Svmmarivm
Haec lectio sermonem constitvit qvo cvrsvs de nvmeris et fvnctionibvs loqvitvr, vna cvm eo qvod ex logica qvantificatorvm necessarivm est. Inclvsionem et operationes copiarvm definit, aeqvalitatem per inclvsionem dvplicem et leges De Morgani demonstrat, par ordinatvm cvm proprietate eivs characteristica constrvit et prodvctvm Cartesianvm relationesqve cvm earvm proprietatibvs definit. Demonstrat classes aeqvivalentiae partitionem efficere et omnem partitionem aeqvivalentiam definire, constrvctionem nvmerorvm integrorvm anticipans; ordines cvm elementis extremis et marginibvs svis perscrvtatvr; et fvnctiones vt relationes tractat, demonstrans compositionem associativam esse et iniectivitatem svperiectivitatemqve servare, fvnctionemqve biiectivam esse si et solvm si inversam habeat, qvae vnica est. Problemata aeqvivalentias nvmerant, nvmeros natvrales cvm nvmeris paribvs copvlant, diem hebdomadis cvivsdam diei invenivnt et omnem fvnctionem in svperiectionem, biiectionem et iniectionem resolvvnt.
Proposita discendi
- Envntiata cvm qvantificatoribvs sermone symbolico scribere, ea recte negare et rationem demonstrandi eligere qvam forma eorvm logica postvlat.
- Aeqvalitates et inclvsiones inter copias per inclvsionem dvplicem demonstrare, et vniones, intersectiones, differentias, prodvcta Cartesiana copiasqve partivm copiarvm finitarvm compvtare.
- Diivdicare vtrvm relatio reflexiva, symmetrica, antisymmetrica an transitiva sit, et relationes aeqvivalentiae relationesqve ordinis agnoscere.
- Classes et copiam qvotientem relationis aeqvivalentiae constrvere, et ab aeqvivalentia ad partitionem qvam definit transire, et vice versa.
- Minimvm, maximvm, elementa minimalia et maximalia marginesqve svbcopiae copiae ordinatae determinare.
- Imagines, praeimagines, compositiones et inversas compvtare, diivdicare vtrvm fvnctio iniectiva, svperiectiva an biiectiva sit, et proprietates compositionis demonstrare.
Sermo cvrsvs
Lectio seqvens nvmeros natvrales per fvnctionem definit, svccessorem, qvae iniectiva est et ad non pervenit. Pars seqvens nvmeros integros et rationales vt classes relationis aeqvivalentiae constrvit; lectio de combinatoria nvmervm elementorvm per biiectiones definit; ordo nvmerorvm natvralivm relatio ordinis est; et pars tertia fvnctiones reales componit et invertit. Omnia haec verba ad vnvm evndemqve sermonem pertinent, qvem constitvere expedit anteqvam adhibeatvr, vna cvm primis theorematibvs qvae cvrsvs postea invocabit.
Monere expedit qvid anticipetvr. Exempla nvmeros natvrales parvos adhibent cvm ordine, additione, mvltiplicatione, divisibilitate et residvo divisionis, sicvt in schola discvntvr. Lectio seqvens nvmeros natvrales per axiomata Peani definit, et lectiones partis has operationes definivnt earvmqve proprietates demonstrant nvllo hvivs lectionis exemplo adhibito, ita vt nvllvs circvlvs sit. Nvllvm hvivs lectionis theorema ex exemplis pendet: nvmeri tantvm eo valent vt theoremata in actv videantvr.
Qvae admittvntvr
Copia est collectio obiectorvm, qvae eivs elementa svnt; scribitvr vt dicatvr ad pertinere, et vt id negetvr. Copia et pertinentia non definivntvr: notiones primitivae svnt, sicvt et svccessor in arithmetica. Atqvi non omnis proprietas copiam definit. Si exsisteret copia omnivm copiarvm qvae ad se ipsas non pertinent, qvaestio vtrvm ad pertineat responsvm non haberet, qvia ex definitione ipsivs esset . Haec contradictio, a Rvssell anno 1901 reperta, cogit formationem copiarvm restringere: proprietas nonnisi elementa copiae iam datae seligit.
Factvm admissvm (regvlae theoriae copiarvm intvitivae). Sine demonstratione admittvntvr regvlae theoriae copiarvm intvitivae qvibvs haec lectio vtitvr: dvae copiae eadem elementa habentes aeqvales svnt; ex copia data et proprietate formatvr copia elementorvm ipsivs qvae eam habent; et exsistvnt copia vacva, copia cvivs sola elementa svnt et , vnio elementorvm copiae copiarvm et copia svbcopiarvm copiae. Exsistentia copiae proprietates copiae nvmerorvm natvralivm habentis in lectione seqventi admittitvr.
Hae regvlae ad axiomata Zermeli et Fraenkelii pertinent, qvorvm stvdivm ad theoriam copiarvm spectat et hvnc cvrsvm excedit; ideo admittvntvr, et declarantvr vt accvrate sciatvr qvid adhibeatvr.
Logica qvantificatorvm
Demonstrationes envntiata connectivis , , , et ivngvnt, qvorvm leges in cvrsv complementario Logica Mathematica I: Logica Propositionalis perscrvtantvr, ab eivs lingva incipiendo; hic satis est meminisse implicationem falsam esse tantvm cvm vera et falsa est, eam contrapositioni svae aeqvivalere, et leges De Morgani conivnctionem vel disivnctionem negare:
Vt de copiis loqvamvr, praeterea envntiatis opvs est de omnibvs elementis vel de aliqvo. Si proprietas est elementorvm ipsivs , envntiatvm , qvod legitvr «pro omni ex , », affirmat omnia elementa ipsivs eam habere; envntiatvm , «exsistit ex tale vt », affirmat saltem vnvm eam habere; et affirmat vnvm prorsvs eam habere. Signa et qvantificatores appellantvr, vniversalis et exsistentialis.
Factvm admissvm (negatio qvantificatorvm). Negare omnia elementa proprietatem habere est affirmare aliqvod eam non habere, et negare aliqvod eam habere est affirmare nvllvm eam habere:
Hae regvlae, logicae primi ordinis propriae, admittvntvr; leges De Morgani extendvnt, qvia si envntiatvm vniversale est et exsistentiale est . Ordo qvantificatorvm refert: envntiatvm dicit omnem nvmervm natvralem alivm maiorem habere, et vervm est; envntiatvm dicit esse nvmervm natvralem omnibvs maiorem, etiam se ipso, et falsvm est.
Forma logica envntiati modvm eivs demonstrandi praescribit. Rationes qvibvs haec lectio vtitvr hae svnt; earvm ivstificatio logica in lectione de artibvs dedvctionis perscrvtatvr.
- Vt demonstretvr, svmitvr elementvm ipsivs qvodlibet, de qvo nihil praeter pertinentiam ad svpponitvr, et demonstratvr .
- Vt demonstretvr, exhibetvr elementvm certvm ipsivs qvod habet; vt refvtetvr, satis est exemplvm contrarivm, elementvm qvod eam non habet.
- Vt demonstretvr, svpponitvr et dedvcitvr ; vel demonstratvr contrapositio ; vel svpponitvr et ad contradictionem pervenitvr.
- Vt demonstretvr, demonstrantvr ambae implicationes et .
Copia nvmerorvm natvralivm svpra circvmscripta est cvm exsistit nvmervs natvralis maior vel aeqvalis omnibvs eivs elementis. Definitionem cvm qvantificatoribvs scribere eamqve gradatim negare.
Demonstratio
Definitio qvantificatorem exsistentialem habet qvem vniversalis seqvitvr: idem omnibvs elementis convenire debet.
Envntiatvm totvm negamvs.
Negatio envntiati exsistentialis est envntiatvm vniversale negationis.
Negatio envntiati vniversalis est envntiatvm exsistentiale negationis.
Per trichotomiam ordinis nvmerorvm natvralivm, negare est affirmare : copia svpra circvmscripta non est cvm nvllvs nvmervs natvralis margo est, qvia qvemqve candidatvm aliqvod elementvm svperat.
Copiae
Pertinentia, aeqvalitas et inclvsio
Copia describitvr per envmerationem, elementis eivs inter vncos envmeratis, vt , vel per comprehensionem, per proprietatem, vt , qvae eadem copia est. Regvla extensionalitatis dicit copiam elementis svis determinari:
Inde seqvitvr in descriptione per envmerationem nec ordinem nec repetitiones referre: et eadem copia svnt, qvia eadem elementa habent. Seqvitvr etiam vnam tantvm copiam sine elementis esse, copiam vacvam : dvae copiae sine elementis eadem elementa habent, scilicet nvlla.
Definitio (inclvsio). Copia in copia contenta est, sive svbcopia est ipsivs , cvm omne elementvm ipsivs elementvm est ipsivs :
Si praeterea , dicitvr svbcopia propria esse ipsivs .
Copia vacva in omni copia continetvr, qvia implicatio semper antecedens falsvm habet et ideo vera est. Pertinentiam ab inclvsione distingvere oportet: et vera svnt, at falsvm est, qvia sola elementa ipsivs svnt et , et copia nevtri eorvm aeqvalis est: , qvia copia cvivs solvm elementvm est cvm ipso non confvnditvr, et .
Pro omnibvs copiis , et inclvsio est reflexiva, ; transitiva, si et , tvm ; et antisymmetrica, si et , tvm . Vltima proprietas, vna cvm conversa sva, qvae statim patet, est methodvs inclvsionis dvplicis: vt demonstretvr dvas copias aeqvales esse, demonstratvr vtramqve in altera contineri.
Qvaeqve proprietas ad legem implicationis redvcitvr, qvolibet elemento adhibito. Figvra copias vt regiones plani repraesentat.
Demonstratio
Reflexivitas: pro omni implicatio vera est, qvia conseqvens eivs est antecedens eivs.
Transitivitas: sit elementvm qvodlibet ipsivs . Per primam hypothesim ad pertinet.
Per secvndam hypothesim ad pertinet. Cvm qvodlibet esset, .
Antisymmetria: dvae hypotheses pro qvoqve praebent ambas implicationes inter et , id est earvm aeqvivalentiam.
Per extensionalitatem et aeqvales svnt. Vice versa, si , vtraqve in altera per reflexivitatem continetvr.
Vnio, intersectio et differentia
Definitio (operationes copiarvm). Vnio ipsarvm et est copia elementorvm qvae ad aliqvam earvm pertinent; intersectio, copia eorvm qvae ad ambas pertinent; et differentia , copia eorvm qvae ad pertinent et non ad :
Si , differentia complementvm ipsivs relativvm ad appellatvr. Dvae copiae disivnctae svnt cvm earvm intersectio vacva est.
Qvaeqve operatio connectivvm reddit: vnio disivnctionem; intersectio conivnctionem; differentia conivnctionem cvm negatione. Si hoc ita est, qvaeqve lex logica legem copiarvm gignit: vnio et intersectio commvtativae, associativae et altera respectv alterivs distribvtivae svnt qvia connectiva talia svnt, et omnes hae leges sicvt theorema seqvens demonstrantvr. Complementvm semper respectv copiae referentiae svmitvr, qvia copia omnivm qvae in non svnt paradoxvm Rvssellianvm restitveret.
Sint copia divisorvm nvmeri et copia divisorvm nvmeri . Earvm vnionem, intersectionem et dvas differentias compvtare.
Demonstratio
Elementa commvnia svnt divisores vtrivsqve nvmeri, id est divisores nvmeri .
Elementa ipsivs qvae divisores nvmeri non svnt ea svnt qvae manent commvnibvs ex remotis.
Eodem modo, divisores nvmeri qvi divisores nvmeri non svnt.
Vnio tres copias complectitvr, qvae binae disivnctae svnt: qvodqve elementvm semel tantvm apparet, et .
Pro omnibvs copiis , et complementvm relativvm ad vnionis est intersectio complementorvm, et complementvm intersectionis est vnio complementorvm:
Ostenditvr elementvm qvodlibet ad primvm membrvm aeqvationis pertinere si et solvm si ad secvndvm pertinet, qvaqve operatione in connectivvm svvm conversa. Figvra in diagrammate Venniano regiones qvae intervenivnt obvmbrat.
Demonstratio
Sit qvodlibet. Per definitionem differentiae, ad primvm membrvm pertinere est in esse et in non esse.
Per definitionem vnionis.
Per legem De Morgani logicae, negatio disivnctionis est conivnctio negationvm.
Cvm aeqvivaleat ipsi , condicionem iteramvs et itervm consociamvs, per associativitatem et commvtativitatem conivnctionis.
Per definitiones differentiae et intersectionis, hoc est ad secvndvm membrvm pertinere. Per extensionalitatem prima lex demonstrata est.
Altera lex eadem catena demonstratvr, vnione cvm intersectione et disivnctione cvm conivnctione permvtatis; lex logica qvae tvm intervenit est altera lex De Morgani.
Copia partivm
Svbcopiae copiae ipsae copiam efficivnt, cvivs exsistentia initio admissa est. Copia partivm ipsivs , qvae notatvr, est copia cvivs elementa svnt svbcopiae ipsivs :
Exempli gratia, copia partivm ipsivs octo elementa habet: copiam vacvam, tres copias vnivs elementi, tres dvorvm elementorvm et ipsam .
Pro omni copia , copia vacva et ipsa elementa svnt ipsivs , et pro qvoqve ex habetvr , at generaliter elementvm ipsivs non est. In lectione de combinatoria demonstrabitvr copiam elementorvm habere svbcopias.
Paria ordinata et prodvctvm Cartesianvm
Pvnctvm plani, fractio vel svbtractio nondvm peracta dvobvs obiectis ordine certo describvntvr: par non est par . Copia ad id repraesentandvm non valet, qvia aeqvalis est ipsi . Ab pari ordinato nihil alivd postvlatvr qvam eivs proprietas characteristica: dvo paria aeqvalia svnt si et solvm si eandem primam componentem et eandem secvndam componentem habent. Kvratowski anno 1921 animadvertit notionem copiae svfficere ad obiectvm hac proprietate praeditvm constrvendvm.
Definitio (par ordinatvm). Par ordinatvm cvivs prima componens est et secvnda componens est copia
Pro omnibvs , , et , paria et aeqvalia svnt si et solvm si et .
Si componentes aeqvales svnt, paria eadem copia svnt. Ad conversvm distingvitvr vtrvm et aeqvales an diversi sint, et nvmeratvr qvot elementa qvaeqve copia qvae intervenit habeat. Figvra qvodqve par vt copiam dvarvm copiarvm depingit.
Demonstratio
Ponamvs paria aeqvalia esse. Per extensionalitatem eadem elementa habent.
Casvs primvs, . Tvm et primvm membrvm vnvm tantvm elementvm habet, ; dvo igitvr elementa secvndi membri ei aeqvalia svnt.
Casvs secvndvs, . Copia ad primvm membrvm pertinet, ita vt sit vel ; esse non potest , qvae dvo elementa habet, et ideo est .
Etiam ad primvm membrvm pertinet. Si esset , esset , et secvndvm membrvm vnvm tantvm elementvm haberet, , cvm primvm dvo habeat: id fieri non potest. Ergo est .
Cvm , elementvm ipsivs est vel ; non est , qvia , et ideo est .
In vtroqve casv componentes congrvvnt.
Proprietate characteristica demonstrata, constrvctio Kvratowskiana oblivioni dari potest: qvidqvid cvrsvs de paribvs dicit ex ea dedvcitvr.
Definitio (prodvctvm Cartesianvm). Prodvctvm Cartesianvm ipsarvm et est copia parivm qvorvm prima componens ad et secvnda componens ad pertinet:
Scriptvra per se non est vna ex regvlis admissis, qvae tantvm elementa ex copia iam formata separare sinvnt. Atqvi haec copia exsistit: si et , copiae et in continentvr, ideoqve elementa svnt ipsivs ; inde seqvitvr par in contineri, id est elementvm esse ipsivs . Ergo prodvctvm Cartesianvm per separationem intra hanc copiam formatvr, qvae per regvlas admissas exsistit: est vnio elementorvm ipsivs , et copia partivm bis svmitvr.
Nomen Cartesivm in memoriam revocat: planvm geometriae analyticae est . Prodvctvm commvtativvm non est: solvm continet, et solvm , qvod per proprietatem characteristicam diversvm est.
Prodvctvm pro et scribere, et nvmervm eivs elementorvm cvm nvmeris elementorvm factorvm comparare.
Demonstratio
Elementa ipsivs in axe horizontali disponimvs et elementa ipsivs in verticali: qvodqve par pvnctvm reticvli est.
Paria qvorvm secvnda componens est primvm versvm efficivnt.
Paria qvorvm secvnda componens est secvndvm versvm efficivnt.
Prodvctvm elementa habet: tot versvs qvot elementa ipsivs , singvlas cvm tot paribvs qvot elementa ipsivs . Principivm mvltiplicativvm combinatoriae hanc nvmerationem generalem reddit.
Relationes
Dicere dividere , minorem esse qvam , vel dvos dies in evndem diem hebdomadis incidere est affirmare qvaedam paria obiectorvm inter se referri. Si hoc ita est, relatio paribvs qvae refert determinatvr, et vt copia parivm definiri potest.
Definitio (relatio). Relatio ex in est svbcopia prodvcti ; relatio in est relatio ex in . Si , dicitvr cvm per referri.
Exempli gratia, relatio «minor vel aeqvalis» in est copia parivm . In relationibvs qvae saepe adhibentvr signvm inter terminos scribitvr, vt vel , loco . Qvattvor proprietates relationis in copia per totvm cvrsvm redevnt.
Definitio (proprietates relationvm). Relatio in reflexiva, symmetrica, antisymmetrica vel transitiva est cvm condiciones seqventes respective explet.
- Est reflexiva si omne elementvm cvm se ipso refertvr: ;
- Est symmetrica si relatio ipsivs cvm relationem ipsivs cvm implicat: ;
- Est antisymmetrica si dvo elementa vtroqve sensv relata aeqvalia svnt: ;
- Est transitiva si relatio ipsivs cvm et relatio ipsivs cvm relationem ipsivs cvm implicant: .
In reticvlo ipsivs relatio est copia pvnctorvm. Reflexiva est cvm totam diagonalem continet, scilicet parivm ; symmetrica est cvm pictvra eivs respectv diagonalis symmetrica est; et antisymmetrica est cvm nvllvm pvnctvm extra diagonalem symmetricvm svvm in relatione habet. Antisymmetrica non significat «non symmetrica»: aeqvalitas vtrvmqve est, et problema propositvm 1 relationem postvlat qvae nevtrvm sit.
In considerantvr divisibilitas, , et relatio «eandem paritatem habere». Vtramqve in reticvlo ipsivs depingere et diivdicare qvas ex qvattvor proprietatibvs vtraqve habeat.
Demonstratio
Divisibilitas qvemqve nvmervm cvm svis mvltiplis intra refert: cvm omnibvs, cvm , et , cvm et , et qvemqve ceterorvm cvm se ipso. Paria svnt .
Reflexiva est, qvia omnis nvmervs se ipsvm dividit: diagonalis completa est.
Symmetrica non est: vnvm exemplvm contrarivm svfficit. Contra antisymmetrica est, qvia si et , vterqve altero minor vel aeqvalis est.
Transitiva est: si et , tvm . Exempli gratia, ex et seqvitvr .
Eadem paritas nvmeros impares inter se et nvmeros pares inter se refert: paria svnt , qvae dvo membra respectv diagonalis symmetrica efficivnt. Reflexiva, symmetrica et transitiva est, sed non antisymmetrica, qvia et refert, qvi diversi svnt.
Relationes aeqvivalentiae
Relatio «eandem paritatem habere» se gerit vt aeqvalitas partialis: nvmeros qvi vna ratione congrvvnt, paritate, identificat, ceteras obliviscitvr. Tres proprietates qvae efficivnt vt sic se gerat nomen accipivnt.
Definitio (relatio aeqvivalentiae). Relatio in est relatio aeqvivalentiae cvm reflexiva, symmetrica et transitiva est. Tvm scribitvr , et dicitvr aeqvivalens esse ipsi . Classis ipsivs est copia elementorvm ipsi aeqvivalentivm, et qvodqve eorvm repraesentans classis est:
Copia omnivm classivm copia qvotiens appellatvr et notatvr.
Relationes aeqvivalentiae svnt aeqvalitas, cvivs classes vnvm tantvm elementvm habent; eadem paritas, cvm dvabvs classibvs; idem residvvm in divisione per habere, cvm tribvs; et in evndem diem hebdomadis incidere, cvm septem, qvod est problema solvtvm 3. Generaliter, si fvnctio in definita est, relatio tres proprietates ab aeqvalitate hereditate accipit, et problema solvtvm 5 ostendit omnem aeqvivalentiam hvivs formae esse.
Sit relatio aeqvivalentiae in . Pro omnibvs et ex : qvodqve elementvm ad classem svam pertinet; dvo elementa aeqvivalentia svnt si et solvm si classes eorvm aeqvales svnt; et dvae classes aliqvod elementvm commvne habentes aeqvales svnt. Qvaeqve assertio ex vna trivm proprietatvm aeqvivalentiae obtinetvr, ad elementvm qvodlibet classis adhibita.
Demonstratio
Per reflexivitatem ; per definitionem classis ad pertinet, et nvlla classis vacva est.
Ponamvs et sit ex . Per transitivitatem ex et seqvitvr ; ergo .
Per symmetriam etiam , et idem argvmentvm praebet . Per inclvsionem dvplicem classes aeqvales svnt.
Vice versa, si , elementvm , qvod ad pertinet, ad pertinet, id est .
Si ad et ad pertinet, per symmetriam et transitivitatem et praebent , et per ea qvae praecedvnt classes aeqvales svnt.
Classes igitvr copiam in membra dividvnt qvae sibi invicem non svperponvntvr. Hic modvs copiam dividendi definitionem propriam meretvr.
Definitio (partitio). Partitio copiae est copia svbcopiarvm ipsivs , qvae membra appellantvr, qvae vacvae non svnt, qvae binae disivnctae svnt et qvarvm vnio est ; aeqvivalenter, qvodqve elementvm ipsivs ad vnvm prorsvs membrvm pertinet.
Classes relationis aeqvivalentiae in partitionem ipsivs efficivnt. Vice versa, si partitio est ipsivs , relatio «ad idem membrvm pertinere» est relatio aeqvivalentiae cvivs classes svnt prorsvs membra ipsivs . Prior assertio est lemma svperivs; altera tres proprietates verificat condicione adhibita vt qvodqve elementvm in vno tantvm membro sit. Figvra relationem «idem residvvm in divisione per habere» in copia ab ad seqvitvr.
Demonstratio
Per lemma nvlla classis vacva est et qvodqve elementvm ad classem svam pertinet, ita vt vnio classivm sit .
Per lemma dvae classes diversae nvlla elementa commvnia habent. Ergo classes partitionem efficivnt.
Vice versa, sit partitio et scribamvs cvm et in eodem membro svnt. Qvodqve elementvm in aliqvo membro est, ideoqve in eodem membro ac se ipsvm: relatio reflexiva est. Symmetria statim patet, qvia condicio non pendet ex ordine qvo et nominantvr.
Transitivitas: si et in membro svnt, et et in membro , tvm in et in est; cvm qvodqve elementvm in vno tantvm membro sit, , et et in eodem membro svnt.
Deniqve, si in membro est, classis ipsivs constat ex elementis qvae membrvm cvm commvnicant, qvae svnt elementa ipsivs : classes svnt membra.
Aeqvivalentiam in dare et partitionem ipsivs dare svnt igitvr dvo modi idem dicendi; problema solvtvm 4 hoc vtitvr ad aeqvivalentias nvmerandas. Copia qvotiens est partitio vt copia nova spectata: transevndo ab ad , elementa aeqvivalentia in vnvm conflvvnt.
In copia parivm nvmerorvm natvralivm definitvr cvm . Relatio aeqvivalentiae est, vt in lectione de nvmeris integris demonstratvr. Qvosdam repraesentantes classivm ipsorvm , et compvtare, et classes in reticvlo parivm describere.
Demonstratio
Par svbtractionem nondvm peractam repraesentat, qvae inter nvmeros natvrales fortasse non exsistit; condicio dicit dvo paria eandem svbtractionem repraesentare nvlla svbtractione scripta.
Classis ipsivs paria continet qvae differentiam describvnt. Exempli gratia , qvia .
Classis ipsivs est classis parivm componentivm aeqvalivm, qvia postvlat : est diagonalis reticvli.
Classis ipsivs differentiam describit qvae nondvm exsistit, eam qvae erit .
Qvaeqve classis est copia parivm rectae diagonali parallelae, et per theorema hae rectae partitionem reticvli efficivnt. Nvmervs integer per definitionem vna ex his classibvs erit: est copia qvotiens.
Eodem modo, in lectione de nvmeris rationalibvs dvae fractiones et aeqvivalentes svnt cvm , et nvmervs rationalis classis est; et in lectione de congrventiis residva modvlo svnt classes aeqvivalentiae inter nvmeros integros.
Relationes ordinis
Divisibilitas exempli svperioris non symmetrica sed antisymmetrica est: loco elementorvm identificandorvm ea ordinat. Relationes hvivs generis nomen proprivm accipivnt.
Definitio (ordo). Relatio in est relatio ordinis, sive ordo partialis, cvm reflexiva, antisymmetrica et transitiva est; tvm scribitvr , et dicitvr praecedere ipsvm . Ordo est totalis cvm dvo qvaelibet elementa comparabilia svnt, id est cvm pro omnibvs et habetvr vel .
Ordines svnt relatio inter nvmeros natvrales, qvae totalis est per trichotomiam in lectione de operationibvs nvmerorvm natvralivm demonstratam; inclvsio, per theorema de proprietatibvs eivs, qvae totalis non est, qvia et comparabiles non svnt; et divisibilitas inter nvmeros natvrales, cvivs antisymmetria in lectione de divisibilitate demonstratvr, qvae totalis non est, qvia nec nec . Ordo finitvs diagrammate Hassiano depingitvr: pvnctvm pro qvoqve elemento, altivs qvam cvm praecedit ipsvm , et segmentvm cvm inter ambo nvllvm alivd elementvm est; transitivitas cetera segmenta omittere sinit.
Definitio (margines et elementa extrema). Sint ordo in et svbcopia ipsivs . Margines et elementa extrema ipsivs sic definivntvr.
- Elementvm ipsivs est margo inferior ipsivs si omnia elementa ipsivs praecedit, et margo svperior si omnia elementa ipsivs id praecedvnt.
- Minimvm ipsivs est margo inferior ipsivs qvi ad pertinet, et maximvm est margo svperior qvi ad pertinet.
- Elementvm ipsivs est minimale si nvllvm elementvm ipsivs ab eo diversvm id praecedit, et maximale si ipsvm nvllvm elementvm ipsivs a se diversvm praecedit.
- Infimvm ipsivs est maximvm copiae marginvm eivs inferiorvm, et svpremvm est minimvm copiae marginvm eivs svperiorvm, si exsistvnt.
Si svbcopia copiae ordinatae minimvm habet, hoc minimvm vnicvm est, et solvm elementvm minimale ipsivs est. Si ordo totalis est, omne elementvm minimale ipsivs minimvm eivs est. Idem de maximo et elementis maximalibvs valet. Vnicitas in antisymmetria nititvr, et vltima assertio in comparabilitate.
Demonstratio
Si et minima svnt ipsivs , vtrvmqve ad pertinet et omnia eivs elementa praecedit; praesertim vtrvmqve altervm praecedit, et per antisymmetriam aeqvalia svnt.
Minimvm minimale est: si ex praecedit ipsvm , cvm etiam , antisymmetria praebet .
Si minimale est, cvm praecedat ipsvm et ad pertineat, definitio minimalis cogit : alia minimalia non svnt.
Si ordo totalis est et minimale, pro qvoqve ex habetvr vel ; in secvndo casv, cvm minimale sit, . In vtroqve casv , et minimvm est.
In copia divisorvm nvmeri , per divisibilitatem ordinata, consideratvr svbcopia . Diagramma Hassianvm depingere et determinare elementa minimalia et maximalia, minimvm, maximvm, margines, infimvm et svpremvm ipsivs .
Demonstratio
In diagrammate infra est, qvia omnes dividit; svper evm et ; svper eos et ; svmmo loco . Ivngvntvr cvm et cvm ; cvm et cvm ; cvm ; et et cvm .
Minimalia ipsivs svnt et : nvllvm alivd elementvm ipsivs ea dividit. Cvm dvo sint, per propositionem minimvm non habet; ordo totalis non est, qvia et comparabiles non svnt.
Maximalia svnt et , qvi nvllvm alivd elementvm ipsivs dividvnt; neqve maximvm est.
Solvs margo inferior ipsivs in est , qvi ideo infimvm est; solvs margo svperior est , qvi svpremvm est. Nevter eorvm ad pertinet.
Infimvm igitvr et svpremvm exsistere possvnt etsi minimvm et maximvm non exsistvnt. Haec differentia nvmeros reales distingvit: in lectione de generibvs nvmerorvm admittitvr, vt axioma completvdinis, omnem copiam non vacvam nvmerorvm realivm svpra circvmscriptam svpremvm habere, qvod nvmeri rationales non explent. Nvmeri natvrales contra principivm bonae ordinationis explent, in lectione de svmmationibvs et indvctione demonstratvm: omnis copia non vacva nvmerorvm natvralivm minimvm habet.
Fvnctiones
Fvnctiones vt relationes
Fvnctio cviqve elemento vnivs copiae vnvm prorsvs elementvm alterivs assignat. Si hoc ita est, fvnctio paribvs determinatvr qvae ex qvoqve elemento et eo qvod ei assignatvr constant, et vt relatio proprietate speciali praedita definiri potest.
Definitio (fvnctio). Fvnctio ex in est relatio ex in qvae qvodqve elementvm ipsivs cvm vno prorsvs elemento ipsivs refert:
Hoc vnicvm elementvm imago ipsivs appellatvr et scribitvr; scribitvr , et dicitvr esse dominivm ipsivs et eivs codominivm.
Dvae fvnctiones aeqvales svnt cvm idem dominivm, idem codominivm et eandem imaginem in qvoqve elemento habent. Fvnctio identica ipsivs , qvae notatvr, qvodqve elementvm vbi est relinqvit: est diagonalis ipsivs , et pro omni ex .
Definitio (imago et praeimago). Sit . Imago svbcopiae ipsivs est copia qvae ex imaginibvs elementorvm eivs constat, et praeimago svbcopiae ipsivs est copia elementorvm ipsivs qvorvm imago in est:
Imago totivs dominii, , copia imaginvm ipsivs appellatvr et notatvr.
Notatio praeimaginis non svpponit inversam habere: praeimago pro qvalibet fvnctione exsistit.
Sit fvnctio qvae cviqve nvmero mvltitvdinem divisorvm eivs assignat. Valores eivs, copiam imaginvm, praeimaginem ipsivs compvtare, et cvm comparare pro et .
Demonstratio
Nvmervs vnvm divisorem habet; , et dvos; tres habet, , et ; et qvattvor habet, , , et .
Qvodqve elementvm codominii imago alicvivs est: copia imaginvm totvm codominivm est.
Nvmeri qvi dvos prorsvs divisores habent svnt nvmeri primi dominii.
Intersectio ipsarvm et est , cvivs imago est .
Contra, , qvia et eandem imaginem habent. Generaliter sola inclvsio valet, qvia ex testis vtrivsqve imaginis est; aeqvalitas deficit cvm testes diversi svnt, vt hic et .
Compositio
Si et , qvodqve ex imaginem in habet, qvae ipsa imaginem in habet. Compositio ipsivs cvm est fvnctio qvae primvm deinde adhibet:
Fvnctio est, qvia cviqve vnvm tantvm respondet et hvic vnvm tantvm . Ordo scribendi ordini adhibendi contrarivs est: in fvnctio dextera prior agit. Compositio commvtativa non est: si et in nvmeris natvralibvs, tvm , qvi impar est, et , qvi par est. Fvnctio identica vtrimqve nevtra est, qvia et :
Si , et , fvnctiones et aeqvales svnt. Ambae ex in evnt; satis est verificare eas evndem valorem in qvoqve elemento svmere, definitione compositionis bis adhibita. Figvra fvnctiones vt sagittas inter qvattvor colvmnas repraesentat.
Demonstratio
Sit elementvm qvodlibet ipsivs . Per definitionem compositionis, ad et ad adhibitam.
Itervm per definitionem, nvnc ad adhibitam.
Altera via, per definitionem ad et ad adhibitam.
Et per definitionem ad adhibitam, in elemento .
Dvae fvnctiones idem dominivm, idem codominivm et eosdem valores habent: aeqvales svnt. Ideo sine parenthesibvs scribitvr .
Fvnctiones iniectivae, svperiectivae et biiectivae
Definitio. Fvnctio iniectiva est cvm elementa diversa imagines diversas habent, vel, per contrapositionem, cvm aeqvalitas imaginvm aeqvalitatem elementorvm implicat; svperiectiva est cvm omne elementvm ipsivs imago est alicvivs elementi ipsivs , id est cvm ; et biiectiva, sive biiectio, est cvm iniectiva et svperiectiva est:
Fvnctio nvmeri divisorvm exempli svperiectiva est et iniectiva non est. Fvnctio ex nvmeris natvralibvs in nvmeros natvrales iniectiva est et svperiectiva non est, qvia nvllivs nvmeri natvralis dvplvm est. Svccessor lectionis seqventis est, per qvartvm axioma Peani, fvnctio iniectiva ex in , et per tertivm svperiectiva non est, qvia nvllivs nvmeri natvralis imago est. Svperiectivitas ex codominio declarato pendet. Biiectio elementa dvarvm copiarvm copvlat nvllo repetito neqve omisso; ideo lectio de combinatoria definit habere elementa cvm exsistit biiectio ex in .
Sint et . Si et iniectivae svnt, iniectiva est; si et svperiectivae svnt, svperiectiva est; et ideo, si ambae biiectivae svnt, biiectiva est. Ad iniectivitatem catena retrorsvm percvrritvr, ab ad ; ad svperiectivitatem item, sed praeimaginibvs qvaesitis. Figvra tres colvmnas ostendit.
Demonstratio
Iniectivitas: sint et ex eandem imaginem per habentia.
Cvm iniectiva sit, elementa et , qvae eandem imaginem per habent, aeqvalia svnt.
Cvm iniectiva sit, . Ergo iniectiva est.
Svperiectivitas: sit ex . Cvm svperiectiva sit, exsistit ex cvm ; cvm svperiectiva sit, exsistit ex cvm .
Hoc praeimago est ipsivs per compositionem. Ergo svperiectiva est, et si ambae fvnctiones biiectivae svnt, etiam compositio est.
Fvnctio inversa
Fvnctio retexit ipsam cvm, post adhibita, qvodqve elementvm ad pvnctvm vnde profectvm est redvcit, id est cvm ; et vicissim retexit ipsam cvm . Fvnctio qvae ambas aeqvalitates explet inversa ipsivs appellatvr. Theorema seqvens dicit qvae fvnctiones eam habeant.
Fvnctio biiectiva est si et solvm si exsistit fvnctio talis vt et . Haec fvnctio vnica est; fvnctio inversa ipsivs appellatvr et notatvr. Praeterea biiectiva est et eivs inversa est . Ad inversam constrvendam paria ipsivs invertvntvr; ad vnicitatem associativitas compositionis adhibetvr. Figvra biiectionem inter dvas copias qvattvor elementorvm seqvitvr.
Demonstratio
Ponamvs biiectivam esse. Pro qvoqve ex exsistit cvm , qvia svperiectiva est, et vnvm tantvm, qvia iniectiva est. Relatio qvae paribvs ipsivs invertendis obtinetvr ideo fvnctio est ex in .
Per definitionem ipsivs , adhibere deinde qvodqve reddit, et adhibere deinde qvodqve reddit.
Vice versa, ponamvs exsistere. Si , adhibita fit : fvnctio iniectiva est.
Pro qvoqve ex elementvm praeimago est ipsivs : fvnctio svperiectiva est ideoqve biiectiva.
Vnicitas: si et ambas aeqvalitates explent, fvnctio identica interponitvr et per associativitatem itervm consociatvr.
Dvae aeqvalitates definitionis symmetricae svnt in et : retexit ipsam vtroqve sensv. Per id qvod iam demonstratvm est biiectiva est, et eivs inversa est .
Pro omnibvs copiis , et : exsistit biiectio ex in ; si exsistit biiectio ex in , exsistit vna ex in ; et si exsistvnt biiectiones ex in et ex in , exsistit vna ex in . Praesertim, si habet elementa et exsistit biiectio ex in , tvm habet elementa. Qvaeqve assertio vnvm ex theorematibvs svperioribvs est.
Demonstratio
Fvnctio identica biiectio est, qvia sibi ipsi inversa est.
Inversa biiectionis biiectio est, per theorema fvnctionis inversae.
Compositio dvarvm biiectionvm biiectio est, per theorema svperivs.
Si biiectio est ex in et biiectio ex in , compositio biiectio est ex in .
Relatio aeqvivalentiae non appellatvr qvia non exsistit copia omnivm copiarvm in qva definiatvr. Lectio de operationibvs fvnctionvm haec ad fvnctiones reales adhibebit, et ibi delineatio inversae delineationi fvnctionis respectv diagonalis symmetrica erit, pictvra geometrica parivm inversorvm.
Problemata solvta
Problemata a dvabvs exercitationibvs de fvnctionibvs ad tres applicationes aeqvivalentiarvm progredivntvr. Secvndvm mvltiplicatione nvmerorvm natvralivm eivsqve lege cancellationis vtitvr, qvae in lectione de operationibvs nvmerorvm natvralivm demonstratvr; tertivm divisione cvm residvo, qvae in lectione de divisibilitate demonstratvr. Nvllvm ex his eventis ex hac lectione pendet.
Sint et . Demonstrare, si iniectiva est, tvm iniectivam esse, et, si svperiectiva est, tvm svperiectivam esse. Exemplo ostendere biiectivam esse posse etsi neqve iniectiva neqve svperiectiva est.
Solvtio
Sint et ex cvm . Cvm fvnctio sit, elementis aeqvalibvs imagines aeqvales assignat.
Haec aeqvalitas est aeqvalitas imaginvm per , qvae iniectiva est: ergo , et iniectiva est.
Sit ex . Cvm svperiectiva sit, exsistit cvm ; elementvm ipsivs praeimago est ipsivs per .
Ad exemplvm, sint et , cvm et . Compositio est fvnctio identica ipsivs , qvae biiectiva est.
Attamen iniectiva non est, qvia , et svperiectiva non est, qvia nvllivs rei imago est. Qvod compositio transmittit est iniectivitas prioris factoris et svperiectivitas posterioris, nec qvicqvam amplivs.
Sit copia nvmerorvm parivm. Biiectionem ex in cvm eivs inversa constrvere, et animadvertere svbcopiam propriam esse ipsivs .
Solvtio
Dvplicare proponimvs: . Fvnctio est ex in , qvia par est, teste .
Iniectivitas: si , per legem cancellationis mvltiplicationis nvmerorvm natvralivm, .
Svperiectivitas: omnis ex formam habet cvm natvrali, ideoqve imago est ipsivs .
Per theorema fvnctionis inversae inversam habet: eam qvae cviqve nvmero pari dimidivm eivs assignat, qvod est nvmervs natvralis illationis svperioris, per legem cancellationis vnicvs.
Attamen svbcopia propria est ipsivs : par non est, qvia pro omni nvmero natvrali .
Hic eventvs intvitioni repvgnat qva pars minor est qvam totvm, qvod iam Galilaevs anno 1638 animadverterat cvm nvmeros natvrales cvm qvadratis eorvm copvlaret. Nvllam copiam finitam in biiectione esse cvm svbcopia sva propria forma est principii locvlorvm, qvod lectio de combinatoria sine demonstratione admittit vna cvm vnicitate nvmeri elementorvm; hoc principio accepto, finita non est. Dedekind hanc ipsam proprietatem pro definitione copiae infinitae svmpsit, et lectio de axiomatibvs Peani ostendit eam habere.
Kalendae Ianvariae anni 2026 in diem Iovis incidervnt. Dies anni 2026 ab ad nvmeramvs et dicimvs dvos dies aeqvivalentes esse cvm nvmeri eorvm idem residvvm in divisione per relinqvvnt. Demonstrare hanc relationem aeqvivalentiae esse, classes eivs describere, et determinare in qvem diem hebdomadis incidat dies qvintvs mensis Octobris anni 2026 et in qvem incidet dies qvintvs mensis Octobris anni 2027.
Solvtio
Sit residvvm divisionis ipsivs per , per theorema divisionis cvm residvo vnicvm. Relatio est , et tres proprietates svas ab aeqvalitate hereditate accipit: ; si , tvm ; et si et , tvm .
Residva possibilia svnt , et qvodqve attingitvr, ita vt septem classes sint, colvmnae calendarii septem colvmnarvm. Cvm hebdomas septimo qvoqve die redeat, dvo dies aeqvivalentes in evndem diem hebdomadis incidvnt.
Dies qvintvs mensis Octobris est dies anni, qvia novem menses priores dies efficivnt.
Per dividimvs: residvvm est , ita vt dies qvintvs mensis Octobris in classe diei sit, diei qvinti mensis Ianvarii.
Dies dies Iovis fvit, ideoqve dies , qvattvor diebvs post, dies Lvnae fvit: dies qvintvs mensis Octobris anni 2026 dies Lvnae est.
Annvs 2026 dies habet, et : eadem dies anni seqventis diebvs post incidit, id est vno die hebdomadis serivs. Dies qvintvs mensis Octobris anni 2027 dies Martis erit.
Qvot relationes aeqvivalentiae svnt in copia ?
Solvtio
Per theorema de aeqvivalentiis et partitionibvs, qvaeqve aeqvivalentia partitionem svam in classes determinat, et qvaeqve partitio aeqvivalentiam «in eodem membro esse» determinat, cvivs classes svnt membra; dvae correspondentiae altera alteram retexvnt. Satis est igitvr partitiones nvmerare, qvas secvndvm magnitvdines membrorvm svorvm distribvimvs.
Vnvm membrvm qvattvor elementorvm: vna partitio, ea qvae vnam tantvm classem habet.
Membrvm trivm et membrvm vnivs: tot qvot modi svnt elementi solitarii eligendi, qvattvor.
Dvo membra binorvm: partitio socio ipsivs determinatvr, qvi esse potest , vel ; tres svnt.
Membrvm dvorvm et dvo membra singvlorvm: partitio pari determinatvr qvod membrvm dvorvm efficit, et sex paria svnt.
Qvattvor membra singvlorvm: vna partitio, ea aeqvalitatis. Qvinqve generibvs additis nvmervs aeqvivalentiarvm obtinetvr.
Nvmeri partitionvm copiae , , , , elementorvm svnt , , , , ; nvmeri Belliani appellantvr, et problema propositvm 2 qvintvm obtinet.
Sit fvnctio. Demonstrare relationem , per definitam, aeqvivalentiam esse, et compositionem esse trivm fvnctionvm: svperiectionis qvae qvodqve elementvm ad classem svam fert, biiectionis ex copia qvotiente in copiam imaginvm ipsivs , et iniectionis qvae qvodqve elementvm copiae imaginvm ad se ipsvm intra fert. Hoc ad fvnctionem nvmeri divisorvm exempli adhibere.
Solvtio
Relatio aeqvivalentia est, eodem argvmento ac in problemate solvto 3. Classes eivs svnt praeimagines elementorvm copiae imaginvm: classis ipsivs elementa eandem imaginem habentia colligit. In exemplo svnt , , et .
Fvnctio ex in it et svperiectiva est, qvia omnis classis est classis alicvivs elementorvm svorvm.
Definimvs . Cvm classis mvltos repraesentantes habeat, verificandvm est valorem non pendere ex eo qvi electvs est: si , tvm , id est .
Fvnctio iniectiva est, qvia implicatio svperior invertitvr: si , tvm et . Svperiectiva est in copiam imaginvm, qvia qvodqve est .
Inclvsio copiae imaginvm in iniectiva est, et compositio reddit. In exemplo qvattvor classes ad , , et evnt; fvnctio iniectiva non est qvia classis tria elementa habet.
Problema ostendit omnem fvnctionem dominivm svvm classificare et, vice versa, per lemma de classibvs, omnem aeqvivalentiam esse relationem «eandem imaginem habere» per aliqvam fvnctionem, eam qvae qvodqve elementvm ad classem svam fert. Sic ratio censvrarvm discipvlos in classes secvndvm censvram svam dividit, nvmervs cvrsvalis inscriptiones secvndvm regionem svam, et fvnctio residvi nvmeros secvndvm residvvm svvm.
Problemata proposita
Qvodqve problema indicivm habet, qvod aperire expedit nonnisi postqvam id temptatvm est; responsvm finale post indicivm ostenditvr.
Demonstrare, pro omnibvs copiis , et ,
Praeterea exemplvm dare relationis in qvae neqve symmetrica neqve antisymmetrica sit.
Indicivm
Ad implicationem dextrorsvm svme in : est in secvndo membro, ergo in primo, ergo in . Ad alteram demonstra inclvsionem dvplicem distingvendo, pro qvoqve , vtrvm in an in sit. Ad relationem ivnge par cvm symmetrico svo et alivd par sine eo.
Responsvm
Si aeqvalitas valet, in secvndo membro continetvr, qvod primo aeqvale est, in contento. Si , elementvm ipsivs qvod in vel in est in vel in est, et vice versa elementvm ipsivs in et in est. Exemplvm relationis qvae neqve symmetrica neqve antisymmetrica est praebet
Solvtio explicata
Solvtio
Si aeqvalitas valet et in est, tvm in secvndo membro est, qvod continet; per aeqvalitatem in primo est, et praesertim in . Ergo .
Vice versa, ponamvs et sit ex primo membro: in est, et praeterea in vel in . In priore casv est in ; in altero, in . In vtroqve, in secvndo membro.
Sit nvnc ex secvndo membro. Si in est, in et in est; si in est, in est et, per hypothesim , etiam in .
Per inclvsionem dvplicem dvo membra aeqvalia svnt cvm ; cvm prima illatione aeqvivalentia demonstrata est.
In relatione proposita par adest et symmetricvm eivs non adest, ita vt symmetrica non sit; paria et adsvnt, cvm , ita vt antisymmetrica non sit.
Relationes aeqvivalentiae copiae nvmerare, et qvot earvm dvas prorsvs classes habeant.
Indicivm
Partitiones secvndvm magnitvdines membrorvm svorvm distribve, vt in problemate solvto 4: septem genera svnt, a ad . Ad membrvm trivm et membrvm dvorvm satis est membrvm dvorvm eligere; ad dvo membra binorvm et vnvm singvlorvm, primvm solitarivm elige.
Responsvm
Per genera, ; eae qvae dvas classes habent svnt genervm et , qvae simvl efficivnt:
Sint et biiectivae. Demonstrare inversam ipsivs esse , hoc ordine. Hoc ad vestes indvendas adhibere: si est tibialia indvere et calceos indvere, qvo ordine operatio retexitvr?
Indicivm
Per vnicitatem inversae satis est verificare cvm compositam, vtroqve ordine, fvnctionem identicam praebere; per associativitatem itervm consocia vt cvm et cvm concvrrant.
Responsvm
Per associativitatem factores medii se tollvnt; per vnicitatem inversae . Ad vestes exvendas primvm calcei, deinde tibialia exvvntvr.
Solvtio explicata
Solvtio
Compositio dvarvm biiectionvm biiectiva est ideoqve vnam tantvm inversam habet. Satis est verificare , qvae ex in it, eam vtroqve ordine retexere.
Primvs ordo: per associativitatem compositionis cvm concvrrit et eorvm compositio est fvnctio identica ipsivs , qvae ipsam non mvtat.
Secvndvs ordo: eodem modo cvm concvrrit.
Per vnicitatem inversae est inversa ipsivs : factores ordine contrario invertvntvr.
Vestes indvere est : primvm tibialia, deinde calcei. Id retexere est primvm adhibere, calceos exvere, deinde , tibialia exvere.
Demonstrare fvnctionem definitam per
biiectionem esse.
Indicivm
Omnis nvmervs natvralis vno tantvm modo scribitvr vt potentia ipsivs nvmero impari mvltiplicata: divide per qvamdiv nvmervs par est; processvs finitvr qvia qvotientes decrescvnt. Ad vnicitatem, si cvm et imparibvs et , tolle et paritatem dvorvm membrorvm compara.
Responsvm
Fvnctio biiectiva est: exponens ipsivs in praebet , et pars impar praebet . Primi valores svnt
Solvtio explicata
Solvtio
Fvnctio bene definita est: est vel nvmervs natvralis, et in priore casv per conventionem potentiae exponentis nihili, qvam lectio de operationibvs primis ivstificat; praeterea impar est. In tabvla versvs continet prodvcta ipsivs per nvmeros impares.
Svperiectivitas: dato , per dividitvr qvamdiv nvmervs par est. Qvotientes decrescvnt, et seqventia stricte decrescens nvmerorvm natvralivm infinita esse non potest (est principivm bonae ordinationis, in lectione de svmmationibvs et indvctione demonstratvm, qvod hic anticipatvr): processvs in nvmero impari post divisiones finitvr, et cvm .
Iniectivitas: ponamvs , id est cvm , , et , vbi et impares svnt. Si esset , svblato maneret nvmervs impar pari aeqvalis, qvod fieri non potest; eodem modo si , et per trichotomiam , id est .
Cvm , lex cancellationis mvltiplicationis praebet ; inde seqvitvr , et lex cancellationis mvltiplicationis praebet : dvo paria in vtraqve coordinata congrvvnt.
Fvnctio igitvr biiectio est ex in . Exempli gratia, est imago paris .
Discipvla sex cvrsvs, , , , , et , disponit, qvos singvlos alivm post alivm freqventabit. Cvrsvs praevivs est cvrsibvs et ; cvrsvs et praevii svnt cvrsvi ; et praevivs est cvrsvi . Si scribitvr cvm vel ante freqventandvs est, directe vel indirecte, demonstrare ordinem partialem esse, elementa eivs minimalia et maximalia determinare, et nvmerare modos sex cvrsvs ordinandi cvrsibvs praeviis servatis.
Indicivm
Ordinatio valida est ordo totalis qvi continet. Cvrsvs , , et dvobvs tantvm ordinibvs freqventari possvnt, provt vel prior venit; deinde et , hoc ordine, inter ceteros qvattvor interponendi svnt: elige qvos dvos ex sex locis occvpent.
Responsvm
Minimalia svnt et ; maximalia, et ; neqve minimvm neqve maximvm est. Svnt modi loca ipsorvm et inter sex eligendi, ideoqve
Solvtio explicata
Solvtio
Relatio per definitionem reflexiva est, qvia prior alternativa definitionis, , valet cvm est ipse . Transitiva est: si ante venit et ante , directe vel indirecte, tvm ante venit.
Antisymmetrica est: si esset et cvm , cvrsvs praevii circvlvm efficerent, et nevter dvorvm cvrsvvm primvs freqventari posset. In figvra sagittae cvrsvvm praeviorvm semper deorsvm tendvnt, et nvlli circvli svnt.
Minimalia svnt cvrsvs sine cvrsibvs praeviis, et ; maximalia, ii qvi nvlli cvrsvi praevii svnt, et . Cvm et comparabiles non sint, neqve et , neqve minimvm neqve maximvm est.
Cvrsvs , , et dvos tantvm ordines admittvnt: primvm, vltimvm, et et vtrovis ordine inter se.
Restat vt et , hoc ordine, interponantvr: satis est dvo loca eligere qvae inter sex occvpant, et modi svnt, secvndvm locvm ipsivs . Qvisqve ex dvobvs ordinibvs cvm qvalibet ex his electionibvs ivngitvr, et ordinationes svnt.