Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Applicationes integralis: synthesis et provocationes

Svmmarivm

Haec lectio partem de applicationibvs integralis conclvdit. In vnam catenam dedvctivam colligit qvae qvattvor lectiones argvmenti vna eademqve methodo demonstravervnt: postvlata rationabilia magnitvdinis statvere, eam inter frvsta simplicia qvorvm mensvra nota est inclvdere, in his mensvris svmmas inferiores et svperiores integralis agnoscere et ad limitem transire. Sic determinantvr area inter dvas delineationes et area regionis polaris, valor medivs fvnctionis, volvmen solidi cvivs sectiones aream integrabilem habent, cvm principio Cavalierii, cono et solidis revolvtionis, et longitvdo cvrvae derivata continva, vnde longitvdo arcvs et cvrvatvra orivntvr; integratio nvmerica ad svmmas redit vt ipsvm integrale approximet, marginibvs erroris sine polynomio Tayloriano demonstratis. Explicat in qvoqve casv qvid sit definitio, qvid theorema et qvid in eo nitatvr qvod Algebra et Geometria admisit, qvomodo pars Calcvlo I, Algebrae et Geometriae et partibvs svperioribvs nitatvr, qvae earvm promissa expleat et qvid integralibvs impropriis relinqvat. Probatione finali conclvditvr, probationi initiali parallela, et decem provocationibvs, difficilioribvs qvam problemata lectionvm, qvarvm vnaqvaeqve effectvs plvrivm earvm conivngit.

Proposita discendi

  1. Effectvs partis ordine logico exponere, monstrando a qvibvs effectibvs Calcvli I, Algebrae et Geometriae et partivm svperiorvm qvisqve pendeat et in qvibvs demonstrationibvs postvlata, condicio cylindrorvm et theorema Cavchii iteratvm itervm adhibeantvr.
  2. In vnaqvaqve magnitvdine distingvere qvid definiatvr et qvid demonstretvr, et agnoscere qvi effectvs sint examina congrventiae cvm eis qvae Algebra et Geometria admisit et qvi ab eis non pendeant.
  3. Partem cvm Calcvlo I, cvm Algebra et Geometria, cvm parte de integrali definito et cvm partibvs de integralibvs impropriis et de seriebvs conferre.
  4. Problemata non vsitata solvere qvae plvres lectiones conivngvnt: longitvdinem circvmscribere eam non compvtando, figvram classicam integralibvs metiri, decernere qvae regvla nvmerica accvrationem datam praestet, et cvrvam per longitvdinem vel per cvrvatvram svam describere.

Qvae vnitas consecvta est

Pars de integrali definito incepit animadvertendo aream figvrae cvrvae definitam non esse, postvlata statvit qvae omnis definitio rationabilis explere debet (aream rectangvli, monotoniam et additivitatem), et integrale obtinvit vt nvmervm qvi svmmas inferiores a svperioribvs separat. Haec pars evndem gestvm cvm aliis magnitvdinibvs iteravit. Si magnitvdo postvlata sva explet et frvsta simplicia qvae eam per defectvm et per excessvm inclvdvnt svmmas inferiores et svperiores fvnctionis integrabilis metivntvr, tvm magnitvdo pro omni partitione inter has svmmas iacet; ex qvo efficitvr, per criterivm integrabilitatis vel per theorema Darbovxii, vnicvm valorem possibilem integrale esse:

(∀P)(L(f,P)≤A≤U(f,P))→A=∫abf(x) dx(\forall P)\left(L(f, P) \leq A \leq U(f, P)\right) \rightarrow A = \int_a^b f(x) \, \mathrm{d}x

Iam vero hoc theorema condicionale est: dicit qvem valorem magnitvdo habere debeat si exstat, non eam exstare. Ergo in qvoqve casv pars integrale pro definitione accepit, et theorema condicionale cavsa fvit cvr acciperetvr. Longitvdo exceptio fvit: lineae polygonales inscriptae eam tantvm per defectvm approximant, et pars eam directe vt svpremvm definivit, ita vt formvla integralis ibi sit theorema sine condicione.

Areae et valor medivs

Lectio de areis et valore medio fvnctionis regionem inter delineationes dvarvm fvnctionvm integrabilivm g≤fg \leq f inclvsit inter rectangvla in ea contenta et rectangvla qvae eam tegvnt, et demonstravit eivs aream, si postvlata explet, esse ∫ab(f−g)\int_a^b (f - g), qvem valorem pro definitione accepit; si delineationes sese secant, area est ∫ab∣f−g∣\int_a^b \abs{f - g}, et compvtatvr intervallo in pvnctis concvrsvs diviso. Regiones descriptae xx vt fvnctione yy eodem modo tractantvr, rectangvlis ad axem ordinatarvm congestis. Regio polaris svb fvnctione continva et non negativa rr inter sectores circvlares inclvditvr, et eivs area est 12∫αβr(θ)2 dθ\frac{1}{2} \int_{\alpha}^{\beta} r(\theta)^2 \, \mathrm{d}\theta; cvm postvlata aream sectoris non dent, theorema eam expresse postvlat, cvm valore theorematis de longitvdine arcvs et area sectoris Algebrae et Geometriae, ibi ex area disci admissa dedvcto. Valor medivs fvnctionis integrabilis, 1b−a∫abf\frac{1}{b - a} \int_a^b f, limes mediorvm valorvm eivs in partitionibvs semper svbtilioribvs esse apparvit, et fvnctio continva evm in pvncto interiore attingit.

Volvmina

Lectio de volvminibvs solidorvm postvlata volvmini statvit (volvmen cylindri, recti vel obliqvi, est area basis in altitvdinem dvcta; monotonia et additivitas) et demonstravit solidvm cvivs sectiones aream integrabilem A(x)A(x) habent et qvod condicionem cylindrorvm explet, id est cvivs laminae cylindros continent et in cylindris continentvr qvorvm bases sectionibvs qvam proxime libet accedvnt, non posse habere nisi volvmen ∫abA(x) dx\int_a^b A(x) \, \mathrm{d}x, qvod pro definitione accepit. Cvm sectiones inclvsae svnt, condicio sponte expletvr, et principivm Cavalierii corollarivm est. Lemmate de area figvrae dilatatae et translatae, et cylindris obliqvis, volvmen obtinvit omnis coni cvivs basis est figvra convexa inter dvas delineationes continvas comprehensa, 13A(h) h\frac{1}{3} A(h) \, h, et praesertim pyramidis basi convexa. Pro solidis revolvtionis formvlas per discos et discos perforatos et per tvnicas cylindricas demonstravit, et, pro fvnctione continva, non negativa et stricte monotona, vtramqve evndem nvmervm dare, svmmatione per partes et sine derivatis.

Longitvdines et cvrvatvra

Lectio de longitvdine arcvs et cvrvatvra longitvdinem cvrvae parametricae planae definivit vt svpremvm longitvdinvm linearvm polygonalivm inscriptarvm, qvod per axioma completvdinis exstat cvm hae longitvdines circvmscriptae svnt; inaeqvalitas triangvlaris ostendit lineam polygonalem partitione svbtiliore non breviari. Theorema principale dicit, si coordinatae derivatam continvam habent, cvrvam rectificabilem esse eivsqve longitvdinem esse ∫abx′(t)2+y′(t)2 dt\int_a^b \sqrt{x'(t)^2 + y'(t)^2} \, \mathrm{d}t: theorema valoris medii Lagrangii in qvoqve membro pvnctvm pro singvlis coordinatis dat, plervmqve diversa, et theorema Heine-Cantor differentiam a svmma Riemanniana celeritatis circvmscribit. Ex eo dedvcvntvr longitvdo delineationis et cvrvae polaris, fvnctio longitvdinis arcvs, cvivs derivata per theorema fvndamentale est celeritas, et cvrvatvra vt celeritas qva linea tangens pro vnitate longitvdinis vertitvr, cvm formvla sva pro cvrvis parametricis, qvae pro delineatione cvm ea Calcvli I congrvit.

Error regvlarvm nvmericarvm

Lectio de integratione nvmerica ad svmmas partis svperioris rediit vt ipsvm integrale approximaret: regvlae pvncti medii et trapeziorvm in qvoqve membro exacte integrant constantem et polynomivm gradvs non maioris qvam vnivs, et regvla Simpsoni in qvoqve pari membrorvm polynomivm gradvs non maioris qvam dvorvm, qvae omnia per pvncta cvrvae transevnt. Errores earvm sine polynomio Tayloriano demonstrati svnt: error in membro, vt fvnctio dimidiae latitvdinis, per derivatam integralis terminis variabilibvs derivatvr et cvm potentia comparatvr ope lemmatis qvod theorema valoris medii Cavchii iterat. Inde margines (b−a)h224B2\frac{(b - a) h^2}{24} B_2, (b−a)h212B2\frac{(b - a) h^2}{12} B_2 et (b−a)h4180B4\frac{(b - a) h^4}{180} B_4, gradvs exactitvdinis et signvm erroris, nvmervs membrorvm qvi accvrationem datam praestat et qvomodo error se gerat nvmero membrorvm dvplicato.

