Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Series nvmericae earvmqve convergentia

Svmmarivm

Haec lectio svmmam seriei definit eodem transitv ad limitem qvem pars svperior integralibvs adhibvit: series termini generalis ana_n est seqventia svmmarvm partialivm Sn=∑k=1nakS_n = \sum_{k=1}^{n} a_k, et convergit si ea seqventia convergit, cvm limite svo pro svmma. Qvidqvid pars de seqventiis demonstravit, tvm ad series valet. Series geometrica et telescopicae inter pavcas svnt qvarvm svmmae partiales expressionem clavsam habent, et exacte svmmantvr. Pro ceteris lectio demonstrat terminvm generalem seriei convergentis ad 00 tendere, et eam condicionem non svfficere: series harmonica, terminorvm 1n\frac{1}{n}, divergit. Criterivm Cavchyanvm, ad svmmas partiales adhibitvm, de convergentia decernit svmma ignota. Lectio praeterea demonstrat series convergentes lineariter combinari, mvtationem nvmeri finiti terminorvm indolem seriei non mvtare, et terminos ordine servato congregare svmmam seriei convergentis conservare, dvm fascicvlos disgregare hypotheses postvlat qvas lectio definit.

Proposita discendi

  1. Convergentiam et svmmam seriei per svmmas partiales definire, et series geometricas et telescopicas svmmare.
  2. Demonstrare terminvm generalem seriei convergentis ad 00 tendere, seriem harmonicam divergere, et criterivm Cavchyanvm pro seriebvs.
  3. Linearitatem seriervm demonstrare, et indolem earvm a nvmero finito terminorvm non pendere, et residvvm seriei aestimare.
  4. Decernere qvando terminos seriei congregare et disgregare convergentiam et svmmam eivs conservet.

Series et svmmae partiales

Lectio de integralibvs impropriis et criteriis convergentiae ∫a∞f\int_a^{\infty} f definivit vt limitem ∫abf\int_a^b f cvm b→∞b \to \infty. Series idem cvm svmma facit: seqventiae (an)(a_n) seqventia svmmarvm primorvm eivs terminorvm adivngitvr, et svmma seriei est limes earvm svmmarvm, si exstat. Terminvs ana_n locvm integrandi tenet, svmma partialis locvm integralis in intervallo circvmscripto, et svmma seriei locvm integralis improprii.

DefinitioSeries, svmmae partiales et svmma

Sit (an)(a_n) seqventia nvmerorvm realivm. Series termini generalis ana_n, qvae scribitvr ∑n=1∞an\sum_{n=1}^{\infty} a_n, est seqventia (Sn)(S_n) svmmarvm partialivm eivs:

Sn=∑k=1nak=a1+a2+⋯+anS_n = \sum_{k=1}^{n} a_k = a_1 + a_2 + \cdots + a_n

Series convergit si (Sn)(S_n) convergit; limes eivs SS svmma seriei appellatvr, et scribitvr ∑n=1∞an=S\sum_{n=1}^{\infty} a_n = S. Series divergit si (Sn)(S_n) divergit: ad infinitvm divergit, et scribitvr ∑n=1∞an=∞\sum_{n=1}^{\infty} a_n = \infty, si Sn→∞S_n \to \infty; eodem modo ad −∞-\infty divergit si Sn→−∞S_n \to -\infty; et oscillat si (Sn)(S_n) oscillat. Per definitionem limitis seqventiae:

∑n=1∞an=S⇔(∀ε>0)(∃N∈N)(∀n∈N)(n≥N→∣Sn−S∣<ε)\sum_{n=1}^{\infty} a_n = S \Leftrightarrow (\forall \varepsilon > 0)(\exists N \in \mathbb{N})(\forall n \in \mathbb{N})\left(n \geq N \rightarrow \abs{S_n - S} < \varepsilon\right)

Definitio limitis seqventiae et definitio seqventiarvm qvae ad infinitvm tendvnt eae svnt lectionis de seqventiis et earvm limite; per vnicitatem limitis, ex theoremate qvo theoremata de limitibvs in seqventiis valent, eivsdem lectionis, series convergens vnam tantvm svmmam habet. Nvmervs natvralis NN a ε\varepsilon et a serie pendet, non a nn. Vt in integralibvs, signvm ∑n=1∞an\sum_{n=1}^{\infty} a_n simvl seriem et, si convergit, svmmam eivs designat. Series ab alio nvmero integro n0n_0 incipere potest: series ∑n=n0∞an\sum_{n=n_0}^{\infty} a_n est, ex definitione, series ∑n=1∞an+n0−1\sum_{n=1}^{\infty} a_{n + n_0 - 1}, et svmmae partiales eivs scribvntvr Sn=∑k=n0nakS_n = \sum_{k=n_0}^{n} a_k pro n≥n0n \geq n_0. Omnis seqventia (bn)(b_n) est seqventia svmmarvm partialivm alicvivs seriei, eivs cvivs termini svnt a1=b1a_1 = b_1 et an=bn−bn−1a_n = b_n - b_{n - 1} pro n≥2n \geq 2: series investigare est seqventias investigare, sed per differentias svas datas, et vix vmqvam expressio clavsa ipsivs SnS_n nota est. Dvae familiae qvae infra tractantvr exceptiones svnt.

TheoremaSeries geometrica

Sint aa et rr nvmeri reales, cvm a≠0a \neq 0. Series ∑n=1∞arn−1\sum_{n=1}^{\infty} a r^{n - 1} convergit si et solvm si ∣r∣<1\abs{r} < 1, et tvm:

∑n=1∞arn−1=a1−r\sum_{n=1}^{\infty} a r^{n - 1} = \frac{a}{1 - r}

Si r≥1r \geq 1, ad ∞\infty divergit cvm a>0a > 0 et ad −∞-\infty cvm a<0a < 0; si r≤−1r \leq -1, oscillat. Svmmae partiales expressionem clavsam habent, et theorema de seqventia geometrica de earvm limite decernit. Figvra ostendit, cvm a=1a = 1, svmmas partiales pro r=12r = \frac{1}{2}, qvae ad 22 accedvnt; eas pro r=−12r = -\frac{1}{2}, qvae ad 23\frac{2}{3} alternando accedvnt; terminos pro r=−1r = -1, qvi ad 00 non accedvnt; et svmmas partiales pro r=1r = 1, qvae sine margine crescvnt, et pro r=−1r = -1, qvae inter 11 et 00 alternant.

Demonstratio

  1. Sn=∑k=1nark−1=a⋅1−rn1−r,r≠1\dato{sg}{S_n = \sum_{k=1}^{n} a r^{k - 1} = a \cdot \frac{1 - r^n}{1 - r}, \quad r \neq 1}

    Per propositionem de svmma progressionis geometricae, ex lectione de svmmationibvs, progressionibvs et indvctione, cvm primo termino aa et ratione rr, svmmae partiales expressionem infra scriptam habent si r≠1r \neq 1; si r=1r = 1, omnes termini valent aa, et Sn=naS_n = na.

  2. ∣r∣<1→Sn=a1−r−a1−r⋅rn→a1−r\abs{r} < 1 \rightarrow S_n = \frac{a}{1 - r} - \frac{a}{1 - r} \cdot r^n \to \resaltar{\frac{a}{1 - r}}

    Si ∣r∣<1\abs{r} < 1, per theorema de seqventia geometrica, ex lectione de seqventiis et earvm limite, rn→0r^n \to 0, et algebra limitvm, ex theoremate qvo theoremata de limitibvs in seqventiis valent, limitem svmmarvm partialivm dat.

  3. ∣r∣≥1→∣Sn+1−Sn∣=∣a∣∣r∣n≥∣a∣>0\abs{r} \geq 1 \rightarrow \abs{S_{n + 1} - S_n} = \abs{a} \abs{r}^n \geq \resaltar{\abs{a}} > 0

    Sit ∣r∣≥1\abs{r} \geq 1, et ponamvs Sn→SS_n \to S. Per lemma de locis transferendis et nvmero finito terminorvm mvtando, eivsdem lectionis, etiam Sn+1→SS_{n + 1} \to S, et per algebram limitvm arn=Sn+1−Sn→0a r^n = S_{n + 1} - S_n \to 0. At ∣r∣n≥1\abs{r}^n \geq 1, et distantia ipsivs arna r^n a 00 saltem ∣a∣\abs{a} est pro omni nn: cvm provocatione ε=∣a∣\varepsilon = \abs{a} definitio limitis deficit, et series divergit.

  4. r≤−1→S2m=a⋅1−r2m1−r≤0<2a1−r≤S2m−1r \leq -1 \rightarrow S_{2m} = a \cdot \frac{1 - r^{2m}}{1 - r} \leq 0 < \frac{2a}{1 - r} \leq \resaltar{S_{2m - 1}}

    Sit a>0a > 0; si a<0a < 0, ea qvae infra dicvntvr ad seriem termini −arn−1-a r^{n - 1} adhibentvr, cvivs svmmae partiales svnt −Sn-S_n. Si r≥1r \geq 1, qvisqve terminvs saltem aa est, et Sn≥naS_n \geq na, qvod ad ∞\infty tendit per lemma de proprietate Archimedea, ex lectione de expressione decimali nvmerorvm rationalivm: dato KK, svfficit n>Kan > \frac{K}{a}; per propositionem de comparatione et inversis cvm limitibvs infinitis, ex lectione de seqventiis et earvm limite, Sn→∞S_n \to \infty. Si r≤−1r \leq -1, tvm r2m=(r2)m≥1r^{2m} = (r^2)^m \geq 1 et r2m−1=(r2)m−1 r≤r≤−1r^{2m - 1} = (r^2)^{m - 1} \, r \leq r \leq -1, et expressio primi articvli, cvm 1−r≥21 - r \geq 2, signa svmmarvm partialivm dat: si Sn→∞S_n \to \infty, cvm margine K=0K = 0 omnes ab aliqvo loco positivae essent, et eae loci paris non svnt; si Sn→−∞S_n \to -\infty, omnes ab aliqvo loco negativae essent, et eae loci imparis non svnt. Series divergit neqve ad ∞\infty neqve ad −∞-\infty tendens: oscillat.

Casvs a=1a = 1, a n=0n = 0 scriptvs, vsitatissimvs est: ∑n=0∞rn=11−r\sum_{n=0}^{\infty} r^n = \frac{1}{1 - r} si ∣r∣<1\abs{r} < 1. Propositio qva expressio 0,999… repraesentat 1, ex lectione de expressione decimali nvmerorvm rationalivm, est svmma seriei geometricae cvm a=910a = \frac{9}{10} et r=110r = \frac{1}{10}: ∑n=1∞910n=910⋅109=1\sum_{n=1}^{\infty} \frac{9}{10^n} = \frac{9}{10} \cdot \frac{10}{9} = 1. In serie geometrica praeterea residvvm statim compvtatvr: si ∣r∣<1\abs{r} < 1, differentia inter svmmam et svmmam partialem est a1−r−Sn=arn1−r\frac{a}{1 - r} - S_n = \frac{a r^n}{1 - r}, rvrsvs terminvs geometricvs.

PropositioSeries telescopicae

Sit (bn)(b_n) seqventia. Series ∑n=1∞(bn−bn+1)\sum_{n=1}^{\infty} \left(b_n - b_{n + 1}\right) convergit si et solvm si (bn)(b_n) convergit, et tvm:

∑n=1∞(bn−bn+1)=b1−lim⁡n→∞bn\sum_{n=1}^{\infty} \left(b_n - b_{n + 1}\right) = b_1 - \lim_{n \to \infty} b_n

Praeterea, si bn→−∞b_n \to -\infty, series ad ∞\infty divergit. In qvaqve svmma partiali termini medii se invicem tollvnt, et soli primvs et vltimvs manent.

Demonstratio

  1. Sn=∑k=1n(bk−bk+1)=−∑k=1n(bk+1−bk)=b1−bn+1\dato{st}{S_n = \sum_{k=1}^{n} \left(b_k - b_{k + 1}\right) = -\sum_{k=1}^{n} \left(b_{k + 1} - b_k\right) = b_1 - b_{n + 1}}

    Per theorema de svmma telescopica, ex lectione de svmmationibvs, progressionibvs et indvctione, signo per linearitatem mvtato, ex theoremate de proprietatibvs svmmationis, eivsdem lectionis, qvaeqve svmma partialis ad dvos terminos redigitvr.

  2. lim⁡n→∞Sn=b1−lim⁡n→∞bn\resaltar{\lim_{n \to \infty} S_n = b_1 - \lim_{n \to \infty} b_n}

    Si bn→Lb_n \to L, per lemma de locis transferendis bn+1→Lb_{n + 1} \to L, et per algebram limitvm Sn→b1−LS_n \to b_1 - L. Et vicissim, si Sn→SS_n \to S, tvm bn+1=b1−Sn→b1−Sb_{n + 1} = b_1 - S_n \to b_1 - S, et per idem lemma bn→b1−Sb_n \to b_1 - S.

  3. n≥N→Sn=b1−bn+1>b1−(b1−K)=Kn \geq N \rightarrow S_n = b_1 - b_{n + 1} > b_1 - (b_1 - K) = \resaltar{K}

    Si bn→−∞b_n \to -\infty, dato nvmero reali KK, definitio seqventiarvm qvae ad infinitvm tendvnt, cvm margine b1−Kb_1 - K, nvmervm natvralem NN dat talem vt bn<b1−Kb_n < b_1 - K pro omni n≥Nn \geq N; cvm n+1≥Nn + 1 \geq N, svmma partialis KK svperat.

Exempli gratia, 1n(n+1)=1n−1n+1\frac{1}{n(n + 1)} = \frac{1}{n} - \frac{1}{n + 1}, et cvm bn=1nb_n = \frac{1}{n}, qvod ad 00 tendit, obtinetvr ∑n=1∞1n(n+1)=1\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n(n + 1)} = 1. Propositio non dicit qvomodo series telescopica agnoscatvr: seqventia (bn)(b_n) invenienda est, per fractiones partiales, per leges logarithmorvm avt rationalizando, vt in problematis.