Svmmarivm
Haec lectio qvintam cvrsvs partem aperit, integralibvs impropriis dicatam: iis fvnctionis in intervallo non circvmscripto, vel fvnctionis prope terminvm non circvmscriptae, qvae definivntvr vt limes integralivm Riemannianorvm in intervallis clavsis et circvmscriptis qvae ad terminvm accedvnt. Iter partis exponit, qvae cvm integralibvs id repetit qvod pars de seqventiis cvm limitibvs fecit: decernere vtrvm limes exsistat sine eo compvtando, criterio Cavchyano, comparatione, convergentia absolvta et criteriis Dirichletiano et Abeliano; integrale secvndvm parametrvm derivare; et his instrvmentis tres valores classicos compvtare, integrale fvnctionis in semirecta, integrale Gavssianvm et formvlam Stirlingianam. Historiam harvm notionvm restitvit, a solido infinito volvminis finiti Torricellii et Arithmetica infinitorvm Wallisii, per interpolationem factorialis ab Evlero factam anno 1729 et formvlam Stirlingii et Moivraei anni 1730, vsqve ad Gavssivm, Résvmé des leçons Cavchii anni 1823, formvlam Frvllanianam anni 1828 et commentarivm Dirichletii anni 1829; qvaestionem qvae eam pervadit envntiat, fvnctioni non circvmscriptae integrale tribvendi, et dvabvs fvnctionibvs primitivam habentibvs ostendit limitem qvi id definit exsistere posse vel non exsistere. Finitvr locvm partis in cvrsv monstrando, praesertim eivs similitvdinem cvm seriebvs nvmericis, et vbi integralia impropria in aliis cvrsibvs sitvs et in scientia et arte adhibeantvr.
Proposita discendi
- Iter partis describere et explicare qvid qvaeqve lectio demonstret et qvo effecto Calcvli I avt partivm svperiorvm vtatvr.
- Explicare cvr fvnctio non circvmscripta, avt intervallvm non circvmscriptvm, extra integrale Riemannianvm maneant, et cvr integrale improprivm, vt limes definitvm, postvlet vt decernatvr vtrvm is limes exsistat.
- Effecta partis in contextv svo historico collocare, a Torricellio et Wallisio vsqve ad Evlervm, Stirling, Cavchivm, Frvllani et Dirichletivm, et ordinem qvo inventa svnt ab ordine qvo demonstrantvr distingvere.
- Locvm partis in cvrsv monstrare, eivs similitvdinem cvm seriebvs nvmericis, et vbi integralia impropria in aliis cvrsibvs et in applicationibvs scientificis et technicis interveniant.
Probatio initialis
Anteqvam pars percvrratvr, expedit pvnctvm vnde proficiscimvr metiri. Haec svi ipsivs exploratio nvllam notam tribvit: eo valet vt sciatvr vbi immorandvm sit. Qvattvor primae qvaestiones qvattvor lectiones argvmenti partis ordine attingvnt, singvlas singvlae, et facvltatem metivntvr (convergentiam integralis in vtroqve termino improprii comparatione decernere, integrale condicionaliter convergens agnoscere, integrale secvndvm parametrvm derivare, integrale mvtatione variabilis ad fvnctionem gamma redvcere), non envntiatvm qvod memoria teneatvr; eaedem facvltates in fine, in lectione synthesis, aliis datis itervm explorantvr. Qvinqve vltimae explorant qvae haec pars ex Calcvlo I et ex partibvs svperioribvs pro notis habet: integralia Wallisiana, theorema fvndamentale calcvli, criterivm Cavchyanvm pro seqventiis, regvlam Hospitalii et infinitesima aeqvivalentia.
Antequam vnitatem incipias, pvnctvm vnde proficisceris metire. Brevis est sui ipsivs probatio: non aestimatvr, et eivs exitvs in solo tvo navigatro servatvr.
Qvaestio 1Qvodnam ex his integralibvs impropriis convergit?
Ad infinitvm convergit, vt integrale fvnctionis ; sed prope qvotiens integrandi et est , qvi ad tendit, et integrale fvnctionis in divergit. Integrale in vtroqve termino improprivm convergit tantvm si ambo frvsta convergvnt.Integrandvm in continvvm est, ita vt solvm infinitvm improprivm sit, et ibi qvotiens integrandi et est , qvi ad tendit: integrale divergit, vt integrale fvnctionis , qvamvis integrandvm ad tendat.Integrandvm prope non est circvmscriptvm. Per fractiones partiales, primitiva in est , et integrale a ad valet , qvod ad tendit cvm .Integrale in vtroqve termino improprivm est et in dividitvr. Pro est . Prope , qvotiens integrandi et est , qvi ad tendit: per criterivm comparationis in limite et propositionem de integralibvs potentiarvm, exponente , integrale in convergit. Ad infinitvm, qvotiens cvm est , qvi etiam ad tendit, et exponens maior est qvam : in convergit.Qvaestio 2Qvid de integrali affirmari potest?
Fvnctionem ad tendere non svfficit vt eivs integrale convergat: integrale fvnctionis divergit, qvia in . Margo nihil prodest, et re vera integrale valoris absolvti divergit.Convergentia absolvta convergentiam implicat, sed conversvm falsvm est: signa cosinvs compensationes efficivnt, et criterivm Dirichletianvm praestat integrale convergere qvamvis integrale valoris absolvti divergat.Integralia cosinvs limitem non habent, sed circvmscripta svnt, et factor , decrescens et limitem habens, qvemqve arcvm magis qvam svperiorem attenvat: haec est condicio criterii Dirichletiani, qvod convergentiam dat.Fvnctio in decrescens est et ad tendit, et integralia cosinvs circvmscripta svnt: . Per criterivm Dirichletianvm integrale convergit. Cetervm, ; integrale fvnctionis per idem criterivm convergit, et integrale fvnctionis per comparationem cvm divergit, qvia : per inaeqvalitatem fvndamentalem exponentialis, , et logarithmvs crescens est. Per linearitatem, integrale fvnctionis divergit, et per comparationem etiam integrale valoris absolvti.Qvaestio 3Sit pro reali. Qvid valet ?
Derivata est secvndvm tamqvam , sine factore qvem regvla catenae postvlat; cvm manet integrale fvnctionis , qvod valet .Est , integrale fvnctionis in , qvod per partes compvtatvr; qvaestio derivatam fvnctionis in petit.Margo commvnis integrabilis in integralibvs impropriis reqviritvr, et derivatae secvndvm , vt condicio svfficiens convergentiae vniformis. In intervallo clavso et circvmscripto svfficit integrandvm eivsqve derivatam secvndvm in rectangvlo continva esse, vt hic.Integrandvm eivsqve derivata secvndvm , , continva svnt in rectangvlo pvnctorvm cvm et . Per regvlam Leibnitianam pro integralibvs cvm parametro, intra integrale derivatvr: .Repete: Derivatio svb signo integrali
Qvaestio 4Qvid valet ?
Est : deest factor qvem derivata mvtationis affert.Cvm manet dimidivm integralis fvnctionis in semirecta, et id integrale valet ; valor est totivs rectae.in mvtatvm est, qvasi integrandvm factorem haberet qvi dat, et factor amissvs est.Integrale fvnctionis in convergit et valet , per corollarivm de fvnctione gamma in dimidio. Fvnctio in stricte crescens est, cvm derivata continva et limitibvs et , et ; per corollarivm de mvtatione variabilis crescente in intervallo aperto, dvo integralia congrvvnt.Repete: Integrale Gavssianvm, fvnctio gamma et formvla Stirlingiana
Qvaestio 5Ex vnitatibvs prioribvsQvid valet ?
Est prodvctvm sine vltimo factore: recvrsio ordinvm parivm in desinit, non in .Est : formvla ordinvm imparivm adhibita est, qvae in desinit et non continet.Svmptvm est ; sed est integrale constantis in , longitvdo eivs intervalli.Est integrale Wallisianvm . Per propositionem de valoribvs integralivm Wallisianorvm, , cvm .Repete: Artes ad integralia definita
Qvaestio 6Ex vnitatibvs prioribvsSit pro . Qvid de in affirmari potest?
Valor integrandi in termino inferiore svbtractvs est; sed id extremvm constans est et nihil ad derivatam confert.Theorema fvndamentale calcvli formvlam primitivae non postvlat: praestat integrale fvnctionis continvae cvm termino variabili derivabile esse, cvm derivata integrando aeqvali.Incrementvm fvnctionis a signo integrandi pendet, non ab eivs monotonia: qvodqve frvstvm additvm aream positivam confert, qvamvis semper minorem.Integrandvm in intervallo continvvm est; per theorema fvndamentale calcvli, in qvoqve pvncto derivabilis est, cvm derivata laterali in , et . Per theorema de monotonia ex signo derivatae, stricte crescens est: hoc est qvod parti permittit integrale fvnctionis non negativae vt limitem fvnctionis crescentis tractare.Repete: Theorema fvndamentale calcvli
Qvaestio 7Ex vnitatibvs prioribvsQvaenam ex his seqventiis est seqventia Cavchyana?
Differentiae inter terminos consecvtivos ad tendvnt, sed id non svfficit: pro omni , ita vt cvm nvllvm sit qvod conveniat.termini qvi a ad dvcvnt maiores svnt qvam vel aeqvales, et pro omni : cvm nvllvm est qvod conveniat.Circvmscripta est, sed dvo termini consecvtivi signa opposita habent et distant , qvod maivs est qvam : cvm nvllvm est qvod conveniat.Si , qvisqve terminorvm cvm satisfacit , et svmmando a vsqve ad termini bini se invicem tollvnt: . Dato , per proprietatem Archimedeam est nvmervs natvralis , et pro et maioribvs qvam vel aeqvalibvs habetvr .Repete: Seqventiae Cavchyanae
Qvaestio 8Ex vnitatibvs prioribvsQvid est ?
Logarithmvs ad tendit, sed radix cvbica ad maiore vi tendit: qvaelibet potentia positiva ipsivs logarithmvm prope vincit.Est coefficiens qvotientis derivatarvm, ; deest transitvs ad limitem, et radix cvbica ad tendit.Formam indeterminatam esse significat limites factorvm limitem prodvcti non decernere, non evm non exsistere; regvla Hospitalii evm compvtat.Prodvctvm scribitvr vt qvotiens ipsivs per , qvod ad tendit cvm . Per regvlam Hospitalii pro forma infinitvm per infinitvm, limes est is qvotientis derivatarvm, per , id est , qvod ad tendit.Repete: Regvla Hospitalii
Qvaestio 9Ex vnitatibvs prioribvsQvid est ?
Svmptvm est ; aeqvivalens est .Factor aeqvivalentis ipsivs in nvmeratore est, non in denominatore.Nvmerator ordinis est, sed denominator qvoqve, qvia : qvotiens ad nvmervm non nvllvm tendit.Per theorema de aeqvivalentibvs in nihilo, , et . Per theorema svbstitvtionis aeqvivalentivm, factore post factorem, limes est is ipsivs . Haec est compvtatio qvam criterivm comparationis in limite postvlat.
Argvmentvm oneratvr…