Svmmarivm
Haec lectio qvaestionem Calcvli I invertit: data fvnctione , qvaervntvr fvnctiones qvarvm derivata est , qvae primitivae ipsivs appellantvr. Fvndamentvm est vnvm corollarivm, illvd de fvnctionibvs eadem derivata praeditis: in intervallo dvae primitivae eivsdem fvnctionis constante differvnt, ita vt satis sit vnam invenire vt omnes habeantvr. In dominio qvod intervallvm non est, vt , pro vnoqvoqve intervallo constans independens adest. Familia primitivarvm scribitvr , et lectio accvrate definit qvid illvd signvm aeqvalitatis inter familias affirmet. Qvaeqve formvla tabvlae primitivarvm immediatarvm derivando demonstratvr, cvm intervallo in qvo valet, et linearitas eas conivngere sinit. Postremo theorema Darbovxii ostendit non omnem fvnctionem primitivam habere: fvnctio signi in nvllam habet.
Proposita discendi
- Primitivam fvnctionis in intervallo definire et demonstrare dvas primitivas in intervallo constante differre, et in vnione intervallorvm apertorvm disivnctorvm vnam constantem pro vnoqvoqve intervallo adesse.
- Integrale indefinitvm vt familiam primitivarvm in intervallo scribere et legere, et signvm aeqvalitatis inter dvas familias interpretari.
- Derivando demonstrare linearitatem et tabvlam primitivarvm immediatarvm, cvm intervallo in qvo qvaeqve formvla valet, et eis vti ad primitivas inveniendas qvae condicionibvs datis satisfaciant.
- Ope theorematis Darbovxii fvnctiones agnoscere qvae primitivam non habent, et exsistentiam primitivae a facvltate eam per fvnctiones elementares scribendi distingvere.
Problema inversvm derivationis
Calcvlvs I qvaestionem vnam expedivit: data fvnctione, eivs derivatam invenire. Regvlae derivandi eam expedivnt qvotiens fvnctio ex fvnctionibvs elementaribvs per operationes et compositiones constrvitvr. Haec pars problema inversvm tractat: data fvnctione , invenire fvnctionem cvivs derivata sit . Si declivitas delineationis ipsivs in vnoqvoqve pvncto nota est, qvae est delineatio? Si ratio mvtationis magnitvdinis in vnoqvoqve momento nota est, qvae est magnitvdo?
Pro , inventvm memoria svppeditatvr; sed etiam et derivatam habent, qvia constans derivatam nvllam habet. Dvae qvaestiones orivntvr: nvm aliae fvnctiones idoneae sint praeter eas formae , et nvm omnis fvnctio aliqvam habeat. Prima accvrate dirimitvr, ita vt a copia in qva laboratvr pendeat; secvnda non semper affirmative.
Sint intervallvm plvra qvam vnvm pvnctvm continens et fvnctio in definita. Fvnctio est primitiva ipsivs in si in vnoqvoqve pvncto ipsivs derivabilis est et eivs derivata in vnoqvoqve pvncto valor ipsivs est:
Si aliqvem ex terminis svis continet, derivata ipsivs in eo termino est, per propositionem de derivata et derivatis lateralibvs, ex lectione de derivata vt limite, derivata lateralis respondens. Fvnctio in copia definita qvae continet est primitiva ipsivs in si eivs restrictio ad talis est.
Per lemma de indole locali derivatae, ex lectione de regvlis derivandi, si fvnctio in pvncto ipsivs derivabilis est, etiam eivs restrictio ad derivabilis est, eadem derivata. Sic est primitiva ipsivs in et in qvovis intervallo. Omnis primitiva in continva est, per theorema «derivabilis ergo continva». Atqve definitio aeqvalitatem etiam in terminis postvlat qvi ad pertinent: fvnctio est primitiva ipsivs in , qvia in vnoqvoqve eivs derivata est , per derivatam potentiae exponentis realis, et in eivs qvotiens incrementalis, , ad a dextra tendit.
Dvae primitivae constante differvnt
Theorema qvod infra ponitvr primam qvaestionem dirimit: in intervallo constantes addere sola libertas est. Tota pars in eo nititvr, qvia inqvisitionem omnivm primitivarvm ad inqvisitionem vnivs redvcit.
Sit primitiva ipsivs in intervallo . Fvnctio est primitiva ipsivs in si et solvm si exstat nvmervs talis vt pro omni ex :
Constantem addere derivatam non mvtat; et differentia dvarvm primitivarvm in intervallo derivatam nvllam habet, ita vt constans sit. Figvra ostendit, cvm , primitiva ipsivs , nonnvllas fvnctionvm , et primitivam cvivs distantia verticalis ab in omnibvs pvnctis eadem est.
Demonstratio
Si , fvnctio constans in omni pvncto derivatam nvllam habet, per corollarivm de derivata polynomii, ex lectione de regvlis derivandi. Per theorema de derivata combinationis linearis, ex eadem lectione, qvod tantvm postvlat vt pvnctvm sit pvnctvm accvmvlationis dominii, in vnoqvoqve pvncto ipsivs derivabilis est, terminis qvi ad id pertineant inclvsis.
Vicissim, sit primitiva ipsivs in . Per theorema «derivabilis ergo continva», ex lectione de derivata vt limite, et in continvae svnt, et in vnoqvoqve pvncto interiore ipsivs eandem derivatam habent, . Per corollarivm de fvnctionibvs eadem derivata praeditis, ex lectione de theorematis Fermatii, Rollii, Lagrangii et Cavchii, exstat nvmervs talis vt:
Geometrice, delineationes primitivarvm ipsivs in svnt translationes verticales vnivs earvm: in vnaqvaqve abscissa eandem declivitatem habent, , et nvlla ad aliam accedit neqve ab ea recedit. Vt vna eligatvr, satis est eivs altitvdinem in vno pvncto figere.
Sint primitiva ipsivs in intervallo , pvnctvm ipsivs et nvmervs realis. Exstat vnica primitiva ipsivs in talis vt , eaqve est . Condicio in constantem determinat.
Demonstratio
Per theorema, primitivae ipsivs in svnt fvnctiones , et condicio in pro vnico valore ipsivs impletvr. Is valor primitivam dat, per idem theorema, et nvlla alia condicioni satisfacit.
Exempli gratia, vnica primitiva ipsivs in qvae valorem in capit est . Si ratio mvtationis magnitvdinis in vnoqvoqve momento intervalli temporis nota est atqve eivs valor in vno momento, magnitvdo in toto intervallo determinata est.
Dominia qvae intervalla non svnt
Hypothesis vt intervallvm sit omitti non potest. Lectio de theorematis Fermatii, Rollii, Lagrangii et Cavchii id ostendit cvm , qvod in derivatam nvllam habet et in positivis , in negativis valet. Verbis primitivarvm: et eandem derivatam habent, , in , nec constante differvnt, sed constante in vnaqvaqve semirecta diversa. Dominia fvnctionvm elementarivm plervmqve svnt vniones intervallorvm apertorvm disivnctorvm, et in eis regvla haec est.
Sit vnio familiae intervallorvm apertorvm , binorvm disivnctorvm, sit fvnctio in definita et sit fvnctio in vnoqvoqve pvncto ipsivs derivabilis, cvm . Fvnctio in definita in vnoqvoqve pvncto ipsivs derivabilis est, cvm , si et solvm si pro vnoqvoqve exstat nvmervs talis vt pro omni ex . Constantes arbitrariae svnt et inter se independentes. In vnoqvoqve intervallo theorema adhibetvr; cvm intervalla aperta et disivncta sint, derivata in pvncto tantvm intervallvm spectat qvod id continet. Figvra id ostendit cvm , qvae derivatam in habet.
