Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Svmmarivm

Haec lectio decernit qvae fvnctiones criterio integrabilitatis lectionis svperioris satisfaciant. Demonstrat omnem fvnctionem monotonam in intervallo clavso et circvmscripto integrabilem esse, qvia differentia inter eivs svmmas svperiorem et inferiorem cvm nn membris aeqvalibvs est colvmna fasciarvm latitvdinis b−an\frac{b - a}{n} et altitvdinis ∣f(b)−f(a)∣\abs{f(b) - f(a)}, etiamsi fvnctio infinitos saltvs habeat; et omnem fvnctionem continvam in intervallo clavso et circvmscripto integrabilem esse, ope theorematis Heine-Cantor ex parte cvrsvs de seqventiis. Deinde ostendit nvmervm finitvm discontinvitatvm integrabilitatem fvnctionis circvmscriptae non impedire, et mvtationem valoris fvnctionis integrabilis in nvmero finito pvnctorvm eivs integrale non mvtare. Densitate rationalivm et irrationalivm demonstrat fvnctionem Dirichletianam, circvmscriptam et in omni pvncto discontinvam, non esse integrabilem: eivs integrale inferivs et integrale svperivs differvnt. Postremo demonstrat compositionem fvnctionis integrabilis cvm fvnctione continva integrabilem esse, et fvnctione Thomaeana ostendit continvitatem fvnctionis exterioris per integrabilitatem svbstitvi non posse.

Proposita discendi

  1. Demonstrare fvnctiones monotonas et fvnctiones continvas in intervallo clavso et circvmscripto integrabiles esse, et differentiam inter earvm svmmas antea margine coercere.
  2. Demonstrare nvmervm finitvm discontinvitatvm integrabilitatem fvnctionis circvmscriptae non impedire, et nvmervm finitvm valorvm integrale non mvtare.
  3. Densitate rationalivm et irrationalivm ostendere fvnctionem Dirichletianam non esse integrabilem, et integralia inferiora et svperiora fvnctionvm compvtare qvae integrabiles non svnt.
  4. Demonstrare compositionem cvm fvnctione continva integrabilitatem conservare, et exemplis agnoscere qvae hypotheses omitti non possint.

Fvnctiones monotonae et fvnctiones continvae

Lectio de integrali Riemanniano integrale fvnctionis in [a,b]\icc{a}{b} circvmscriptae definivit vt nvmervm commvnem eivs integrali inferiori et integrali svperiori, et criterivm integrabilitatis Riemannianvm demonstravit: ff integrabilis est si et solvm si, pro omni ε>0\varepsilon > 0, aliqva partitio PP condicioni U(f,P)−L(f,P)<εU(f, P) - L(f, P) < \varepsilon satisfacit. Restat vt sciatvr qvae fvnctiones ei satisfaciant. Lectio de qvaestione areae animadvertit, pro fvnctione crescente, differentiam inter svmmas cvm membris aeqvalibvs esse colvmnam fasciarvm; haec animadversio primam familiam fvnctionvm integrabilivm praebet. Dicitvr ff crescens in [a,b]\icc{a}{b} si f(x)≤f(y)f(x) \leq f(y) qvotiens a≤x<y≤ba \leq x < y \leq b, decrescens si f(x)≥f(y)f(x) \geq f(y) isdem condicionibvs, et monotona si crescens vel decrescens est; deinceps PnP_n est partitio aeqvabilis nn membrorvm intervalli [a,b]\icc{a}{b}, cvm xk=a+kb−anx_k = a + k \frac{b - a}{n}.

TheoremaFvnctiones monotonae integrabiles svnt

Sit ff fvnctio monotona in [a,b]\icc{a}{b}, cvm a<ba < b. Tvm ff circvmscripta et integrabilis est in [a,b]\icc{a}{b}, et pro omni nvmero natvrali nn:

U(f,Pn)−L(f,Pn)=∣f(b)−f(a)∣ b−anU(f, P_n) - L(f, P_n) = \abs{f(b) - f(a)} \, \frac{b - a}{n}

In vnoqvoqve membro valores extremi fvnctionis crescentis svnt eivs valores in extremis membri; svmmis svbtractis, qvaeqve fascia incipit ad altitvdinem vbi praecedens desinit, et omnes simvl colvmnam efficivnt. Figvra ostendit svmmas fvnctionis crescentis cvm saltv, colvmnam qvam eivs fasciae efficivnt et colvmnam, angvstiorem, partitionis cvm dvplo membrorvm.

Demonstratio

  1. mk=f(xk−1),Mk=f(xk),U(f,Pn)−L(f,Pn)=b−an∑k=1n(f(xk)−f(xk−1))m_k = f(x_{k - 1}), \qquad M_k = f(x_k), \qquad \resaltar{U(f, P_n) - L(f, P_n) = \frac{b - a}{n} \sum_{k=1}^{n} \left(f(x_k) - f(x_{k - 1})\right)}

    Sit ff crescens. Pro omni xx intervalli [a,b]\icc{a}{b}, f(a)≤f(x)≤f(b)f(a) \leq f(x) \leq f(b), et ff circvmscripta est. In membro kk partitionis PnP_n valor f(xk−1)f(x_{k - 1}) est margo inferior valorvm fvnctionis ff, nec eorvm infimvm excedit, qvod ex axiomate completvdinis, ex lectione de generibvs nvmerorvm, exsistit et maximvs est marginvm inferiorvm; et est vnvs ex illis valoribvs, nec minor est qvam infimvm. Est igitvr infimvm. Eodem modo f(xk)f(x_k) est svpremvm. Omnia membra mensvram b−an\frac{b - a}{n} habent.

  2. U(f,Pn)−L(f,Pn)=(f(b)−f(a))b−an=∣f(b)−f(a)∣ b−anU(f, P_n) - L(f, P_n) = \left(f(b) - f(a)\right) \frac{b - a}{n} = \resaltar{\abs{f(b) - f(a)} \, \frac{b - a}{n}}

    Theoremate svmmae telescopicae, ex lectione de svmmationibvs, progressionibvs et indvctione, svmma valet f(xn)−f(x0)=f(b)−f(a)f(x_n) - f(x_0) = f(b) - f(a), qvod negativvm non est.

  3. U(f,Pn)−L(f,Pn)→0→L(f,Pn)→∫abf,U(f,Pn)→∫abfU(f, P_n) - L(f, P_n) \to 0 \rightarrow \resaltar{L(f, P_n) \to \int_a^b f, \qquad U(f, P_n) \to \int_a^b f}

    Si ff decrescens est, f(b)≤f(x)≤f(a)f(b) \leq f(x) \leq f(a), infimvm membri kk est f(xk)f(x_k) et svpremvm f(xk−1)f(x_{k - 1}), et svmma telescopica dat (f(a)−f(b))b−an\left(f(a) - f(b)\right) \frac{b - a}{n}, qvae est eadem expressio. In vtroqve casv differentia est constans mvltiplicata per 1n\frac{1}{n}, qvod ad 00 tendit propositione de potentiis inversi, ex lectione de seqventiis et earvm limite, et algebra limitvm. Corollarivm criterii per seqventias partitionvm, ex lectione de integrali Riemanniano, rem conficit.

Theorema continvitatem non postvlat: fvnctio monotona saltvs habere potest, etiam infinitos, vt problema solvtvm «Fvnctio crescens cvm infinitis saltibvs» ostendit. Aeqvalitas praeterea marginem erroris ante calcvlvm praebet: cvm integrale inter L(f,Pn)L(f, P_n) et U(f,Pn)U(f, P_n) iaceat, propositione de ordine integralivm inferioris et svperioris, vtraqve svmma ab integrali non plvs qvam ∣f(b)−f(a)∣ b−an\abs{f(b) - f(a)} \, \frac{b - a}{n} distat. Pro fvnctionibvs qvae ascendvnt et descendvnt colvmna frangitvr, et alivd instrvmentvm reqviritvr: metiri qvantvm fvnctio in vnoqvoqve membro varietvr.

LemmaOscillatio in membro

Sit hh fvnctio circvmscripta in intervallo [u,v]\icc{u}{v}, cvm u<vu < v, et sint mm et MM infimvm et svpremvm valorvm eivs in eo, qvae ex axiomate completvdinis exsistvnt. Si c≥0c \geq 0 et h(x)−h(y)≤ch(x) - h(y) \leq c pro omnibvs xx et yy intervalli [u,v]\icc{u}{v}, tvm M−m≤cM - m \leq c. Vicissim, ∣h(x)−h(y)∣≤M−m\abs{h(x) - h(y)} \leq M - m pro omnibvs xx et yy intervalli [u,v]\icc{u}{v}. Si qvilibet dvo valores non plvs qvam cc distant, idem valet de svpremo et infimo, qvi limites valorvm svnt.

Demonstratio

  1. M≤c+h(y)→h(y)≥M−c→m≥M−c→M−m≤cM \leq c + h(y) \rightarrow h(y) \geq M - c \rightarrow m \geq M - c \rightarrow \resaltar{M - m \leq c}

    Sit yy pvnctvm fixvm intervalli. Pro omni xx, h(x)≤c+h(y)h(x) \leq c + h(y): nvmervs c+h(y)c + h(y) est margo svperior valorvm, nec minor est qvam svpremvm, qvod est minimvs marginvm svperiorvm. Cvm yy qvodlibet sit, M−cM - c est margo inferior valorvm, nec infimvm excedit, qvod est maximvs marginvm inferiorvm.

  2. h(x)−h(y)≤M−m,h(y)−h(x)≤M−m→∣h(x)−h(y)∣≤M−mh(x) - h(y) \leq M - m, \qquad h(y) - h(x) \leq M - m \rightarrow \resaltar{\abs{h(x) - h(y)} \leq M - m}

    Vicissim, m≤h(x)≤Mm \leq h(x) \leq M et m≤h(y)≤Mm \leq h(y) \leq M; svbtractione facta, vtraqve differentia per M−mM - m circvmscribitvr.

Lectio de seqventiis, fvnctionibvs et continvitate vniformi nvntiavit theorema Heine-Cantor fvndamentvm fore eivs qvod deinde demonstratvr: in intervallo clavso et circvmscripto vna responsio δ\delta variationem fvnctionis in omnibvs membris simvl regit.

TheoremaFvnctiones continvae integrabiles svnt

Sit ff fvnctio continva in [a,b]\icc{a}{b}, cvm a<ba < b. Tvm ff integrabilis est in [a,b]\icc{a}{b}, et U(f,Pn)−L(f,Pn)→0U(f, P_n) - L(f, P_n) \to 0. Si membra breviora svnt qvam responsio continvitatis vniformis, fvnctio in vnoqvoqve leviter variatvr, et fasciae in toto intervallo hvmiles svnt. Figvra ostendit fascias fvnctionis qvae ascendit et descendit, pro partitionibvs cvm magis magisqve membris.

Demonstratio

  1. x,y∈[a,b]∧∣x−y∣<δ→∣f(x)−f(y)∣<ε2(b−a)x, y \in \icc{a}{b} \wedge \abs{x - y} < \delta \rightarrow \dato{uc}{\abs{f(x) - f(y)} < \frac{\varepsilon}{2(b - a)}}

    Theoremate circvmscriptionis, ex lectione de theoremate Weierstrassii, ff in [a,b]\icc{a}{b} circvmscripta est. Sit ε>0\varepsilon > 0. Theoremate Heine-Cantor, ex lectione de seqventiis, fvnctionibvs et continvitate vniformi, ff vniformiter continva est in [a,b]\icc{a}{b}; cvm provocatione ε2(b−a)\frac{\varepsilon}{2(b - a)}, definitio fvnctionis vniformiter continvae, ex eadem lectione, dat δ>0\delta > 0 qvod a solo ε\varepsilon pendet.

  2. n≥N→Mk−mk≤ε2(b−a),1≤k≤nn \geq N \rightarrow \resaltar{M_k - m_k \leq \frac{\varepsilon}{2(b - a)}}, \qquad 1 \leq k \leq n

    Lemmate de proprietate Archimedea, ex lectione de expressione decimali nvmerorvm rationalivm, exstat nvmervs natvralis N>b−aδN > \frac{b - a}{\delta}. Si n≥Nn \geq N, qvodqve membrvm partitionis PnP_n mensvram b−an≤b−aN<δ\frac{b - a}{n} \leq \frac{b - a}{N} < \delta habet, et dvo pvncta eivsdem membri minvs qvam δ\delta distant. Lemma de oscillatione in membro, cvm h=fh = f et c=ε2(b−a)c = \frac{\varepsilon}{2(b - a)}, differentiam inter svpremvm et infimvm cvivsqve membri circvmscribit.

  3. n≥N→0≤U(f,Pn)−L(f,Pn)=∑k=1n(Mk−mk) Δxk≤ε2(b−a) (b−a)<εn \geq N \rightarrow 0 \leq U(f, P_n) - L(f, P_n) = \sum_{k=1}^{n} (M_k - m_k) \, \Delta x_k \leq \frac{\varepsilon}{2(b - a)} \, (b - a) < \resaltar{\varepsilon}

    Mvltiplicatione per Δxk\Delta x_k et additione factis, theoremate de proprietatibvs svmmationis, ex lectione de svmmationibvs, progressionibvs et indvctione, et svmma longitvdinvm, b−ab - a, differentia inter svmmas minor est qvam ε\varepsilon a NN deinceps. Cvm negativa non sit, ad 00 tendit, et corollarivm criterii per seqventias partitionvm rem conficit.

Demonstratio non reqvirit vt ff maximvm et minimvm svvm in vnoqvoqve membro attingat, vt theorema Weierstrassii praestaret; satis ei est lemma de oscillatione. Nvlla hypothesis svperflva est hoc sensv: integrale definitvm est solvm pro fvnctionibvs in intervallo clavso et circvmscripto circvmscriptis, et fvnctio continva in intervallo non clavso potest circvmscripta non esse, vt 1x\frac{1}{x} in (0,1]\ioc{0}{1}, avt circvmscripta esse sine continva extensione ad extremvm, vt sin⁡1x\sin \frac{1}{x} in (0,1]\ioc{0}{1}, qvae limitem in 00 non habet. Ad hanc postremam nevtrvm theorema valet, et proximvs lectionis locvs eam resolvit.