Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos
Ελληνικά

Αιωρούμενα σχήματα και πίνακες

Περίληψη

Αυτό το μάθημα διδάσκει πώς μετατρέπουμε έναν πίνακα ή μια εικόνα σε αριθμημένο στοιχείο που η μηχανή τοποθετεί μόνη της. Εξηγεί γιατί ένα σχήμα ή ένας πίνακας αιωρείται, επειδή δεν μπορεί να κοπεί ανάμεσα σε σελίδες, και από αυτό συνάγει ότι το κείμενο πρέπει να παραπέμπει σε αυτό με τον αριθμό του· παρουσιάζει τα περιβάλλοντα figure και table, τη σημασία κάθε προσδιοριστή θέσης, τον λόγο για τον οποίο το [h] γίνεται [ht], το τίμημα του [H] και τα μέσα για να συγκρατούμε τα αιωρούμενα στοιχεία, \clearpage και \FloatBarrier· μελετά τη λεζάντα, με τον σύντομο τίτλο της, τη θέση της και τη μορφή της μέσω του πακέτου caption· δείχνει ότι το babel στα ελληνικά ονομάζει τα σχήματα «Σχήμα», πώς παίρνουμε «Εικόνα» και τι πρέπει τότε να διορθώσουμε στο cleveref· θυμίζει πού μπαίνει η ετικέτα και ανακαλύπτει ότι το caption προδίδει την ετικέτα σε λάθος θέση· συνθέτει υποσχήματα και ανεξάρτητα σχήματα δίπλα δίπλα· αναφέρει τα περιστραμμένα αιωρούμενα, εκείνα των δύο στηλών και το κείμενο που περιβάλλει ένα σχήμα· λύνει το ζήτημα των υποσημειώσεων μέσα στους πίνακες· και συγκεντρώνει τα τυπικά σφάλματα με τα μηνύματά τους στο αρχείο καταγραφής.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να εξηγεί γιατί ένα σχήμα ή ένας πίνακας αιωρείται και να προβλέπει πού θα τον τοποθετήσει η μηχανή σύμφωνα με τους προσδιοριστές του, μαζί με τη μετατροπή του [h] σε [ht].
  2. Να συγκρατεί τα αιωρούμενα στοιχεία με \clearpage, \FloatBarrier ή [H], σταθμίζοντας το τίμημα κάθε μέσου.
  3. Να συνθέτει λεζάντες με αριθμό, σύντομο τίτλο και συνεπή μορφή, πάνω από τους πίνακες και κάτω από τα σχήματα, με τα σωστά διαστήματα.
  4. Να ονομάζει τα σχήματα όπως απαιτεί ένα ίδρυμα («Σχήμα» ή «Εικόνα») ώστε η λεζάντα, ο κατάλογος και οι παραπομπές του cleveref να συμφωνούν.
  5. Να συνθέτει υποσχήματα και ανεξάρτητα σχήματα δίπλα δίπλα, καθώς και σημειώσεις μέσα σε πίνακα, διαγιγνώσκοντας με το αρχείο καταγραφής τα τυπικά σφάλματα των αιωρούμενων στοιχείων.

Γιατί αιωρούνται

Μια γραμμή κειμένου μπορεί να τελειώσει σε μια σελίδα και η επόμενη να αρχίσει σε άλλη· μια παράγραφος κόβεται χωρίς ζημιά ανάμεσα σε δύο σελίδες. Ένα σχήμα ή ένας πίνακας, αντίθετα, είναι αδιαίρετο μπλοκ: δεν βάζουμε το μισό μιας εικόνας στο κάτω μέρος μιας σελίδας και το άλλο μισό στην επόμενη. Αν αυτό ισχύει, όταν ένα σχήμα δεν χωρά σε ό,τι απομένει από τη σελίδα, υπάρχουν μόνο δύο διέξοδοι: να μείνει κενό το υπόλοιπο της σελίδας και να μπει το σχήμα στην επόμενη, ή να συνεχιστεί η στοιχειοθεσία του κειμένου και να μεταφερθεί το σχήμα σε σημείο όπου χωρά. Η τυπογραφία επέλεγε πάντα το δεύτερο, επειδή οι σελίδες με κενά φαίνονται ελάττωμα, και το LaTeX το υιοθετεί: ένα σχήμα ή ένας πίνακας γραμμένος σε περιβάλλον figure ή table είναι ένα αιωρούμενο στοιχείο (float), που η μηχανή αφαιρεί από τη ροή του κειμένου και τοποθετεί εκεί όπου χωρά: στην κορυφή αυτής ή μιας επόμενης σελίδας, στο κάτω μέρος ή σε δική του σελίδα.

Από αυτό προκύπτει ένας κανόνας γραφής που δεν είναι προαιρετικός. Όποιος γράφει δεν ξέρει πού θα καταλήξει το σχήμα, και η θέση του αλλάζει με κάθε παράγραφο που προστίθεται πριν από αυτό· «το παρακάτω σχήμα» ή «ο επόμενος πίνακας» μπορεί να είναι λανθασμένα στην τελική εκδοχή, και συχνά θα είναι. Το κείμενο παραπέμπει σε ένα αιωρούμενο στοιχείο με τον αριθμό του, που δεν χάνει το νόημά του ακόμη κι αν το στοιχείο μετακινηθεί: «το σχήμα 3 δείχνει…», γραμμένο με την ετικέτα και την παραπομπή του μαθήματος για τις διασταυρούμενες παραπομπές. Για τον ίδιο λόγο ένα αιωρούμενο στοιχείο έχει πάντα λεζάντα: η λεζάντα είναι που του δίνει αριθμό.