Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Svmmarivm

Haec lectio notionem lectionis svperioris in definitionem convertit: area svb cvrva est vnicvs nvmervs qvi inter svmmas per defectvm et svmmas per excessvm manet. Pro fvnctione in intervallo clavso circvmscripta partitiones definit, partitionem svbtiliorem et normam earvm, atqve svmmas inferiorem et svperiorem, ex infimo et svpremo fvnctionis in qvoqve membro constrvctas. Ostendit pvnctis additis svmmam inferiorem non decrescere nec svperiorem crescere, et omnem svmmam inferiorem minorem esse qvam omnem svmmam svperiorem vel aeqvalem; per axioma completvdinis svpremvm svmmarvm inferiorvm et infimvm svperiorvm exsistvnt, eaqve svnt integrale inferivs et integrale svperivs. Si congrvvnt, fvnctio integrabilis est et ille nvmervs est eivs integrale. Criterivm integrabilitatis Riemannianvm demonstrat, etiam per seqventias partitionvm, et ex definitione compvtat integralia constantis, ipsivs xx et ipsivs x2x^2. Ostendit omnem aream qvae postvlatis lectionis svperioris satisfaciat integrale esse, eoqve aream svb delineatione definit. Postremo svmmas Riemannianas definit, cvm pvncto intermedio in qvoqve membro, earvmqve limitem norma ad nihilvm tendente, et theorema Darbovxii demonstrat: fvnctio integrabilis est si et solvm si eivs svmmae Riemannianae limitem habent, isqve limes est integrale; praesertim svmmae membrorvm aeqvalivm ad integrale tendvnt.

Proposita discendi

  1. Partitiones, svmmas inferiores et svperiores et integralia inferivs et svperivs fvnctionis circvmscriptae definire, et lemma partitionis svbtilioris eivsqve conseqventias demonstrare.
  2. Fvnctionem integrabilem eivsqve integrale definire, et criterivm integrabilitatis Riemannianvm demonstrare, etiam in forma per seqventias partitionvm.
  3. Svmmas Riemannianas earvmqve limitem norma ad nihilvm tendente definire, et theorema Darbovxii demonstrare, qvod dvas integralis definitiones aeqvivalentes reddit.
  4. Integralia ex definitione compvtare, partitionibvs et pvnctis intermediis commodis electis, et aream svb delineatione vt integrale legere.

Partitiones et svmmae inferiores et svperiores

Lectio de qvaestione areae complvres areas inter svmmas rectangvlorvm inclvsit et in tribvs officiis nondvm perfectis desiit: qvaslibet divisiones intervalli admittere, fvnctiones non monotonas admittere, infimo et svpremo fvnctionis in qvoqve membro pro altitvdinibvs, et scire qvando svmmae per defectvm et per excessvm qvantvm libet appropinqvent. Haec lectio dvo prima perficit et criterivm tertii dat; lectio de fvnctionibvs integrabilibvs decernet qvae fvnctiones ei satisfaciant.

DefinitioPartitio intervalli

Sint a<ba < b. Partitio intervalli [a,b]\icc{a}{b} est copia finita P={x0,x1,…,xn}P = \{x_0, x_1, \ldots, x_n\} cvm a=x0<x1<⋯<xn=ba = x_0 < x_1 < \cdots < x_n = b. Intervalla [xk−1,xk]\icc{x_{k - 1}}{x_k}, vbi kk a 11 vsqve ad nn, svnt eivs membra; Δxk=xk−xk−1\Delta x_k = x_k - x_{k - 1} est longitvdo membri kk, et norma partitionis PP est maxima harvm longitvdinvm:

∥P∥=max⁡(Δx1,…,Δxn)\norma{P} = \max(\Delta x_1, \ldots, \Delta x_n)

Si PP et QQ partitiones intervalli [a,b]\icc{a}{b} svnt et P⊆QP \subseteq Q, dicitvr QQ partitio svbtilior qvam PP. Partitio cvm xk=a+kb−anx_k = a + k \frac{b - a}{n} aeqvabilis vocatvr, nn membrorvm; eivs norma est b−an\frac{b - a}{n}.

Dvae partitiones PP et QQ intervalli [a,b]\icc{a}{b} semper partitionem svbtiliorem commvnem habent, earvm vnionem P∪QP \cup Q, qvae copia finita est qvae aa et bb continet et cvivs pvncta, ordinata, partitionem efficivnt. Qvodqve membrvm partitionis svbtilioris qvam PP in aliqvo membro partitionis PP continetvr, et ideo svbtiliorem reddere normam non avget. Longitvdines membrorvm semper svmmam b−ab - a efficivnt: per theorema svmmae telescopicae, ex lectione de svmmationibvs, progressionibvs et indvctione, ∑k=1nΔxk=xn−x0=b−a\sum_{k=1}^{n} \Delta x_k = x_n - x_0 = b - a.

DefinitioSvmmae inferior et svperior

Sit ff fvnctio in [a,b]\icc{a}{b} circvmscripta, id est talis vt nvmeri mm et MM exsistant cvm m≤f(x)≤Mm \leq f(x) \leq M pro omni xx ex [a,b]\icc{a}{b}, et sit P={x0,…,xn}P = \{x_0, \ldots, x_n\} partitio intervalli [a,b]\icc{a}{b}. Pro qvoqve kk sint mkm_k et MkM_k infimvm et svpremvm valorvm f(x)f(x) cvm xk−1≤x≤xkx_{k - 1} \leq x \leq x_k. Svmma inferior et svmma svperior fvnctionis ff ad PP pertinentes svnt:

L(f,P)=∑k=1nmk Δxk,U(f,P)=∑k=1nMk ΔxkL(f, P) = \sum_{k=1}^{n} m_k \, \Delta x_k, \qquad U(f, P) = \sum_{k=1}^{n} M_k \, \Delta x_k

Nvmeri mkm_k et MkM_k exsistvnt per axioma completvdinis, ex lectione de generibvs nvmerorvm: copia valorvm fvnctionis ff in membro kk non vacva est et svpra per MM circvmscripta, ideoqve svpremvm habet; copia oppositorvm horvm valorvm svpra per −m-m circvmscripta est, et oppositvm eivs svpremi est maxima margo inferior valorvm, eorvm infimvm. Cvm mm margo inferior sit et mkm_k maxima, m≤mkm \leq m_k; eodem modo Mk≤MM_k \leq M; et mk≤f(xk)≤Mkm_k \leq f(x_k) \leq M_k. Mvltiplicando per Δxk>0\Delta x_k > 0 et svmmando, cvm theoremate proprietatvm svmmationis, ex lectione de svmmationibvs:

m(b−a)≤L(f,P)≤U(f,P)≤M (b−a)m(b - a) \leq L(f, P) \leq U(f, P) \leq M \, (b - a)

Si ff valores negativos non capit, L(f,P)L(f, P) est area rectangvlorvm in regione svb delineatione contentorvm, et U(f,P)U(f, P) area rectangvlorvm eam tegentivm. Si ff in [a,b]\icc{a}{b} crescens est, valor f(xk−1)f(x_{k - 1}) margo inferior valorvm membri kk est et vnvs ex eis, ita vt eorvm infimvm sit; eodem modo Mk=f(xk)M_k = f(x_k), et cvm partitione aeqvabili svmmae svnt LnL_n et UnU_n lectionis svperioris.

LemmaLemma partitionis svbtilioris

Sit ff fvnctio in [a,b]\icc{a}{b} circvmscripta, et sint PP et QQ partitiones intervalli [a,b]\icc{a}{b} cvm P⊆QP \subseteq Q. Tvm:

L(f,P)≤L(f,Q)≤U(f,Q)≤U(f,P)L(f, P) \leq L(f, Q) \leq U(f, Q) \leq U(f, P)

Membro diviso, infimvm in qvoqve frvsto non minvs est qvam infimvm in membro integro, nec svpremvm maivs. Figvra ostendit, pro fvnctione non monotona, qvid svmma inferior lvcretvr et qvid svperior amittat pvncto addito, atqve partitionem svbtiliorem plvribvs pvnctis.

Demonstratio

  1. mk Δxk=mk(y−xk−1)+mk(xk−y)≤m′(y−xk−1)+m′′(xk−y)→L(f,P)≤L(f,Q)m_k \, \Delta x_k = m_k (y - x_{k - 1}) + m_k (x_k - y) \leq m' (y - x_{k - 1}) + m'' (x_k - y) \rightarrow \resaltar{L(f, P) \leq L(f, Q)}

    Ponamvs primvm QQ vnvm tantvm pvnctvm plvs habere qvam PP, scilicet yy cvm xk−1<y<xkx_{k - 1} < y < x_k. Cetera membra commvnia svnt. Sint m′m' et m′′m'' infima fvnctionis ff in [xk−1,y]\icc{x_{k - 1}}{y} et in [y,xk]\icc{y}{x_k}. Nvmervs mkm_k margo inferior valorvm fvnctionis ff in membro kk est, ideoqve valorvm in qvoqve frvsto; cvm infimvm maxima margo inferior sit, mk≤m′m_k \leq m' et mk≤m′′m_k \leq m''.

  2. M′ (y−xk−1)+M′′ (xk−y)≤Mk Δxk→U(f,Q)≤U(f,P)M' \, (y - x_{k - 1}) + M'' \, (x_k - y) \leq M_k \, \Delta x_k \rightarrow \resaltar{U(f, Q) \leq U(f, P)}

    Eodem modo, si M′M' et M′′M'' svprema in dvobvs frvstis svnt, MkM_k margo svperior valorvm in vtroqve est, et M′≤MkM' \leq M_k, M′′≤MkM'' \leq M_k. Inaeqvalitas media est ea svmmarvm eivsdem partitionis.

  3. L(f,Q0)≤L(f,Q1)≤⋯≤L(f,Qj)≤U(f,Qj)≤⋯≤U(f,Q0)L(f, Q_0) \leq L(f, Q_1) \leq \cdots \leq L(f, Q_j) \leq U(f, Q_j) \leq \cdots \leq \resaltar{U(f, Q_0)}

    Si QQ habet jj pvncta plvra qvam PP, singvla addvntvr: P=Q0⊆Q1⊆⋯⊆Qj=QP = Q_0 \subseteq Q_1 \subseteq \cdots \subseteq Q_j = Q, qvaqve partitione vno pvncto plvs habente qvam ea qvae antecedit. Per indvctionem in jj, dvobvs primis articvlis in qvaqve additione adhibitis, inaeqvalitates conivngvntvr.

CorollarivmOmnis svmma inferior minor est qvam omnis svmma svperior vel aeqvalis

Sit ff fvnctio in [a,b]\icc{a}{b} circvmscripta. Pro omnibvs binis partitionibvs PP et QQ intervalli [a,b]\icc{a}{b}, L(f,P)≤U(f,Q)L(f, P) \leq U(f, Q). Dvae partitiones nihil inter se commvne habere possvnt, sed earvm vnio partitio svbtilior est qvam vtraqve.

Demonstratio

  1. L(f,P)≤L(f,P∪Q)≤U(f,P∪Q)≤U(f,Q)L(f, P) \leq L(f, P \cup Q) \leq U(f, P \cup Q) \leq \resaltar{U(f, Q)}

    Vnio P∪QP \cup Q partitio svbtilior est qvam PP et qvam QQ; lemma partitionis svbtilioris, bis adhibitvm, inaeqvalitates dat.