Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Περίληψη

Αυτό το μάθημα ανοίγει τη δεύτερη ενότητα του κύκλου μαθημάτων, αφιερωμένη στις ακολουθίες: συναρτήσεις ορισμένες στους φυσικούς, των οποίων το όριο είναι το όριο στο άπειρο του Λογισμού I περιορισμένο σε αυτούς. Παρουσιάζει τη διαδρομή της ενότητας, θεμέλιο της οποίας είναι το αξίωμα πληρότητας των πραγματικών αριθμών, που ο Λογισμός I χρησιμοποίησε ήδη μέσω του supremum και που εδώ δείχνει τρεις άλλες όψεις: τη σύγκλιση των μονότονων και φραγμένων ακολουθιών, το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας και το κριτήριο του Κωσί, ισοδύναμες μεταξύ τους. Ανασυνθέτει την ιστορία αυτών των ιδεών, από την καθαρά αναλυτική απόδειξη του Μπολτσάνο το 1817 και τα Μαθήματα Ανάλυσης του Κωσί το 1821 έως τις κατασκευές των πραγματικών αριθμών από τον Ντέντεκιντ και τον Κάντορ το 1872, μαζί με το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας του ντ' Αλαμπέρ και του Αργκάν και την ομοιόμορφη συνέχεια του Χάινε· διατυπώνει το πρόβλημα που τη διατρέχει, να εξασφαλιστεί ότι ένα όριο υπάρχει χωρίς να είναι γνωστή η τιμή του, και δείχνει με ένα παράδειγμα ότι στους ρητούς αυτή η εγγύηση αποτυγχάνει. Κλείνει επισημαίνοντας τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, ως προετοιμασία του ορισμένου ολοκληρώματος και των σειρών, και πού χρησιμοποιούνται οι ακολουθίες σε άλλους κύκλους μαθημάτων του ιστοτόπου και στην επιστήμη και την τεχνική.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να περιγράφεις τη διαδρομή της ενότητας και να εξηγείς τι αποδεικνύει κάθε μάθημα και ποιο αποτέλεσμα του Λογισμού I ή της Άλγεβρας και γεωμετρίας χρησιμοποιεί.
  2. Να εξηγείς γιατί η ύπαρξη του ορίου μιας ακολουθίας εξαρτάται από τους αριθμούς στους οποίους εργαζόμαστε, και γιατί τα θεωρήματα ύπαρξης της ενότητας στηρίζονται στο αξίωμα πληρότητας.
  3. Να τοποθετείς στο ιστορικό τους πλαίσιο τα αποτελέσματα της ενότητας, από τον Μπολτσάνο και τον Κωσί έως τον Ντέντεκιντ, τον Κάντορ και τον Χάινε, και να διακρίνεις τη σειρά με την οποία ανακαλύφθηκαν από τη σειρά με την οποία αποδεικνύονται.
  4. Να επισημαίνεις τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων και πού υπεισέρχονται οι ακολουθίες σε άλλους κύκλους μαθημάτων και σε επιστημονικές και τεχνικές εφαρμογές.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Αυτή η αυτοαξιολόγηση δεν βαθμολογείται: χρησιμεύει για να ξέρουμε πού να σταθούμε. Οι πέντε πρώτες ερωτήσεις αφορούν, με τη σειρά, τα πέντε μαθήματα περιεχομένου της ενότητας, μία για το καθένα, και μετρούν μια δεξιότητα (τον υπολογισμό ενός ορίου, την απόφαση αν μια αναδρομική ακολουθία συγκλίνει, τη διάκριση του ανώτερου ορίου από το supremum, την πρόβλεψη του σφάλματος μιας επανάληψης, την αναγνώριση της ομοιόμορφης συνέχειας), όχι μια διατύπωση που απομνημονεύεται· οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης, με άλλα δεδομένα. Οι έξι τελευταίες ελέγχουν όσα η ενότητα θεωρεί γνωστά από τον Λογισμό I και από την Άλγεβρα και γεωμετρία: την τριγωνική ανισότητα, το supremum ενός συνόλου, το άθροισμα μιας γεωμετρικής προόδου, τον ορισμό του ορίου στο άπειρο, την ανισότητα μέσης τιμής και τις ρίζες τάξης nn ενός μιγαδικού αριθμού.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.

  1. Ερώτηση 1Ποιο είναι το όριο της ακολουθίας an=3n+(−2)n3n+1+2na_n = \frac{3^n + (-2)^n}{3^{n + 1} + 2^n};

  2. Ερώτηση 2Η ακολουθία (an)(a_n) δίνεται από τις σχέσεις a1=0a_1 = 0 και an+1=3an+4a_{n + 1} = \sqrt{3 a_n + 4}. Τι μπορούμε να εξασφαλίσουμε γι' αυτήν;

  3. Ερώτηση 3Ποιο είναι το ανώτερο και ποιο το κατώτερο όριο της ακολουθίας an=sin⁡nπ3⋅(1+12n)a_n = \sin \frac{n\pi}{3} \cdot \left(1 + \frac{1}{2^n}\right);

  4. Ερώτηση 4Η συνάρτηση f(x)=12cos⁡xf(x) = \frac{1}{2} \cos x είναι συστολή στους πραγματικούς, με σταθερά 12\frac{1}{2}, επειδή η παράγωγός της έχει απόλυτη τιμή το πολύ 12\frac{1}{2}. Εφαρμόζεται επαναληπτικά η σχέση xn+1=f(xn)x_{n + 1} = f(x_n) ξεκινώντας από x0=0x_0 = 0. Ποιο είναι το μικρότερο nn για το οποίο το πρώτο φράγμα του σφάλματος στο θεώρημα σταθερού σημείου για συστολές εξασφαλίζει ότι ∣xn−p∣≤11000\abs{x_n - p} \leq \frac{1}{1000}, όπου pp είναι το σταθερό σημείο;

  5. Ερώτηση 5Ποια από αυτές τις συναρτήσεις είναι ομοιόμορφα συνεχής στο δοσμένο σύνολο;

  6. Ερώτηση 6Από προηγούμενες ενότητεςΑν ∣x−2∣<110\abs{x - 2} < \frac{1}{10} και ∣y−2∣<110\abs{y - 2} < \frac{1}{10}, τι μπορούμε να εξασφαλίσουμε για την ποσότητα ∣x−y∣\abs{x - y};

  7. Ερώτηση 7Από προηγούμενες ενότητεςΈστω AA το σύνολο των αριθμών 2n+1n+1\frac{2n + 1}{n + 1}, με nn φυσικό. Τι μπορούμε να πούμε για το supremum του;

  8. Ερώτηση 8Από προηγούμενες ενότητεςΑν q≠1q \neq 1 και n<mn < m είναι φυσικοί, πόσο ισούται το άθροισμα qn+qn+1+⋯+qm−1q^n + q^{n + 1} + \cdots + q^{m - 1};

  9. Ερώτηση 9Από προηγούμενες ενότητεςΕίναι γνωστό ότι lim⁡x→∞2x+1x+3=2\lim_{x \to \infty} \frac{2x + 1}{x + 3} = 2. Για ε=110\varepsilon = \frac{1}{10}, ποιος είναι ο μικρότερος αριθμός MM τέτοιος ώστε ∣2x+1x+3−2∣<ε\abs{\frac{2x + 1}{x + 3} - 2} < \varepsilon για κάθε x>Mx > M;

  10. Ερώτηση 10Από προηγούμενες ενότητεςΠοια από αυτές τις ανισότητες ισχύει για όλους τους πραγματικούς xx και yy;

  11. Ερώτηση 11Από προηγούμενες ενότητεςΠοιος από αυτούς τους μιγαδικούς αριθμούς ικανοποιεί τη σχέση z3=−8z^3 = -8;