Demonstratio
Ponamvs in , et sit vnvm ex intervallis. Omne pvnctvm ipsivs est pvnctvm accvmvlationis ipsivs ; per lemma de indole locali derivatae, restrictiones ipsivs et ipsivs ad in vnoqvoqve pvncto ipsivs derivabiles svnt, derivata . Primitivae ipsivs in svnt, et theorema de primitivis in intervallo constantem pro eo intervallo dat.
Vicissim, sint nvmeri qvilibet, vnvs pro qvoqve intervallo, et sit in vnoqvoqve . Sit pvnctvm ipsivs , qvod in vnico iacet. Cvm apertvm sit, exstat tale vt in contineatvr; in eo intervallo cvm congrvit, qvae in derivabilis est derivata . Per alteram envntiationem lemmatis de indole locali, in derivabilis est eadem derivata, qvaecvmqve sint ceterae constantes.
Per theorema de derivata logarithmi natvralis, ex lectione de fvnctionibvs elementaribvs, in derivabilis est derivata . Per propositionem, fvnctiones in derivabiles derivata svnt prorsvs eae formae:
cvm et arbitrariis. Expressio , vna sola constante, non omnes describit: omittit, exempli gratia, fvnctionem qvae in negativis et in positivis valet.
Integrale indefinitvm
Theorema de primitivis in intervallo copiam omnivm primitivarvm per vnam earvm nominare sinit. Notatio Leibnitii pro ea copia haec est.
Sit fvnctio qvae primitivam in intervallo habet. Integrale indefinitvm ipsivs in est copia omnivm primitivarvm ipsivs in , qvae per theorema de primitivis in intervallo est . Scribitvr:
Signvm est signvm integrale; fvnctio , integrandvm; , variabilis integrationis; et , constans integrationis, qvae nvmeros reales percvrrit.
Aeqvalitas definitionis non est aeqvalitas inter nvmeros neqve inter fvnctiones, sed inter copias fvnctionvm: affirmat primitivas ipsivs in esse prorsvs fvnctiones . Per theorema, scribere rectvm est si et solvm si qvoqve est primitiva ipsivs in , id est si et solvm si in constans est. Ideo dvo inventa diversae speciei ambo recta esse possvnt. Exempli gratia, in , vt in lectione de theorematis Fermatii, Rollii, Lagrangii et Cavchii visvm est; fvnctiones et constante differvnt, et in :
Littera non evndem nvmervm in dvobvs membris designat: vtrvmqve membrvm est copia, et dvae copiae aeqvales svnt. Ex , vt aeqvalitate familiarvm, non efficitvr , sed tantvm constantem esse. Ad inventvm confirmandvm satis est id derivare: si eivs derivata est integrandvm in toto , inventvm rectvm est.
Variabilis integrationis mvta est: est eadem copia fvnctionvm ac . Symbolvm indicat qvae sit variabilis; lectio de integratione per mvtationem variabilis ei vsvm operativvm dabit. Nomen integralis et signvm , littera prodvcta, ad svmmam allvdvnt: integrale definitvm partis 3, qvod per svmmas definitvr, cvm integrali indefinito in theoremate fvndamentali calcvli conectetvr. In hac parte integrale definitvm non adhibetvr: qvaeqve primitiva derivando obtinetvr et confirmatvr.
Cvm integrandvm in vnione intervallorvm definitvm est, in hac parte haec conventio adhibetvr: formvla semel scribitvr, intervalla in qvibvs valet indicantvr, et pro vnoqvoqve constans independens svbintellegitvr. Sic aeqvalitas
valet in et in , cvm constantibvs et qvae diversae esse possvnt. Primitiva sine svo intervallo data inventvm imperfectvm est.
Linearitas
Derivata combinationis linearis est combinatio linearis derivatarvm. Retro lecta, ea regvla primvm instrvmentvm ad primitivas compvtandas praebet.
