Περίληψη
Αυτό το μάθημα κλείνει την ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα. Συγκεντρώνει σε μία αποδεικτική αλυσίδα όσα απέδειξαν τα έξι μαθήματα περιεχομένου: το εμβαδόν ενός καμπυλόγραμμου σχήματος, που στην αρχή δεν ήταν ορισμένο, εγκλωβίζεται ανάμεσα σε κάτω και άνω αθροίσματα εμβαδών ορθογωνίων· το αξίωμα πληρότητας δίνει τον αριθμό που χωρίζει τα μεν από τα δε, το ολοκλήρωμα, και το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν αποφασίζει πότε είναι μοναδικός· η ομοιόμορφη συνέχεια της ενότητας που προηγήθηκε εξασφαλίζει ότι κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα κλειστό και φραγμένο διάστημα είναι ολοκληρώσιμη· η γραμμικότητα, η προσθετικότητα, η μονοτονία και τα θεωρήματα μέσης τιμής δίνουν την άλγεβρα του ολοκληρώματος· και το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού και ο κανόνας του Μπάροου ενώνουν αυτό το ολοκλήρωμα, που ορίζεται με αθροίσματα, με το αόριστο ολοκλήρωμα της πρώτης ενότητας, που ορίζεται με παραγώγους. Εξηγεί πώς η ενότητα στηρίζεται στον Απειροστικό Λογισμό I, στην Άλγεβρα και γεωμετρία και στις δύο ενότητες που προηγήθηκαν, ποιες υποσχέσεις τους εκπληρώνει και τι αφήνει στις ενότητες που ακολουθούν: τις εφαρμογές του ολοκληρώματος, τα γενικευμένα ολοκληρώματα και τις σειρές. Τελειώνει με μια τελική αξιολόγηση, παράλληλη προς την αρχική, και με δέκα προκλήσεις, δυσκολότερες από τα προβλήματα των μαθημάτων, καθεμία από τις οποίες συνδυάζει αποτελέσματα πολλών από αυτά.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να εκτίθενται με λογική σειρά τα αποτελέσματα της ενότητας, με ένδειξη για το από ποια αποτελέσματα του Απειροστικού Λογισμού I, της Άλγεβρας και γεωμετρίας και των ενοτήτων που προηγήθηκαν εξαρτάται το καθένα και σε ποιες αποδείξεις ξαναχρησιμοποιούνται το λήμμα της εκλέπτυνσης, το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν και ο κανόνας του Μπάροου.
- Να διακρίνεται ό,τι αποδεικνύεται με αθροίσματα, χωρίς παραγώγους, από ό,τι χρειάζεται το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, και να αναγνωρίζεται σε κάθε θεώρημα ύπαρξης το σημείο της απόδειξης όπου παρεμβαίνουν το αξίωμα πληρότητας ή η ομοιόμορφη συνέχεια.
- Να συσχετίζεται η ενότητα με τον Απειροστικό Λογισμό I, με τις ενότητες για τις παράγουσες και τις ακολουθίες και με τις ενότητες για τις εφαρμογές του ολοκληρώματος, τα γενικευμένα ολοκληρώματα και τις σειρές.
- Να λύνονται μη τυποποιημένα προβλήματα που συνδυάζουν πολλά μαθήματα: να επιλέγεται μια διαμέριση ή μια κλιμακωτή συνάρτηση που προσεγγίζει, να αποφασίζεται ποια παραδοχή δεν μπορεί να παραλειφθεί, να υπολογίζεται ένα ολοκλήρωμα με μια συμμετρία ή μια ορθογωνιότητα και να μελετάται το όριο μιας ακολουθίας ολοκληρωμάτων.
Όσα πέτυχε η ενότητα
Ο Απειροστικός Λογισμός I άφησε διατυπωμένο το τρίτο από τα αρχαία του προβλήματα, το εμβαδόν ενός καμπυλόγραμμου σχήματος, με μία μόνο ένδειξη: όπως η ταχύτητα και η εφαπτομένη, το εμβαδόν θα έπρεπε να είναι εκείνο που προσεγγίζουν κάποιες προσεγγίσεις. Η ενότητα πήρε ως προσεγγίσεις τα αθροίσματα εμβαδών ορθογωνίων, κάτω και άνω, και όρισε το ολοκλήρωμα μιας φραγμένης συνάρτησης σε ένα κλειστό διάστημα ως τον αριθμό που χωρίζει τα κάτω αθροίσματα από τα άνω:
Αν αυτό ισχύει, το ολοκλήρωμα υπάρχει όταν τα δύο φράγματα συμπίπτουν, και το κεντρικό ερώτημα της ενότητας δεν ήταν πώς υπολογίζεται, αλλά πότε υπάρχει και ποιες ιδιότητες έχει ένας αριθμός που ορίζεται χωρίς τύπο. Ωστόσο, ο κύκλος μαθημάτων είχε ήδη ένα άλλο ολοκλήρωμα, εκείνο της πρώτης ενότητας, που ορίζεται με παραγώγους, και τίποτε δεν εξασφάλιζε εκ των προτέρων ότι τα δύο μιλούν για τις ίδιες συναρτήσεις· επομένως, η ενότητα κατέληξε να αποδείξει πού συμπίπτουν. Από όπου η αλυσίδα έχει πέντε τμήματα: το εμβαδόν ως πρόβλημα, τον ορισμό και το κριτήριό του, τις ολοκληρώσιμες συναρτήσεις, τις ιδιότητες και την ένωση των δύο ολοκληρωμάτων.
Το εμβαδόν ως πρόβλημα
Το μάθημα για το πρόβλημα του εμβαδού επισήμανε ότι το εμβαδόν ενός καμπυλόγραμμου σχήματος δεν είναι ακόμη ορισμένο, και δούλεψε με τις απαιτήσεις που οφείλει να πληροί κάθε εύλογος ορισμός: το εμβαδόν ενός ορθογωνίου, τη μονοτονία και την προσθετικότητα. Με αυτές, κάθε δυνατό εμβαδόν βρίσκεται ανάμεσα στα αθροίσματα των ορθογωνίων που περιέχονται στο σχήμα και σε εκείνα των ορθογωνίων που το καλύπτουν· και το λήμμα του αριθμού που είναι εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ακολουθίες λέει ότι, αν η διαφορά αυτών των αθροισμάτων τείνει στο μηδέν, ανάμεσά τους χωρά μόνο ένας αριθμός. Έτσι απέδειξε, με τη μέθοδο της εξάντλησης και το άθροισμα μιας γεωμετρικής προόδου, τον τετραγωνισμό της παραβολής του Αρχιμήδη, τα τέσσερα τρίτα του εγγεγραμμένου τριγώνου, και υπολόγισε τα εμβαδά κάτω από τις , και με τα αθροίσματα των φυσικών, των τετραγώνων και των κύβων, και κάτω από την με το αξιοσημείωτο όριο της εκθετικής. Όλα αυτά τα εμβαδά είναι υπό όρους: ισχύουν αν το εμβαδόν υπάρχει και πληροί τις απαιτήσεις.
Ο ορισμός και το κριτήριό του
Το μάθημα για το ολοκλήρωμα του Ρίμαν μετέτρεψε αυτά τα αθροίσματα σε ορισμό. Για μια φραγμένη συνάρτηση όρισε τις διαμερίσεις, το πλάτος τους και τα αθροίσματα και , με τα infimum και τα supremum που δίνει το αξίωμα πληρότητας· το λήμμα της εκλέπτυνσης έδειξε ότι η προσθήκη σημείων δεν κατεβάζει το κάτω άθροισμα ούτε ανεβάζει το άνω, και με μια κοινή εκλέπτυνση, ότι κάθε κάτω άθροισμα είναι μικρότερο ή ίσο από κάθε άνω. Όρισε το κάτω και το άνω ολοκλήρωμα, και την ολοκληρώσιμη συνάρτηση ως εκείνη στην οποία συμπίπτουν. Το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν ανάγει την ολοκληρωσιμότητα στην εύρεση, για κάθε , μιας διαμέρισης με , και η μορφή του με ακολουθίες διαμερίσεων δίνει επιπλέον την τιμή του ολοκληρώματος ως όριο αθροισμάτων· με αυτό, το μάθημα υπολόγισε από τον ορισμό τα ολοκληρώματα της σταθεράς, της και της , και απέδειξε ότι το εμβαδόν κάτω από μια γραφική παράσταση, αν πληροί τις απαιτήσεις, είναι το ολοκλήρωμα, έτσι ώστε το εμβαδόν ορίζεται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Το θεώρημα του Νταρμπού θεμελιώνει ότι τα αθροίσματα Ρίμαν, με οποιαδήποτε ενδιάμεσα σημεία, τείνουν στο ολοκλήρωμα όταν το πλάτος τείνει στο μηδέν, και αντίστροφα· ειδικότερα, τα αθροίσματα με ομοιόμορφες διαμερίσεις.
Οι ολοκληρώσιμες συναρτήσεις
Το μάθημα για τις ολοκληρώσιμες συναρτήσεις εφάρμοσε το κριτήριο. Οι μονότονες συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, γιατί οι λωρίδες που χωρίζουν τα δύο αθροίσματά τους σχηματίζουν μία μόνο στήλη· το ίδιο και οι συνεχείς σε ένα κλειστό και φραγμένο διάστημα, γιατί το θεώρημα Χάινε-Κάντορ δίνει ένα κοινό για όλο το διάστημα και, με υποδιαστήματα μικρότερα από αυτό, η ταλάντωση σε κάθε υποδιάστημα είναι μικρή· και είναι ολοκληρώσιμες οι φραγμένες με πεπερασμένο πλήθος ασυνεχειών, των οποίων το ολοκλήρωμα δεν αλλάζει αν τροποποιηθούν οι τιμές τους σε πεπερασμένο πλήθος σημείων. Αντίθετα, η συνάρτηση του Ντιρικλέ δεν είναι ολοκληρώσιμη: λόγω της πυκνότητας των ρητών και των άρρητων, το κάτω ολοκλήρωμά της στο είναι και το άνω . Τέλος, η σύνθεση μιας ολοκληρώσιμης συνάρτησης με μια συνεχή είναι ολοκληρώσιμη, και από αυτό προκύπτουν ολοκληρώσιμα η απόλυτη τιμή και το τετράγωνο μιας ολοκληρώσιμης συνάρτησης.
Οι ιδιότητες
Το μάθημα για τις ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος πήρε τη γραμμικότητα από τα αθροίσματα Ρίμαν και το θεώρημα του Νταρμπού· την προσθετικότητα ως προς το διάστημα, με διαμερίσεις που περιέχουν το σημείο τομής και, με τις συμβάσεις για τα ίσα ή αντεστραμμένα όρια, για τρία σημεία σε οποιαδήποτε σειρά· και τη μονοτονία, με τα φράγματα . Από τη σύνθεση με συνεχείς συναρτήσεις συνήγαγε την ολοκληρωσιμότητα της απόλυτης τιμής, του γινομένου, του μεγίστου και του ελαχίστου, και την ανισότητα · απέδειξε την ανισότητα Κωσί-Σβαρτς, ότι το ολοκλήρωμα με μεταβλητό όριο είναι συνάρτηση Λίπσιτς και τα δύο θεωρήματα μέσης τιμής για ολοκληρώματα: το πρώτο με το θεώρημα του Βάιερστρας και το θεώρημα ενδιάμεσων τιμών, και το δεύτερο, μέσω της μορφής του Μπονέ, με αθροίσματα και χωρίς το θεμελιώδες θεώρημα, στη μορφή που θα χρειαστούν τα κριτήρια σύγκλισης των γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
Τα δύο ολοκληρώματα ενωμένα
Το μάθημα για το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού απέδειξε ότι το ολοκλήρωμα με μεταβλητό όριο μιας συνάρτησης ολοκληρώσιμης σε κάθε κλειστό διάστημα είναι συνεχές και, σε κάθε σημείο όπου η συνάρτηση είναι συνεχής, παραγωγίσιμο με παράγωγο ίση με αυτήν. Από αυτό έπεται ότι κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα οποιοδήποτε διάστημα έχει παράγουσα. Ο κανόνας του Μπάροου υπολογίζει το ολοκλήρωμα μιας ολοκληρώσιμης συνάρτησης με οποιαδήποτε συνεχή συνάρτηση της οποίας η παράγωγος είναι η ολοκληρωτέα συνάρτηση στο εσωτερικό, χωρίς να υποθέτει συνεχή την ολοκληρωτέα συνάρτηση: το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ, σε κάθε υποδιάστημα μιας διαμέρισης, εγκλωβίζει τη διαφορά των ακραίων τιμών ανάμεσα στο κάτω και στο άνω άθροισμα. Για τις συνεχείς συναρτήσεις, ο ίδιος κανόνας προκύπτει από το πόρισμα των συναρτήσεων με την ίδια παράγωγο του Απειροστικού Λογισμού I. Με αυτόν, η αλλαγή μεταβλητής και η ολοκλήρωση κατά παράγοντες περνούν στο ορισμένο ολοκλήρωμα με ακριβείς παραδοχές· και με την παράγουσα μιας συνεχούς συνάρτησης και τον κανόνα της αλυσίδας παραγωγίζεται ένα ολοκλήρωμα με μεταβλητά όρια. Το μάθημα για τις τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα απέδειξε με τα αθροίσματα ότι η μετατόπιση και η ανάκλαση διατηρούν το ολοκλήρωμα, και από αυτό τον κανόνα των άρτιων και των περιττών συναρτήσεων, τον κανόνα του ολοκληρώματος σε μια περίοδο και την ανάκλαση ως προς το μέσο, που υπολογίζει ορισμένα ολοκληρώματα χωρίς παράγουσα· με τον κανόνα του Μπάροου πήρε την αντιστροφή της μεταβλητής, τις σχέσεις ορθογωνιότητας των ημιτόνων και των συνημιτόνων και, με την αναγωγή των δυνάμεων του ημιτόνου της πρώτης ενότητας, τις τιμές των ολοκληρωμάτων του Γουόλις, το γινόμενο του Γουόλις και την τάξη μεγέθους .
Τι γίνεται δεκτό, τι αποδεικνύεται και τι μένει
Ο απολογισμός της ενότητας μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:
- Γίνονται δεκτά το αξίωμα πληρότητας της Άλγεβρας και γεωμετρίας I, με την αρχιμήδεια ιδιότητα που εκεί συνάγεται από αυτό· τα αποτελέσματα της Άλγεβρας και γεωμετρίας για τα αθροίσματα, τις προόδους, τις ρίζες και τις τριγωνομετρικές συναρτήσεις· εκείνα του Απειροστικού Λογισμού I για τη συνέχεια, τα θεωρήματα φραγής, του Βάιερστρας και ενδιάμεσων τιμών, τους κανόνες παραγώγισης και το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ· και εκείνα των δύο ενοτήτων που προηγήθηκαν για τις παράγουσες, τα όρια ακολουθιών και την ομοιόμορφη συνέχεια.
- Αποδεικνύονται η ύπαρξη του ολοκληρώματος κάθε συνάρτησης συνεχούς, μονότονης ή φραγμένης με πεπερασμένο πλήθος ασυνεχειών, οι ιδιότητές του και η ένωσή του με τις παράγουσες. Εκπληρώνονται έτσι πολλές υποσχέσεις: εκείνη του Απειροστικού Λογισμού I, που προανήγγειλε το ολοκλήρωμα ως όριο αθροισμάτων εμβαδών ορθογωνίων, το πρόβλημα του Αρχιμήδη και ένα θεμελιώδες θεώρημα θεμελιωμένο στο πόρισμα των συναρτήσεων με την ίδια παράγωγο· εκείνη του μαθήματος για τις παράγουσες, σύμφωνα με την οποία κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα διάστημα έχει παράγουσα, οπότε υπάρχουν οι παράγουσες των κυκλικών ολοκληρωμάτων του μαθήματος για την ολοκλήρωση κατά παράγοντες· εκείνη του μαθήματος για τα τριγωνομετρικά ολοκληρώματα, με τις σχέσεις ορθογωνιότητας· και εκείνη του μαθήματος για τις ακολουθίες, τις συναρτήσεις και την ομοιόμορφη συνέχεια, που προανήγγειλε ότι το θεώρημα Χάινε-Κάντορ θα έκανε ολοκληρώσιμες τις συνεχείς συναρτήσεις.
- Ξαναχρησιμοποιούνται τρία εργαλεία αντί να επαναλαμβάνονται επιχειρήματα: το λήμμα της εκλέπτυνσης, με το οποίο συγκρίνονται αθροίσματα διαφορετικών διαμερίσεων· το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν, με το οποίο αποδεικνύονται η ολοκληρωσιμότητα των μονότονων, των συνεχών και των σύνθετων συναρτήσεων, η προσθετικότητα και το θεώρημα του Νταρμπού· και ο κανόνας του Μπάροου, με τον οποίο υπολογίζονται τα ολοκληρώματα των δύο τελευταίων μαθημάτων, εκτός από εκείνα που μια συμμετρία δίνει χωρίς παράγουσα.
- Μένει για αργότερα ό,τι εφαρμόζει ή επεκτείνει το ολοκλήρωμα: τα εμβαδά ανάμεσα σε καμπύλες, οι όγκοι, τα μήκη και η αριθμητική ολοκλήρωση, στην ενότητα που ακολουθεί· το ολοκλήρωμα σε μη φραγμένα διαστήματα και μη φραγμένων συναρτήσεων, στην ενότητα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα· και η σύγκριση μιας σειράς με ένα ολοκλήρωμα, στην ενότητα για τις αριθμητικές σειρές. Ο χαρακτηρισμός του Λεμπέγκ των ολοκληρώσιμων συναρτήσεων αναφέρεται ως γεγονός μεταγενέστερων κύκλων μαθημάτων, από το οποίο τίποτε δεν εξαρτάται.
Το σχήμα που ακολουθεί ενώνει τα πέντε τμήματα σε μία αλυσίδα. Κάθε κόμβος της στήλης είναι ένα αποτέλεσμα, αριθμημένο κατά τη λογική σειρά και ενωμένο με ένα τόξο με τους κρίκους που προηγούνται και χρησιμοποιεί η απόδειξή του· γύρω τους αιωρούνται τα στηρίγματα, δηλαδή οι αρχές και τα εργαλεία στα οποία η αλυσίδα καταφεύγει ξανά και ξανά, καθένα ενωμένο με συνεχή γραμμή με τους κρίκους που στηρίζονται σε αυτό και με διακεκομμένη με τον κρίκο όπου θεμελιώνεται, εκτός από όσα προέρχονται από τον Απειροστικό Λογισμό I, από την Άλγεβρα και γεωμετρία ή από τις ενότητες που προηγήθηκαν, που σχεδιάζονται ως δακτύλιοι. Πατώντας ένα στήριγμα τονίζονται όλοι οι κρίκοι που το χρησιμοποιούν, και κάθε κρίκος παραπέμπει στο μάθημα όπου αποδεικνύεται.
Στηρίγματα της αλυσίδας
- AΑξίωμα πληρότητας. Αξίωμα της Άλγεβρας και γεωμετρίας I: κάθε μη κενό σύνολο πραγματικών αριθμών που είναι άνω φραγμένο έχει supremum. Εκεί συνάγεται από αυτό η αρχιμήδεια ιδιότητα· εδώ δίνει κάθε infimum και κάθε supremum των αθροισμάτων, καθώς και το κάτω και το άνω ολοκλήρωμα. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- BΆλγεβρα και γεωμετρία. Αποδεδειγμένα στην Άλγεβρα και γεωμετρία: οι ιδιότητες του αθροίσματος, το τηλεσκοπικό άθροισμα, τα αθροίσματα των φυσικών και των τετραγώνων, το άθροισμα μιας γεωμετρικής προόδου, η τριγωνική ανισότητα, η αρχή της καλής διάταξης, οι ρίζες των θετικών αριθμών, η πυκνότητα των ρητών και οι ιδιότητες και οι τύποι αθροίσματος του ημιτόνου και του συνημιτόνου. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- CΑπειροστικός Λογισμός I. Αποδεδειγμένα στον Απειροστικό Λογισμό I: η συνέχεια των στοιχειωδών συναρτήσεων και της σύνθεσης, το αξιοσημείωτο όριο της εκθετικής, τα θεωρήματα φραγής, του Βάιερστρας και ενδιάμεσων τιμών, οι κανόνες παραγώγισης και ο κανόνας της αλυσίδας, το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ και το πόρισμα των συναρτήσεων με την ίδια παράγωγο. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- DΑκολουθίες. Από την ενότητα για τις ακολουθίες: τα θεωρήματα ορίων για τις ακολουθίες (μοναδικότητα, άλγεβρα των ορίων και παρεμβολή), τα όρια των και , οι συναρτήσεις Λίπσιτς, που είναι ομοιόμορφα συνεχείς, και το θεώρημα Χάινε-Κάντορ. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- EΠαράγουσες. Από την ενότητα για τις παράγουσες: δύο παράγουσες μιας συνάρτησης σε ένα διάστημα διαφέρουν κατά μια σταθερά· οι παράγουσες των δυνάμεων, των εκθετικών και των τριγωνομετρικών συναρτήσεων· η αλλαγή μεταβλητής, η ολοκλήρωση κατά παράγοντες, η αναγωγή των δυνάμεων του ημιτόνου και οι παράγουσες των γινομένων ημιτόνων και συνημιτόνων. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- FΕκλέπτυνση. Όταν προστίθενται σημεία σε μια διαμέριση, το κάτω άθροισμα δεν μικραίνει και το άνω δεν μεγαλώνει· με την κοινή εκλέπτυνση, κάθε κάτω άθροισμα είναι μικρότερο ή ίσο από κάθε άνω άθροισμα: ο τρόπος να συγκρίνονται αθροίσματα διαφορετικών διαμερίσεων. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 5. Λήμμα της εκλέπτυνσης.
- GΚριτήριο του Ρίμαν. Μια φραγμένη συνάρτηση είναι ολοκληρώσιμη αν και μόνο αν για κάθε κάποια διαμέριση ικανοποιεί την · και αν , τα δύο αθροίσματα τείνουν στο ολοκλήρωμα: ο συνήθης τρόπος να αποδεικνύεται η ολοκληρωσιμότητα στην ενότητα. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 7. Κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν.
- HΚανόνας του Μπάροου. Αν η είναι ολοκληρώσιμη στο και η , συνεχής στο , ικανοποιεί την στο , τότε : το εργαλείο υπολογισμού των δύο τελευταίων μαθημάτων. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 26. Κανόνας του Μπάροου.
Τμήμα 1 Το εμβαδόν ως πρόβλημα
- Να καθοριστούν οι απαιτήσεις που οφείλει να πληροί το εμβαδόν και να εγκλωβιστεί ανάμεσα σε κάτω και άνω αθροίσματα εμβαδών ορθογωνίων.
- Να αποδειχθεί ο τετραγωνισμός της παραβολής με τη μέθοδο της εξάντλησης.
- Να υπολογιστούν τα εμβαδά κάτω από τις δυνάμεις και την εκθετική με αθροίσματα των οποίων η διαφορά τείνει στο μηδέν.
Ένας αριθμός εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ακολουθίες. Αν για κάθε φυσικό και , τότε και , και κανένας άλλος αριθμός δεν ικανοποιεί τις ίδιες ανισότητες· αν οι και έχουν κοινό όριο, ο είναι αυτό το όριο.
Στηρίζεται σε: D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το πρόβλημα του εμβαδού.
Τετραγωνισμός της παραβολής. Αν το παραβολικό τμήμα με βάση το έχει εμβαδόν που πληροί τις απαιτήσεις (του ορθογωνίου, τη μονοτονία και την προσθετικότητα), το εμβαδόν αυτό είναι , με , τα τέσσερα τρίτα του εμβαδού του εγγεγραμμένου τριγώνου, που ισούται με : τα τρίγωνα που εγγράφονται κατά στάδια σχηματίζουν γεωμετρική πρόοδο με λόγο .
Χρησιμοποιεί: 1. Ένας αριθμός εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ακολουθίες. Στηρίζεται σε: B (Άλγεβρα και γεωμετρία), D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το πρόβλημα του εμβαδού.
Εμβαδά κάτω από τις δυνάμεις. Αν τα χωρία κάτω από τις , και στο έχουν εμβαδά που πληρούν τις απαιτήσεις, αυτά ισούνται με , και · το κάτω και το άνω άθροισμα με ίσα υποδιαστήματα υπολογίζονται με τα αθροίσματα των φυσικών, των τετραγώνων και των κύβων.
Χρησιμοποιεί: 1. Ένας αριθμός εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ακολουθίες. Στηρίζεται σε: B (Άλγεβρα και γεωμετρία), D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το πρόβλημα του εμβαδού.
Το εμβαδόν κάτω από την εκθετική. Αν το χωρίο κάτω από την στο έχει εμβαδόν που πληροί τις απαιτήσεις, αυτό ισούται με : τα αθροίσματα είναι γεωμετρικές πρόοδοι με λόγο , και το κοινό τους όριο προκύπτει από το αξιοσημείωτο όριο της εκθετικής.
Χρησιμοποιεί: 1. Ένας αριθμός εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ακολουθίες. Στηρίζεται σε: B (Άλγεβρα και γεωμετρία), C (Απειροστικός Λογισμός I), D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το πρόβλημα του εμβαδού.
Τμήμα 2 Ο ορισμός και το κριτήριό του
- Να οριστούν το κάτω και το άνω άθροισμα μιας φραγμένης συνάρτησης και να συγκριθούν με το λήμμα της εκλέπτυνσης.
- Να οριστούν μέσω του αξιώματος πληρότητας το κάτω και το άνω ολοκλήρωμα και η ολοκληρώσιμη συνάρτηση.
- Να αποδειχθεί το κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν και να υπολογιστούν με αυτό ολοκληρώματα από τον ορισμό.
- Να αποδειχθεί το θεώρημα του Νταρμπού για τα αθροίσματα Ρίμαν.
Λήμμα της εκλέπτυνσης. Αν η είναι φραγμένη στο και οι είναι διαμερίσεις, τότε · κατά συνέπεια, για κάθε ζεύγος διαμερίσεων και .
Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το ολοκλήρωμα του Ρίμαν.
Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος. Το κάτω ολοκλήρωμα, supremum των κάτω αθροισμάτων, και το άνω, infimum των άνω, ικανοποιούν την · η συνάρτηση είναι ολοκληρώσιμη αν τα δύο συμπίπτουν, και αυτός ο αριθμός είναι το .
Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας), F (Εκλέπτυνση). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το ολοκλήρωμα του Ρίμαν.
Κριτήριο ολοκληρωσιμότητας του Ρίμαν. Μια συνάρτηση φραγμένη στο είναι ολοκληρώσιμη αν και μόνο αν για κάθε υπάρχει διαμέριση με · αν μια ακολουθία διαμερίσεων ικανοποιεί την , η συνάρτηση είναι ολοκληρώσιμη και τα και τείνουν στο .
Χρησιμοποιεί: 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος, 1. Ένας αριθμός εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ακολουθίες. Στηρίζεται σε: F (Εκλέπτυνση), A (Αξίωμα πληρότητας), D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το ολοκλήρωμα του Ρίμαν.
Τρία ολοκληρώματα από τον ορισμό. Με ομοιόμορφες διαμερίσεις που ικανοποιούν το κριτήριο με ακολουθίες, , και .
Χρησιμοποιεί: 3. Εμβαδά κάτω από τις δυνάμεις. Στηρίζεται σε: G (Κριτήριο του Ρίμαν), B (Άλγεβρα και γεωμετρία), D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το ολοκλήρωμα του Ρίμαν.
Το εμβαδόν κάτω από μια γραφική παράσταση είναι το ολοκλήρωμα. Αν η είναι ολοκληρώσιμη στο , δεν παίρνει αρνητικές τιμές και το χωρίο κάτω από τη γραφική της παράσταση έχει εμβαδόν που πληροί τις απαιτήσεις, το εμβαδόν αυτό είναι · γι’ αυτό το εμβαδόν αυτού του χωρίου ορίζεται ως το ολοκλήρωμα.
Χρησιμοποιεί: 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το ολοκλήρωμα του Ρίμαν.
Θεώρημα του Νταρμπού. Μια φραγμένη συνάρτηση είναι ολοκληρώσιμη αν και μόνο αν τα αθροίσματα Ρίμαν της τείνουν σε έναν αριθμό όταν το πλάτος τείνει στο , και αυτός ο αριθμός είναι το ολοκλήρωμα· ειδικότερα, .
Χρησιμοποιεί: 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: G (Κριτήριο του Ρίμαν), F (Εκλέπτυνση), A (Αξίωμα πληρότητας), B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το ολοκλήρωμα του Ρίμαν.
Τμήμα 3 Οι ολοκληρώσιμες συναρτήσεις
- Να αποδειχθεί με το κριτήριο του Ρίμαν ότι οι μονότονες και οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, οι δεύτερες με το θεώρημα Χάινε-Κάντορ.
- Να γίνει δεκτό πεπερασμένο πλήθος ασυνεχειών και να δειχθεί ότι η συνάρτηση του Ντιρικλέ δεν είναι ολοκληρώσιμη.
- Να αποδειχθεί ότι η σύνθεση με μια συνεχή συνάρτηση διατηρεί την ολοκληρωσιμότητα.
Οι μονότονες συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες. Μια συνάρτηση μονότονη στο είναι φραγμένη και ολοκληρώσιμη, και με την ομοιόμορφη διαμέριση σε υποδιαστήματα, .
Στηρίζεται σε: G (Κριτήριο του Ρίμαν), A (Αξίωμα πληρότητας), B (Άλγεβρα και γεωμετρία), D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκληρώσιμες συναρτήσεις.
Οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες. Κάθε συνάρτηση συνεχής στο είναι ολοκληρώσιμη, και : αν τα υποδιαστήματα έχουν μήκος μικρότερο από το της ομοιόμορφης συνέχειας, η ταλάντωση σε καθένα είναι μικρή.
Στηρίζεται σε: G (Κριτήριο του Ρίμαν), D (Ακολουθίες), C (Απειροστικός Λογισμός I), A (Αξίωμα πληρότητας), B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκληρώσιμες συναρτήσεις.
Φραγμένες συναρτήσεις με πεπερασμένο πλήθος ασυνεχειών. Μια συνάρτηση φραγμένη στο και συνεχής εκτός από πεπερασμένο πλήθος σημείων είναι ολοκληρώσιμη· και αν η συμπίπτει με μια ολοκληρώσιμη συνάρτηση εκτός από πεπερασμένο πλήθος σημείων, η είναι ολοκληρώσιμη και .
Χρησιμοποιεί: 12. Οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: G (Κριτήριο του Ρίμαν), F (Εκλέπτυνση), A (Αξίωμα πληρότητας), B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκληρώσιμες συναρτήσεις.
Η συνάρτηση του Ντιρικλέ δεν είναι ολοκληρώσιμη. Λόγω της πυκνότητας των ρητών και των άρρητων, κάθε υποδιάστημα μιας διαμέρισης περιέχει σημεία όπου η ισούται με και σημεία όπου ισούται με · το κάτω ολοκλήρωμά της στο είναι και το άνω .
Χρησιμοποιεί: 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: B (Άλγεβρα και γεωμετρία), A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκληρώσιμες συναρτήσεις.
Σύνθεση με μια συνεχή συνάρτηση. Αν η είναι ολοκληρώσιμη στο , με τιμές στο , και η είναι συνεχής στο , τότε η είναι ολοκληρώσιμη στο · για παράδειγμα, οι και .
Στηρίζεται σε: G (Κριτήριο του Ρίμαν), D (Ακολουθίες), C (Απειροστικός Λογισμός I), A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκληρώσιμες συναρτήσεις.
Τμήμα 4 Οι ιδιότητες
- Να αποδειχθούν η γραμμικότητα, η προσθετικότητα ως προς το διάστημα και η μονοτονία του ολοκληρώματος, με τα φράγματά του.
- Να αποδειχθούν η ολοκληρωσιμότητα του γινομένου και η ανισότητα Κωσί-Σβαρτς.
- Να αποδειχθεί ότι το ολοκλήρωμα με μεταβλητό όριο είναι συνάρτηση Λίπσιτς, καθώς και τα δύο θεωρήματα μέσης τιμής για ολοκληρώματα.
Γραμμικότητα του ολοκληρώματος. Αν οι και είναι ολοκληρώσιμες στο και ο είναι πραγματικός, οι και είναι επίσης ολοκληρώσιμες, με και .
Χρησιμοποιεί: 10. Θεώρημα του Νταρμπού. Στηρίζεται σε: B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Προσθετικότητα ως προς το διάστημα. Αν , μια φραγμένη συνάρτηση είναι ολοκληρώσιμη στο αν και μόνο αν είναι ολοκληρώσιμη στο και στο , και · με και , η ισότητα ισχύει για τρία σημεία σε οποιαδήποτε σειρά.
Χρησιμοποιεί: 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: G (Κριτήριο του Ρίμαν), F (Εκλέπτυνση), A (Αξίωμα πληρότητας), B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Μονοτονία του ολοκληρώματος. Αν οι και είναι ολοκληρώσιμες και στο , τότε · ειδικότερα, αν στο , τότε .
Χρησιμοποιεί: 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος, 8. Τρία ολοκληρώματα από τον ορισμό, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Το ολοκλήρωμα με μεταβλητό όριο είναι συνάρτηση Λίπσιτς. Αν η είναι ολοκληρώσιμη στο , με , και το ανήκει στο , η συνάρτηση ικανοποιεί την και είναι συνεχής.
Χρησιμοποιεί: 17. Προσθετικότητα ως προς το διάστημα, 18. Μονοτονία του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: D (Ακολουθίες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Απόλυτη τιμή και ολοκληρωσιμότητα του γινομένου. Αν οι και είναι ολοκληρώσιμες στο , είναι επίσης ολοκληρώσιμες οι , , και , και .
Χρησιμοποιεί: 15. Σύνθεση με μια συνεχή συνάρτηση, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος, 18. Μονοτονία του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: C (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Ανισότητα Κωσί-Σβαρτς. Αν οι και είναι ολοκληρώσιμες στο , τότε : το ολοκλήρωμα της δεν είναι αρνητικό για κανέναν πραγματικό .
Χρησιμοποιεί: 20. Απόλυτη τιμή και ολοκληρωσιμότητα του γινομένου, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος, 18. Μονοτονία του ολοκληρώματος. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Πρώτο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα. Αν η είναι συνεχής στο και η είναι ολοκληρώσιμη και δεν παίρνει αρνητικές τιμές, υπάρχει στο με .
Χρησιμοποιεί: 12. Οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, 20. Απόλυτη τιμή και ολοκληρωσιμότητα του γινομένου, 18. Μονοτονία του ολοκληρώματος, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: C (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Δεύτερο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα. Αν η είναι μονότονη στο και η είναι ολοκληρώσιμη, υπάρχει στο με · συνάγεται από τη μορφή του Μπονέ, που αποδεικνύεται με αθροίσματα αναδιαταγμένα με άθροιση κατά μέρη, χωρίς το θεμελιώδες θεώρημα.
Χρησιμοποιεί: 11. Οι μονότονες συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, 20. Απόλυτη τιμή και ολοκληρωσιμότητα του γινομένου, 19. Το ολοκλήρωμα με μεταβλητό όριο είναι συνάρτηση Λίπσιτς, 18. Μονοτονία του ολοκληρώματος, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος, 17. Προσθετικότητα ως προς το διάστημα. Στηρίζεται σε: C (Απειροστικός Λογισμός I), D (Ακολουθίες), B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος.
Τμήμα 5 Τα δύο ολοκληρώματα ενωμένα
- Να αποδειχθούν το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού και η ύπαρξη παράγουσας για κάθε συνάρτηση συνεχή σε ένα διάστημα.
- Να αποδειχθεί ο κανόνας του Μπάροου χωρίς να υποτεθεί συνεχής η ολοκληρωτέα συνάρτηση, και να μεταφερθούν στο ορισμένο ολοκλήρωμα η αλλαγή μεταβλητής και η ολοκλήρωση κατά παράγοντες.
- Να υπολογιστούν ολοκληρώματα χωρίς παράγουσα με την αρτιότητα, την περιοδικότητα και την ανάκλαση, και να αποδειχθούν οι σχέσεις ορθογωνιότητας και το γινόμενο του Γουόλις.
Θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού. Αν η είναι ολοκληρώσιμη σε κάθε κλειστό και φραγμένο διάστημα που περιέχεται σε ένα διάστημα και το ανήκει στο , η συνάρτηση είναι συνεχής στο , και σε κάθε σημείο όπου η είναι συνεχής είναι παραγωγίσιμη, με .
Χρησιμοποιεί: 19. Το ολοκλήρωμα με μεταβλητό όριο είναι συνάρτηση Λίπσιτς, 18. Μονοτονία του ολοκληρώματος, 8. Τρία ολοκληρώματα από τον ορισμό, 17. Προσθετικότητα ως προς το διάστημα, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: C (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού.
Κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα διάστημα έχει παράγουσα. Αν η είναι συνεχής σε ένα οποιοδήποτε διάστημα και το ανήκει στο , η συνάρτηση είναι μια παράγουσα της στο , και οι υπόλοιπες είναι οι συναρτήσεις , με πραγματικό.
Χρησιμοποιεί: 24. Θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, 12. Οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες. Στηρίζεται σε: E (Παράγουσες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού.
Κανόνας του Μπάροου. Αν η είναι ολοκληρώσιμη στο και η είναι συνεχής στο , με στο , τότε , χωρίς να υποτεθεί η συνεχής: το θεώρημα μέσης τιμής του Λαγκράνζ σε κάθε υποδιάστημα εγκλωβίζει τη διαφορά ανάμεσα στο κάτω και στο άνω άθροισμα.
Χρησιμοποιεί: 6. Διάταξη του κάτω και του άνω ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: C (Απειροστικός Λογισμός I), B (Άλγεβρα και γεωμετρία), A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού.
Κανόνας του Μπάροου για συνεχείς συναρτήσεις. Αν η είναι συνεχής στο , η ίδια ισότητα προκύπτει από το πόρισμα των συναρτήσεων με την ίδια παράγωγο, όπως είχε προαναγγείλει ο Απειροστικός Λογισμός I: η και το ολοκλήρωμα με μεταβλητό όριο διαφέρουν κατά μια σταθερά.
Χρησιμοποιεί: 25. Κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα διάστημα έχει παράγουσα. Στηρίζεται σε: C (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού.
Αλλαγή μεταβλητής και ολοκλήρωση κατά παράγοντες στο ορισμένο ολοκλήρωμα. Αν η είναι συνεχής και η ολοκληρώσιμη, τότε , χωρίς η να είναι ένα προς ένα· και αν οι και είναι ολοκληρώσιμες, τότε .
Χρησιμοποιεί: 25. Κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα διάστημα έχει παράγουσα, 12. Οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, 20. Απόλυτη τιμή και ολοκληρωσιμότητα του γινομένου, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος, 17. Προσθετικότητα ως προς το διάστημα. Στηρίζεται σε: H (Κανόνας του Μπάροου), E (Παράγουσες), C (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού.
Παράγωγος ολοκληρώματος με μεταβλητά όρια. Αν η είναι συνεχής και οι και είναι παραγωγίσιμες στο , η συνάρτηση ικανοποιεί την .
Χρησιμοποιεί: 25. Κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα διάστημα έχει παράγουσα, 17. Προσθετικότητα ως προς το διάστημα. Στηρίζεται σε: C (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού.
Μετατόπιση, αρτιότητα, περίοδος και ανάκλαση. Τα αθροίσματα της και της είναι εκείνα της · από αυτό, αν η είναι άρτια και αν είναι περιττή, το ολοκλήρωμα σε μια περίοδο δεν εξαρτάται από την αρχή της, και .
Χρησιμοποιεί: 17. Προσθετικότητα ως προς το διάστημα, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας), B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα.
Αντιστροφή της μεταβλητής. Αν και η είναι συνεχής στο , τότε .
Χρησιμοποιεί: 28. Αλλαγή μεταβλητής και ολοκλήρωση κατά παράγοντες στο ορισμένο ολοκλήρωμα, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος, 17. Προσθετικότητα ως προς το διάστημα. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα.
Σχέσεις ορθογωνιότητας. Για φυσικούς και , , και τα ολοκληρώματα της και της στο ισούνται με αν και με αν .
Χρησιμοποιεί: 30. Μετατόπιση, αρτιότητα, περίοδος και ανάκλαση, 12. Οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, 27. Κανόνας του Μπάροου για συνεχείς συναρτήσεις, 16. Γραμμικότητα του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: E (Παράγουσες), B (Άλγεβρα και γεωμετρία), C (Απειροστικός Λογισμός I). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα.
Γινόμενο του Γουόλις. Τα ολοκληρώματα ικανοποιούν τις και και φθίνουν· από αυτό, και .
Χρησιμοποιεί: 8. Τρία ολοκληρώματα από τον ορισμό, 25. Κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα διάστημα έχει παράγουσα, 27. Κανόνας του Μπάροου για συνεχείς συναρτήσεις, 18. Μονοτονία του ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: H (Κανόνας του Μπάροου), E (Παράγουσες), D (Ακολουθίες), B (Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα.
Προς τις εφαρμογές του ολοκληρώματος. Η αλυσίδα σταματά εκεί όπου το ολοκλήρωμα αρχίζει να εφαρμόζεται. Η ενότητα που ακολουθεί ορίζει με αυτό το εμβαδόν ενός χωρίου ανάμεσα σε δύο καμπύλες και τη μέση τιμή μιας συνάρτησης, τον όγκο ενός στερεού ως ολοκλήρωμα των εμβαδών των τομών του και το μήκος μιας καμπύλης ως όριο εγγεγραμμένων πολυγωνικών γραμμών, και επιστρέφει στα αθροίσματα αυτής της ενότητας για να προσεγγίσει με τραπέζια και με παραβολές τα ολοκληρώματα των οποίων η παράγουσα δεν είναι γνωστή, με ένα φράγμα του σφάλματος. Η ενότητα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα επεκτείνει το ολοκλήρωμα σε μη φραγμένα διαστήματα και σε μη φραγμένες συναρτήσεις, ως όριο ολοκληρωμάτων αυτής της ενότητας· εκεί το δεύτερο θεώρημα μέσης τιμής θα δώσει τα κριτήρια του Ντιρικλέ και του Άμπελ, και η τάξη μεγέθους των ολοκληρωμάτων του Γουόλις το ολοκλήρωμα του Γκάους και τον τύπο του Στέρλινγκ.
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας