώστε AP+BQ=1AP + BQ = 1· και δύο πραγματικά πολυώνυμα, όχι και τα δύο μηδενικά, χωρίς κοινές μιγαδικές ρίζες είναι πρώτα μεταξύ τους.

      Στηρίζεται σε: D (Άλγεβρα και γεωμετρία), E (Θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων.

    10. Ανάλυση σε απλά κλάσματα. Αν το Q=c F1k1⋯FsksQ = c \, F_1^{k_1} \cdots F_s^{k_s} είναι πραγματικό πολυώνυμο βαθμού n≥1n \geq 1, γινόμενο γραμμικών και ανάγωγων τετραγωνικών παραγόντων, και το PP είναι μηδενικό ή βαθμού μικρότερου από nn, υπάρχουν μοναδικά πολυώνυμα NijN_{ij}, μηδενικά ή βαθμού μικρότερου από εκείνον του FiF_i, τέτοια ώστε PQ=∑i=1s∑j=1kiNijFij\frac{P}{Q} = \sum_{i = 1}^{s} \sum_{j = 1}^{k_i} \frac{N_{ij}}{F_i^j} σε κάθε πραγματικό αριθμό που δεν μηδενίζει το QQ.

      Χρησιμοποιεί: 23. Ταυτότητα του Μπεζού για πολυώνυμα. Στηρίζεται σε: D (Άλγεβρα και γεωμετρία), E (Θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων.

    11. Παράγουσες των απλών κλασμάτων. Σε καθεμία από τις ημιευθείες (−∞,r)\ioo{-\infty}{r} και (r,∞)\ioo{r}{\infty}, ∫Ax−r dx=Aln⁡∣x−r∣+C\int \frac{A}{x - r} \, \mathrm{d}x = A \ln \abs{x - r} + C και, για j≥2j \geq 2, ∫A(x−r)j dx=−A(j−1)(x−r)j−1+C\int \frac{A}{(x - r)^j} \, \mathrm{d}x = -\frac{A}{(j - 1)(x - r)^{j - 1}} + C· και αν p2−4q<0p^2 - 4q < 0 και k=4q−p22k = \frac{\sqrt{4q - p^2}}{2}, στο R\mathbb{R}, ∫Mx+Nx2+px+q dx=M2ln⁡(x2+px+q)+2N−Mp2karctan⁡2x+p2k+C\int \frac{Mx + N}{x^2 + px + q} \, \mathrm{d}x = \frac{M}{2} \ln\left(x^2 + px + q\right) + \frac{2N - Mp}{2k} \arctan \frac{2x + p}{2k} + C, με ανάλογο τύπο για τις δυνάμεις του τετραγωνικού παράγοντα.

      Χρησιμοποιεί: 4. Άμεσες παράγουσες, 7. Γραμμική αλλαγή και παράγουσες με παράμετρο, 8. Τρεις μορφές της αλλαγής μεταβλητής, 22. Συμπλήρωση τετραγώνου. Στηρίζεται σε: F (Αλλαγή μεταβλητής). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων.

    12. Οι παράγουσες των ρητών συναρτήσεων. Αν η PQ\frac{P}{Q} είναι ρητή συνάρτηση και το II είναι διάστημα που δεν περιέχει ρίζες του QQ, η PQ\frac{P}{Q} έχει παράγουσα στο II, και υπάρχει μία που είναι άθροισμα ενός πολυωνύμου, μιας ρητής συνάρτησης της οποίας ο παρονομαστής μηδενίζεται μόνο στις πραγματικές ρίζες του QQ, πολλαπλασίων της ln⁡∣x−r∣\ln \abs{x - r}, ενός για κάθε πραγματική ρίζα rr του QQ, και πολλαπλασίων της ln⁡(x2+px+q)\ln\left(x^2 + px + q\right) και της arctan⁡2x+p2k\arctan \frac{2x + p}{2k}, ενός από κάθε είδος για κάθε ανάγωγο τετραγωνικό παράγοντα.

      Χρησιμοποιεί: 3. Γραμμικότητα των παραγουσών, 13. Αναγωγικοί τύποι, 24. Ανάλυση σε απλά κλάσματα, 25. Παράγουσες των απλών κλασμάτων. Στηρίζεται σε: D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων.

    13. Μέθοδος Ερμίτ-Οστρογκράντσκι. Αν το QQ είναι πραγματικό πολυώνυμο βαθμού n≥1n \geq 1, το PP είναι μηδενικό ή βαθμού μικρότερου από nn, Q1=ΜΚΔ⁡(Q,Q′)Q_1 = \operatorname{\text{ΜΚΔ}}(Q, Q') και Q2=QQ1Q_2 = \frac{Q}{Q_1}, υπάρχουν μοναδικά πολυώνυμα P1P_1 και P2P_2, μηδενικά ή βαθμού μικρότερου από εκείνον του Q1Q_1 και εκείνον του Q2Q_2, τέτοια ώστε PQ=(P1Q1)′+P2Q2\frac{P}{Q} = \left(\frac{P_1}{Q_1}\right)' + \frac{P_2}{Q_2}· σε κάθε διάστημα χωρίς ρίζες του QQ, ∫P(x)Q(x) dx=P1(x)Q1(x)+∫P2(x)Q2(x) dx\int \frac{P(x)}{Q(x)} \, \mathrm{d}x = \frac{P_1(x)}{Q_1(x)} + \int \frac{P_2(x)}{Q_2(x)} \, \mathrm{d}x.

      Χρησιμοποιεί: 23. Ταυτότητα του Μπεζού για πολυώνυμα, 24. Ανάλυση σε απλά κλάσματα, 25. Παράγουσες των απλών κλασμάτων. Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια), E (Θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων.

    14. Η εφαπτομένη της μισής γωνίας. Αν η RR είναι ρητή συνάρτηση δύο μεταβλητών και η f(x)=R(sin⁡x,cos⁡x)f(x) = R(\sin x, \cos x) είναι ορισμένη σε ένα διάστημα II που περιέχεται στο ((2k−1)π,(2k+1)π)\ioo{(2k - 1)\pi}{(2k + 1)\pi}, με ακέραιο kk, η αντικατάσταση t=tan⁡x2t = \tan \frac{x}{2} μετατρέπει την ολοκληρωτέα συνάρτηση στη ρητή συνάρτηση R(2t1+t2,1−t21+t2)21+t2R\left(\frac{2t}{1 + t^2}, \frac{1 - t^2}{1 + t^2}\right) \frac{2}{1 + t^2}, η οποία έχει μια παράγουσα GG, και η G(tan⁡x2)G\left(\tan \frac{x}{2}\right) είναι παράγουσα της ff στο II.

      Χρησιμοποιεί: 9. Αλλαγή μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, 26. Οι παράγουσες των ρητών συναρτήσεων. Στηρίζεται σε: G (Αλλαγή μέσω της αντίστροφης), H (Ρητές παράγουσες), D (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με ρητοποίηση.

    15. Συγκόλληση δύο παραγουσών. Αν το JJ είναι ανοικτό διάστημα, η ff είναι ορισμένη στο JJ και συνεχής σε ένα σημείο cc του JJ, και οι F1F_1 και F2F_2 είναι παράγουσες της ff στα υποδιαστήματα του JJ αριστερά και δεξιά του cc, με πεπερασμένα όρια L1L_1 και L2L_2 στο cc, η συνάρτηση που ισούται με F1F_1 αριστερά, με L1L_1 στο cc και με F2+L1−L2F_2 + L_1 - L_2 δεξιά είναι παράγουσα της ff στο JJ.

      Στηρίζεται σε: B (Παράγωγοι και συνέχεια), C (Μέση τιμή και Νταρμπού). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με ρητοποίηση.

    16. Αντικαταστάσεις λόγω αρτιότητας. Αν η f(x)=R(sin⁡x,cos⁡x)f(x) = R(\sin x, \cos x) είναι ορισμένη σε ένα διάστημα II: όταν R(−u,v)=−R(u,v)R(-u, v) = -R(u, v), η αντικατάσταση t=cos⁡xt = \cos x ρητοποιεί την ολοκληρωτέα συνάρτηση στο II· όταν R(u,−v)=−R(u,v)R(u, -v) = -R(u, v), η αντικατάσταση t=sin⁡xt = \sin x· και όταν R(−u,−v)=R(u,v)R(-u, -v) = R(u, v) και το II περιέχεται σε ένα διάστημα (−π2+kπ,π2+kπ)\ioo{-\frac{\pi}{2} + k\pi}{\frac{\pi}{2} + k\pi}, η αντικατάσταση t=tan⁡xt = \tan x.

      Χρησιμοποιεί: 6. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής, 9. Αλλαγή μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, 26. Οι παράγουσες των ρητών συναρτήσεων. Στηρίζεται σε: F (Αλλαγή μεταβλητής), G (Αλλαγή μέσω της αντίστροφης), H (Ρητές παράγουσες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με ρητοποίηση.

