Περίληψη
Αυτό το μάθημα ορίζει το άθροισμα μιας σειράς με την ίδια μετάβαση στο όριο που η ενότητα που προηγήθηκε εφάρμοσε στα ολοκληρώματα: η σειρά με γενικό όρο είναι η ακολουθία των μερικών αθροισμάτων της , και συγκλίνει αν αυτή η ακολουθία συγκλίνει, με άθροισμα το όριό της. Όλα όσα απέδειξε η ενότητα για τις ακολουθίες εφαρμόζονται τότε στις σειρές. Η γεωμετρική σειρά και οι τηλεσκοπικές είναι από τις λίγες των οποίων τα μερικά αθροίσματα έχουν κλειστή έκφραση, και αθροίζονται ακριβώς. Για τις υπόλοιπες, το μάθημα αποδεικνύει ότι ο γενικός όρος μιας συγκλίνουσας σειράς τείνει στο , και ότι αυτή η συνθήκη δεν αρκεί: η αρμονική σειρά, με όρους , αποκλίνει. Το κριτήριο του Κωσί, εφαρμοσμένο στα μερικά αθροίσματα, κρίνει τη σύγκλιση χωρίς να είναι γνωστό το άθροισμα. Το μάθημα αποδεικνύει επιπλέον ότι οι συγκλίνουσες σειρές συνδυάζονται γραμμικά, ότι η αλλαγή πεπερασμένου πλήθους όρων δεν αλλάζει τον χαρακτήρα μιας σειράς, και ότι η ομαδοποίηση των όρων χωρίς αναδιάταξη διατηρεί το άθροισμα μιας συγκλίνουσας σειράς, ενώ η διάλυση των ομάδων απαιτεί παραδοχές που το μάθημα διατυπώνει με ακρίβεια.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να ορίζεται η σύγκλιση και το άθροισμα μιας σειράς μέσω των μερικών αθροισμάτων της, και να αθροίζονται οι γεωμετρικές και οι τηλεσκοπικές σειρές.
- Να αποδεικνύεται ότι ο γενικός όρος μιας συγκλίνουσας σειράς τείνει στο , ότι η αρμονική σειρά αποκλίνει, και το κριτήριο του Κωσί για σειρές.
- Να αποδεικνύεται η γραμμικότητα των σειρών και ότι ο χαρακτήρας τους δεν εξαρτάται από πεπερασμένο πλήθος όρων, και να εκτιμάται το υπόλοιπο μιας σειράς.
- Να κρίνεται πότε η ομαδοποίηση των όρων μιας σειράς και η διάλυση των ομάδων διατηρούν τη σύγκλιση και το άθροισμά της.
Σειρές και μερικά αθροίσματα
Το μάθημα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα και τα κριτήρια σύγκλισης όρισε το ως το όριο του όταν . Μια σειρά κάνει το ίδιο με ένα άθροισμα: στην ακολουθία αντιστοιχίζεται η ακολουθία των αθροισμάτων των πρώτων όρων της, και το άθροισμα της σειράς είναι το όριο αυτών των αθροισμάτων, αν υπάρχει. Ο όρος παίρνει τη θέση της ολοκληρωτέας συνάρτησης, το μερικό άθροισμα τη θέση του ολοκληρώματος σε ένα φραγμένο διάστημα, και το άθροισμα της σειράς τη θέση του γενικευμένου ολοκληρώματος.
Έστω μια ακολουθία πραγματικών αριθμών. Η σειρά με γενικό όρο , που γράφεται , είναι η ακολουθία των μερικών αθροισμάτων της:
Η σειρά συγκλίνει αν η συγκλίνει· το όριό της λέγεται άθροισμα της σειράς, και γράφεται . Η σειρά αποκλίνει αν η αποκλίνει: αποκλίνει στο άπειρο, και γράφεται , αν · με τον ίδιο τρόπο, αποκλίνει στο αν · και ταλαντεύεται αν η ταλαντεύεται. Από τον ορισμό του ορίου ακολουθίας:
Ο ορισμός του ορίου ακολουθίας και ο ορισμός των ακολουθιών που τείνουν στο άπειρο είναι εκείνοι του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους· λόγω της μοναδικότητας του ορίου, από το θεώρημα σύμφωνα με το οποίο τα θεωρήματα ορίων ισχύουν για τις ακολουθίες, του ίδιου μαθήματος, μια συγκλίνουσα σειρά έχει ένα μόνο άθροισμα. Ο φυσικός εξαρτάται από το και από τη σειρά, όχι από το . Όπως στα ολοκληρώματα, το σύμβολο δηλώνει ταυτόχρονα τη σειρά και, αν συγκλίνει, το άθροισμά της. Μια σειρά μπορεί να αρχίζει από άλλον ακέραιο : η σειρά είναι, εξ ορισμού, η σειρά , και τα μερικά αθροίσματά της γράφονται για . Κάθε ακολουθία είναι η ακολουθία των μερικών αθροισμάτων μιας σειράς, εκείνης με όρους και για : η μελέτη των σειρών είναι μελέτη ακολουθιών, αλλά δοσμένων μέσω των διαφορών τους, και σχεδόν ποτέ δεν είναι γνωστή μια κλειστή έκφραση του . Οι δύο οικογένειες που ακολουθούν αποτελούν εξαιρέσεις.
Έστω και πραγματικοί αριθμοί, με . Η σειρά συγκλίνει αν και μόνο αν , και τότε:
Αν , αποκλίνει στο όταν και στο όταν · αν , ταλαντεύεται. Τα μερικά αθροίσματα έχουν κλειστή έκφραση, και το θεώρημα της γεωμετρικής ακολουθίας κρίνει το όριό τους. Το σχήμα δείχνει, με , τα μερικά αθροίσματα για , που πλησιάζουν το · εκείνα για , που πλησιάζουν το εναλλάξ· τους όρους για , που δεν πλησιάζουν το · και τα μερικά αθροίσματα για , που αυξάνονται χωρίς φράγμα, και για , που εναλλάσσονται μεταξύ και .
Απόδειξη
Από την πρόταση του αθροίσματος μιας γεωμετρικής προόδου, του μαθήματος για αθροίσματα, προόδους και επαγωγή, με πρώτο όρο και λόγο , τα μερικά αθροίσματα έχουν την έκφραση που ακολουθεί αν · αν , όλοι οι όροι ισούνται με , και .
Αν , από το θεώρημα της γεωμετρικής ακολουθίας, του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους, , και η άλγεβρα των ορίων, από το θεώρημα σύμφωνα με το οποίο τα θεωρήματα ορίων ισχύουν για τις ακολουθίες, δίνει το όριο των μερικών αθροισμάτων.
Έστω , και ας υποθέσουμε ότι . Από το λήμμα της μετατόπισης των δεικτών και της αλλαγής πεπερασμένου πλήθους όρων, του ίδιου μαθήματος, επίσης , και από την άλγεβρα των ορίων . Όμως , και η απόσταση του από το είναι τουλάχιστον για κάθε : με την πρόκληση , ο ορισμός του ορίου αποτυγχάνει, και η σειρά αποκλίνει.
Έστω · αν , ό,τι ακολουθεί εφαρμόζεται στη σειρά με όρο , της οποίας τα μερικά αθροίσματα είναι . Αν , κάθε όρος είναι τουλάχιστον , και , που τείνει στο από το λήμμα της αρχιμήδειας ιδιότητας, του μαθήματος για τη δεκαδική παράσταση των ρητών αριθμών: δοθέντος , αρκεί · από την πρόταση της σύγκρισης και των αντιστρόφων με άπειρα όρια, του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους, . Αν , τότε και , και η έκφραση του πρώτου σταδίου, με , δίνει τα πρόσημα των μερικών αθροισμάτων: αν , με το φράγμα όλα θα ήταν θετικά από κάποιον δείκτη και πέρα, και εκείνα με άρτιο δείκτη δεν είναι· αν , όλα θα ήταν αρνητικά από κάποιον δείκτη και πέρα, και εκείνα με περιττό δείκτη δεν είναι. Η σειρά αποκλίνει χωρίς να τείνει ούτε στο ούτε στο : ταλαντεύεται.
Η περίπτωση , γραμμένη από , είναι η πιο συχνή: αν . Η πρόταση σύμφωνα με την οποία η παράσταση 0,999… παριστάνει το 1, του μαθήματος για τη δεκαδική παράσταση των ρητών αριθμών, είναι το άθροισμα της γεωμετρικής σειράς με και : . Στη γεωμετρική σειρά, επιπλέον, το υπόλοιπο υπολογίζεται αμέσως: αν , η διαφορά ανάμεσα στο άθροισμα και στο μερικό άθροισμα είναι , πάλι ένας γεωμετρικός όρος.
Έστω μια ακολουθία. Η σειρά συγκλίνει αν και μόνο αν η συγκλίνει, και τότε:
Επιπλέον, αν , η σειρά αποκλίνει στο . Σε κάθε μερικό άθροισμα οι ενδιάμεσοι όροι απαλείφονται, και μένουν μόνο ο πρώτος και ο τελευταίος.
Απόδειξη
Από το θεώρημα του τηλεσκοπικού αθροίσματος, του μαθήματος για αθροίσματα, προόδους και επαγωγή, με το πρόσημο αλλαγμένο λόγω της γραμμικότητας, από το θεώρημα των ιδιοτήτων του αθροίσματος, του ίδιου μαθήματος, κάθε μερικό άθροισμα ανάγεται σε δύο όρους.
Αν , από το λήμμα της μετατόπισης των δεικτών , και από την άλγεβρα των ορίων . Αντίστροφα, αν , τότε , και από το ίδιο λήμμα .
Αν , δοθέντος ενός πραγματικού , ο ορισμός των ακολουθιών που τείνουν στο άπειρο, με το φράγμα , δίνει έναν φυσικό τέτοιον ώστε για κάθε · αφού , το μερικό άθροισμα υπερβαίνει το .
Για παράδειγμα, , και με , που τείνει στο , προκύπτει . Η πρόταση δεν λέει πώς αναγνωρίζεται μια τηλεσκοπική σειρά: πρέπει να βρεθεί η ακολουθία , με απλά κλάσματα, με τις ιδιότητες των λογαρίθμων ή με ρητοποίηση, όπως στα προβλήματα.
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας