Περίληψη
Το μάθημα αυτό λύνει στους μιγαδικούς αριθμούς την εξίσωση . Με την πολική μορφή και τον τύπο του Ντε Μουάβρ αποδεικνύει ότι κάθε μη μηδενικός μιγαδικός έχει ακριβώς -οστές ρίζες, οι οποίες έχουν το ίδιο μέτρο και ορίσματα που απέχουν κατά , ώστε σχηματίζουν κανονικό πολύγωνο με κέντρο την αρχή. Μελετά έπειτα τις ρίζες της μονάδας: είναι οι δυνάμεις μίας μόνο από αυτές, πολλαπλασιάζονται όπως προστίθενται τα υπόλοιπα της διαίρεσης με το , οι δυνάμεις τους με εκθέτη έχουν άθροισμα ή ανάλογα με το αν το διαιρεί ή όχι το , και παραγοντοποιούν το πολυώνυμο . Χαρακτηρίζει με τον μέγιστο κοινό διαιρέτη τις πρωταρχικές ρίζες, των οποίων οι δυνάμεις διατρέχουν όλες τις ρίζες, και λαμβάνει, ομαδοποιώντας συζυγείς ρίζες, την πραγματική παραγοντοποίηση του και του σε γραμμικούς και τετραγωνικούς παράγοντες, με την οποία επανεμφανίζεται η τιμή του .
Μαθησιακοί στόχοι
- Να βρίσκονται οι -οστές ρίζες ενός μη μηδενικού μιγαδικού με την πολική μορφή, να αποδεικνύεται ότι είναι ακριβώς και να περιγράφονται ως οι κορυφές ενός κανονικού πολυγώνου.
- Να γίνονται πράξεις με τις ρίζες της μονάδας ως δυνάμεις μίας από αυτές, να υπολογίζονται τα αθροίσματα των δυνάμεών τους και να παραγοντοποιείται το πολυώνυμο .
- Να κρίνεται ποιες ρίζες της μονάδας είναι πρωταρχικές μέσω του μέγιστου κοινού διαιρέτη, και να αποδεικνύεται το κριτήριο με την ταυτότητα του Μπεζού.
- Να παραγοντοποιούνται στους πραγματικούς τα πολυώνυμα και με ομαδοποίηση συζυγών ριζών, και να εφαρμόζονται οι ρίζες της μονάδας σε προβλήματα αποστάσεων, τριγωνομετρικών τιμών και εξισώσεων.
Οι -οστές ρίζες ενός μιγαδικού
Στο μάθημα του κύκλου μαθημάτων Άλγεβρα και γεωμετρία I για τους μιγαδικούς αριθμούς λύθηκε η εξίσωση με παραγοντοποίηση μιας διαφοράς κύβων, και αναγγέλθηκε ότι οι ρίζες τάξης ενός οποιουδήποτε μιγαδικού θα απαιτούσαν την πολική μορφή. Η μέθοδος της παραγοντοποίησης δεν γενικεύεται: για την εξίσωση δεν φαίνεται κανένας παράγοντας. Η πολική μορφή, που μελετήθηκε στο μάθημα για την πολική μορφή των μιγαδικών αριθμών, μετατρέπει αντίθετα την εξίσωση σε δύο πραγματικές συνθήκες, μία για τα μέτρα και μία για τα ορίσματα, διότι, σύμφωνα με τον τύπο που αποδείχθηκε στο μάθημα για τον τύπο του Ντε Μουάβρ, η ύψωση ενός μιγαδικού στη δύναμη υψώνει το μέτρο του στη και πολλαπλασιάζει το όρισμά του επί .
Έστω ένας μιγαδικός αριθμός και ένας φυσικός. Ένας μιγαδικός είναι -οστή ρίζα του όταν . Οι ρίζες δεύτερης τάξης λέγονται τετραγωνικές ρίζες, και οι ρίζες τρίτης τάξης, κυβικές ρίζες.