Sint et primitivae ipsivs et ipsivs in intervallo , et sint et dvo nvmeri reales. Tvm est primitiva ipsivs in . Si et non ambo nvlli svnt, vt aeqvalitas familiarvm:
vbi membrvm dextrvm est copia fvnctionvm , cvm primitiva ipsivs et primitiva ipsivs in . Combinatio linearis derivatvr; deinde nvmerantvr constantes qvas membrvm dextrvm gignit.
Demonstratio
Per theorema de derivata combinationis linearis, adhibitvm primvm ad (cvm fvnctione nvlla vt altero addendo) deinde ad , in vnoqvoqve pvncto ipsivs :
Per theorema de primitivis in intervallo, et . Cvm et nvmeros reales percvrrvnt, nvmervs omnes nvmeros reales percvrrit si vel ; tvm membrvm dextrvm est familia fvnctionvm , qvae est membrvm sinistrvm.
Si , membrvm sinistrvm est copia omnivm constantivm et dextrvm tantvm fvnctionem nvllam continet: aeqvalitas familiarvm deficit, qvamqvam envntiatio de primitivis valere pergit. Non est contra regvla prodvcti pro primitivis: est primitiva ipsivs , sed prodvctvm primitivarvm et derivatam habet. Prodvcta per integrationem per partes tractabvntvr, qvae regvlam prodvcti invertit, et compositiones per mvtationem variabilis, qvae regvlam catenae invertit.
Primitivae immediatae
Qvaeqve derivata nota, retro lecta, primitivam dat. Tres propositiones infra positae eas colligvnt qvae in tota parte adhibebvntvr; qvaeqve derivando membrvm dextrvm demonstratvr, et intervallvm in qvo valet in envntiato continetvr.
Pro omni nvmero reali ab diverso et in intervallis postea indicatis:
Prima valet in pro omni ; in si est integer non negativvs, cvm ; et in vnoqvoqve intervallorvm et si est integer minor qvam . Altera valet in vnoqvoqve intervallorvm et . Exponens nvllvs non est, et derivata ipsivs evm exponentem demittit, qvi cvm denominatore tollitvr; exponentem , qvem ea formvla exclvdit, logarithmvs tegit.
Demonstratio
Sit . Per theorema de derivata potentiae exponentis realis, ex lectione de variabili in exponente, cvm exponente :
Si est integer non negativvs, est integer positivvs, et si est integer minor qvam , est integer negativvs. Per propositionem de potentiis exponentis integri, ex lectione de regvlis derivandi, in toto svo dominio derivabilis est, in primo casv et in altero, eadem formvla; in altero casv restrictio ad vnamqvamqve semirectam est primitiva.
Per theorema de derivata logarithmi natvralis, in derivabilis est derivata , et eivs restrictio ad vnamqvamqve semirectam est primitiva ipsivs .
Potentiae exponentis rationalis cvm denominatore impari, vt , in toto definitae svnt, et propositio earvm primitivam tantvm in dat; problema propositvm «Radix cvbica in tota recta» eam ad totam rectam extendit. In , formvla logarithmi est casvs limes formvlae potentiarvm sensv accvrato: primitiva , qvae in evanescit, ad tendit cvm ad tendit, per corollarivm de limitibvs notabilibvs logarithmi et potentiarvm, ex lectione de continvitate fvnctionvm elementarivm, cvm et exponente loco variabilis.
Sit , cvm . In :
In vnoqvoqve intervallo , cvm integro, dvae primae aeqvalitates infra scriptae, et in vnoqvoqve intervallo , dvae vltimae:
Et in :
Qvaeqve formvla est derivata Calcvli I retro lecta.
Demonstratio
Per theorema de derivata exponentialis natvralis, ex lectione de fvnctionibvs elementaribvs, et illvd de derivatis exponentialis et logarithmi basis , ex lectione de variabili in exponente, cvm :
Per theorema de derivatis sinvs et cosinvs, ex lectione de fvnctionibvs elementaribvs, et illvd de derivata combinationis linearis:
Per propositionem de derivatis ceterarvm fvnctionvm trigonometricarvm, ex eadem lectione, tangens et secans derivabiles svnt vbi , et cotangens et cosecans vbi . Ea dominia svnt vniones intervallorvm envntiati, et restrictio ad vnvmqvodqve intervallvm est primitiva.
Ex eadem propositione, derivatae secantis et cosecantis; et per illam de derivatis fvnctionvm trigonometricarvm inversarvm, ex lectione de derivata fvnctionis inversae, arcvs tangentis in derivabilis est et arcvs sinvs in .
Arcvs sinvs in continvvs est, sed neqve in neqve in derivabilis est, et integrandvm ibi definitvm non est: intervallvm vltimae formvlae apertvm est. Primitivae ipsivs et ipsivs immediatae non svnt, qvia nvlla derivata in catalogo est tangens neqve secans; obtinebvntvr in lectione de mvtatione variabilis et in illa de integralibvs trigonometricis.
In :
In vnoqvoqve intervallorvm et prima aeqvalitas infra scripta, et in vnoqvoqve intervallorvm , et altera:
In , prima primitiva est , et in , altera est . Formae logarithmicae argvmentorvm hyperbolicorvm etiam extra eorvm dominia valent, cvm valore absolvto; derivando confirmantvr ope corollarii de compositionibvs cvm logarithmo.
Demonstratio
Per propositionem de derivatis fvnctionvm hyperbolicarvm, ex lectione de fvnctionibvs elementaribvs, et illam de derivatis inversarvm hyperbolicarvm, ex lectione de derivata fvnctionis inversae; forma logarithmica est propositio de argvmento sinvs hyperbolici, ex lectione de fvnctionibvs hyperbolicis, in Algebra et Geometria.
Sint et . Cvm , fvnctio non evanescit. Per corollarivm de derivatis compositionvm vsitatarvm, ex lectione de regvla catenae, et illvd de compositionibvs cvm exponentiali et logarithmo, ex lectione de variabili in exponente:
Sit . Per legem logarithmi qvotientis, , et per idem corollarivm:
In et in , primitivae cvm formis logarithmicis propositionvm de argvmento cosinvs hyperbolici et de argvmento tangentis hyperbolicae congrvvnt, ex lectione de fvnctionibvs hyperbolicis; in , positivvm est, et in etiam positivvm est.
In , primitiva est , qvia est inversvm ipsivs ; forma logarithmica vna formvla complectitvr qvod argvmenta hyperbolica dvabvs postvlarent. Formvlae ipsivs et ipsivs vno tantvm signo differvnt, sicvt earvm primitivae et , idemqve de illis ipsorvm et intra radicem valet.
Fvnctiones sine primitiva
Omnis derivata in intervallo aperto proprietatem valoris intermedii habet, per theorema Darbovxii, ex lectione de monotonia et criterio derivatae primae, etiamsi continva non sit. Fvnctio ea proprietate carens nvllivs rei derivata esse potest.
Sit fvnctio signi: si , et si . Nvlla exstat fvnctio in derivabilis cvivs derivata sit . Contra, primitivas habet in et in , restrictiones ipsivs constante addita. Primitiva in derivatam haberet qvae ab ad transit valorem non capiens.
Demonstratio
Ponamvs in derivabilem esse, cvm pro omni . Tvm et . Cvm intervallvm apertvm sit, theorema Darbovxii, cvm , dat in cvm ; sed tantvm valores , et capit.
In , , derivata ; in , , derivata . Per theorema de primitivis in intervallo, hae svnt omnes primitivae, praeter constantem in vnaqvaqve semirecta.
Valor in attribvtvs nihil interest: si esset qvivis alivs nvmervs , idem argvmentvm, cvm ex ab diverso, ostenderet nvllam primitivam esse. Lectio de monotonia eandem conclvsionem pro fvnctione Heavisidiana obtinvit, in svo problemate solvto «Saltvs qvi derivata non est», et eivs corollarivm de discontinvitatibvs derivatae eam generalem reddit.
Sit fvnctio in intervallo aperto definita qvae in pvncto ipsivs discontinvitatem evitabilem vel saltvm habet. Tvm primitivam in non habet. Derivata tantvm discontinvitates essentiales habere potest.
Demonstratio
Si esset primitiva ipsivs in , esset derivata fvnctionis in vnoqvoqve pvncto ipsivs derivabilis. Per corollarivm de discontinvitatibvs derivatae, ex lectione de monotonia et criterio derivatae primae, omnis limes lateralis ipsivs in aeqvalis esset , et si ambo exstant, in continva est: in neqve discontinvitatem evitabilem neqve saltvm haberet, contra hypothesim.
Continvitas ad primitivam habendam necessaria non est: problema solvtvm «Vnvm valorem mvtare» fvnctionem discontinvam ostendit qvae eam habet. Svfficiens tamen est: omnis fvnctio in intervallo continva in eo primitivam habet. Hoc inventvm in hac parte non adhibebitvr, qvia eivs demonstratio integrali definito eget; est theorema fvndamentale calcvli, partis 3. Interea qvaeqve primitiva exhibetvr et eam derivando confirmatvr, et qvaeqve ars hvivs partis est theorema qvod effectvm svvm derivando demonstratvr.
Qvod primitiva exstat non significat eam per fvnctiones elementares scribi posse. Fvnctio in continva est, et per theorema fvndamentale primitivam habebit; sed nvlla eivs primitivarvm ex polynomiis, exponentialibvs, logarithmis, fvnctionibvs trigonometricis earvmqve inversis per operationes et compositiones nvmero finitas obtinetvr. Idem accidit cvm et cvm . Factvm est qvod in cvrsibvs posterioribvs demonstratvr, ope theoriae qvam Iosephvs Liovville saecvlo XIX incohavit, et qvo haec pars non vtitvr. Artes lectionvm qvae deinde venivnt primitivas elementares, cvm exstant, pro amplis familiis fvnctionvm invenivnt, non pro omnibvs.
Problemata solvta
Problemata difficvltate crescvnt: primvm dvo integranda vt combinationes tabvlae rescribit; secvndvm tres primitivas eivsdem fvnctionis comparat et ex eis identitatem dedvcit; tertivm primitivam in dominio diviso vna condicione in vnoqvoqve intervallo figit; qvartvm primitivam per frvsta definitam constrvit; vltimvm fvnctionem discontinvam cvm primitiva ostendit, qvae eam amittit vno valore mvtato.
Compvtare et , indicando in qvo intervallo qvodqve effectvm valeat.
Solvtio
Primvm integrandvm in definitvm est. Qvadrato evolvto et vnoqvoqve termino per diviso, combinatio linearis potentiarvm restat.
Per linearitatem et propositionem de primitivis potentiarvm, cvm et , in , vbi :
Altervm integrandvm in definitvm est, et nvmeratori dempto et addito in constantem et mvltiplvm ipsivs dividitvr, cvivs primitiva est arcvs tangentis.
Nevtrvm integrandorvm in tabvla erat, neqve ars nova opvs fvit: algebra svffecit. Semper convenit integrandvm inspicere anteqvam ars qvaeratvr.
Demonstrare , et esse primitivas ipsivs in , constantes invenire qvibvs differvnt et identitatem trigonometricam dedvcere.
Solvtio
Per corollarivm de derivatis compositionvm vsitatarvm, ex lectione de regvla catenae, et formvlam sinvs angvli dvpli:
Per problema solvtvm «Mvtatio linearis variabilis» ex lectione de fvnctionibvs elementaribvs, derivata ipsivs est :
Per theorema de primitivis in intervallo, qvaeqve differentia in constans est, et eivs valor in compvtatvr.
Prima constans est identitas Pythagorica. Altera, qvadrato seivncto, formvlam redvctionis potentiarvm dat qvam lectio de formvlis additionis et svbtractionis ex cosinv angvli dvpli obtinvit:
Tria inventa pro recta svnt et diversae speciei: vt aeqvalitas familiarvm, . Dvas primitivas in intervallo comparare est etiam methodvs ad identitates demonstrandas: satis est eas eandem derivatam habere et in vno pvncto congrvere.
Invenire fvnctionem , in derivabilem, talem vt , et . Potestne scribi forma , cvm vna sola formvla in toto dominio et vna sola constante?
Solvtio
Nvmeratore evolvto, integrandvm est combinatio potentiarvm. Per linearitatem et propositionem de primitivis potentiarvm, primitiva in vtraqve semirecta est:
Dominivm est vnio semirectarvm apertarvm, et per propositionem de primitivis in vnione intervallorvm apertorvm disivnctorvm in vnaqvaqve constans adest. Condicio in dextram figit, et condicio in sinistram.
Constantes diversae svnt, ita vt fvnctio inventa non sit formae cvm vna sola constante. Vna tantvm ex dvabvs condicionibvs, altera constans libera maneret, et infinitae tales fvnctiones essent.
In dominio diviso, nvmervs condicionvm necessarivs est nvmervs intervallorvm: qvaeqve condicio de intervallo docet in qvo eivs pvnctvm iacet, non de ceteris.
Sit si et si . Omnes primitivas ipsivs in invenire et, inter eas, illam qvae in evanescit.
Solvtio
Sit primitiva ipsivs in cvm . Eivs restrictio ad est primitiva ipsivs in eo intervallo, vbi valet , etiam in terminis. Per corollarivm de primitiva qvae datvm valorem capit:
In , , et restrictio ipsivs est primitiva ipsivs ; per theorema de primitivis in intervallo, ibi. Pvnctvm ad vtrvmqve intervallvm pertinet, et constantem figit; in , eodem modo, cvm .
Restat vt ostendatvr fvnctionem sic constrvctam in derivabilem esse. Sint et . Per propositionem de derivata in pvncto ivnctionis, ex lectione de regvlis derivandi, satis est vt dvae formvlae in evndem valorem et eandem derivatam dent; in eodem modo ratiocinamvr cvm , qvae valet et derivatam habet.
Per theorema de primitivis in intervallo, primitivae ipsivs in svnt fvnctiones : vna sola constans, qvia intervallvm est, qvamvis formvla tria frvsta habeat. Constantes frvstorvm liberae non svnt: eas continvitas primitivae in pvnctis ivnctionis ligat. Primitiva qvae in evanescit impar est, et par est; problema propositvm «Primitivae fvnctionvm parivm et imparivm» explicat cvr.
Sit si , et . Demonstrare primitivam in habere, qvamvis in discontinva sit. Sit fvnctio qvae cvm extra congrvit et condicioni satisfacit. Demonstrare primitivam in non habere.
Solvtio
Sit si , et . Problema solvtvm «Derivata qvae limitem non habet» ex lectione de fvnctionibvs elementaribvs eivs derivatam extra compvtavit et ostendit eam limitem in non habere; in derivata nvlla est, per problema solvtvm «Continva et sine derivatis lateralibvs» ex lectione de derivata vt limite.
Ergo in toto , et est primitiva ipsivs . Discontinvitas ipsivs in essentialis est, vt corollarivm de discontinvitatibvs derivatae postvlat.
Ponamvs in derivabilem esse, cvm . Differentia in derivabilis est, et eivs derivata valet : nvlla extra , et in .
Per theorema Darbovxii, in esset pvnctvm cvm , qvia inter et iacet. Sed in nvlla est. Non exstat .
Primitivam habere non a continvitate pendet, sed a re fragiliore: vnvs valor mvtatvs satis est vt amittatvr. Fvnctio a derivata in vno tantvm pvncto differt, et differentia, qvae in et in ceteris pvnctis valet, discontinvitatem evitabilem habet, qvam nvlla derivata habere potest.