    17. Ρίζα ομογραφικής συνάρτησης. Αν ad−bc≠0ad - bc \neq 0 και η y(x)=ax+bcx+dy(x) = \frac{ax + b}{cx + d} είναι ορισμένη και δεν μηδενίζεται σε ένα διάστημα II, και είναι θετική αν ο nn είναι άρτιος, η αντικατάσταση t=y(x)nt = \sqrt[n]{y(x)}, με αντίστροφη h(t)=dtn−ba−ctnh(t) = \frac{d t^n - b}{a - c t^n}, μετατρέπει την R(x,y(x)n) dxR\left(x, \sqrt[n]{y(x)}\right) \, \mathrm{d}x σε μια ρητή συνάρτηση του tt επί dt\mathrm{d}t, και η παράγουσά της, σε σύνθεση με τη y(x)n\sqrt[n]{y(x)}, είναι παράγουσα στο II.

      Χρησιμοποιεί: 9. Αλλαγή μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, 26. Οι παράγουσες των ρητών συναρτήσεων. Στηρίζεται σε: G (Αλλαγή μέσω της αντίστροφης), H (Ρητές παράγουσες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με ρητοποίηση.

    18. Οι αντικαταστάσεις του Όιλερ. Αν το Q(x)=ax2+bx+cQ(x) = ax^2 + bx + c, με a≠0a \neq 0 και Δ=b2−4ac≠0\Delta = b^2 - 4ac \neq 0, είναι θετικό σε ένα διάστημα II, η συνάρτηση R(x,Q(x))R\left(x, \sqrt{Q(x)}\right) ρητοποιείται στο II με t=Q(x)+xat = \sqrt{Q(x)} + x \sqrt{a} αν a>0a > 0· με t=Q(x)−cxt = \frac{\sqrt{Q(x)} - \sqrt{c}}{x} αν c>0c > 0 και το II δεν περιέχει το 00· και με t=Q(x)x−αt = \frac{\sqrt{Q(x)}}{x - \alpha} αν το QQ έχει δύο πραγματικές ρίζες α\alpha και β\beta και το II δεν περιέχει το α\alpha.

      Χρησιμοποιεί: 9. Αλλαγή μεταβλητής μέσω της αντίστροφης συνάρτησης, 26. Οι παράγουσες των ρητών συναρτήσεων. Στηρίζεται σε: G (Αλλαγή μέσω της αντίστροφης), H (Ρητές παράγουσες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με ρητοποίηση.

    19. Οι τρεις περιπτώσεις του Τσεμπίσεφ. Αν οι mm, nn και pp είναι ρητοί, με n≠0n \neq 0, οι aa και bb είναι μη μηδενικοί πραγματικοί αριθμοί και το II είναι διάστημα που περιέχεται στο (0,∞)\ioo{0}{\infty} στο οποίο a+bxn>0a + b x^n > 0, η συνάρτηση xm(a+bxn)px^m \left(a + b x^n\right)^p έχει παράγουσα στο II, που προκύπτει από εκείνη μιας ρητής συνάρτησης, αν ο pp είναι ακέραιος, αν ο m+1n\frac{m + 1}{n} είναι ακέραιος ή αν ο p+m+1np + \frac{m + 1}{n} είναι ακέραιος.

      Χρησιμοποιεί: 6. Ολοκλήρωση με αλλαγή μεταβλητής, 31. Ρίζα ομογραφικής συνάρτησης. Στηρίζεται σε: F (Αλλαγή μεταβλητής). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωση με ρητοποίηση.

Προς τις ακολουθίες και το ορισμένο ολοκλήρωμα. Η αλυσίδα σταματά εκεί όπου η παράγωγος παύει να αρκεί. Όλη η ενότητα βρήκε παράγουσες και τις έλεγξε με παραγώγιση, αλλά ποτέ δεν απέδειξε ότι μια οποιαδήποτε συνεχής συνάρτηση έχει παράγουσα: αυτό θα το κάνει το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, στην ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα, ενώνοντας το αόριστο ολοκλήρωμα αυτής της ενότητας με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, που ορίζεται με αθροίσματα και τα όριά τους. Πριν από αυτό, η ενότητα για τις ακολουθίες θα δώσει το εργαλείο που λείπει, την ομοιόμορφη συνέχεια, που προκύπτει με το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας, και θα αποδείξει το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας που δέχτηκε αυτή η ενότητα. Οι τεχνικές της ενότητας θα περάσουν τότε στο ορισμένο ολοκλήρωμα, που υπολογίζεται με οποιαδήποτε παράγουσα, και στα εμβαδά, στους όγκους, στο μήκος τόξου και στα γενικευμένα ολοκληρώματα των ενοτήτων που ακολουθούν.