Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Svmmarivm

Haec lectio fvnctiones inqvirit qvarvm valores sine margine crescvnt avt decrescvnt. Schema commvne definitionvm limitis locvlo qvi deerat complet, eo scilicet qvi valorem prope ∞\infty respicit, et limites infinitos, qvi modvs accvratvs svnt limitem non habendi, a ceteris divergentiae formis distingvit. Vnvm lemma, lemma inversi, limites infinitos ad limites nihilo aeqvales redvcit, ita vt regvlae svmmae, prodvcti et qvotientis ex regvlis algebrae limitvm dedvcantvr; sola comparatio, theorema de fvnctionibvs monotonis non circvmscriptis et compositio argvmentvm proprivm reqvirvnt. His dvo eventvs complentvr qvos lectiones svperiores imperfectos reliqverant: qvotiens cvivs denominator ad nihilvm tendit et fvnctiones rationales qvarvm nvmerator gradvm maiorem habet. Lectio etiam ostendit cvr formae indeterminatae regvlae non sint, et compositione cvm limitibvs infinitis finitvr.

Proposita discendi

  1. Limites infinitos, in pvncto, ex vno latere et ad infinitvm, schemate provocationis et responsionis definire, eosqve a ceteris divergentiae formis distingvere.
  2. Lemma inversi demonstrare et ex eo atqve ex comparatione regvlas svmmae, prodvcti et qvotientis cvm limitibvs infinitis dedvcere.
  3. Formas indeterminatas agnoscere et exemplis ostendere eas qvemlibet exitvm dare posse.
  4. Limites infinitos polynomiorvm, fvnctionvm rationalivm, fvnctionvm trigonometricarvm et compositionvm compvtare, et theorema de fvnctionibvs monotonis non circvmscriptis demonstrare.

Locvlvs qvi deerat

In lectione de limitibvs cvm variabilis ad infinitvm tendit schema commvne descriptvm est: omnis definitio limitis est provocatio de valoribvs cvm responsione de variabili, et solvm mvtatvr qvid sit prope vtrvmqve esse. Ad variabilem omnes formae iam adhibitae svnt: prope nvmervm aa, ex vno eivs latere, avt prope ±∞\pm\infty. Ad valores vna tantvm: prope nvmervm LL. Haec lectio schema forma reliqva complet, in qva valor prope ∞\infty est, id est f(x)>Nf(x) > N, avt prope −∞-\infty, id est f(x)<Nf(x) < N.

DefinitioLimites infiniti

Sit aa pvnctvm accvmvlationis dominii AA fvnctionis ff. Dicitvr ff ad infinitvm tendere cvm xx ad aa tendit, et scribitvr lim⁡x→af(x)=∞\lim_{x \to a} f(x) = \infty, si pro omni nvmero reali NN exsistit aliqvod δ>0\delta > 0 tale vt f(x)>Nf(x) > N pro omni xx ex AA cvm 0<∣x−a∣<δ0 < \abs{x - a} < \delta. Eodem modo, lim⁡x→af(x)=−∞\lim_{x \to a} f(x) = -\infty si pro omni NN exsistit aliqvod δ>0\delta > 0 tale vt f(x)<Nf(x) < N in illis xx.

Qvantificatoribvs scripta, definitio formam solitam habet; provocatio nvnc est semiplanvm svperivs, scilicet pvnctorvm qvorvm ordinata maior est qvam NN:

lim⁡x→af(x)=∞↔(∀N)(∃δ>0)(∀x∈A)(0<∣x−a∣<δ→f(x)>N)\lim_{x \to a} f(x) = \infty \leftrightarrow (\forall N)(\exists \delta > 0)(\forall x \in A)\left(0 < \abs{x - a} < \delta \rightarrow f(x) > N\right)

Variantes obtinentvr sola responsione mvtata, vt in lectionibvs svperioribvs: lim⁡x→a+f(x)=∞\lim_{x \to a^+} f(x) = \infty si condicio valet pro a<x<a+δa < x < a + \delta; lim⁡x→∞f(x)=∞\lim_{x \to \infty} f(x) = \infty si exsistit aliqvod MM tale vt valeat pro x>Mx > M; et sic in ceteris casibvs. In iis qvae seqvvntvr, PP qvamlibet ex metis variabilis significat (aa, a+a^+, a−a^-, ∞\infty avt −∞-\infty), et «prope PP» significat in intervallo perforato, ex vno latere avt in semirecta, provt casvs fert. Omnes demonstrationes lectionis vnam tantvm proprietatem commvnem adhibent: dvae condiciones qvae prope PP valent simvl prope PP valent, si minor ex dvobvs radiis avt maior ex dvobvs marginibvs svmitvr. Theoremata de limitibvs finitis qvae in qvavis meta PP citantvr (vnicitas, circvmscriptio localis, conservatio signi, algebra limitvm et lemmata lectionis de algebra limitvm) in omnibvs metis valent per lectionem de limitibvs lateralibvs et per lemma inversionis lectionis svperioris, cvivs correspondentia δ=1M\delta = \frac{1}{M} inter marginem et radivm limites infinitos eodem modo transfert, qvia a forma provocationis non pendet.

Instandvm est in eo qvod scriptvra dicit. Si lim⁡x→af(x)=∞\lim_{x \to a} f(x) = \infty, fvnctio limitem non habet in aa sensv lectionis de limite fvnctionvm vnivs variabilis realis, qvia prope aa circvmscripta non est, et circvmscriptio localis dicit fvnctionem limitem habentem circvmscriptam esse. Aeqvalitas cvm ∞\infty modvm accvratvm describit limitem non habendi. Dicitvr ff divergere in PP si ibi limitem finitvm non habet; ad ∞\infty vel ad −∞-\infty tendere dvo modi divergendi svnt, sed non soli. Fvnctio sin⁡1x\sin \frac{1}{x} in 00 divergit et circvmscripta est; fvnctio 1xsin⁡1x\frac{1}{x}\sin\frac{1}{x} in 00 divergit, prope 00 circvmscripta non est et tamen neqve ad ∞\infty neqve ad −∞-\infty tendit, qvia in pvnctis evanescit qvam proxime libet ad 00 sitis.

PropositioInversa ipsivs x2x^2 et ipsivs xx in nihilo

lim⁡x→01x2=∞\lim_{x \to 0} \frac{1}{x^2} = \infty. Contra, lim⁡x→0+1x=∞\lim_{x \to 0^+} \frac{1}{x} = \infty et lim⁡x→0−1x=−∞\lim_{x \to 0^-} \frac{1}{x} = -\infty, ita vt 1x\frac{1}{x} neqve ad ∞\infty neqve ad −∞-\infty tendat cvm xx ad 00 tendit. Responsio ad provocationem NN est radix inversi ipsivs NN. In figvra, semiplanvm svperivs est provocatio; fascia verticalis ivxta 00, responsio.

Demonstratio

  1. δ=1N\delta = \dato{d}{\frac{1}{\sqrt{N}}}

    Sit NN nvmervs realis; satis est N>0N > 0 considerare, qvia qvi maiori provocationi respondet, omnibvs minoribvs respondet. Vt responsio svmitvr radix qvadrata eivs inversi.

  2. 0<x2<1N→1x2>N0 < x^2 < \frac{1}{N} \rightarrow \resaltar{\frac{1}{x^2} > N}

    Si 0<∣x∣<δ0 < \abs{x} < \delta, qvadratvm ipsivs xx positivvm est et minvs qvam 1N\frac{1}{N}; inversis nvmerorvm positivorvm svmptis, inaeqvalitas invertitvr.

  3. 0<x<1N→1x>N,−1N<x<0→1x<−N0 < x < \frac{1}{N} \rightarrow \frac{1}{x} > N, \qquad -\frac{1}{N} < x < 0 \rightarrow \frac{1}{x} < -N

    Pro 1x\frac{1}{x} a dextra, propositio de inverso lectionis svperioris responsionem δ=1N\delta = \frac{1}{N} dat. A sinistra, 1x\frac{1}{x} est oppositvm ipsivs 1−x\frac{1}{-x}, et −x-x ad dextram ipsivs 00 iacet: valores minores svnt qvam −N-N.

  4. lim⁡x→0+1x=∞≠−∞=lim⁡x→0−1x\lim_{x \to 0^+} \frac{1}{x} = \infty \neq -\infty = \lim_{x \to 0^-} \frac{1}{x}

    In omni intervallo perforato centri 00 svnt valores ipsivs 1x\frac{1}{x} maiores qvam 11 et minores qvam −1-1: nvllvm δ\delta provocationi N=1N = 1 pro ∞\infty respondet, nec provocationi N=−1N = -1 pro −∞-\infty.