Problemata proposita
Problemata difficvltate crescvnt: primvm primitivam radicis cvbicae ad totam rectam extendit; secvndvm ostendit fvnctionem signi ne in semirecta clavsa qvidem primitivam habere, vbi theorema Darbovxii non adhibetvr; tertivm primitivam periodicam cvm infinitis intervallis constrvit; qvartvm paritatem fvnctionis cvm paritate primitivarvm eivs conivngit; vltimvm fvnctionem invenit qvae proxime ad primitivam partis integrae accedit. Qvodqve indicivm habet, qvod aperire convenit tantvm postqvam temptatvm est.
Propositio de primitivis potentiarvm dat tantvm in . Demonstrare esse primitivam ipsivs in toto , et integrale indefinitvm ipsivs in scribere.
Indicivm
Pro , prodvctvm deriva ope propositionis de derivata radicis n-tae, ex lectione de derivata fvnctionis inversae, et simplifica per . In , radix derivabilis non est et regvla prodvcti non adhibetvr: compvta limitem qvotientis incrementalis .
Responsvm
Sit fvnctio signi. Demonstrare primitivam in non habere, qvamvis eam in habeat et qvamvis theorema Darbovxii in intervallo qvod vnvm ex terminis svis continet non adhibeatvr. Qvid si valor ipsivs in per mvtatvr?
Indicivm
Si esset primitiva ipsivs in , continva esset in , cvm in . Adhibe corollarivm de limite derivatae, ex lectione de theorematis Fermatii, Rollii, Lagrangii et Cavchii, et compara cvm .
Responsvm
Non habet: primitiva impleret . Cvm valore in , fvnctio constans est et aeqvalis in , et eivs primitivae ibi svnt .
Invenire fvnctionem , derivabilem in vnoqvoqve cvm , talem vt et pro omni integro . Demonstrare in toto eivs dominio, qvamvis periodica non sit.
Indicivm
Vtere et linearitate. Dominivm est vnio intervallorvm , et iacet in eo cvivs nvmervs est : vna constans pro qvoqve intervallo est, et qvaeqve condicio vnam figit. Ad periodicitatem, observa iacere in intervallo cvivs nvmervs est si iacet in eo cvivs nvmervs est .
Responsvm
Sit intervallvm symmetricvm ad (si in est, etiam ), plvra qvam vnvm pvnctvm continens, et sit fvnctio cvm primitiva in . Demonstrare, si impar est, omnem primitivam ipsivs in parem esse, et, si par est, primitivam qvae in evanescit imparem esse. Estne impar omnis primitiva fvnctionis paris?
Indicivm
Deriva ope problematis solvti «Mvtatio linearis variabilis» ex lectione de fvnctionibvs elementaribvs, cvm et , et adhibe theorema de primitivis in intervallo ad , vel ad , et ad . Constans in compvtatvr, qvod in est.
Responsvm
Si impar est, pro omni primitiva ; si par est et , . Non omnis primitiva fvnctionis paris impar est: est primitiva ipsivs nec impar est.
Solvtio explicata
Solvtio
Sit impar et sit , in definita. Per mvtationem linearem variabilis, in vnoqvoqve pvncto ipsivs derivabilis est, et cvm impar sit, est primitiva ipsivs in .
Per theorema de primitivis in intervallo, ; in , qvod in est, , ita vt et par sit.
Sit par, cvm , et sit . Nvnc , ita vt , et in obtinetvr .
Demonstrare partem integram, , in nvllo intervallo aperto qvod integrvm continet primitivam habere. Invenire fvnctionem , in continvam et in vnoqvoqve non integro derivabilem, talem vt pro omni non integro et .
Indicivm
In vnoqvoqve integro pars integra saltvm habet: adhibe corollarivm de fvnctionibvs saltvm habentibvs. In vnoqvoqve intervallo , continva est et derivatam in pvnctis interioribvs habet; corollarivm de fvnctionibvs eadem derivata praeditis dat ibi. Continvitas in integris qvamqve constantem cvm ea qvae antecedit conivngit, initio a svmpto.