Svmmarivm
Haec lectio notationem positionalem tractat, in qva valor cvivsqve digiti a loco qvem obtinet pendet. Demonstrat omnem nvmervm natvralem in qvalibet basi vno tantvm modo scribi, ratione qvae in dividendo per basim itervm atqve itervm consistit, et docet qvomodo nvmeri inter basim et bases , et convertantvr, atqve inter has vltimas digitis binariis conivngendis. Ostendit additionem et mvltiplicationem in qvalibet basi iisdem regvlis ac in basi compvtari, exponit cvr criteria divisibilitatis valeant eaqve ad alias bases extendit, et nota de historia nvmerationis deqve vsv basis in compvtatris conclvditvr.
Proposita discendi
- Notationem positionalem interpretari et valorem nvmeri in qvalibet basi scripti compvtare.
- Exsistentiam et vnicitatem repraesentationis in basi demonstrare, eamqve divisionibvs continvatis invenire.
- Nvmeros inter bases , , et convertere, et in basi addere et mvltiplicare.
- Criteria divisibilitatis per et per in basi ivstificare, eaqve in basi et in aliis basibvs adhibere.
Notatio positionalis
Cvm scribimvs, non qvattvor digiti addvntvr, sed qvisqve per potentiam ipsivs mvltiplicatvr qvae a loco eivs pendet: prior dvo milia valet; alter, dvas decades. Digitvs significat nvllas esse centvrias et, locvm svvm obtinendo, ceteros in loco sibi debito retinet.
Hoc principivm, qvod notatio positionalis appellatvr, a nvmero non pendet. Si nvmervs natvralis est, qvi basis appellatvr, digiti in basi svnt nvmeri , et series digitorvm , cvm , hvnc nvmervm repraesentat:
Digiti alivs ivxta alivm scribvntvr, a sinistra ad dextram, et basis vt index inferior indicatvr: exempli gratia, est nvmervs qvi in basi digitis , , et scribitvr, et legitvr « in basi ». Dicitvr locvm obtinere, a dextra nvmeratvm ab incipiendo. Sine indice, nvmervs in basi scriptvs est. In basi dvo tantvm digiti svnt, et , qvi bit appellantvr; in basi sedecim reqvirvntvr, et decem digitis vsitatis litterae A, B, C, D, E et F addvntvr, qvae , , , , et valent.
Iam vero valor nvmeri in basi scripti compvtari potest vt factorem commvnem itervm atqve itervm extrahendo, qvo potentiae compvtandae vitantvr: haec est regvla Horneri.
Pro omni et omnibvs nvmeris , svmma prodvctorvm obtinetvr a incipiendo et vicibvs operationem iterando qva per mvltiplicatvr et coefficiens proximvs additvr.
Demonstratio est indvctio in qvae sola distribvtivitate vtitvr. Expressio est valor in polynomii , et lectio de algebra polynomiorvm ad eam redibit.
Demonstratio
Gradvs initialis: pro , ambo membra ad redigvntvr, qvia regvla nvllam operationem efficit.
Hypothesis indvctionis: regvla valet pro omni svmma terminorvm, coefficientibvs qvibvslibet, qvae vsqve ad potentiam pertinet.
Sit svmma qvae vsqve ad pertinet. Per distribvtivitatem, vt factor commvnis ex omnibvs terminis praeter vltimvm extrahitvr.
Parenthesis formam hypothesis indvctionis habet, cvm coefficientibvs ; regvla scribitvr, et eam per mvltiplicando et addendo regvla pro obtinetvr. Per principivm indvctionis, pro omni valet.
Nvmervm compvtare qvi in basi scribitvr , dvobvs modis: valores locorvm addendo et regvla Horneri.
Demonstratio
Qvisqve digitvs per potentiam ipsivs mvltiplicatvr qvae loco eivs respondet: , , et .
Potentias et prodvcta compvtamvs, et addimvs.
Regvla Horneri vt factorem commvnem ex tribvs terminis primis extrahimvs, deinde ex dvobvs primis parenthesis.
Ab interiore ad exteriora compvtatvr: qvisqve exitvs per basim mvltiplicatvr eiqve digitvs proximvs additvr. Idem valor obtinetvr, sine vlla potentia.
Argvmentvm oneratvr…