Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Εφαρμογές των παραγώγων: εισαγωγή

Περίληψη

Αυτό το μάθημα ανοίγει την τελευταία ενότητα του κύκλου μαθημάτων, που περνά από όσα λέει η παράγωγος σε ένα σημείο σε όσα λέει σε ένα διάστημα. Παρουσιάζει τη διαδρομή της ενότητας: το θεώρημα του Βάιερστρας εξασφαλίζει ότι μια συνεχής συνάρτηση σε κλειστό και φραγμένο διάστημα παρουσιάζει μέγιστο και ελάχιστο· το θεώρημα του Φερμά τα εντοπίζει εκεί όπου μηδενίζεται η παράγωγος· τα θεωρήματα των Ρολ, Λαγκράνζ και Κωσί μετατρέπουν το πρόσημο της παραγώγου σε πληροφορία για ένα ολόκληρο διάστημα, και από αυτά προκύπτουν ο κανόνας του Λοπιτάλ, η μονοτονία, τα κριτήρια ακροτάτων, η κοιλότητα, η καμπυλότητα, η βελτιστοποίηση και η μέθοδος Νεύτωνα-Ράφσον. Ανασυνθέτει την ιστορία αυτών των αποτελεσμάτων, από τη μέθοδο του Φερμά για τα μέγιστα έως το θεώρημα του Νταρμπού, σε σειρά σχεδόν αντίστροφη από εκείνη της ενότητας· διατυπώνει το πρόβλημα που τη διατρέχει, τη μετάβαση από το τοπικό στο ολικό, και δείχνει με ένα παράδειγμα στους ρητούς αριθμούς ότι αυτή η μετάβαση εξαρτάται από την πληρότητα των πραγματικών. Τελειώνει δείχνοντας πού χρησιμοποιούνται αυτές οι εφαρμογές σε άλλους κύκλους μαθημάτων του ιστότοπου και στην επιστήμη και την τεχνική.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να περιγράφει τη διαδρομή της ενότητας και να εξηγεί τι αποδεικνύει κάθε μάθημα και ποια προηγούμενα αποτελέσματα χρησιμοποιεί.
  2. Να εξηγεί γιατί τα ολικά συμπεράσματα για μια συνάρτηση, όπως η ύπαρξη μεγίστου, η μονοτονία ή η σύγκλιση μιας μεθόδου, απαιτούν, εκτός από την παράγωγο, την πληρότητα των πραγματικών αριθμών.
  3. Να τοποθετεί στο ιστορικό τους πλαίσιο τα αποτελέσματα της ενότητας, από τη μέθοδο του Φερμά για τα μέγιστα έως το θεώρημα του Νταρμπού, και να διακρίνει τη σειρά με την οποία ανακαλύφθηκαν από τη σειρά με την οποία αποδεικνύονται.
  4. Να επισημαίνει πού παρεμβαίνουν οι εφαρμογές των παραγώγων σε άλλους κύκλους μαθημάτων και σε επιστημονικές και τεχνικές εφαρμογές.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Αυτή η αυτοαξιολόγηση δεν βαθμολογείται: χρησιμεύει για να ξέρουμε πού να σταθούμε. Οι εννέα πρώτες ερωτήσεις αφορούν, με τη σειρά, τα εννέα μαθήματα περιεχομένου της ενότητας, μία για το καθένα, και μετρούν την κατανόηση του κεντρικού τους αποτελέσματος (τι εξασφαλίζει, με ποιες παραδοχές, τι δεν εξασφαλίζει), όχι μια διατύπωση που απομνημονεύεται· οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης, με άλλα δεδομένα. Οι πέντε τελευταίες ελέγχουν όσα η ενότητα θεωρεί γνωστά από τις δύο προηγούμενες: το θεώρημα του Μπολτσάνο, το πρόσημο της παραγώγου σε σημείο, τη δεύτερη παράγωγο, την πεπλεγμένη παραγώγιση και τα ισοδύναμα απειροστά.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.

  1. Ερώτηση 1Σε ποια από τις παρακάτω περιπτώσεις εξασφαλίζει το θεώρημα του Βάιερστρας ότι η συνάρτηση παρουσιάζει μέγιστη τιμή στο δοσμένο σύνολο;

  2. Ερώτηση 2Μια συνάρτηση ff είναι παραγωγίσιμη στο R\mathbb{R}, με f(0)=1f(0) = 1 και ∣f′(x)∣≤2\abs{f'(x)} \leq 2 για κάθε xx. Τι μπορούμε να εξασφαλίσουμε για την f(3)f(3);

  3. Ερώτηση 3Να υπολογιστεί το lim⁡x→0x2sin⁡1xsin⁡x\lim_{x \to 0} \frac{x^2 \sin\frac{1}{x}}{\sin x}.

  4. Ερώτηση 4Είναι γνησίως αύξουσα στο R\mathbb{R} η συνάρτηση f(x)=x+cos⁡xf(x) = x + \cos x;

  5. Ερώτηση 5Μια συνάρτηση ff είναι συνεχής στο [0,4]\icc{0}{4} και παραγωγίσιμη σε κάθε σημείο του (0,4)\ioo{0}{4} εκτός από το 11, και η παράγωγός της μηδενίζεται μόνο στο 33. Αν f(0)=2f(0) = 2, f(1)=−1f(1) = -1, f(2)=3f(2) = 3, f(3)=5f(3) = 5 και f(4)=4f(4) = 4, ποιες είναι η ολική μέγιστη και η ολική ελάχιστη τιμή της στο [0,4]\icc{0}{4};

  6. Ερώτηση 6Ποια είναι τα σημεία καμπής της f(x)=x5−5x4f(x) = x^5 - 5x^4;

  7. Ερώτηση 7Ποιος είναι ο εγγύτατος κύκλος της γραφικής παράστασης της f(x)=1xf(x) = \frac{1}{x} στο σημείο (1,1)(1, 1);

  8. Ερώτηση 8Ποια είναι τα σημεία της παραβολής y=x2y = x^2 που βρίσκονται πλησιέστερα στο σημείο (0,2)(0, 2);

  9. Ερώτηση 9Η συνάρτηση f(x)=ex−3f(x) = e^x - 3 είναι αύξουσα και κυρτή στο R\mathbb{R}, και η ρίζα της είναι ln⁡3\ln 3, κοντά στο 1,09861{,}0986. Τι κάνουν οι επαναλήψεις Νεύτωνα-Ράφσον με αρχικό σημείο x0=0x_0 = 0;

  10. Ερώτηση 10Από προηγούμενες ενότητεςΜια συνάρτηση ff είναι συνεχής στο [0,1]\icc{0}{1}, με f(0)=1f(0) = 1 και f(1)=−1f(1) = -1. Τι μπορούμε να εξασφαλίσουμε;

  11. Ερώτηση 11Από προηγούμενες ενότητεςΜια συνάρτηση ff είναι ορισμένη σε ένα ανοικτό διάστημα που περιέχει το aa, και f′(a)>0f'(a) > 0. Τι μπορούμε να εξασφαλίσουμε;

  12. Ερώτηση 12Από προηγούμενες ενότητεςΝα υπολογιστεί η f′′(1)f''(1) για f(x)=x2ln⁡xf(x) = x^2 \ln x.

  13. Ερώτηση 13Από προηγούμενες ενότητεςΗ εξίσωση x2+xy+y2=3x^2 + xy + y^2 = 3 ορίζει κοντά στο σημείο (1,1)(1, 1) μια παραγωγίσιμη συνάρτηση y(x)y(x), με y(1)=1y(1) = 1. Πόσο είναι η y′(1)y'(1);

  14. Ερώτηση 14Από προηγούμενες ενότητεςΝα υπολογιστεί το lim⁡x→0ln⁡(1+x2)1−cos⁡x\lim_{x \to 0} \frac{\ln\left(1 + x^2\right)}{1 - \cos x}.