Svmmarivm
Haec lectio sextam cvrsvs partem aperit, seriebvs nvmericis dicatam: svmmis infinitorvm terminorvm, qvae definivntvr vt limes seqventiae svmmarvm earvm partialivm. Iter partis exponit, qvae cvm svmmis id repetit qvod pars de seqventiis cvm limitibvs fecit et pars de integralibvs impropriis cvm integralibvs: decernere vtrvm series convergat svmma eivs ignota, criterio Cavchyano, comparatione, criterio integralis, criteriis qvotientis et radicis eorvmqve svbtilitatibvs, et criteriis pro seriebvs qvae compensatione convergvnt; et decernere qvae operationes svmmam conservent, vt terminos reordinare vel dvas series mvltiplicare. Historiam harvm notionvm restitvit, a dichotomia Zenonis et a serie harmonica Oresmii, circiter annvm 1350, per Mengolivm, Bernovllios et svmmas Evleri annorvm 1734 et 1735, vsqve ad Covrs d’analyse Cavchy anni 1821, commentarivm Abel anni 1826, criteria Raabe, Kvmmer et Bertrand, et observationes Dirichletii anno 1837 et Riemanni, anno 1867 editas, de ordine terminorvm; qvaestionem format qvae eam pervadit, scilicet svmmae infinitae sensvm dare, et serie harmonica alternante ostendit eosdem terminos, alio ordine svmmatos, aliam svmmam dare posse. Finitvr locvm partis in cvrsv monstrando, praesertim eivs mvnvs in parte de seriebvs potentiarvm, et vbi series in aliis cvrsibvs sitvs et in scientia et arte adhibeantvr.
Proposita discendi
- Iter partis describere et explicare qvid qvaeqve lectio demonstret et qvo effecto Calcvli I avt partivm svperiorvm vtatvr.
- Explicare cvr svmma infinitorvm terminorvm vt limes svmmarvm partialivm definienda sit, cvr is limes non exsistere possit qvamvis termini ad tendant, et cvr ordo terminorvm evm mvtare possit.
- Effecta partis in contextv svo historico collocare, a Zenone et Oresmio vsqve ad Evlervm, Cavchivm, Abel, Dirichletivm et Riemannvm, et ordinem qvo inventa svnt ab ordine qvo demonstrantvr distingvere.
- Locvm partis in cvrsv monstrare, eivs similitvdinem cvm integralibvs impropriis, eivs mvnvs in parte de seriebvs potentiarvm, et vbi series in aliis cvrsibvs et in applicationibvs scientificis et technicis interveniant.
Probatio initialis
Anteqvam pars percvrratvr, expedit pvnctvm vnde proficiscimvr metiri. Haec svi ipsivs exploratio nvllam notam tribvit: eo valet vt sciatvr vbi immorandvm sit. Sex primae qvaestiones sex lectiones argvmenti partis ordine attingvnt, singvlas singvlae, et facvltatem metivntvr (seriem telescopicam svmmare, convergentiam comparatione in limite cvm infinitesimo aeqvivalenti decernere, criterivm qvotientis in confinio adhibere, criterio Gavssiano decernere vbi Raabeanvm non decernit, convergentiam condicionalem ab absolvta distingvere, agnoscere qvando theorema Mertensianvm valeat), non envntiatvm qvod memoria teneatvr; eaedem facvltates in fine, in lectione synthesis, aliis datis itervm explorantvr. Qvattvor vltimae explorant qvae haec pars ex Calcvlo I et ex partibvs svperioribvs pro notis habet: limites svperiorem et inferiorem, theorema compressionis cvm radicibvs -tis, integrale improprivm cvm logarithmo et regvlam Hospitalii.
Antequam vnitatem incipias, pvnctvm vnde proficisceris metire. Brevis est sui ipsivs probatio: non aestimatvr, et eivs exitvs in solo tvo navigatro servatvr.
Qvaestio 1Qvanti valet ?
Hoc remanet si solvm primvm addendvm, , svperest, per mvltiplicatvm; sed differentia dvos locos transilit, et in svmmis partialibvs dvo termini positivi svpersvnt, et , non vnvs.Est svmma ipsivs : deest factor fractionvm simplicivm.Est svmma ipsivs , cvivs fractiones simplices vno loco differvnt, non dvobvs.Per fractiones simplices, , qvod est cvm : svbtrahendo, addenda se invicem tollvnt. Cvm , per propositionem de seriebvs telescopicis series convergit et eivs svmma est .Qvaestio 2Qvae ex his seriebvs convergit?
Eivs termini ad tendvnt, sed qvotiens inter et ad tendit, qvia in nihilo: series divergit, vt harmonica.Prodvctvm gradvs est , sed radix qvadrata exponentem ad redigit: qvotiens cvm est , qvod ad tendit, et series divergit.Qvotiens cvm est , qvod ad tendit, et series exponentis divergit: differentia gradvvm, , non svperat .Eivs termini negativi non svnt. Per theorema de aeqvivalentibvs in nihilo, cvm , et qvoniam neqve evanescit, per characterizationem limitis per seqventias qvotiens inter et ad tendit. Per criterivm comparationis in limite pro seriebvs et propositionem de seriebvs inversorvm potentiarvm, cvm exponente , series convergit.Repete: Series terminorvm positivorvm
Qvaestio 3Pro , qvid criterivm qvotientis de serie decernit?
Qvod qvotiens ad tendat non svfficit vt criterivm taceat: in qvotiens maivs est qvam pro omni , termini crescvnt nec ad tendvnt, et criterivm divergentiam dat. Casvs qvo non decernit est qvotientivm minorvm qvam qvi ad tendvnt.Est confinivm seriei ipsivs , cvivs coefficientes svnt inversa horvm: hic factorialis ipsivs in denominatore est, et qvotiens ad tendit, non ad .Qvod denominator magis crescat qvam nvmerator non svfficit: qvotiens dvorvm terminorvm consecvtivorvm ad tendit, et pro maivs est qvam ab aliqvo loco, ita vt termini crescant.Qvotiens inter dvos terminos consecvtivos est , qvod ad tendit. Si , eivs limes svperior minor est qvam et series convergit; si , eivs limes inferior maior est qvam et divergit. In qvotiens est , qvod ad tendit sed maivs est qvam pro omni : per capvt secvndvm criterii qvotientis, series ad infinitvm divergit.Repete: Criteria qvotientis et radicis
Qvaestio 4Seqventia datvr per et . Qvid de serie certo affirmari potest?
Criterivm Raabeanvm postvlat vt ea qvantitas ab aliqvo loco infra nvmervm fixvm non descendat; hic ad tendit, et nvllvm idonevm est. Est casvs qvem criterivm Raabeanvm apertvm relinqvit et Gavssianvm decernit.Criteria qvotientis et Raabeanvm non decernvnt, sed Gavssianvm terminvm inspicit qvi in evolvtione qvotientis proxime venit: cvm et residvo ordinis , divergentiam dat.Qvod termini decrescant non svfficit: etiam termini seriei harmonicae decrescvnt, et ea divergit.Per indvctionem termini positivi svnt. Qvotiens aeqvale est , et vltimvm addendvm non svperat : est . Per criterivm Gavssianvm, cvm et , series divergit. Est etiam corollarivm de qvotientibvs polynomiorvm, cvm .Qvaestio 5Qvid de serie certo affirmari potest?
Celerivs decrescvnt, sed non satis: qvotiens cvm ad tendit, et series valorvm absolvtorvm per comparationem in limite cvm harmonica divergit.Convergentia absolvta convergentiam implicat, sed non vicissim: signa alternantia compensationes efficivnt, et criterivm Leibnitianvm convergentiam dat.Criterivm Leibnitianvm convergentiam dat, non convergentiam absolvtam: series harmonica alternans per id convergit, et harmonica divergit.Pro , et positivae et crescentes svnt, ita vt positiva, decrescens sit et ad tendat; per criterivm Leibnitianvm, seriei a adhibitvm, convergit. Series valorvm absolvtorvm divergit: qvotiens inter et est , qvod ad tendit per theorema de ordinibvs incrementi, et per criterivm comparationis in limite pro seriebvs, in casv limitis infiniti, divergit vt harmonica.Qvaestio 6Pro qvo ex his paribvs seriervm, locis a incipientibvs, theorema Mertensianvm confirmat prodvctvm Cavchyanvm ad prodvctvm svmmarvm convergere?
Ambae convergvnt, sed nevtra absolvte, et theorema Mertensianvm non valet; re vera, per propositionem de prodvcto Cavchyano divergenti, pro omni , et prodvctvm divergit.Prima absolvte convergit, sed secvnda divergit: theorema Mertensianvm postvlat vt ambae convergant. Hic omnia prodvcta positiva svnt et , ita vt prodvctvm divergat.Ea est hypothesis corollarii de prodvcto dvarvm seriervm absolvte convergentivm, qvod praeterea convergentiam absolvtam prodvcti dat; theorema Mertensianvm contentvm est vt altera ex dvabvs absolvte convergat.Series terminorvm absolvte convergit, qvia est series inversorvm qvadratorvm loco translato, et series terminorvm per criterivm Leibnitianvm convergit, qvamvis non absolvte. Theorema Mertensianvm id postvlat: seriem absolvte convergentem et alteram convergentem. Qvod absolvte convergens sit secvnda nihil refert, qvia, cvm per mvtatvr, svmma qvae definit non mvtatvr.Repete: Convergentia absolvta, reordinationes et prodvctvm seriervm
Qvaestio 7Ex vnitatibvs prioribvsSit . Qvi svnt eivs limes svperior et limes inferior?
est svpremvm totivs seqventiae; limes svperior solas cavdas inspicit, et ex eis evanescit.Omnis seqventia circvmscripta limitem svperiorem et limitem inferiorem habet, sive convergat sive non: svnt limites svpremorvm et infimorvm cavdarvm. Congrvvnt si et solvm si seqventia convergit.Svnt termini vtrivsqve paritatis, qvi ab pendent; limes svperior et inferior nvmeri svnt, limites svpremorvm et infimorvm cavdarvm.Termini loci paris svnt , et termini loci imparis, , qvi non svperant . Svpremvm cavdae a est eivs primvs terminvs loci paris, vel , et ad tendit. Infimvm cavdae est pro omni : termini loci imparis cavdae maiores svnt qvam et ei qvantvm libet appropinqvant, et termini loci paris maiores svnt qvam .Repete: Svbseqventiae, Bolzano-Weierstrass, limites svperior et inferior
Qvaestio 8Ex vnitatibvs prioribvsQvis est limes seqventiae ?
Est limes ipsivs et ipsivs cvm fixo; sed hic radicandvm crescit vt , et eivs radix -ta svpra manet.Radix cvivsqve addendi seorsvm svmpta est, , qvod ad tendit; radix -ta svper svmmam non distribvitvr.Radicandvm ad infinitvm tendit, sed eivs radix -ta inter et manet.Per inaeqvalitatem Bernovllianam, , ita vt , et radice -ta svmpta, qvae ordinem per monotoniam potentiarvm rationalivm conservat, . Per propositionem de radice -ta nvmeri positivi, , et per theorema compressionis seqventia ad tendit. Est calcvlvs qvem criterivm radicis postvlat.Repete: Seqventiae et earvm limes
Qvaestio 9Ex vnitatibvs prioribvsPro qvibvs valoribvs nvmeri realis integrale improprivm convergit?
Cvm primitiva est , qvae sine margine crescit, qvamvis lentissime.Qvod integrandvm ad celerivs tendat qvam non svfficit: cvm primitiva sine margine crescit.Factor , cvm , ad convergentiam svfficit: primitiva limitem habet.Per regvlam catenae, primitiva in est si , et si . Integrale a ad est differentia eivs valorvm, et cvm , : per lemma de limitibvs potentiarvm exponentis realis, ad tendit si et ad si , et ad tendit. Per definitionem integralis improprii, convergit exacte si , cvm valore . Est integrale qvod criterivm integralis cvm seriebvs cvm logarithmo in denominatore comparat.Qvaestio 10Ex vnitatibvs prioribvsQvis est ?
per svvm aeqvivalens intra differentiam svbstitvtvm est, et nvmerator nvllvs factvs est; aeqvivalentia in factoribvs svbstitvvntvr, non in addendis.Est limes ipsivs , nvmeratore signo mvtato.Deest factor ex derivata ipsivs in denominatore.Est forma nihilvm per nihilvm. Per regvlam Hospitalii pro ea forma, limes est is qvotientis derivatarvm, , qvod ad tendit. Cvm , dicit aeqvivalens esse , calcvlvm qvo comparatio in limite pro seriebvs vtetvr.Repete: Regvla Hospitalii
Argvmentvm oneratvr…