Svmmarivm
Haec lectio relationem divisibilitatis ad nvmeros integros extendit eivsqve proprietates dedvcit: reflexivitatem, transitivitatem, divisibilitatem combinationvm linearivm et margines divisorvm. Deinde, principio bonae ordinationis adhibito, theorema divisionis cvm residvo demonstrat, qvod cviqve integro qvotientem et residvvm vnicos tribvit, idqve adhibet vt integri secvndvm residvvm distribvantvr et vt de svmmis, prodvctis et potentiis per casvs ratiocinetvr. Desinit in criteriis divisibilitatis per , , , , et , ex scriptvra decimali nvmerorvm demonstratis.
Proposita discendi
- Definitionem divisibilitatis in nvmeris integris eivsqve proprietates adhibere, praesertim divisibilitatem combinationvm linearivm.
- Exsistentiam et vnicitatem qvotientis et residvi demonstrare, eosqve etiam pro dividendis negativis compvtare.
- Integros secvndvm residvvm distribvere eaqve distribvtione vti ad proprietates per casvs demonstrandas.
- Criteria divisibilitatis per , , , , et ex scriptvra decimali demonstrare et adhibere.
Divisibilitas in nvmeris integris
In lectione de operationibvs nvmerorvm natvralivm dictvm est nvmervm natvralem alivm nvmervm natvralem dividere, et scriptvm est , cvm mvltiplvm sit ipsivs . Definitio sine vlla mvtatione ad nvmeros integros extenditvr, qvorvm constrvctio in lectione de nvmeris integris tractatvr: integer integrvm dividit si prodvctvm est ipsivs et alicvivs integri. Ea lectio ad partem seqventem pertinet; hic integri anticipantvr, et regvlae eorvm arithmeticae ordinisqve qvae ibi fvndantvr sine demonstratione admittvntvr: regvla signorvm, prodvctvm integri et nvmeri natvralis sensvm inaeqvalitatvm servare, factorem a nihilo diversvm in prodvcto cancellari posse, integros esse nvmeros natvrales, et opposita nvmerorvm natvralivm. Earvm demonstratio constrvctionem integrorvm ex nvmeris natvralibvs postvlat, qvae nihil ex hac lectione adhibet, ita vt nvllvs circvlvs sit.
Dicitvr etiam esse divisorem ipsivs et esse mvltiplvm ipsivs . Ex definitione statim casvs qvidam extremi seqvvntvr: mvltiplvm est omnis integri, qvia ; nvmeri et omnem integrvm dividvnt; et solvm dividit, qvia pro omni . Atqvi aeqvivalet ipsis et ; vnde et eosdem divisores habent, et et eosdem nvmeros dividvnt. Qva de cavsa in vsv satis est divisores natvrales considerare.
Proprietates divisibilitatis
Pro omnibvs integris , , , , et proprietates seqventes valent, qvarvm demonstrationes ad definitionem redigvntvr:
- Reflexivitas: , qvia .
- Transitivitas: si et , tvm . Etenim, si et , tvm .
- Combinationes lineares: si et , tvm , vt propositio seqvens demonstrat.
- Margines: si et , tvm . Satis est id ostendere pro : tvm cvm natvrali, et qvoniam , habemvs .
- Antisymmetria in nvmeris natvralibvs: si et natvrales svnt, et , tvm , qvia margines dant et .
Margines conseqventiam habent qva saepe vtemvr: integer a nihilo diversvs finitvm tantvm divisorvm nvmervm habet. Ex omnibvs proprietatibvs tertia fecvndissima est, eamqve cvm envntiatione integra et demonstratione memoria tenere expedit.
Si integer dvos alios dividit, omnem qvoqve eorvm combinationem linearem cvm coefficientibvs integris dividit. Praesertim eorvm svmmam, differentiam et qvodlibet mvltiplvm vtrivsqve dividit. Figvra demonstrationem comitatvr cvm , , , et , et qvodqve mvltiplvm ipsivs vt versvm acervorvm ternorvm depingit.
Demonstratio
Per definitionem divisibilitatis, vterqve integer prodvctvm est ipsivs et alicvivs integri.
In combinationem linearem svbstitvimvs et vt factorem commvnem extrahimvs, per distribvtivitatem.
Nvmervs integer est, qvia svmma et prodvctvm integrorvm integri svnt; ergo combinatio mvltiplvm est ipsivs .
Cvm svmma obtinetvr; cvm et , differentia; cvm , mvltipla ipsivs , et eodem modo ea ipsivs .
Contrario sensv lecta, proprietas ad divisores exclvdendos valet: si dividit sed non , tvm non dividit , qvia, si divideret, etiam differentiam divideret.
Argvmentvm oneratvr…