Ο μόνος μιγαδικός του οποίου η -οστή δύναμη είναι είναι το ίδιο το , διότι ένα γινόμενο μιγαδικών μηδενίζεται μόνο αν μηδενίζεται κάποιος από τους παράγοντές του· η ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι, συνεπώς, η . Γράφεται τότε το σε πολική μορφή, , με και ένα οποιοδήποτε από τα ορίσματά του. Το σύμβολο διατηρεί το νόημα που έχει στο μάθημα του πρώτου κύκλου μαθημάτων για τις δυνάμεις με ρητό εκθέτη και τα ριζικά: δηλώνει την κύρια ρίζα του θετικού πραγματικού , τον μοναδικό θετικό πραγματικό του οποίου η -οστή δύναμη είναι . Το ριζικό προορίζεται για την κύρια ρίζα ενός μη αρνητικού πραγματικού και, όπως σε εκείνο το μάθημα, για την πραγματική ρίζα περιττής τάξης ενός αρνητικού πραγματικού, όπως · όταν εφαρμόζεται σε άλλον μιγαδικό, θα χρησιμοποιείται μόνο με ρητή επισήμανση ότι δηλώνει μία οποιαδήποτε από τις ρίζες του, διότι, όπως θα φανεί αμέσως, καμία από τις ρίζες του δεν ξεχωρίζει από τις άλλες, και η επιλογή μίας κατά σύμβαση καταστρέφει τους νόμους των ριζικών: αν ονομαζόταν τετραγωνική ρίζα του ο αριθμός , το γινόμενο αυτής της ρίζας με τον εαυτό της θα ήταν , και όχι η τετραγωνική ρίζα του .
Τέλος, χρησιμοποιείται το θεώρημα της ισότητας σε πολική μορφή, που αποδείχθηκε στο ίδιο εκείνο μάθημα: δύο μη μηδενικοί μιγαδικοί είναι ίσοι αν και μόνο αν έχουν το ίδιο μέτρο και τα ορίσματά τους διαφέρουν κατά ένα ακέραιο πολλαπλάσιο του .
Έστω ένας μη μηδενικός μιγαδικός, με , και ένας φυσικός. Η εξίσωση έχει ακριβώς διαφορετικές λύσεις, που είναι οι μιγαδικοί που ακολουθούν, για . Όλες έχουν μέτρο , και το όρισμα καθεμιάς υπερβαίνει το όρισμα της ρίζας που προηγείται κατά .
Αναζητείται η λύση σε πολική μορφή και εξισώνονται οι πολικές μορφές του και του . Το σχήμα παρακολουθεί την απόδειξη με και , του οποίου οι κυβικές ρίζες έχουν μέτρο .
Απόδειξη
Μια λύση δεν μπορεί να είναι μηδενική, διότι . Τη γράφουμε σε πολική μορφή, με , και την υψώνουμε στη δύναμη με τον τύπο του Ντε Μουάβρ.
Από το θεώρημα της ισότητας σε πολική μορφή, η εξίσωση ισοδυναμεί με δύο πραγματικές συνθήκες: τα μέτρα είναι ίσα και τα ορίσματα διαφέρουν κατά ένα ακέραιο πολλαπλάσιο του .
Ο θετικός πραγματικός του οποίου η -οστή δύναμη είναι είναι μοναδικός, η κύρια ρίζα, και το όρισμα καθορίζεται από τον ακέραιο . Αντίστροφα, κάθε μιγαδικός με αυτό το μέτρο και αυτό το όρισμα είναι λύση, διότι ικανοποιεί τις δύο συνθήκες. Με και , προκύπτουν και .
Οι ακέραιοι είναι άπειροι, αλλά οι λύσεις όχι. Από την ευκλείδεια διαίρεση, κάθε ακέραιος γράφεται ως , με ακέραιο και · το όρισμα υπερβαίνει τότε το κατά ένα ακέραιο πολλαπλάσιο του , και οι δύο λύσεις συμπίπτουν. Στο σχήμα, .
Οι λύσεις είναι διαφορετικές μεταξύ τους: αν , τα ορίσματά τους διαφέρουν κατά έναν αριθμό που βρίσκεται αυστηρά μεταξύ του και του , ο οποίος δεν είναι ακέραιο πολλαπλάσιο του . Υπάρχουν, συνεπώς, ακριβώς λύσεις. Με , είναι οι , και .
Στην πράξη, η πρώτη ρίζα έχει όρισμα , και καθεμία από τις υπόλοιπες προκύπτει προσθέτοντας στο όρισμα της ρίζας που προηγείται. Η αλλαγή του ορίσματος του με ένα άλλο, , δεν αλλάζει το σύνολο των ριζών, μόνο την αρίθμησή τους: ό,τι πριν ήταν ονομάζεται τώρα . Για , τα ορίσματα των δύο ριζών διαφέρουν κατά , ώστε είναι αντίθετες, · είναι το διπλό πρόσημο που εμφανίζεται στην τετραγωνική ρίζα ενός μιγαδικού, η οποία υπολογίστηκε στο μάθημα του πρώτου κύκλου μαθημάτων για τους μιγαδικούς αριθμούς με εξίσωση πραγματικών και φανταστικών μερών. Το πλήθος των ριζών συμφωνεί, επιπλέον, με όσα είναι γνωστά για τα πολυώνυμα: από το λήμμα των διαφορετικών ριζών του μαθήματος του πρώτου κύκλου μαθημάτων για την άλγεβρα των πολυωνύμων, του οποίου η απόδειξη ισχύει χωρίς αλλαγές στους μιγαδικούς, το πολυώνυμο , βαθμού , δεν μπορεί να έχει περισσότερες από διαφορετικές ρίζες· το θεώρημα δείχνει ότι τις έχει όλες.
Το κανονικό πολύγωνο των ριζών
Οι ρίζες έχουν το ίδιο μέτρο, ώστε βρίσκονται στον κύκλο με κέντρο και ακτίνα , και τα ορίσματά τους ισαπέχουν. Το θεώρημα που ακολουθεί εκφράζει αυτή τη διάταξη με το γινόμενο μιγαδικών, που σε πολική μορφή πολλαπλασιάζει τα μέτρα και προσθέτει τα ορίσματα, όπως αποδείχθηκε στο μάθημα για την πολική μορφή.
Έστω ένας μη μηδενικός μιγαδικός, με , και ένας φυσικός. Κάθε -οστή ρίζα του προκύπτει από τη ρίζα που προηγείται αν πολλαπλασιαστεί με τον αριθμό που δίνεται παρακάτω, πράγμα που ισοδυναμεί με στροφή της κατά γωνία γύρω από την αρχή· οι ρίζες είναι οι κορυφές ενός κανονικού πολυγώνου με πλευρές εγγεγραμμένου στον κύκλο με κέντρο και ακτίνα , και η πλευρά του έχει μήκος .
Το σχήμα παρακολουθεί την απόδειξη με , του οποίου οι κυβικές, τέταρτες και έκτες ρίζες βρίσκονται σε κύκλους με ακτίνες , και .
Απόδειξη
Αφού , το γινόμενο έχει το μέτρο του και το όρισμά του αυξημένο κατά : είναι η ρίζα που ακολουθεί. Με επαγωγή ως προς , κάθε ρίζα είναι η πρώτη πολλαπλασιασμένη με μια δύναμη του , .
Ο πολλαπλασιασμός με είναι, συνεπώς, στροφή κατά γωνία γύρω από την αρχή, και αυτή η στροφή διατηρεί τις αποστάσεις, διότι το μέτρο ενός γινομένου είναι το γινόμενο των μέτρων.
Η στροφή μεταφέρει κάθε πλευρά του πολυγώνου στην πλευρά που ακολουθεί, ώστε όλες οι πλευρές έχουν το ίδιο μήκος.
Το πολύγωνο κλείνει, διότι : η στροφή μεταφέρει την τελευταία κορυφή στην πρώτη. Οι κορυφές βρίσκονται στον κύκλο και οι πλευρές είναι ίσες. Επιπλέον, η στροφή μεταφέρει το τρίγωνο με κορυφές , και στο τρίγωνο με κορυφές , και διατηρώντας τις τρεις πλευρές, και από τον νόμο των συνημιτόνων μια γωνία ενός τριγώνου καθορίζεται από τις τρεις πλευρές του: οι γωνίες του πολυγώνου, που είναι οι γωνίες αυτών των τριγώνων στη μεσαία κορυφή, είναι ίσες, και το πολύγωνο είναι κανονικό.
Η πλευρά υπολογίζεται στο τρίγωνο με κορυφές , και . Από τον τύπο της μισής γωνίας, , και το ημίτονο του είναι θετικό. Για τις έκτες ρίζες του , η πλευρά ισούται με , όσο και η ακτίνα, όπως σε κάθε κανονικό εξάγωνο.
Για , το πολύγωνο εκφυλίζεται σε μια διάμετρο, της οποίας τα άκρα είναι οι δύο αντίθετες ρίζες, και για υπάρχει μία μόνο ρίζα, το ίδιο το . Το ότι οι ρίζες σχηματίζουν κανονικό πολύγωνο εξηγεί γιατί καμία δεν ξεχωρίζει από τις άλλες: η στροφή κατά τις μεταθέτει χωρίς να αλλοιώνει το σχήμα.
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας