Περίληψη
Αυτό το μάθημα ανοίγει την έβδομη και τελευταία ενότητα του κύκλου μαθημάτων, που είναι αφιερωμένη στο πολυώνυμο του Τέιλορ και στις δυναμοσειρές. Παρουσιάζει την πορεία της, που ενώνει δύο γραμμές: τη γραμμή του πολυωνύμου του Τέιλορ, που προσεγγίζει μια συνάρτηση κοντά σε ένα σημείο με σφάλμα που ξέρουμε να φράσσουμε, και που στηρίζεται στον Λογισμό I· και τη γραμμή των ακολουθιών και των σειρών συναρτήσεων, με την ομοιόμορφη σύγκλιση και τις δυναμοσειρές, που στηρίζεται στις ενότητες για τις ακολουθίες, το ορισμένο ολοκλήρωμα και τις αριθμητικές σειρές. Οι δύο γραμμές ενώνονται όταν το σφάλμα του πολυωνύμου τείνει στο καθώς αυξάνεται η τάξη του: τότε η συνάρτηση είναι το άθροισμα της σειράς του Τέιλορ της, και με αυτήν παραγωγίζονται, ολοκληρώνονται και υπολογίζονται σταθερές. Ανασυνθέτει την ιστορία αυτών των ιδεών, από τις σειρές του Γκρέγκορι και του Νεύτωνα, μεταξύ 1668 και 1676, περνώντας από τη Μέθοδο των αυξήσεων του Τέιλορ, του 1715, την πραγματεία του Μακλόριν, του 1742, τη θεωρία των συναρτήσεων του Λαγκράνζ, του 1797, και τη συνάρτηση του Κωσί, του 1823, της οποίας όλες οι παράγωγοι στο είναι μηδενικές, έως το λάθος του Κωσί σχετικά με τη συνέχεια του αθροίσματος μιας σειράς, το υπόμνημα του Άμπελ του 1826 και την ομοιόμορφη σύγκλιση του Βάιερστρας· και τις σταθερές, από τον τύπο του Όιλερ του 1748 έως την αρρητότητα του , από τον Λάμπερτ το 1768 και από τον Νίβεν το 1947. Διατυπώνει το πρόβλημα που τη διατρέχει με μια συνάρτηση παραγωγίσιμη σε όλη την ευθεία, της οποίας τα πολυώνυμα του Τέιλορ στο την προσεγγίζουν μόνο στο . Κλείνει επισημαίνοντας τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, τον οποίο ολοκληρώνει, και πού χρησιμοποιούνται τα αποτελέσματά της σε άλλους κύκλους μαθημάτων και στην επιστήμη και την τεχνική.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να περιγράφει την πορεία της ενότητας και να εξηγεί τι αποδεικνύει κάθε μάθημα και ποιο αποτέλεσμα του Λογισμού I ή των ενοτήτων που προηγήθηκαν χρησιμοποιεί.
- Να εξηγεί γιατί μια συνάρτηση με παραγώγους κάθε τάξης μπορεί να μην είναι το άθροισμα της σειράς του Τέιλορ της, και γιατί χρειάζεται η ομοιόμορφη σύγκλιση για να παραγωγίσουμε, να ολοκληρώσουμε και να περάσουμε στο όριο σε μια σειρά συναρτήσεων.
- Να τοποθετεί στο ιστορικό τους πλαίσιο τα αποτελέσματα της ενότητας, από τον Γκρέγκορι, τον Νεύτωνα και τον Τέιλορ έως τον Λαγκράνζ, τον Κωσί, τον Άμπελ και τον Βάιερστρας, και να διακρίνει τη σειρά με την οποία ανακαλύφθηκαν από τη σειρά με την οποία αποδεικνύονται.
- Να επισημαίνει τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, ως ολοκλήρωση όσων άνοιξαν οι ακολουθίες και οι αριθμητικές σειρές, και πού εμφανίζονται το πολυώνυμο του Τέιλορ και οι δυναμοσειρές σε άλλους κύκλους μαθημάτων και σε επιστημονικές και τεχνικές εφαρμογές.
