Svmmarivm
Svmma finita ab ordine addendorvm svorvm non pendet; series plervmqve pendet. Haec lectio dvas operationes cvm seriebvs considerat qvas svmmae finitae sine pericvlo efficivnt: ordinem terminorvm mvtare et dvas series mvltiplicare. Reordinatio terminos alio ordine svmit, per biiectionem nvmerorvm natvralivm dato. Theorema Dirichletianvm demonstrat seriem absolvte convergentem reordinari posse svmma eivs non mvtata. Contra, in serie condicionaliter convergente series terminorvm positivorvm et series negativorvm divergvnt, et theorema reordinationis Riemannianvm algorithmo explicito demonstrat reordinationem idoneam ad qvemlibet nvmervm ante datvm convergere, vel ad vel ad divergere. Lectio praeterea demonstrat seriem harmonicam alternantem svmmam habere, et vnam ex eivs reordinationibvs svmmam dimidiam habere. Prodvctvm Cavchyanvm dvarvm seriervm prodvcta terminorvm earvm colligit qvorvm loci eandem svmmam efficivnt, sicvt cvm polynomia mvltiplicantvr; theorema Mertensianvm demonstrat svmmam eivs prodvctvm svmmarvm esse, si vna ex seriebvs absolvte convergit et altera convergit, et exemplvm ostendit, dvabvs seriebvs condicionaliter convergentibvs, prodvctvm divergere posse.
Proposita discendi
- Demonstrare reordinationem seriei absolvte convergentis svmmam eivs non mvtare, et in serie condicionaliter convergente seriem terminorvm positivorvm et seriem negativorvm divergere.
- Theorema reordinationis Riemannianvm cvm algorithmo svo demonstrare, et svmmam reordinationvm certarvm seriei harmonicae alternantis compvtare.
- Theorema Mertensianvm de prodvcto Cavchyano eivsqve casvm pro dvabvs seriebvs absolvte convergentibvs demonstrare, et agnoscere qvando prodvctvm dvarvm seriervm convergentivm divergat.
- Svmmas seriervm vt prodvcta Cavchyana seriervm notarvm compvtare.
Reordinationes
Per commvtativitatem generalem, rem in lectione de nvmeris primis et theoremate fvndamentali arithmeticae admissam, svmma nvmeri finiti addendorvm non mvtatvr si ordo eorvm alteratvr. Svmma seriei limes est, et qvaeqve svmma partialis primos tantvm terminos videt: ordine mvtato svmmae partiales mvtantvr, et nihil efficit vt limes earvm idem sit. Lectio de seriebvs nvmericis earvmqve convergentia nvntiavit in qvibvsdam seriebvs convergentibvs reordinationem svmmam revera mvtare, et lectio de seriebvs alternantibvs et convergentia condicionali, id in serie absolvte convergente non accidere. Conventiones illarvm lectionvm servantvr: svmmae partiales , svmma et, pro altera serie, et .
Sit series, et sit biiectio ex in . Series , cvivs svmmae partiales svnt , reordinatio seriei appellatvr. Terminvs eivs -tvs est terminvs loci seriei datae: qvisqve terminvs semel tantvm apparet, in sede tali vt locvs eivs sit.
Si biiectio est, pro qvoqve nvmero natvrali vnvs tantvm nvmervs natvralis est cvm ; ille est sedes qvam in reordinatione terminvs obtinet. In seqventiis, ordinem mvtare limitem non mvtat: nvmervs finitvs tantvm terminorvm a limite procvl abest, et postqvam omnes collocati svnt, termini propinqvi tantvm restant.
Sint seqventia cvm , vbi realis est, et biiectio ex in . Tvm . Termini in reordinatione sedes finitas obtinent; post maximam earvm, omnes termini locvm maiorem qvam habent.
Demonstratio
Dato , sit nvmervs natvralis talis vt pro omni . Pro qvoqve cvm , sit nvmervs natvralis cvm , et sit maximvs ex , qvi exstat qvia nvmero finiti svnt (maximvm dvorvm nvmerorvm, vicibvs adhibitvm).
Sit . Si esset cvm , iniectivitas ipsivs daret , contra id qvod positvm est. Ergo , et ab et a tantvm pendet.
In seriebvs idem argvmentvm valet, si error qvem termini remoti relinqvvnt per seriem valorvm absolvtorvm regitvr.
Si series absolvte convergit et svmma eivs est , omnis eivs reordinatio absolvte convergit, et svmma eivs est :
Cvm magnvs est, svmma partialis omnes terminos continet, et ceteri, locorvm maiorvm qvam , in valore absolvto minvs efficivnt qvam cavda seriei valorvm absolvtorvm.
Demonstratio
Sit . Per theorema de convergentia monotona, ex lectione de seqventiis monotonis et nvmero e, est svpremvm svmmarvm partialivm crescentivm . Sit nvmervs natvralis, et sit maximvs ex . Illi loci distincti svnt et inter et iacent; per commvtativitatem generalem, est svmma ipsorvm cvm addita svmma reliqvorvm , qvae negativa non est. Svmmae partiales seriei crescvnt et per circvmscriptae svnt, et idem theorema convergentiam eivs praebet.
Dato , criterivm Cavchyanvm pro seriebvs, ex lectione de seriebvs nvmericis earvmqve convergentia, ad seriem valorvm absolvtorvm cvm adhibitvm, nvmervm natvralem praebet talem vt si . Cvm , theorema de inaeqvalitate triangvlari, ex lectione de recta reali, per indvctionem ad qvemlibet nvmervm addendorvm extensvm, dat pro , et conservatio inaeqvalitatvm, ex theoremate qvo theoremata de limitibvs in seqventiis valent, ex lectione de seqventiis et earvm limite, cvm , marginem ipsivs praebet.
Sicvt in lemmate svpra scripto, sit maxima ex sedibvs terminorvm . Si , loci continent ; sit maximvs ex eis. Per commvtativitatem generalem, est svmma ipsorvm cvm inter et cvm , qvae est si ; si , illi distincti svnt et inter et iacent: inaeqvalitas triangvlaris extensa ipsvm per svmmam valorvm absolvtorvm eorvm circvmscribit, qvae svmmam omnivm cvm non svperat, qvia addenda qvae addvntvr negativa non svnt.
Pro , inaeqvalitas triangvlaris dvos margines conivngit. Nvmervs natvralis ab et a tantvm pendet; ergo .
Haec proprietas nihil simile in integralibvs impropriis habet: integrale nvllvm ordinem addendorvm habet qvem alterare liceat. Series terminorvm non negativorvm qvae convergit absolvte convergit, et theorema ad eam pertinet; si divergit, omnis eivs reordinatio etiam ad divergit, vt problema propositvm «Reordinationes seriei terminorvm non negativorvm» demonstrari ivbet.
Argvmentvm oneratvr…