Περίληψη
Αυτό το μάθημα κλείνει την ενότητα για τις εφαρμογές του ολοκληρώματος. Συγκεντρώνει σε μία αποδεικτική αλυσίδα όσα απέδειξαν τα τέσσερα μαθήματα περιεχομένου με την ίδια μέθοδο: να τεθούν οι εύλογες απαιτήσεις ενός μεγέθους, να εγκλειστεί αυτό ανάμεσα σε απλά κομμάτια των οποίων το μέτρο είναι γνωστό, να αναγνωριστούν σε αυτά τα μέτρα κάτω και άνω αθροίσματα ενός ολοκληρώματος και να γίνει μετάβαση στο όριο. Έτσι προσδιορίζονται το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων και εκείνο ενός πολικού χωρίου, η μέση τιμή μιας συνάρτησης, ο όγκος ενός στερεού του οποίου οι τομές έχουν ολοκληρώσιμο εμβαδόν, με την αρχή του Καβαλιέρι, τον κώνο και τα στερεά εκ περιστροφής, και το μήκος μιας καμπύλης με συνεχή παράγωγο, από το οποίο προκύπτουν το μήκος τόξου και η καμπυλότητα· η αριθμητική ολοκλήρωση επιστρέφει στα αθροίσματα για να προσεγγίσει το ίδιο το ολοκλήρωμα, με φράγματα του σφάλματος που αποδεικνύονται χωρίς το πολυώνυμο του Τέιλορ. Εξηγεί σε κάθε περίπτωση τι είναι ορισμός, τι είναι θεώρημα και τι στηρίζεται σε όσα δέχτηκε η Άλγεβρα και γεωμετρία, πώς στηρίζεται η ενότητα στον Απειροστικό Λογισμό I, στην Άλγεβρα και γεωμετρία και στις ενότητες που προηγήθηκαν, ποιες υποσχέσεις τους εκπληρώνει και τι αφήνει στα γενικευμένα ολοκληρώματα. Τελειώνει με μια τελική αξιολόγηση, παράλληλη με την αρχική, και με δέκα προκλήσεις, δυσκολότερες από τα προβλήματα των μαθημάτων, καθεμία από τις οποίες συνδυάζει αποτελέσματα πολλών από αυτά.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να εκτεθούν με λογική σειρά τα αποτελέσματα της ενότητας, με ένδειξη από ποια αποτελέσματα του Απειροστικού Λογισμού I, της Άλγεβρας και γεωμετρίας και των ενοτήτων που προηγήθηκαν εξαρτάται το καθένα και σε ποιες αποδείξεις επαναχρησιμοποιούνται οι απαιτήσεις, η συνθήκη των κυλίνδρων και το επαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί.
- Να διακρίνεται σε κάθε μέγεθος τι ορίζεται από τι αποδεικνύεται, και να αναγνωρίζεται ποια αποτελέσματα είναι έλεγχοι συνέπειας με όσα δέχτηκε η Άλγεβρα και γεωμετρία και ποια δεν εξαρτώνται από αυτά.
- Να συσχετιστεί η ενότητα με τον Απειροστικό Λογισμό I, με την Άλγεβρα και γεωμετρία, με την ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα και με τις ενότητες για τα γενικευμένα ολοκληρώματα και τις σειρές.
- Να λύνονται μη τετριμμένα προβλήματα που συνδυάζουν πολλά μαθήματα: να φράσσεται ένα μήκος χωρίς να υπολογιστεί, να μετριέται με ολοκληρώματα ένα κλασικό σχήμα, να αποφασίζεται ποιος αριθμητικός κανόνας εγγυάται μια ακρίβεια και να χαρακτηρίζεται μια καμπύλη από το μήκος ή από την καμπυλότητά της.
Όσα πέτυχε η ενότητα
Η ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα ξεκίνησε επισημαίνοντας ότι το εμβαδόν ενός καμπυλόγραμμου σχήματος δεν ήταν ορισμένο, έθεσε τις απαιτήσεις που πρέπει να πληροί κάθε εύλογος ορισμός (το εμβαδόν ενός ορθογωνίου, τη μονοτονία και την προσθετικότητα) και έλαβε το ολοκλήρωμα ως τον αριθμό που χωρίζει τα κάτω αθροίσματα από τα άνω. Αυτή η ενότητα επανέλαβε την ίδια κίνηση με άλλα μεγέθη. Αν ένα μέγεθος πληροί τις απαιτήσεις του και τα απλά κομμάτια που το εγκλείουν κατ' έλλειψη και καθ' υπερβολή έχουν ως μέτρα κάτω και άνω αθροίσματα μιας ολοκληρώσιμης συνάρτησης, τότε το μέγεθος βρίσκεται ανάμεσα σε αυτά τα αθροίσματα για κάθε διαμέριση· από αυτό έπεται, με το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας ή με το θεώρημα του Νταρμπού, ότι η μόνη δυνατή τιμή είναι το ολοκλήρωμα:
Ωστόσο, αυτό το θεώρημα είναι υποθετικό: λέει ποια τιμή πρέπει να έχει το μέγεθος αν υπάρχει, όχι ότι υπάρχει. Επομένως, σε κάθε περίπτωση η ενότητα υιοθέτησε το ολοκλήρωμα ως ορισμό, και το υποθετικό θεώρημα ήταν ο λόγος για τον οποίο το υιοθέτησε. Το μήκος ήταν η εξαίρεση: οι εγγεγραμμένες πολυγωνικές γραμμές το προσεγγίζουν μόνο κατ' έλλειψη, και η ενότητα το όρισε απευθείας ως supremum, έτσι ώστε ο ολοκληρωτικός τύπος να είναι εκεί θεώρημα χωρίς όρο.
Τα εμβαδά και η μέση τιμή
Το μάθημα για τα εμβαδά και τη μέση τιμή μιας συνάρτησης ενέκλεισε το χωρίο μεταξύ των γραφικών παραστάσεων δύο ολοκληρώσιμων συναρτήσεων ανάμεσα σε ορθογώνια που περιέχονται σε αυτό και ορθογώνια που το καλύπτουν, και απέδειξε ότι το εμβαδόν του, αν πληροί τις απαιτήσεις, είναι , τιμή που υιοθέτησε ως ορισμό· αν οι γραφικές παραστάσεις τέμνονται, το εμβαδόν είναι και υπολογίζεται χωρίζοντας το διάστημα στα σημεία τομής. Τα χωρία που περιγράφονται με το ως συνάρτηση του αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, στοιβάζοντας τα ορθογώνια πάνω στον άξονα των τεταγμένων. Ένα πολικό χωρίο κάτω από μια συνεχή και μη αρνητική συνάρτηση εγκλείεται ανάμεσα σε κυκλικούς τομείς, και το εμβαδόν του είναι · επειδή οι απαιτήσεις δεν δίνουν το εμβαδόν ενός τομέα, το θεώρημα το ζητά ρητά με την τιμή του θεωρήματος «Μήκος τόξου και εμβαδόν του τομέα» της Άλγεβρας και γεωμετρίας, που συνάγεται εκεί από το εμβαδόν του δίσκου που έγινε δεκτό. Η μέση τιμή μιας ολοκληρώσιμης συνάρτησης, , αποδείχθηκε ότι είναι το όριο των μέσων όρων των τιμών της σε ολοένα λεπτότερες διαμερίσεις, και μια συνεχής συνάρτηση τη λαμβάνει σε ένα εσωτερικό σημείο.
Οι όγκοι
Το μάθημα για τους όγκους στερεών έθεσε τις απαιτήσεις για τον όγκο (ο όγκος ενός κυλίνδρου, ορθού ή πλάγιου, είναι το εμβαδόν της βάσης επί το ύψος· η μονοτονία και η προσθετικότητα) και απέδειξε ότι ένα στερεό του οποίου οι τομές έχουν ολοκληρώσιμο εμβαδόν και το οποίο πληροί τη συνθήκη των κυλίνδρων, δηλαδή του οποίου οι φέτες περιέχουν κυλίνδρους και περιέχονται σε κυλίνδρους με βάσεις όσο κοντά θέλουμε στις τομές, μπορεί να έχει μόνο τον όγκο , που υιοθέτησε ως ορισμό. Όταν οι τομές είναι εγκιβωτισμένες η συνθήκη ισχύει από μόνη της, και η αρχή του Καβαλιέρι είναι πόρισμα. Με ένα λήμμα για το εμβαδόν ενός διεσταλμένου και μετατοπισμένου σχήματος, και με πλάγιους κυλίνδρους, έλαβε τον όγκο κάθε κώνου του οποίου η βάση είναι κυρτό σχήμα περιεχόμενο μεταξύ δύο συνεχών γραφικών παραστάσεων, , και ειδικότερα τον όγκο της πυραμίδας με κυρτή βάση. Για τα στερεά εκ περιστροφής απέδειξε τους τύπους με δίσκους και ροδέλες και με κυλινδρικούς φλοιούς, καθώς και ότι, για μια συνεχή, μη αρνητική και γνησίως μονότονη συνάρτηση, οι δύο δίνουν τον ίδιο αριθμό, με μια άθροιση κατά μέρη και χωρίς παραγώγους.
Τα μήκη και η καμπυλότητα
Το μάθημα για το μήκος τόξου και την καμπυλότητα όρισε το μήκος μιας επίπεδης παραμετρικής καμπύλης ως το supremum των μηκών των εγγεγραμμένων πολυγωνικών γραμμών, το οποίο υπάρχει από το αξίωμα πληρότητας όταν αυτά τα μήκη είναι φραγμένα· η τριγωνική ανισότητα δείχνει ότι η πολυγωνική γραμμή δεν κονταίνει με την εκλέπτυνση. Το κεντρικό θεώρημα λέει ότι, αν οι συντεταγμένες έχουν συνεχή παράγωγο, η καμπύλη είναι ευθειοποιήσιμη και το μήκος της είναι : το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ δίνει σε κάθε υποδιάστημα ένα σημείο για κάθε συντεταγμένη, γενικά διαφορετικά, και το θεώρημα Χάινε-Κάντορ φράσσει τη διαφορά με ένα άθροισμα Ρίμαν του μέτρου της ταχύτητας. Από αυτό προκύπτουν το μήκος μιας γραφικής παράστασης και εκείνο μιας πολικής καμπύλης, η συνάρτηση μήκους τόξου, της οποίας η παράγωγος είναι το μέτρο της ταχύτητας από το θεμελιώδες θεώρημα, και η καμπυλότητα ως ο ρυθμός με τον οποίο στρέφεται η εφαπτομένη ανά μονάδα μήκους, με τον τύπο της για τις παραμετρικές καμπύλες, ο οποίος για μια γραφική παράσταση συμπίπτει με εκείνον του Απειροστικού Λογισμού I.
Το σφάλμα των αριθμητικών κανόνων
Το μάθημα για την αριθμητική ολοκλήρωση επέστρεψε στα αθροίσματα της ενότητας που προηγήθηκε για να προσεγγίσει το ίδιο το ολοκλήρωμα: οι κανόνες του μέσου σημείου και των τραπεζίων ολοκληρώνουν ακριβώς, σε κάθε υποδιάστημα, μια σταθερά και ένα πολυώνυμο βαθμού το πολύ ένα, και ο κανόνας του Σίμπσον, σε κάθε ζεύγος υποδιαστημάτων, ένα βαθμού το πολύ δύο, που όλα διέρχονται από σημεία της καμπύλης. Τα σφάλματά τους αποδείχθηκαν χωρίς το πολυώνυμο του Τέιλορ: το σφάλμα σε ένα υποδιάστημα, ως συνάρτηση του ημιπλάτους, παραγωγίζεται με την παράγωγο ολοκληρώματος με μεταβλητά όρια και συγκρίνεται με μια δύναμη μέσω ενός λήμματος που επαναλαμβάνει το θεώρημα μέσης τιμής του Κωσί. Από εκεί προκύπτουν τα φράγματα , και , ο βαθμός ακρίβειας και το πρόσημο του σφάλματος, το πλήθος των υποδιαστημάτων που εγγυάται μια ακρίβεια και η συμπεριφορά του σφάλματος όταν διπλασιάζεται το πλήθος των υποδιαστημάτων.
Τι γίνεται δεκτό, τι αποδεικνύεται και τι μένει
Ο απολογισμός της ενότητας μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:
- Γίνονται δεκτά το αξίωμα πληρότητας της Άλγεβρας και γεωμετρίας I, με την αρχιμήδεια ιδιότητα που εκεί συνάγεται από αυτό· οι απαιτήσεις για το εμβαδόν, της ενότητας που προηγήθηκε, και οι ανάλογες για τον όγκο· τα εμβαδά των πολυγώνων· ότι οι διάφορες περιγραφές ενός επίπεδου σχήματος του δίνουν το ίδιο εμβαδόν, γεγονός που αποδεικνύεται σε μεταγενέστερους κύκλους μαθημάτων· και, μέσω της Άλγεβρας και γεωμετρίας, το εμβαδόν του δίσκου, στο οποίο στηρίζονται το εμβαδόν του κυκλικού τομέα και, μέσω της ανισότητας του ημιτόνου, του τόξου και της εφαπτομένης, οι παράγωγοι των τριγωνομετρικών συναρτήσεων. Χρησιμοποιούνται τα αποτελέσματα του Απειροστικού Λογισμού I για τη συνέχεια και την παράγωγο και τα θεωρήματα του Βάιερστρας, του Λαγκράνζ, του Κωσί και ενδιάμεσων τιμών, καθώς και τα αποτελέσματα των ενοτήτων που προηγήθηκαν για το ολοκλήρωμα και το θεώρημα Χάινε-Κάντορ.
- Αποδεικνύονται τα θεωρήματα που δικαιολογούν τους ορισμούς του εμβαδού μεταξύ γραφικών παραστάσεων, του πολικού εμβαδού και του όγκου μέσω τομών· οι τύποι με δίσκους και με φλοιούς και η ισοδυναμία τους· ο τύπος του μήκους και εκείνος της καμπυλότητας· και τα φράγματα σφάλματος των τριών κανόνων. Εκπληρώνονται έτσι αρκετές υποσχέσεις: η υπόσχεση του μαθήματος για το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, που προανήγγειλε το εμβαδόν μεταξύ δύο καμπυλών· εκείνη του μαθήματος για τις ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος, που προανήγγειλε τη μελέτη της μέσης τιμής· εκείνη του μαθήματος για το πρόβλημα του εμβαδού, που προανήγγειλε ότι τα αθροίσματα ορθογωνίων θα εκλεπτύνονταν για να προσεγγίσουν, και εκείνη του μαθήματος για το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, του οποίου η τιμή υπολογίστηκε με φραγμένο σφάλμα· εκείνη του μαθήματος του Απειροστικού Λογισμού I για την καμπυλότητα και την ακτίνα καμπυλότητας και εκείνη της σύνθεσης των εφαρμογών των παραγώγων, που προανήγγειλαν το μήκος τόξου ορισμένο με το ολοκλήρωμα και την καμπυλότητα ως ρυθμό στροφής της εφαπτομένης· και ο τύπος της πυραμίδας που δέχτηκε το μάθημα για το εξωτερικό γινόμενο και το μικτό γινόμενο, αποδεδειγμένος για κυρτή βάση που περιέχεται σε επίπεδο κάθετο σε έναν άξονα, και για οποιαδήποτε θέση αν προστεθεί στις απαιτήσεις ότι ο όγκος δεν μεταβάλλεται όταν περιστρέφεται το στερεό.
- Δεν αποδεικνύονται ανεξάρτητα, αλλά ελέγχονται ως συνεπή με όσα έγιναν δεκτά, το εμβαδόν του δίσκου, το μήκος του κύκλου και οι όγκοι του κυκλικού κώνου και της στερεάς σφαίρας: οι υπολογισμοί των δύο πρώτων χρησιμοποιούν τις παραγώγους του ημιτόνου και του συνημιτόνου ή τις παράγουσες που προκύπτουν από αυτές, οι οποίες στηρίζονται στο εμβαδόν του δίσκου που έγινε δεκτό, και οι δύο όγκοι παίρνουν από το πρώτο το εμβαδόν των τομών τους. Το ίδιο ισχύει για τις εκφράσεις του ως ολοκληρώματος στο μάθημα για το μήκος τόξου και στο μάθημα για την αριθμητική ολοκλήρωση: υπολογίζουν, με όση ακρίβεια θέλουμε, έναν αριθμό του οποίου ο ορισμός παραμένει εκείνος της Άλγεβρας και γεωμετρίας.
- Επαναχρησιμοποιούνται τρία εργαλεία αντί να επαναλαμβάνονται επιχειρήματα: ο εγκλεισμός ανάμεσα σε αθροίσματα, που μετατρέπει τις απαιτήσεις ενός μεγέθους σε ολοκλήρωμα· η συνθήκη των κυλίνδρων, που δίνει όλους τους όγκους μέσω τομών· και το επαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί, που δίνει όλα τα φράγματα σφάλματος.
- Μένει για αργότερα ό,τι χρειάζεται άλλο εργαλείο: τα μη φραγμένα χωρία και στερεά, στην ενότητα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα· το εμβαδόν μιας επιφάνειας, ο όγκος ορισμένος με διπλά και τριπλά ολοκληρώματα και οι καμπύλες του χώρου, στον Απειροστικό Λογισμό III. Ότι οι διάφοροι ορισμοί του εμβαδού συμπίπτουν για κάθε σχήμα που δέχεται πολλές περιγραφές γίνεται δεκτό, όπως ειπώθηκε, και αποδεικνύεται σε μεταγενέστερους κύκλους μαθημάτων· ότι συμπίπτουν οι ορισμοί του όγκου μέσω τομών σε διαφορετικές διευθύνσεις αναφέρεται ως ένα ακόμη γεγονός αυτών των κύκλων, από το οποίο τίποτα δεν εξαρτάται.
Το σχήμα που ακολουθεί ενώνει τα τέσσερα τμήματα σε μία αλυσίδα. Κάθε κόμβος της στήλης είναι ένα αποτέλεσμα, αριθμημένο κατά τη λογική σειρά και ενωμένο με ένα τόξο με τους κρίκους που προηγούνται και χρησιμοποιεί η απόδειξή του· γύρω τους αιωρούνται τα στηρίγματα, δηλαδή οι αρχές και τα εργαλεία στα οποία η αλυσίδα καταφεύγει ξανά και ξανά, καθένα ενωμένο με συνεχή γραμμή με τους κρίκους που στηρίζονται σε αυτό και με διακεκομμένη με τον κρίκο όπου θεμελιώνεται, εκτός από όσα προέρχονται από τον Απειροστικό Λογισμό I, από την Άλγεβρα και γεωμετρία ή από τις ενότητες που προηγήθηκαν, που σχεδιάζονται ως δακτύλιοι. Πατώντας ένα στήριγμα τονίζονται όλοι οι κρίκοι που το χρησιμοποιούν, και κάθε κρίκος παραπέμπει στο μάθημα όπου αποδεικνύεται.
Στηρίγματα της αλυσίδας
- AΑξίωμα πληρότητας. Αξίωμα της Άλγεβρας και γεωμετρίας I: κάθε μη κενό σύνολο πραγματικών αριθμών που είναι άνω φραγμένο έχει supremum. Εκεί συνάγεται από αυτό η αρχιμήδεια ιδιότητα· εδώ δίνει τα infimum και supremum σε κάθε υποδιάστημα και το μήκος μιας ευθειοποιήσιμης καμπύλης. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- BΑπαιτήσεις και εγκλεισμός ανάμεσα σε αθροίσματα. Οι απαιτήσεις για το εμβαδόν, του μαθήματος για το πρόβλημα του εμβαδού (το ορθογώνιο, η μονοτονία και η προσθετικότητα), και οι ανάλογες για τον όγκο, με τον κύλινδρο στη θέση του ορθογωνίου· και ο εγκλεισμός: αν μια συνάρτηση είναι ολοκληρώσιμη, το ολοκλήρωμά της είναι ο μόνος αριθμός που περιέχεται ανάμεσα σε όλα τα κάτω αθροίσματά της και όλα τα άνω αθροίσματά της. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- CΟρισμένο ολοκλήρωμα. Αποδεδειγμένα στην ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα: το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν, το θεώρημα του Νταρμπού και τα αθροίσματα με ομοιόμορφες διαμερίσεις, η ολοκληρωσιμότητα των συνεχών συναρτήσεων, η γραμμικότητα, η προσθετικότητα ως προς το διάστημα, η μονοτονία, η ανισότητα Κωσί-Σβαρτς, το πρώτο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα, το θεμελιώδες θεώρημα, ο κανόνας του Μπάροου, η παράγωγος ολοκληρώματος με μεταβλητά όρια, η αλλαγή μεταβλητής και η ολοκλήρωση κατά παράγοντες. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- DΑκολουθίες. Από την ενότητα για τις ακολουθίες: το θεώρημα Χάινε-Κάντορ, σύμφωνα με το οποίο κάθε συνεχής συνάρτηση σε κλειστό και φραγμένο διάστημα είναι ομοιόμορφα συνεχής· τα θεωρήματα για το όριο και οι υπακολουθίες. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- EΑπειροστικός Λογισμός I. Αποδεδειγμένα στον Απειροστικό Λογισμό I: η συνέχεια και οι κανόνες παραγώγισης, μαζί με τον κανόνα της ρίζας και τους κανόνες του ημιτόνου και του συνημιτόνου· το θεώρημα του Βάιερστρας· τα θεωρήματα μέσης τιμής του Λαγκράνζ και του Κωσί και τα πορίσματά τους, όπως εκείνο της μηδενικής παραγώγου σε διάστημα· τα θεωρήματα του Μπολτσάνο και ενδιάμεσων τιμών και η συνέχεια της αντίστροφης· η μονοτονία από το πρόσημο της παραγώγου και η κυρτότητα· και η καμπυλότητα μιας γραφικής παράστασης. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- FΆλγεβρα και γεωμετρία. Αποδεδειγμένα στην Άλγεβρα και γεωμετρία: η τριγωνική ανισότητα και το μέτρο των διανυσμάτων του επιπέδου, το τηλεσκοπικό άθροισμα, οι πολικές συντεταγμένες, οι τριγωνομετρικές συναρτήσεις με τη βασική τριγωνομετρική ταυτότητα, η ανισότητα του ημιτόνου, του τόξου και της εφαπτομένης, και το εμβαδόν του κυκλικού τομέα· αυτά τα δύο τελευταία στηρίζονται στο εμβαδόν του δίσκου που εκεί γίνεται δεκτό, και στην ανισότητα στηρίζονται οι παράγωγοι του ημιτόνου και του συνημιτόνου, του Απειροστικού Λογισμού I. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- GΣυνθήκη των κυλίνδρων. Ένα στερεό μεταξύ των επιπέδων και του οποίου οι τομές έχουν ολοκληρώσιμο εμβαδόν πληροί τη συνθήκη αν για κάθε υπάρχει διαμέριση της οποίας οι φέτες περιέχουν κυλίνδρους ύψους με βάση εμβαδού (εκτός αν ) και περιέχονται σε κυλίνδρους του ίδιου ύψους με βάση εμβαδού (και οι δύο με τη βάση στο επίπεδο ), με σε κάθε υποδιάστημα και : ο τρόπος να εγκλειστεί ένας όγκος ανάμεσα σε αθροίσματα. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 8. Ο όγκος είναι το ολοκλήρωμα του εμβαδού των τομών.
- HΕπαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί. Αν η και οι παράγωγοί της έως την τάξη μηδενίζονται στο και , με , τότε για κάποιο του : ο τρόπος να συγκριθεί ένα σφάλμα με μια δύναμη χωρίς το πολυώνυμο του Τέιλορ. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 25. Επαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί.
Τμήμα 1 Τα εμβαδά και η μέση τιμή
- Να αποδειχθεί ότι το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων, αν πληροί τις απαιτήσεις, είναι το ολοκλήρωμα της διαφοράς, και να υπολογίζεται όταν οι γραφικές παραστάσεις τέμνονται.
- Να εγκλειστεί ένα πολικό χωρίο ανάμεσα σε τομείς και να ληφθεί το εμβαδόν του ως το μισό του ολοκληρώματος του τετραγώνου της ακτίνας.
- Να χαρακτηριστεί η μέση τιμή μιας συνάρτησης ως όριο μέσων όρων τιμών και να δειχθεί ότι μια συνεχής συνάρτηση τη λαμβάνει.
Το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων είναι το ολοκλήρωμα της διαφοράς. Αν οι και είναι ολοκληρώσιμες στο , με , και το χωρίο μεταξύ των γραφικών τους παραστάσεων έχει εμβαδόν που πληροί τις απαιτήσεις, αυτό το εμβαδόν είναι · αυτός ο αριθμός υιοθετείται ως ορισμός του εμβαδού του χωρίου.
Στηρίζεται σε: B (Απαιτήσεις και εγκλεισμός ανάμεσα σε αθροίσματα), A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
Εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων που τέμνονται. Αν οι και είναι ολοκληρώσιμες στο , το εμβαδόν του χωρίου μεταξύ των γραφικών τους παραστάσεων είναι · αν η δεν αλλάζει πρόσημο σε κάθε διάστημα μιας διαμέρισης , είναι το άθροισμα των απόλυτων τιμών των ολοκληρωμάτων της σε αυτά τα διαστήματα.
Χρησιμοποιεί: 1. Το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων είναι το ολοκλήρωμα της διαφοράς. Στηρίζεται σε: C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
Χωρία που περιγράφονται με το x ως συνάρτηση του y. Αν οι είναι ολοκληρώσιμες στο και το χωρίο των σημείων με και έχει εμβαδόν που πληροί τις απαιτήσεις, αυτό το εμβαδόν είναι .
Στηρίζεται σε: B (Απαιτήσεις και εγκλεισμός ανάμεσα σε αθροίσματα), A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
Το εμβαδόν σε πολικές συντεταγμένες. Αν η είναι συνεχής και μη αρνητική στο , με , και το πολικό χωρίο κάτω από την έχει εμβαδόν που πληροί τις απαιτήσεις και δίνει σε κάθε κυκλικό τομέα το εμβαδόν της Άλγεβρας και γεωμετρίας, αυτό το εμβαδόν είναι , που υιοθετείται ως ορισμός.
Στηρίζεται σε: B (Απαιτήσεις και εγκλεισμός ανάμεσα σε αθροίσματα), F (Άλγεβρα και γεωμετρία), E (Απειροστικός Λογισμός I), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
Η μέση τιμή είναι το όριο των μέσων των τιμών. Αν η είναι ολοκληρώσιμη στο , οι μέσοι όροι των τιμών σταθμισμένοι με τα μήκη των υποδιαστημάτων τείνουν στο όταν το πλάτος της διαμέρισης τείνει στο · ειδικότερα, οι αριθμητικοί μέσοι στις ομοιόμορφες διαμερίσεις.
Στηρίζεται σε: C (Ορισμένο ολοκλήρωμα), A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
Ιδιότητες της μέσης τιμής. Η μέση τιμή είναι γραμμική, βρίσκεται ανάμεσα στο κάτω και στο άνω φράγμα της συνάρτησης, και η μέση τιμή στο είναι ο μέσος όρος εκείνων στο και στο σταθμισμένος με τα μήκη τους.
Στηρίζεται σε: C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
Μια συνεχής συνάρτηση λαμβάνει τη μέση τιμή της. Αν η είναι συνεχής στο , υπάρχει στο με .
Στηρίζεται σε: C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Εμβαδά και μέση τιμή μιας συνάρτησης.
Τμήμα 2 Οι όγκοι
- Να τεθούν οι απαιτήσεις για τον όγκο και να αποδειχθεί ότι ένα στερεό που πληροί τη συνθήκη των κυλίνδρων έχει ως όγκο το ολοκλήρωμα του εμβαδού των τομών του.
- Να συναχθούν η αρχή του Καβαλιέρι και ο όγκος του κώνου με κυρτή βάση περιεχόμενη μεταξύ δύο συνεχών γραφικών παραστάσεων, ειδικότερα της πυραμίδας.
- Να υπολογίζονται όγκοι εκ περιστροφής με δίσκους, με ροδέλες και με φλοιούς, και να αποδειχθεί ότι οι δύο μέθοδοι συμπίπτουν για μια γνησίως μονότονη συνάρτηση.
Ο όγκος είναι το ολοκλήρωμα του εμβαδού των τομών. Αν ένα στερεό μεταξύ των επιπέδων και έχει τομές ολοκληρώσιμου εμβαδού , πληροί τη συνθήκη των κυλίνδρων και έχει όγκο που πληροί τις απαιτήσεις, αυτός ο όγκος είναι · αυτός ο αριθμός υιοθετείται ως ορισμός του όγκου.
Στηρίζεται σε: B (Απαιτήσεις και εγκλεισμός ανάμεσα σε αθροίσματα), A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Εγκιβωτισμένες τομές. Αν σε κάθε διάστημα που περιέχεται στο , με , υπάρχουν δύο σημεία και αυτού του διαστήματος με και για κάθε του , το στερεό πληροί τη συνθήκη των κυλίνδρων.
Χρησιμοποιεί: 8. Ο όγκος είναι το ολοκλήρωμα του εμβαδού των τομών. Στηρίζεται σε: G (Συνθήκη των κυλίνδρων), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Αρχή του Καβαλιέρι. Αν δύο στερεά πληρούν τη συνθήκη των κυλίνδρων μεταξύ των ίδιων επιπέδων και με , ο όγκος του πρώτου είναι φορές ο όγκος του δεύτερου· με τομές ίσου εμβαδού, οι όγκοι είναι ίσοι.
Χρησιμοποιεί: 8. Ο όγκος είναι το ολοκλήρωμα του εμβαδού των τομών. Στηρίζεται σε: G (Συνθήκη των κυλίνδρων), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Εμβαδόν διεσταλμένου και μετατοπισμένου σχήματος. Όταν διαστέλλεται με λόγο και μετατοπίζεται το χωρίο μεταξύ των γραφικών παραστάσεων δύο συνεχών συναρτήσεων, προκύπτει άλλο χωρίο του ίδιου τύπου, του οποίου το εμβαδόν είναι φορές το αρχικό.
Χρησιμοποιεί: 1. Το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων είναι το ολοκλήρωμα της διαφοράς. Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Όγκος του κώνου. Αν η βάση ενός κώνου είναι κυρτό σχήμα του επιπέδου , χωρίο μεταξύ δύο συνεχών γραφικών παραστάσεων, και η κορυφή βρίσκεται στο επίπεδο , η τομή στο έχει εμβαδόν , ο κώνος πληροί τη συνθήκη των κυλίνδρων και ο όγκος του είναι · ειδικότερα, ο όγκος της πυραμίδας.
Χρησιμοποιεί: 11. Εμβαδόν διεσταλμένου και μετατοπισμένου σχήματος, 8. Ο όγκος είναι το ολοκλήρωμα του εμβαδού των τομών. Στηρίζεται σε: G (Συνθήκη των κυλίνδρων), A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Όγκος με δίσκους και ροδέλες. Αν οι είναι συνεχείς στο , το στερεό που παράγει, περιστρεφόμενο γύρω από τον άξονα των τετμημένων, το χωρίο μεταξύ των γραφικών τους παραστάσεων πληροί τη συνθήκη των κυλίνδρων, και ο όγκος του είναι .
Χρησιμοποιεί: 1. Το εμβαδόν μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων είναι το ολοκλήρωμα της διαφοράς, 8. Ο όγκος είναι το ολοκλήρωμα του εμβαδού των τομών. Στηρίζεται σε: G (Συνθήκη των κυλίνδρων), F (Άλγεβρα και γεωμετρία), E (Απειροστικός Λογισμός I), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Όγκος με κυλινδρικούς φλοιούς. Αν η είναι συνεχής και μη αρνητική στο , με , και το στερεό που παράγει, περιστρεφόμενο γύρω από τον άξονα των τεταγμένων, το χωρίο κάτω από τη γραφική της παράσταση έχει όγκο που πληροί τις απαιτήσεις, αυτός ο όγκος είναι .
Στηρίζεται σε: B (Απαιτήσεις και εγκλεισμός ανάμεσα σε αθροίσματα), F (Άλγεβρα και γεωμετρία), E (Απειροστικός Λογισμός I), A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Ισοδυναμία ροδελών και φλοιών. Αν η είναι συνεχής, μη αρνητική και γνησίως μονότονη στο , με , το ολοκλήρωμα των εμβαδών των τομών που είναι κάθετες στον άξονα των τεταγμένων, γραμμένο με την αντίστροφη της , ισούται με : ο όγκος με ροδέλες είναι εκείνος με φλοιούς. Η απόδειξη δεν χρησιμοποιεί παραγώγους.
Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I), F (Άλγεβρα και γεωμετρία), A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Όγκοι στερεών.
Τμήμα 3 Τα μήκη και η καμπυλότητα
- Να οριστεί το μήκος μιας καμπύλης ως supremum εγγεγραμμένων πολυγωνικών γραμμών και να αποδειχθεί ότι δεν εξαρτάται από την παραμέτρηση.
- Να αποδειχθεί με το θεώρημα του Λαγκράνζ και με εκείνο των Χάινε-Κάντορ ότι το μήκος μιας καμπύλης με συνεχή παράγωγο είναι το ολοκλήρωμα του μέτρου της ταχύτητάς της.
- Να οριστεί η καμπυλότητα ως ρυθμός στροφής της εφαπτομένης, να ληφθεί ο τύπος της και να αναγνωριστεί σε αυτόν ο τύπος του Απειροστικού Λογισμού I.
Η πολυγωνική γραμμή δεν κονταίνει με την εκλέπτυνση. Το μήκος μιας καμπύλης είναι το supremum των μηκών των εγγεγραμμένων πολυγωνικών γραμμών της, αν αυτά είναι φραγμένα· και αν , τότε , έτσι ώστε η απόσταση μεταξύ των άκρων να μην υπερβαίνει καμία πολυγωνική γραμμή.
Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας), F (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
Το μήκος δεν εξαρτάται από την παραμέτρηση. Αν η είναι γνησίως μονότονη στο με σύνολο τιμών , η καμπύλη είναι ευθειοποιήσιμη αν και μόνο αν η είναι ευθειοποιήσιμη, και τότε έχουν το ίδιο μήκος.
Χρησιμοποιεί: 16. Η πολυγωνική γραμμή δεν κονταίνει με την εκλέπτυνση. Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I), A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
Μήκος καμπύλης με συνεχή παράγωγο. Αν οι και είναι συνεχείς στο , η καμπύλη είναι ευθειοποιήσιμη, το μήκος της είναι , και τα μήκη των εγγεγραμμένων πολυγωνικών γραμμών τείνουν σε αυτό όταν το πλάτος της διαμέρισης τείνει στο .
Χρησιμοποιεί: 16. Η πολυγωνική γραμμή δεν κονταίνει με την εκλέπτυνση. Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I), D (Ακολουθίες), F (Άλγεβρα και γεωμετρία), A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
Μήκος γραφικής παράστασης. Αν η είναι συνεχής στο , η γραφική παράσταση της είναι ευθειοποιήσιμη και το μήκος της είναι .
Χρησιμοποιεί: 18. Μήκος καμπύλης με συνεχή παράγωγο. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
Μήκος πολικής καμπύλης. Αν η είναι συνεχής στο , η πολική καμπύλη με ακτίνα είναι ευθειοποιήσιμη και το μήκος της είναι .
Χρησιμοποιεί: 18. Μήκος καμπύλης με συνεχή παράγωγο. Στηρίζεται σε: F (Άλγεβρα και γεωμετρία), E (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
Καμπυλότητα παραμετρικής καμπύλης. Αν οι και είναι συνεχείς, και οι και είναι παραγωγίσιμες στο , υπάρχει μια συνάρτηση γωνίας της εφαπτομένης παραγωγίσιμη στο , και η καμπυλότητα, δηλαδή η απόλυτη τιμή της παραγώγου της γωνίας ως προς το μήκος τόξου, είναι .
Χρησιμοποιεί: 18. Μήκος καμπύλης με συνεχή παράγωγο. Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I), F (Άλγεβρα και γεωμετρία), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
Η καμπυλότητα μιας γραφικής παράστασης. Για την καμπύλη , με συνεχή και δύο φορές παραγωγίσιμη στο , η καμπυλότητα στο είναι , εκείνη του μαθήματος του Απειροστικού Λογισμού I για την καμπυλότητα.
Χρησιμοποιεί: 21. Καμπυλότητα παραμετρικής καμπύλης. Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μήκος τόξου και καμπυλότητα.
Τμήμα 4 Το σφάλμα των αριθμητικών κανόνων
- Να αναγνωριστούν στους κανόνες του μέσου σημείου, των τραπεζίων και του Σίμπσον ακριβή ολοκληρώματα πολυωνύμων παρεμβολής, και να συσχετιστούν μεταξύ τους.
- Να αποδειχθούν τα φράγματα των σφαλμάτων τους με το επαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί και την παράγωγο ολοκληρώματος με μεταβλητά όρια, χωρίς το πολυώνυμο του Τέιλορ.
- Να αποφασίζεται πόσα υποδιαστήματα εγγυώνται ένα δοσμένο σφάλμα και πώς μειώνεται το σφάλμα όταν διπλασιάζεται το πλήθος των υποδιαστημάτων.
Κάθε κανόνας ολοκληρώνει ένα πολυώνυμο παρεμβολής. Σε κάθε υποδιάστημα, ο κανόνας του μέσου σημείου ολοκληρώνει τη σταθερά , ο κανόνας των τραπεζίων ένα πολυώνυμο βαθμού το πολύ ένα που διέρχεται από τα σημεία των άκρων, και ο κανόνας του Σίμπσον, σε κάθε ζεύγος υποδιαστημάτων, ένα πολυώνυμο βαθμού το πολύ δύο που διέρχεται από τρία σημεία της καμπύλης.
Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Αριθμητική ολοκλήρωση.
Σχέσεις μεταξύ των τριών κανόνων. Για κάθε φυσικό , και · αν η είναι ολοκληρώσιμη, τα , και τείνουν στο .
Στηρίζεται σε: D (Ακολουθίες), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Αριθμητική ολοκλήρωση.
Επαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί. Αν η είναι συνεχής στο , φορές παραγωγίσιμη στο με τις παραγώγους της έως την τάξη μηδενικές στο , και με , υπάρχει στο με .
Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Αριθμητική ολοκλήρωση.
Σφάλμα των κανόνων του μέσου σημείου και των τραπεζίων. Αν η είναι συνεχής στο και δύο φορές παραγωγίσιμη στο , με , τότε και .
Στηρίζεται σε: H (Επαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί), E (Απειροστικός Λογισμός I), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Αριθμητική ολοκλήρωση.
Σφάλμα του κανόνα του Σίμπσον. Αν η είναι συνεχής στο και τέσσερις φορές παραγωγίσιμη στο , με , και ο είναι άρτιος, τότε .
Στηρίζεται σε: H (Επαναλαμβανόμενο θεώρημα του Κωσί), E (Απειροστικός Λογισμός I), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Αριθμητική ολοκλήρωση.
Βαθμός ακρίβειας και πρόσημο του σφάλματος. Οι κανόνες του μέσου σημείου και των τραπεζίων είναι ακριβείς για τα πολυώνυμα βαθμού το πολύ ένα, και ο κανόνας του Σίμπσον για εκείνα βαθμού το πολύ τρία· αν , τότε , και αν , τότε .
Χρησιμοποιεί: 26. Σφάλμα των κανόνων του μέσου σημείου και των τραπεζίων, 27. Σφάλμα του κανόνα του Σίμπσον. Στηρίζεται σε: E (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Αριθμητική ολοκλήρωση.
Το σφάλμα όταν διπλασιάζεται το πλήθος των υποδιαστημάτων. Αν η είναι συνεχής στο , τότε , και το μισό με αντίθετο πρόσημο για το μέσο σημείο· αν , κάθε σφάλμα διαιρείται με το τέσσερα, στο όριο, όταν διπλασιάζεται ο .
Χρησιμοποιεί: 26. Σφάλμα των κανόνων του μέσου σημείου και των τραπεζίων. Στηρίζεται σε: D (Ακολουθίες), E (Απειροστικός Λογισμός I), C (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Αριθμητική ολοκλήρωση.
Προς τα γενικευμένα ολοκληρώματα. Η αλυσίδα σταματά εκεί όπου τα χωρία και τα στερεά παύουν να είναι φραγμένα. Όλα τα μεγέθη αυτής της ενότητας ορίστηκαν με ολοκληρώματα φραγμένων συναρτήσεων σε κλειστά και φραγμένα διαστήματα, επειδή μόνο για αυτές υπάρχουν κάτω και άνω αθροίσματα. Η ενότητα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα μετρά ένα χωρίο κάτω από μια γραφική παράσταση σε μη φραγμένο διάστημα, ή κάτω από μια μη φραγμένη συνάρτηση, ως το όριο των μέτρων των φραγμένων κομματιών του: το στερεό που παράγει η γραφική παράσταση της , για , αποκομμένο στο , έχει, με δίσκους, όγκο , και ο όγκος του θα είναι το όριο όταν . Εκεί θα υπολογιστεί επίσης το πλήρες μήκος μιας σπείρας που κάνει άπειρες στροφές, και το εμβαδόν κάτω από μια φθίνουσα γραφική παράσταση, εγκλεισμένο ανάμεσα σε αθροίσματα ορθογωνίων όπως σε αυτή την ενότητα, θα δώσει στην ενότητα για τις σειρές το ολοκληρωτικό κριτήριο.
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας