Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Integratio per mvtationem variabilis

Svmmarivm

Haec lectio regvlam catenae invertit: si FF primitiva est ipsivs ff in intervallo JJ et gg derivabilis est in intervallo II, valores in JJ habens, compositio F(g(x))F(g(x)) primitiva est ipsivs f(g(x)) g′(x)f(g(x)) \, g'(x) in II. Hoc theorema, qvod derivando demonstratvr, notationem u=g(x)u = g(x), du=g′(x) dx\mathrm{d}u = g'(x) \, \mathrm{d}x ivstificat, qva calcvlvs svbstitvtio symbolorvm esse videtvr, qvamqvam non est. Prima eivs consectaria svnt mvtatio linearis, qvae tabvlam primitivarvm immediatarvm ad formvlas cvm parametro extendit, et tres formae qvas primo aspectv agnoscere expedit: qvotiens g′(x)g(x)\frac{g'(x)}{g(x)}, potentia (g(x))rg′(x)\left(g(x)\right)^r g'(x) et exponentialis eg(x)g′(x)e^{g(x)} g'(x); ex prima primitivae tangentis et cotangentis obtinentvr. Lectio etiam svbstitvtionem inversam, x=h(t)x = h(t), demonstrat, qvae derivatam sine nihilis postvlat vt ad variabilem pristinam redire liceat, et criteriis ad svbstitvtionem eligendam clavditvr.

Proposita discendi

  1. Theorema mvtationis variabilis per regvlam catenae demonstrare, et notatione u=g(x)u = g(x), du=g′(x) dx\mathrm{d}u = g'(x) \, \mathrm{d}x vti tamqvam abbreviatione qvam theorema ivstificat.
  2. Mvtationem linearem et primitivas cvm parametro dedvcere, et formas g′(x)g(x)\frac{g'(x)}{g(x)}, (g(x))rg′(x)\left(g(x)\right)^r g'(x) et eg(x)g′(x)e^{g(x)} g'(x) agnoscere, cvm intervallo in qvo qvaeqve primitiva valet.
  3. Svbstitvtionem inversam demonstrare, explicare cvr derivatam sine nihilis postvlet, ad variabilem pristinam redire et primitivam ad terminvm intervalli extendere, vbi res postvlat.
  4. Svbstitvtionem eligere, integrando, si opvs est, aliter scripto, et primitivas specie diversas, viis diversis obtentas, comparare.

Regvla catenae retro lecta

Tabvla primitivarvm immediatarvm ex lectione de primitivis et integrali indefinito derivatas fvnctionvm elementarivm retro legit, et linearitas derivatam combinationis linearis retro legit. Nevtra dicit qvid faciendvm sit cvm ∫2xcos⁡(x2) dx\int 2x \cos\left(x^2\right) \, \mathrm{d}x. At hoc integrandvm derivata est compositionis: per regvlam catenae, derivata ipsivs sin⁡(x2)\sin\left(x^2\right) est cos⁡(x2)⋅2x\cos\left(x^2\right) \cdot 2x. Factor 2x2x derivata est fvnctionis interioris, et cosinvs, in fvnctione interiore compvtatvs, derivata est exterioris. Vt talis primitiva agnoscatvr, in integrando videnda est fvnctio in g(x)g(x) compvtata, per g′(x)g'(x) mvltiplicata.

TheoremaIntegratio per mvtationem variabilis

Sint JJ intervallvm plvs qvam vno pvncto praeditvm, FF primitiva ipsivs ff in JJ, II intervallvm plvs qvam vno pvncto praeditvm et g ⁣:I→Rg \colon I \to \mathbb{R} fvnctio in qvoqve pvncto ipsivs II derivabilis, cvm g(I)⊆Jg(I) \subseteq J. Tvm F∘gF \circ g primitiva est ipsivs (f∘g) g′(f \circ g) \, g' in II:

∫f(g(x)) g′(x) dx=F(g(x))+C,x∈I\int f(g(x)) \, g'(x) \, \mathrm{d}x = F(g(x)) + C, \qquad x \in I

Derivatvr F(g(x))F(g(x)) per regvlam catenae. Figvra ostendit, cvm f(u)=cos⁡uf(u) = \cos u, F(u)=sin⁡uF(u) = \sin u et g(x)=x2g(x) = x^2, integrandvm 2xcos⁡(x2)2x \cos\left(x^2\right) et primitivam sin⁡(x2)\sin\left(x^2\right), cvm recta tangente cvivs declivitas valor integrandi est, ac deinde translationes verticales hvivs primitivae.

Demonstratio

  1. (F∘g)′(a)=F′(g(a)) g′(a)=f(g(a)) g′(a)(F \circ g)'(a) = F'(g(a)) \, g'(a) = \resaltar{f(g(a)) \, g'(a)}

    Sit aa pvnctvm ipsivs II. Cvm II intervallvm sit plvs qvam vno pvncto praeditvm, aa pvnctvm accvmvlationis est ipsivs II. Fvnctio gg derivabilis est in aa, valores eivs in JJ svnt, et FF derivabilis est in g(a)g(a), derivatam f(g(a))f(g(a)) habens, per definitionem primitivae (si g(a)g(a) terminvs est ipsivs JJ qvi ad JJ pertinet, haec derivata lateralis est, qvae derivata est ipsivs FF tamqvam fvnctionis in JJ definitae). Per theorema regvlae catenae, ex lectione de regvla catenae:

  2. ∫f(g(x)) g′(x) dx=F(g(x))+C,x∈I\int f(g(x)) \, g'(x) \, \mathrm{d}x = \resaltar{F(g(x)) + C}, \qquad x \in I

    Aeqvalitas in qvoqve pvncto ipsivs II valet: F∘gF \circ g primitiva est ipsivs (f∘g) g′(f \circ g) \, g' in II. Per theorema de primitivis fvnctionis in intervallo, ex lectione de primitivis, ceterae ab ea constante differvnt.

Theorema non postvlat vt ff continva sit, neqve vt gg iniectiva sit avt derivatam sine nihilis habeat: postvlat vt ff primitivam habeat in intervallo qvod valores ipsivs gg contineat, et vt gg derivabilis sit. In exemplo, g(x)=x2g(x) = x^2 derivabilis est in R\mathbb{R}, imago eivs [0,∞)\ico{0}{\infty} in J=RJ = \mathbb{R} continetvr, vbi sin⁡u\sin u primitiva est ipsivs cos⁡u\cos u, et in R\mathbb{R}:

∫2xcos⁡(x2) dx=sin⁡(x2)+C\int 2x \cos\left(x^2\right) \, \mathrm{d}x = \sin\left(x^2\right) + C

Hypothesis g(I)⊆Jg(I) \subseteq J ea est qvae intervallvm eivs qvod invenitvr figit: si FF primitiva est ipsivs ff solvm in JJ, compositio F∘gF \circ g primitiva est solvm vbi gg valores svos in JJ capit. Qvod theorema non solvit est agnoscere, in integrando dato, formam f(g(x)) g′(x)f(g(x)) \, g'(x); hvic rei reliqva lectio dedicatvr.