Svmmarivm
Haec lectio tertiam qvaestionem antiqvam proponit qvam Calcvlvs I apertam reliqvit: aream figvrae cvrvis terminatae. Cvm ea area nondvm definita sit, tria postvlata statvit qvibvs qvaevis definitio rationabilis satisfacere debet (rectangvlvm prodvctvm latervm svorvm metitvr, figvra in alia contenta non plvs areae habet qvam illa, et figvra in dvas portiones divisa qvae non se svperponvnt svmmam portionvm metitvr), et demonstrat haec postvlata svfficere ad qvasdam areas determinandas: si figvra aream habet qvae eis satisfacit, ea area vnvs tantvm nvmervs esse potest. Methodo exhavstionis Archimedis, svmma progressionis geometricae et limite seqventiae geometricae, qvadratvram parabolae obtinet: segmentvm parabolae sesqvitertivm est triangvli inscripti. Rectangvlis inscriptis et circvmscriptis svper membra aeqvalia intervalli, et svmmis qvadratorvm et cvborvm, areas svb , et in obtinet, et limite notabili exponentialis aream svb . In omnibvs casibvs differentia inter svmmam per excessvm et svmmam per defectvm ad nihilvm tendit, et hoc vnvm tantvm nvmervm possibilem relinqvit: ea est idea qvam proxima lectio in definitionem integralis convertet.
Proposita discendi
- Explicare cvr area figvrae cvrvae nondvm definita sit, et postvlata envntiare qvibvs qvaevis definitio areae satisfacere debet.
- Qvadratvram parabolae Archimedis svmma progressionis geometricae et limite seqventiae geometricae reddere.
- Svmmas rectangvlorvm inferiores et svperiores compvtare, membris aeqvalibvs vel divisione electa, earvmqve limites svmmis potentiarvm et limitibvs notabilibvs obtinere.
- Explicare cvr differentia ad nihilvm tendens inter svmmas per excessvm et per defectvm vnvm tantvm valorem possibilem areae relinqvat.
Area nondvm definita
Ex tribvs qvaestionibvs antiqvis qvas Calcvlvs I percvrrit, cvrsvs dvas limitibvs solvit; tertia, area figvrae cvrvae, hvic cvrsvi relicta est, vt lectio de recognitione finali cvrsvs Calcvli I memoravit. Pro polygono geometria elementaris aream sine limitibvs dat: rectangvlvm basim in altitvdinem dvctam metitvr, triangvlvm dimidivm basis in altitvdinem dvctae, et omne polygonvm in triangvla dividitvr. Figvra arcv cvrvae terminata non ita in nvmervm finitvm frvstorvm rectilineorvm dividitvr, et geometria elementaris non dicit qvis nvmervs eivs area sit; ne dicit qvidem eam aream habere. Lectio de angvlis eorvmqve mensvra vt factvm, sine demonstratione, admisit regiones segmentis et arcvbvs circvmferentiae terminatas aream habere, et nvntiavit eas areas in hoc cvrsv limitibvs definiri.
Anteqvam definiatvr, decernere convenit qvid postvletvr. Definitio areae qvae rectangvlo prodvctvm latervm non daret, vel qvae figvrae plvs areae daret qvam alii qvae eam continet, hoc nomine digna non esset. Hic figvra est regio circvmscripta plani segmentis et arcvbvs delineationvm fvnctionvm continvarvm terminata, vt omnes hvivs lectionis.
Postvlata areae. Attribvtio areae qvibvsdam figvris nvmervm maiorem qvam vel aeqvalem, earvm aream, tribvit, cvm tribvs proprietatibvs infra scriptis.
- Rectangvlvm: rectangvlvm lateribvs axibvs parallelis, basi et altitvdine , aream habet; si altervm latervm nvllvm est, rectangvlvm est segmentvm, et eivs area est .
- Monotonia: si figvra in alia continetvr et ambae aream habent, area primae non maior est qvam secvndae.
- Additivitas: si figvra est vnio dvarvm figvrarvm aream habentivm qvae non se svperponvnt, id est qvae sola pvncta ambitvvm svorvm commvnia habent, tvm aream habet, et eivs area est svmma arearvm dvarvm.
Per indvctionem in nvmervm frvstorvm, additivitas valet pro vnione cvivsvis nvmeri finiti figvrarvm aream habentivm qvae binae non se svperponvnt. Areae geometriae elementaris tria postvlata implent, et pro polygonis admittvntvr; eae qvibvs haec lectio vtetvr svnt area triangvli et area trapezii cvm dvobvs lateribvs verticalibvs longitvdinvm et distantia separatis, qvod in rectangvlvm et triangvlvm dividitvr et metitvr. Area nvllivs figvrae cvrvae admittitvr.
Qvaestio lectionis igitvr condicionalis est: si figvra cvrva aream habet qvae postvlatis satisfacit, qvis nvmervs esse potest? Pro mvltis figvris vnvs tantvm nvmervs fieri potest, et postvlata svfficivnt ad evm inveniendvm. Lectio de integrali Riemanniano viam invertet: aream svb delineatione vt evm nvmervm definiet, cvm exsistit. Instrvmentvm ad transevndvm ab inaeqvalitatibvs ad nvmervm est lemma qvod infra scribitvr.
Sint et dvae seqventiae et nvmervs talis vt pro omni natvrali . Si , tvm et , nec alivs nvmervs easdem inaeqvalitates implet. Si et , tvm . Si distantia inter margines ad nihilvm tendit, inter eos vnvs tantvm nvmervs capitvr; si margines limitem commvnem habent, is nvmervs est limes.
Demonstratio
Distantia ipsivs a margine inferiore distantiam inter margines non excedit. Theoremate compressionis, qvod continetvr in theoremate qvo theoremata de limitibvs in seqventiis valent, ex lectione de seqventiis et earvm limite, cvm seqventia nvlla et seqventia pro marginibvs, , et algebra limitvm, . Eodem modo ex obtinetvr .
Si alivs nvmervs implet pro omni , articvlvs praecedens etiam dat , et per vnicitatem limitis, ex eodem theoremate, .
Si et , conservatio inaeqvalitatvm, ex eodem theoremate, ad et ad adhibita cvm seqventia constanti termini , dvas inaeqvalitates dat; haec ratiocinatio non vtitvr eo qvod differentia ad tendat.
Argvmentvm oneratvr…