Qvae admittvntvr, qvae demonstrantvr, qvae restant

Ratio partis sic svmmatim reddi potest:

  • Admittvntvr axioma completvdinis Algebrae et Geometriae I, cvm proprietate Archimedea qvae ibi ex eo dedvcitvr; postvlata areae, ex parte svperiore, et analoga volvmini; areae polygonorvm; varias descriptiones figvrae planae eandem aream ei dare, qvod in cvrsibvs posterioribvs demonstratvr; et, per Algebram et Geometriam, area disci, in qva nitvntvr area sectoris circvlaris et, per inaeqvalitatem inter sinvm, arcvm et tangentem, derivatae fvnctionvm trigonometricarvm. Adhibentvr effectvs Calcvli I de continvitate et derivata et theoremata Weierstrassii, Lagrangii, Cavchii et valoris intermedii, et effectvs partivm svperiorvm de integrali et theorema Heine-Cantor.
  • Demonstrantvr theoremata qvae definitiones areae inter delineationes, areae polaris et volvminis per sectiones ivstificant; formvlae per discos et per tvnicas earvmqve aeqvivalentia; formvla longitvdinis et formvla cvrvatvrae; et margines erroris trivm regvlarvm. Sic plvra promissa explentvr: promissvm lectionis de integrali Riemanniano, qvae aream inter dvas cvrvas nvntiavit; lectionis de proprietatibvs integralis definiti, qvae stvdivm valoris medii nvntiavit; lectionis de qvaestione areae, qvae nvntiavit svmmas rectangvlorvm svbtiliores fore ad approximandvm, et lectionis de theoremate fvndamentali calcvli, cvivs valor 0,9225…0{,}9225\ldots errore circvmscripto compvtatvs est; lectionis Calcvli I de cvrvatvra et radio cvrvatvrae et synthesis applicationvm derivatarvm, qvae longitvdinem arcvs integrali definitam et cvrvatvram vt celeritatem conversionis lineae tangentis nvntiavervnt; et formvla pyramidis qvam lectio de prodvcto vectoriali et prodvcto mixto admiserat, demonstrata pro basi convexa in plano ad axem perpendicvlari contenta, et pro qvolibet sitv si postvlatis additvr volvmen solido verso non mvtari.
  • Non seorsvm demonstrantvr, sed vt cvm admissis congrventia examinantvr, area πa2\pi a^2 disci, longitvdo 2πR2\pi R circvmferentiae et volvmina coni circvlaris et globi: compvtationes dvarvm primarvm derivatis sinvs et cosinvs vtvntvr avt primitivis qvae ex eis orivntvr, qvae in area disci admissa nitvntvr, et dvo volvmina aream sectionvm svarvm a prima svmvnt. Idem valet de expressionibvs ipsivs π\pi vt integralis in lectione de longitvdine arcvs et in lectione de integratione nvmerica: nvmervm compvtant, qva libet accvratione, cvivs definitio adhvc ea Algebrae et Geometriae est.
  • Tria instrvmenta itervm adhibentvr loco argvmenta repetendi: inclvsio inter svmmas, qvae postvlata magnitvdinis in integrale convertit; condicio cylindrorvm, qvae omnia volvmina per sectiones dat; et theorema Cavchii iteratvm, qvod omnes margines erroris dat.
  • In postervm relinqvitvr qvod alivd instrvmentvm reqvirit: regiones et solida non circvmscripta, in parte de integralibvs impropriis; area svperficiei, volvmen integralibvs dvplicibvs et triplicibvs definitvm et cvrvae spatii, in Calcvlo III. Varias definitiones areae congrvere pro omni figvra qvae plvres descriptiones admittit admittitvr, vt dictvm est, et in cvrsibvs posterioribvs demonstratvr; definitiones volvminis per sectiones in diversis directionibvs congrvere memoratvr vt alivd factvm eorvm cvrsvvm, a qvo nihil pendet.

Pictvra qvae svbicitvr qvattvor segmenta in vnam catenam colligit. Qvisqve nodvs colvmnae est effectvs, secvndvm ordinem logicvm nvmeratvs et arcv cvm anvlis svperioribvs conivnctvs qvibvs eivs demonstratio vtitvr; circvm flvitant fvlcra, id est principia et instrvmenta ad qvae catena itervm atqve itervm recvrrit, qvodqve linea continva cvm anvlis qvi ei nitvntvr conivnctvm et linea pvnctata cvm anvlo vbi statvitvr, exceptis iis qvae ex Calcvlo I, ex Algebra et Geometria vel ex partibvs svperioribvs provenivnt, qvae vt circvli vacvi pingvntvr. Fvlcro pvlsato omnes anvli qvi eo vtvntvr illvstrantvr, et qvisqve anvlvs ad lectionem remittit in qva demonstratvr.

Fvlcra catenae

  • AAxioma completvdinis. Axioma Algebrae et Geometriae I: omnis copia non vacva nvmerorvm realivm qvae svpra circvmscripta sit svpremvm habet. Ibi ex eo dedvcitvr proprietas Archimedea; hic infima et svprema in qvoqve membro dat et longitvdinem cvrvae rectificabilis. In hac vnitate sine demonstratione admittitvr.
  • BPostvlata et inclvsio inter svmmas. Postvlata areae, ex lectione de qvaestione areae (rectangvlvm, monotonia et additivitas), et analoga volvmini, cylindro loco rectangvli; et inclvsio: si fvnctio integrabilis est, eivs integrale est vnicvs nvmervs inter omnes svmmas eivs inferiores et omnes svmmas eivs svperiores comprehensvs. In hac vnitate sine demonstratione admittitvr.
  • CIntegrale definitvm. Demonstrata in parte de integrali definito: criterivm integrabilitatis Riemannianvm, theorema Darbovxii et svmmae partitionibvs vniformibvs, integrabilitas fvnctionvm continvarvm, linearitas, additivitas respectv intervalli, monotonia, inaeqvalitas Cavchy-Schwarz, theorema primvm valoris medii integralivm, theorema fvndamentale, regvla Barrovii, derivata integralis terminis variabilibvs, mvtatio variabilis et integratio per partes. In hac vnitate sine demonstratione admittitvr.
  • DSeqventiae. Ex parte de seqventiis: theorema Heine-Cantor, secvndvm qvod omnis fvnctio in intervallo clavso et circvmscripto continva vniformiter continva est; theoremata de limitibvs et svbseqventiae. In hac vnitate sine demonstratione admittitvr.
  • ECalcvlvs I. Demonstrata in Calcvlo I: continvitas et regvlae derivandi, inclvsis regvla radicis et regvlis sinvs et cosinvs; theorema Weierstrassii; theoremata valoris medii Lagrangii et Cavchii eorvmqve corollaria, vt corollarivm de derivata nvlla in intervallo; theoremata Bolzani et valoris intermedii et continvitas inversae; monotonia ex signo derivatae et convexitas; et cvrvatvra delineationis. In hac vnitate sine demonstratione admittitvr.
  • FAlgebra et Geometria. Demonstrata in Algebra et Geometria: inaeqvalitas triangvlaris et norma vectorvm plani, svmma telescopica, coordinatae polares, fvnctiones trigonometricae cvm identitate Pythagorica, inaeqvalitas inter sinvm, arcvm et tangentem, et area sectoris circvlaris; haec dvo postrema in area disci nitvntvr qvae ibi admittitvr, et in inaeqvalitate nitvntvr derivatae sinvs et cosinvs, Calcvli I. In hac vnitate sine demonstratione admittitvr.
  • GCondicio cylindrorvm. Solidvm inter plana x=ax = a et x=bx = b cvivs sectiones aream integrabilem A(x)A(x) habent condicionem explet si pro qvoqve ε>0\varepsilon > 0 est partitio cvivs laminae cylindros altitvdinis Δxk\Delta x_k basi areae αk\alpha_k continent (nisi αk=0\alpha_k = 0) et in cylindris eivsdem altitvdinis basi areae βk\beta_k continentvr (vtrisqve basi in plano x=xk−1x = x_{k - 1}), cvm αk≤A(x)≤βk\alpha_k \leq A(x) \leq \beta_k in qvoqve membro et ∑k=1n(βk−αk) Δxk<ε\sum_{k=1}^{n} (\beta_k - \alpha_k) \, \Delta x_k < \varepsilon: modvs volvmen inter svmmas inclvdendi. Constitvitvr in: 8. Volvmen est integrale areae sectionvm.
  • HTheorema Cavchii iteratvm. Si FF eivsqve derivatae vsqve ad ordinem m−1m - 1 evanescvnt in 00 et G(u)=upG(u) = u^p, cvm m≤pm \leq p, tvm F(ℓ) G(m)(ξ)=G(ℓ) F(m)(ξ)F(\ell) \, G^{(m)}(\xi) = G(\ell) \, F^{(m)}(\xi) pro aliqvo ξ\xi ex (0,ℓ)\ioo{0}{\ell}: modvs errorem cvm potentia comparandi sine polynomio Tayloriano. Constitvitvr in: 25. Theorema Cavchii iteratvm.
  1. Segmentvm 1 Areae et valor medivs

    • Demonstrare aream inter dvas delineationes, si postvlata explet, esse integrale differentiae, eamqve compvtare cvm delineationes sese secant.
    • Regionem polarem inter sectores inclvdere et eivs aream obtinere vt dimidivm integralis qvadrati radii.
    • Valorem medivm fvnctionis vt limitem mediorvm valorvm describere et ostendere fvnctionem continvam evm attingere.
    1. Area inter dvas delineationes est integrale differentiae. Si ff et gg integrabiles svnt in [a,b]\icc{a}{b}, cvm g≤fg \leq f, et regio inter earvm delineationes aream habet qvae postvlata explet, ea area est ∫ab(f−g)\int_a^b (f - g); is nvmervs pro definitione areae regionis accipitvr.

      Nititvr: B (Postvlata et inclvsio inter svmmas), A (Axioma completvdinis), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Areae et valor medivs fvnctionis.

    2. Area inter dvas delineationes sese secantes. Si ff et gg integrabiles svnt in [a,b]\icc{a}{b}, area regionis inter earvm delineationes est ∫ab∣f−g∣\int_a^b \abs{f - g}; si f−gf - g signvm non mvtat in qvoqve intervallo partitionis a=c0<⋯<cm=ba = c_0 < \cdots < c_m = b, est svmma valorvm absolvtorvm integralivm ipsivs f−gf - g in his intervallis.

      Vtitvr: 1. Area inter dvas delineationes est integrale differentiae. Nititvr: C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Areae et valor medivs fvnctionis.

    3. Regiones descriptae x vt fvnctione y. Si u≤vu \leq v integrabiles svnt in [c,d]\icc{c}{d} et regio pvnctorvm cvm c≤y≤dc \leq y \leq d et u(y)≤x≤v(y)u(y) \leq x \leq v(y) aream habet qvae postvlata explet, ea area est ∫cd(v−u)\int_c^d (v - u).

      Nititvr: B (Postvlata et inclvsio inter svmmas), A (Axioma completvdinis), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Areae et valor medivs fvnctionis.

    4. Area in coordinatis polaribvs. Si rr continva et non negativa est in [α,β]\icc{\alpha}{\beta}, cvm β−α≤2π\beta - \alpha \leq 2\pi, et regio polaris svb rr aream habet qvae postvlata explet et cviqve sectori circvlari aream Algebrae et Geometriae dat, ea area est 12∫αβr(θ)2 dθ\frac{1}{2} \int_{\alpha}^{\beta} r(\theta)^2 \, \mathrm{d}\theta, qvae pro definitione accipitvr.

      Nititvr: B (Postvlata et inclvsio inter svmmas), F (Algebra et Geometria), E (Calcvlvs I), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Areae et valor medivs fvnctionis.

    5. Valor medivs est limes mediorvm valorvm. Si ff integrabilis est in [a,b]\icc{a}{b}, medii valores f(ξk)f(\xi_k) longitvdinibvs membrorvm ponderati ad 1b−a∫abf\frac{1}{b - a} \int_a^b f tendvnt norma partitionis ad 00 tendente; praesertim mediae arithmeticae in partitionibvs vniformibvs.

      Nititvr: C (Integrale definitvm), A (Axioma completvdinis). Demonstratvr in: Areae et valor medivs fvnctionis.

    6. Proprietates valoris medii. Valor medivs linearis est, inter margines inferiorem et svperiorem fvnctionis iacet, et valor medivs in [a,b]\icc{a}{b} est media valorvm in [a,c]\icc{a}{c} et [c,b]\icc{c}{b} longitvdinibvs eorvm ponderata.

      Nititvr: C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Areae et valor medivs fvnctionis.

    7. Fvnctio continva valorem medivm svvm attingit. Si ff continva est in [a,b]\icc{a}{b}, exstat ξ\xi in (a,b)\ioo{a}{b} cvm f(ξ)=1b−a∫abff(\xi) = \frac{1}{b - a} \int_a^b f.

      Nititvr: C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Areae et valor medivs fvnctionis.

  2. Segmentvm 2 Volvmina

    • Postvlata volvmini statvere et demonstrare solidvm qvod condicionem cylindrorvm explet volvmen habere integrale areae sectionvm svarvm.
    • Principivm Cavalierii dedvcere et volvmen coni basi convexa inter dvas delineationes continvas comprehensa, praesertim pyramidis.
    • Volvmina revolvtionis per discos, per discos perforatos et per tvnicas compvtare, et demonstrare dvas methodos pro fvnctione stricte monotona congrvere.
    1. Volvmen est integrale areae sectionvm. Si solidvm inter plana x=ax = a et x=bx = b sectiones areae integrabilis A(x)A(x) habet, condicionem cylindrorvm explet et volvmen habet qvod postvlata explet, id volvmen est ∫abA(x) dx\int_a^b A(x) \, \mathrm{d}x; is nvmervs pro definitione volvminis accipitvr.

      Nititvr: B (Postvlata et inclvsio inter svmmas), A (Axioma completvdinis), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

    2. Sectiones inclvsae. Si in qvoqve intervallo [u,w]\icc{u}{w} in [a,b]\icc{a}{b} contento, cvm u<wu < w, svnt dvo pvncta x′x' et x′′x'' eivs intervalli cvm Ex′⊆Ex⊆Ex′′E_{x'} \subseteq E_x \subseteq E_{x''} et A(x′)≤A(x)≤A(x′′)A(x') \leq A(x) \leq A(x'') pro omni xx ex [u,w]\icc{u}{w}, solidvm condicionem cylindrorvm explet.

      Vtitvr: 8. Volvmen est integrale areae sectionvm. Nititvr: G (Condicio cylindrorvm), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

    3. Principivm Cavalierii. Si dvo solida condicionem cylindrorvm inter eadem plana explent et A1(x)=λ A2(x)A_1(x) = \lambda \, A_2(x) cvm λ>0\lambda > 0, volvmen primi est λ\lambda vicibvs volvmen secvndi; sectionibvs aeqvalis areae, volvmina aeqvalia svnt.

      Vtitvr: 8. Volvmen est integrale areae sectionvm. Nititvr: G (Condicio cylindrorvm), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

    4. Area figvrae dilatatae et translatae. Regione inter delineationes dvarvm fvnctionvm continvarvm ratione λ>0\lambda > 0 dilatata et translata, alia regio eivsdem generis obtinetvr, cvivs area est λ2\lambda^2 vicibvs area originalis.

      Vtitvr: 1. Area inter dvas delineationes est integrale differentiae. Nititvr: E (Calcvlvs I), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

    5. Volvmen coni. Si basis BB coni est figvra convexa plani x=hx = h, regio inter dvas delineationes continvas, et vertex in plano x=0x = 0 iacet, sectio in xx aream x2h2A(h)\frac{x^2}{h^2} A(h) habet, convs condicionem cylindrorvm explet eivsqve volvmen est 13A(h) h\frac{1}{3} A(h) \, h; praesertim volvmen pyramidis.

      Vtitvr: 11. Area figvrae dilatatae et translatae, 8. Volvmen est integrale areae sectionvm. Nititvr: G (Condicio cylindrorvm), A (Axioma completvdinis), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

    6. Volvmen per discos et discos perforatos. Si 0≤g≤f0 \leq g \leq f continvae svnt in [a,b]\icc{a}{b}, solidvm qvod regio inter earvm delineationes circa axem abscissarvm versa gignit condicionem cylindrorvm explet, eivsqve volvmen est π∫ab(f(x)2−g(x)2) dx\pi \int_a^b \left(f(x)^2 - g(x)^2\right) \, \mathrm{d}x.

      Vtitvr: 1. Area inter dvas delineationes est integrale differentiae, 8. Volvmen est integrale areae sectionvm. Nititvr: G (Condicio cylindrorvm), F (Algebra et Geometria), E (Calcvlvs I), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

    7. Volvmen per tvnicas cylindricas. Si ff continva et non negativa est in [a,b]\icc{a}{b}, cvm 0≤a0 \leq a, et solidvm qvod regio svb eivs delineatione circa axem ordinatarvm versa gignit volvmen habet qvod postvlata explet, id volvmen est 2π∫abx f(x) dx2\pi \int_a^b x \, f(x) \, \mathrm{d}x.

      Nititvr: B (Postvlata et inclvsio inter svmmas), F (Algebra et Geometria), E (Calcvlvs I), A (Axioma completvdinis), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

    8. Aeqvivalentia discorvm perforatorvm et tvnicarvm. Si ff continva, non negativa et stricte monotona est in [a,b]\icc{a}{b}, cvm 0≤a0 \leq a, integrale arearvm sectionvm ad axem ordinatarvm perpendicvlarivm, inversa ipsivs ff scriptvm, aeqvale est 2π∫abx f(x) dx2\pi \int_a^b x \, f(x) \, \mathrm{d}x: volvmen per discos perforatos est volvmen per tvnicas. Demonstratio derivatis non vtitvr.

      Nititvr: E (Calcvlvs I), F (Algebra et Geometria), A (Axioma completvdinis), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Volvmina solidorvm.

  3. Segmentvm 3 Longitvdines et cvrvatvra

    • Longitvdinem cvrvae vt svpremvm linearvm polygonalivm inscriptarvm definire et demonstrare eam a parametrisatione non pendere.
    • Theoremate Lagrangii et theoremate Heine-Cantor demonstrare longitvdinem cvrvae derivata continva esse integrale celeritatis eivs.
    • Cvrvatvram vt celeritatem conversionis lineae tangentis definire, formvlam eivs obtinere et in ea formvlam Calcvli I agnoscere.
    1. Linea polygonalis partitione svbtiliore non breviatvr. Longitvdo cvrvae est svpremvm longitvdinvm L(γ,P)L(\gamma, P) linearvm polygonalivm ei inscriptarvm, si circvmscriptae svnt; et si P⊆QP \subseteq Q, tvm L(γ,P)≤L(γ,Q)L(\gamma, P) \leq L(\gamma, Q), ita vt distantia inter extrema nvllam lineam polygonalem excedat.

      Nititvr: A (Axioma completvdinis), F (Algebra et Geometria). Demonstratvr in: Longitvdo arcvs et cvrvatvra.

    2. Longitvdo a parametrisatione non pendet. Si φ\varphi stricte monotona est in [c,d]\icc{c}{d} cvm imagine [a,b]\icc{a}{b}, cvrva γ∘φ\gamma \circ \varphi rectificabilis est si et solvm si γ\gamma est, et tvm eandem longitvdinem habent.

      Vtitvr: 16. Linea polygonalis partitione svbtiliore non breviatvr. Nititvr: E (Calcvlvs I), A (Axioma completvdinis). Demonstratvr in: Longitvdo arcvs et cvrvatvra.

    3. Longitvdo cvrvae derivata continva. Si x′x' et y′y' continvae svnt in [a,b]\icc{a}{b}, cvrva rectificabilis est, eivs longitvdo est ∫abx′(t)2+y′(t)2 dt\int_a^b \sqrt{x'(t)^2 + y'(t)^2} \, \mathrm{d}t, et longitvdines linearvm polygonalivm inscriptarvm ad eam tendvnt norma partitionis ad 00 tendente.

      Vtitvr: 16. Linea polygonalis partitione svbtiliore non breviatvr. Nititvr: E (Calcvlvs I), D (Seqventiae), F (Algebra et Geometria), A (Axioma completvdinis), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Longitvdo arcvs et cvrvatvra.

    4. Longitvdo delineationis. Si f′f' continva est in [a,b]\icc{a}{b}, delineatio ipsivs ff rectificabilis est eivsqve longitvdo est ∫ab1+f′(x)2 dx\int_a^b \sqrt{1 + f'(x)^2} \, \mathrm{d}x.

      Vtitvr: 18. Longitvdo cvrvae derivata continva. Demonstratvr in: Longitvdo arcvs et cvrvatvra.

    5. Longitvdo cvrvae polaris. Si r′r' continva est in [α,β]\icc{\alpha}{\beta}, cvrva polaris radii rr rectificabilis est eivsqve longitvdo est ∫αβr2+r′2 dθ\int_{\alpha}^{\beta} \sqrt{r^2 + r'^2} \, \mathrm{d}\theta.

      Vtitvr: 18. Longitvdo cvrvae derivata continva. Nititvr: F (Algebra et Geometria), E (Calcvlvs I). Demonstratvr in: Longitvdo arcvs et cvrvatvra.

    6. Cvrvatvra cvrvae parametricae. Si x′x' et y′y' continvae svnt, γ′(t0)≠(0,0)\gamma'(t_0) \neq (0, 0), et x′x' et y′y' derivabiles svnt in t0t_0, exstat fvnctio angvli lineae tangentis derivabilis in t0t_0, et cvrvatvra, derivata angvli respectv longitvdinis arcvs in valore absolvto, est ∣x′y′′−y′x′′∣(x′2+y′2)32\frac{\abs{x' y'' - y' x''}}{\left(x'^2 + y'^2\right)^{\frac{3}{2}}}.

      Vtitvr: 18. Longitvdo cvrvae derivata continva. Nititvr: E (Calcvlvs I), F (Algebra et Geometria), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Longitvdo arcvs et cvrvatvra.

    7. Cvrvatvra delineationis. Pro cvrva (t,f(t))(t, f(t)), cvm f′f' continva et ff bis derivabili in x0x_0, cvrvatvra in x0x_0 est ∣f′′(x0)∣(1+f′(x0)2)32\frac{\abs{f''(x_0)}}{\left(1 + f'(x_0)^2\right)^{\frac{3}{2}}}, ea lectionis Calcvli I de cvrvatvra.

      Vtitvr: 21. Cvrvatvra cvrvae parametricae. Nititvr: E (Calcvlvs I). Demonstratvr in: Longitvdo arcvs et cvrvatvra.

  4. Segmentvm 4 Error regvlarvm nvmericarvm

    • In regvlis pvncti medii, trapeziorvm et Simpsoni integralia exacta polynomiorvm interpolantivm agnoscere, easqve inter se conferre.
    • Margines errorvm earvm theoremate Cavchii iterato et derivata integralis terminis variabilibvs demonstrare, sine polynomio Tayloriano.
    • Decernere qvot membra errorem datvm praestent et qvomodo error minvatvr nvmero membrorvm dvplicato.
    1. Qvaeqve regvla polynomivm interpolans integrat. In qvoqve membro regvla pvncti medii constantem f(ck)f(c_k) integrat, regvla trapeziorvm polynomivm gradvs non maioris qvam vnivs qvod per pvncta extremorvm transit, et regvla Simpsoni, in qvoqve pari membrorvm, polynomivm gradvs non maioris qvam dvorvm qvod per tria pvncta cvrvae transit.

      Nititvr: E (Calcvlvs I), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Integratio nvmerica.

    2. Relationes inter tres regvlas. Pro omni nvmero natvrali nn, T2n=Tn+Rn2T_{2n} = \frac{T_n + R_n}{2} et S2n=Tn+2Rn3S_{2n} = \frac{T_n + 2 R_n}{3}; si ff integrabilis est, RnR_n, TnT_n et S2nS_{2n} ad ∫abf\int_a^b f tendvnt.

      Nititvr: D (Seqventiae), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Integratio nvmerica.

    3. Theorema Cavchii iteratvm. Si FF continva est in [0,ℓ]\icc{0}{\ell}, mm vicibvs derivabilis in [0,ℓ)\ico{0}{\ell} derivatis eivs vsqve ad ordinem m−1m - 1 in 00 evanescentibvs, et G(u)=upG(u) = u^p cvm m≤pm \leq p, exstat ξ\xi in (0,ℓ)\ioo{0}{\ell} cvm F(ℓ) G(m)(ξ)=G(ℓ) F(m)(ξ)F(\ell) \, G^{(m)}(\xi) = G(\ell) \, F^{(m)}(\xi).

      Nititvr: E (Calcvlvs I). Demonstratvr in: Integratio nvmerica.

    4. Error regvlarvm pvncti medii et trapeziorvm. Si ff continva est in [a,b]\icc{a}{b} et bis derivabilis in (a,b)\ioo{a}{b}, cvm ∣f′′∣≤B2\abs{f''} \leq B_2, tvm ∣ER∣≤(b−a)h224B2\abs{E_R} \leq \frac{(b - a) h^2}{24} B_2 et ∣ET∣≤(b−a)h212B2\abs{E_T} \leq \frac{(b - a) h^2}{12} B_2.

      Nititvr: H (Theorema Cavchii iteratvm), E (Calcvlvs I), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Integratio nvmerica.

    5. Error regvlae Simpsoni. Si ff continva est in [a,b]\icc{a}{b} et qvater derivabilis in (a,b)\ioo{a}{b}, cvm ∣f(4)∣≤B4\abs{f^{(4)}} \leq B_4, et nn par est, tvm ∣ES∣≤(b−a)h4180B4\abs{E_S} \leq \frac{(b - a) h^4}{180} B_4.

      Nititvr: H (Theorema Cavchii iteratvm), E (Calcvlvs I), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Integratio nvmerica.

    6. Gradvs exactitvdinis et signvm erroris. Regvlae pvncti medii et trapeziorvm exactae svnt pro polynomiis gradvs non maioris qvam vnivs, et regvla Simpsoni pro polynomiis gradvs non maioris qvam trivm; si f′′≥0f'' \geq 0, tvm Rn≤∫abf≤TnR_n \leq \int_a^b f \leq T_n, et si f(4)≥0f^{(4)} \geq 0, tvm ∫abf≤Sn\int_a^b f \leq S_n.

      Vtitvr: 26. Error regvlarvm pvncti medii et trapeziorvm, 27. Error regvlae Simpsoni. Nititvr: E (Calcvlvs I). Demonstratvr in: Integratio nvmerica.

    7. Error nvmero membrorvm dvplicato. Si f′′f'' continva est in [a,b]\icc{a}{b}, tvm n2ET(n)→−(b−a)212(f′(b)−f′(a))n^2 E_T(n) \to -\frac{(b - a)^2}{12} \left(f'(b) - f'(a)\right), et dimidivm signo contrario pro pvncto medio; si f′(b)≠f′(a)f'(b) \neq f'(a), qvisqve error in limite per qvattvor dividitvr, nn dvplicato.

      Vtitvr: 26. Error regvlarvm pvncti medii et trapeziorvm. Nititvr: D (Seqventiae), E (Calcvlvs I), C (Integrale definitvm). Demonstratvr in: Integratio nvmerica.

Ad integralia impropria. Catena ibi consistit vbi regiones et solida circvmscripta esse desinvnt. Omnes magnitvdines hvivs partis integralibvs fvnctionvm circvmscriptarvm in intervallis clavsis et circvmscriptis definitae svnt, qvia pro eis solis svmmae inferiores et svperiores exstant. Pars de integralibvs impropriis regionem svb delineatione in intervallo non circvmscripto, vel svb fvnctione non circvmscripta, metitvr vt limitem mensvrarvm portionvm eivs circvmscriptarvm: solidvm qvod delineatio ipsivs 1x\frac{1}{x} gignit, pro x≥1x \geq 1, in x=cx = c trvncatvm, per discos volvmen π(1−1c)\pi \left(1 - \frac{1}{c}\right) habet, et eivs volvmen erit limes cvm c→∞c \to \infty. Ibi etiam compvtabitvr tota longitvdo spirae qvae infinitas conversiones facit, et area svb delineatione decrescente, inter svmmas rectangvlorvm vt in hac parte inclvsa, in parte de seriebvs criterivm integralis dabit.