Αρχική αξιολόγηση
Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Αυτή η αυτοαξιολόγηση δεν βαθμολογείται: χρησιμεύει για να ξέρουμε πού να σταθούμε. Οι έξι πρώτες ερωτήσεις αφορούν, με τη σειρά, τα έξι μαθήματα περιεχομένου της ενότητας, μία για το καθένα, και μετρούν μια δεξιότητα (να υπολογιστεί ένα όριο με το γινόμενο δύο αναπτυγμάτων, να επιλεγεί η τάξη ενός πολυωνύμου του Τέιλορ με το φράγμα του υπολοίπου, να κριθεί με το supremum πού είναι ομοιόμορφη μια σύγκλιση, να βρεθεί το σύνολο σύγκλισης μιας δυναμοσειράς μαζί με τα άκρα του, να κριθεί πού αναπαριστά μια γνωστή σειρά μια σύνθετη συνάρτηση, να προσεγγιστεί με μια σειρά και με το φράγμα του κριτηρίου του Λάιμπνιτς ένα ολοκλήρωμα χωρίς στοιχειώδη παράγουσα), όχι μια διατύπωση που απομνημονεύεται· οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης, με άλλα δεδομένα. Οι πέντε τελευταίες ελέγχουν όσα η ενότητα αυτή θεωρεί γνωστά από τον Λογισμό I και από τις ενότητες που προηγήθηκαν: τις παραγώγους ανώτερης τάξης, τον επαναλαμβανόμενο κανόνα του Λοπιτάλ, το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ, το πρώτο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα και τα κριτήρια της ρίζας και του λόγου.
Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.
Ερώτηση 1Πόσο κάνει το ;
Παραλείφθηκε ο όρος του ημιτόνου: σε ένα γινόμενο, κάθε παράγοντας πρέπει να αναπτυχθεί έως την τάξη που ζητείται, εδώ .Παραλείφθηκε ο όρος της εκθετικής, ο οποίος, πολλαπλασιασμένος με το του ημιτόνου, δίνει .Το αντικαταστάθηκε από το ισοδύναμό του μέσα σε μια διαφορά, και ό,τι χάνεται είναι ακριβώς αυτό που μετράει· τα ισοδύναμα αντικαθίστανται σε παράγοντες, όχι σε προσθετέους.Από την πρόταση των αναπτυγμάτων στο μηδέν των στοιχειωδών συναρτήσεων, και , και ό,τι είναι είναι και . Από την πρόταση του αθροίσματος και του γινομένου αναπτυγμάτων, το πολυωνυμικό μέρος τάξης του γινομένου είναι εκείνο του γινομένου των δύο πολυωνυμικών μερών χωρίς τους όρους βαθμού μεγαλύτερου από : . Ο αριθμητής είναι , και το πηλίκο τείνει στο .Επανάληψη: Το πολυώνυμο του Τέιλορ
Ερώτηση 2Προσεγγίζουμε το με το πολυώνυμο του Τέιλορ της στο , υπολογισμένο στο . Ποια είναι η μικρότερη τάξη για την οποία το φράγμα του υπολοίπου του Λαγκράνζ εγγυάται σφάλμα μικρότερο από ;
Αυτό προκύπτει αν φραχθεί η παράγωγος τάξης από το , όπως εκείνη του ημιτόνου· η παράγωγος του λογαρίθμου αυξάνεται όπως το , και το φράγμα χάνει το παραγοντικό του παρονομαστή.Αυτό προκύπτει αν φραχθεί η παράγωγος τάξης από το αντί για το : το φράγμα χάνει τον παράγοντα .Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε το ενδιάμεσο σημείο: αρκεί ένα φράγμα της παραγώγου τάξης σε όλα τα σημεία μεταξύ του και του .Με επαγωγή, η παράγωγος τάξης της είναι στο , και για γνησίως μεταξύ του και του η απόλυτη τιμή της είναι μικρότερη από , γιατί . Από το πόρισμα του φράγματος του υπολοίπου του Τέιλορ, με , το σφάλμα δεν ξεπερνά το , που ισούται με για , περισσότερο από , και με για , λιγότερο.Επανάληψη: Το υπόλοιπο του Τέιλορ και οι εφαρμογές του
Ερώτηση 3Έστω για και κάθε φυσικό . Η ακολουθία τείνει στο σε κάθε σημείο του . Σε ποιο από αυτά τα σύνολα συγκλίνει ομοιόμορφα στο ;
Κάθε τείνει στο , αλλά ο δείκτης εξαρτάται από το : στο η συνάρτηση ισούται με , οπότε το supremum των τιμών της στο δεν πέφτει κάτω από το και δεν τείνει στο .Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο αλλά κοντά του: το σημείο , όπου η ισούται με , ανήκει στο για κάθε .Το μέγιστο στο ισούται με , αλλά το supremum που αποφασίζει είναι εκείνο του συνόλου στο οποίο ζητείται η σύγκλιση: στο είναι , που τείνει στο .Στο οι όροι είναι μηδενικοί· για , αφού από τις ιδιότητες της εκθετικής, η τείνει στο από το θεώρημα των τάξεων αύξησης, με βάση . Η παράγωγος είναι , που δεν είναι θετική για : από το θεώρημα της μονοτονίας από το πρόσημο της παραγώγου, η φθίνει στο , και το supremum των τιμών της εκεί είναι η τιμή της στο , δηλαδή , που τείνει στο από το ίδιο θεώρημα. Από την πρόταση της ομοιόμορφης σύγκλισης μέσω του supremum, η σύγκλιση είναι ομοιόμορφη στο . Ο δείκτης από τον οποίο και πέρα το απέχει από το λιγότερο από χρησιμεύει για όλα τα ταυτόχρονα.Επανάληψη: Ακολουθίες και σειρές συναρτήσεων
Ερώτηση 4Σε ποιο σύνολο πραγματικών αριθμών συγκλίνει η σειρά ;
Είναι το διάστημα σύγκλισης, αλλά τα άκρα μελετώνται χωριστά: στο η σειρά είναι εναλλάσσουσα και συγκλίνει από το κριτήριο του Λάιμπνιτς.Στο οι όροι τείνουν στο , αλλά η σειρά αποκλίνει: είναι η σειρά των αντιστρόφων των δυνάμεων με εκθέτη , που δεν ξεπερνά το .Η ακτίνα είναι ο αντίστροφος του ορίου του λόγου των συντελεστών, , και όχι αυτό το όριο.Είναι δυναμοσειρά με κέντρο , με συντελεστές , και ο λόγος τείνει στο . Από το πόρισμα της ακτίνας μέσω του λόγου, : η σειρά συγκλίνει απολύτως στο και αποκλίνει έξω από το . Στο είναι η σειρά των , που αποκλίνει από την πρόταση των σειρών των αντιστρόφων των δυνάμεων, με εκθέτη · στο είναι η σειρά των , που συγκλίνει από το κριτήριο του Λάιμπνιτς, γιατί το φθίνει και τείνει στο .Επανάληψη: Δυναμοσειρές
Ερώτηση 5Το μάθημα για τις σειρές του Τέιλορ των στοιχειωδών συναρτήσεων αποδεικνύει ότι για κάθε του . Σε ποιο σύνολο πραγματικών αριθμών ισχύει ;
Είναι το σύνολο όπου ισχύει η σειρά του λογαρίθμου για τη μεταβλητή · με την αντικατάσταση , στο άκρο αντιστοιχούν το και το , και περιλαμβάνονται και τα δύο.Στο η σειρά είναι η εναλλάσσουσα αρμονική σειρά, που συγκλίνει, και το άθροισμά της είναι , η τιμή της εκεί.Το να έχει παραγώγους κάθε τάξης δεν αρκεί: για οι όροι της σειράς δεν τείνουν στο , και η σειρά αποκλίνει, παρότι η συνάρτηση ορίζεται και είναι παραγωγίσιμη εκεί.Με , η ισότητα ισχύει αν το βρίσκεται στο , και, αφού , αυτό συμβαίνει αν και μόνο αν , δηλαδή αν . Αν , η απόλυτη τιμή του όρου, , τείνει στο , γιατί ο αντίστροφός της, , τείνει στο από το θεώρημα των τάξεων αύξησης, με βάση , και από την πρόταση της αναγκαίας συνθήκης σύγκλισης η σειρά αποκλίνει. Στο το άθροισμα είναι .Ερώτηση 6Αν θέσουμε στη σειρά του συνημιτόνου και ολοκληρώσουμε όρο προς όρο, το γράφεται ως εναλλάσσουσα σειρά. Πόσους όρους αυτής της σειράς πρέπει να αθροίσουμε, τουλάχιστον, ώστε το φράγμα του σφάλματος του κριτηρίου του Λάιμπνιτς να εγγυάται σφάλμα μικρότερο από ;
Ο πρώτος όρος που παραλείπεται θα ήταν , μεγαλύτερος από : οι δύο πρώτοι όροι δίνουν , και το ολοκλήρωμα ισούται μεΤο κριτήριο του Λάιμπνιτς φράσσει το σφάλμα με τον πρώτο όρο που παραλείπεται, , και όχι με τον τελευταίο που προστέθηκε, : τρεις όροι αρκούν.Η σειρά δεν χρειάζεται παράγουσα: δίνει το ολοκλήρωμα με όποιο σφάλμα θέλουμε, και το κριτήριο του Λάιμπνιτς το φράσσει εκ των προτέρων.Το μάθημα για τις σειρές του Τέιλορ των στοιχειωδών συναρτήσεων αποδεικνύει ότι για κάθε πραγματικό · με , η σειρά είναι δυναμοσειρά ως προς που συγκλίνει σε κάθε σημείο, με άπειρη ακτίνα. Από το θεώρημα της ολοκλήρωσης όρο προς όρο μιας δυναμοσειράς, , με , που φθίνουν γνησίως και τείνουν στο . Από το κριτήριο του Λάιμπνιτς, με μετατοπισμένο δείκτη, το σφάλμα του αθροίσματος των πρώτων όρων είναι μικρότερο από τον πρώτο όρο που παραλείπεται, : το ξεπερνά το , ενώ το όχι. Με τρεις όρους,Ερώτηση 7Από προηγούμενες ενότητεςΈστω , για . Πόσο κάνει η για κάθε φυσικό ;
Λείπει το πρόσημο: κάθε παραγώγιση μιας δύναμης με αρνητικό εκθέτη αλλάζει το πρόσημο.Λείπει ο παράγοντας που ο κανόνας της αλυσίδας προσθέτει σε κάθε παραγώγιση.Λείπει το παραγοντικό: το είναι η παράγωγος τάξης στο διαιρεμένη με .Με επαγωγή, : για είναι ο κανόνας της αλυσίδας, και, όταν παραγωγίζουμε τον τύπο τάξης , ο ίδιος κανόνας δίνει τον παράγοντα , που οδηγεί σε εκείνον τάξης . Στο μένει . Με διαίρεση διά προκύπτει : οι συντελεστές της γεωμετρικής προόδου με λόγο .Επανάληψη: Παράγωγοι ανώτερης τάξης και διαφορικό
Ερώτηση 8Από προηγούμενες ενότητεςΈστω μια συνάρτηση δύο φορές παραγωγίσιμη σε ένα ανοιχτό διάστημα που περιέχει το και τρεις φορές παραγωγίσιμη στο , με , και . Πόσο κάνει το ;
Λείπει το παραγοντικό: όταν παραγωγίζουμε τρεις φορές τον παρονομαστή εμφανίζεται .Έγινε διαίρεση με , τον εκθέτη, και όχι με : ο παρονομαστής παραγωγίζεται τρεις φορές, και κάθε παραγώγιση προσθέτει έναν παράγοντα.Ο κανόνας του Λοπιτάλ εφαρμόζεται μόνο δύο φορές· το τελευταίο στάδιο είναι ο λόγος μεταβολής της στο , που απαιτεί την τρίτη παράγωγο μόνο στο , και όχι τη συνέχειά της.Είναι οι παραδοχές του πορίσματος των μηδενικών παραγώγων σε σημείο, με και : το όριο είναι . Ο κανόνας του Λοπιτάλ εφαρμόζεται δύο φορές, και από τις δύο πλευρές του , και στο τέλος μένει ο λόγος μεταβολής της στο διαιρεμένος με .Επανάληψη: Κανόνας του Λοπιτάλ
Ερώτηση 9Από προηγούμενες ενότητεςΓια , ποια ανισότητα δίνει το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ εφαρμοσμένο στην εκθετική στο ;
Οι ανισότητες είναι αντεστραμμένες: η εκθετική αυξάνεται, και το βρίσκεται μεταξύ του και του , όχι κάτω από το .Το ενδιάμεσο σημείο δεν είναι εν γένει το μέσο: για , καιΕίναι η αντίθετη ανισότητα από την αληθή: η εκθετική βρίσκεται πάνω από την εφαπτομένη ευθεία της στο , την .Η εκθετική είναι συνεχής στο και παραγωγίσιμη στο , με παράγωγο : υπάρχει στο με . Αφού η εκθετική είναι γνησίως αύξουσα, , και πολλαπλασιάζοντας με προκύπτει η ανισότητα. Το σημείο είναι άγνωστο, αλλά φραγμένο: αυτή είναι η ιδέα του υπολοίπου του Λαγκράνζ.Επανάληψη: Θεωρήματα των Φερμά, Ρολ, Λαγκράνζ και Κωσί
Ερώτηση 10Από προηγούμενες ενότητεςΈστω μια συνάρτηση συνεχής στο . Τι εξασφαλίζει το πρώτο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα για το ;
Λείπει το ολοκλήρωμα του βάρους: με , το ολοκλήρωμα ισούται με , και όχι με .Το βάρος ευνοεί τα σημεία κοντά στο , αλλά δεν συγκεντρώνεται σε αυτό: με , το ολοκλήρωμα ισούται με , και όχι με .Η παραδοχή για το πρόσημο αφορά το βάρος, , που δεν είναι αρνητικό· η πρέπει μόνο να είναι συνεχής.Το θεώρημα εφαρμόζεται με τη συνεχή συνάρτηση και το βάρος , ολοκληρώσιμο και μη αρνητικό στο : υπάρχει στο τέτοιο ώστε το ολοκλήρωμα να είναι , και από τον κανόνα του Μπάροου το τελευταίο ολοκλήρωμα ισούται με . Είναι το στάδιο που οδηγεί από το υπόλοιπο σε ολοκληρωτική μορφή στο υπόλοιπο του Λαγκράνζ.Επανάληψη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος
Ερώτηση 11Από προηγούμενες ενότητεςΈστω αν ο είναι άρτιος και αν ο είναι περιττός. Τι αποφαίνονται για τη σειρά τα κριτήρια της ρίζας και του λόγου;
Ο λόγος δεν είναι φραγμένος: από κανέναν δείκτη και πέρα δεν μένει κάτω από έναν αριθμό μικρότερο από , και το ανώτερο όριό του είναι .Το κριτήριο του λόγου δίνει απόκλιση αν ο λόγος είναι μεγαλύτερος ή ίσος του από κάποιον δείκτη και πέρα· εδώ είναι μικρότερος από σε όλους τους άρτιους δείκτες, και η σειρά συγκλίνει.Το ανώτερο όριο των ριζών είναι , μικρότερο από : το κριτήριο της ρίζας αποφαίνεται. Από το πόρισμα «Η ρίζα αποφαίνεται όποτε αποφαίνεται ο λόγος», εκείνου του μαθήματος, το κριτήριο της ρίζας αποφαίνεται όποτε το κριτήριο του λόγου αποφαίνεται μέσω του ανώτερου ή του κατώτερου ορίου του, και εδώ αποφαίνεται, επιπλέον, εκεί όπου το κριτήριο του λόγου δεν αποφαίνεται.Η ρίζα τάξης του ισούται με αν ο είναι άρτιος και με αν είναι περιττός, και το ανώτερο όριό της είναι : από το κριτήριο της ρίζας, η σειρά συγκλίνει. Ο λόγος ισούται με αν ο είναι περιττός, που αυξάνεται χωρίς φράγμα, και με αν ο είναι άρτιος, που είναι μικρότερος από : το ανώτερο όριό του είναι , και από κανέναν δείκτη και πέρα δεν είναι μεγαλύτερος ή ίσος του . Δεν εφαρμόζεται ούτε το σκέλος της σύγκλισης ούτε το σκέλος της απόκλισης του κριτηρίου του λόγου. Το θεώρημα Κωσί-Αδαμάρ θα κάνει το ίδιο με τους συντελεστές μιας δυναμοσειράς.Επανάληψη: Κριτήρια του λόγου και της ρίζας
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας