Svmmarivm
Haec lectio maximvm commvnem divisorem et minimvm commvne mvltiplvm dvorvm nvmerorvm natvralivm definit, et docet qvomodo dvobvs modis compvtentvr: per resolvtionem in factores primos et per algorithmvm Evclidis, qvi factores qvaerere non postvlat. Ex algorithmo identitas Bezovtiana dedvcitvr, secvndvm qvam maximvs commvnis divisor combinatio integra dvorvm nvmerorvm est, et ex ea relatio inter vtramqve notionem, natvra nvmerorvm inter se primorvm, simplificatio et additio fractionvm, et plena solvtio aeqvationvm Diophantearvm linearivm, cvm earvm vsv in qvaestionibvs de nvmmis et de mensvris.
Proposita discendi
- Maximvm commvnem divisorem et minimvm commvne mvltiplvm per resolvtionem in factores primos compvtare, et relationem inter vtrvmqve comprobare.
- Algorithmvm Evclidis eivsqve formam extensam adhibere vt maximvs commvnis divisor et coefficientes identitatis Bezovtianae obtineantvr.
- Nvmeros inter se primos agnoscere, et maximo commvni divisore et minimo commvni mvltiplo vti ad fractiones simplificandas et addendas.
- Decernere vtrvm aeqvatio Diophantea linearis solvtionem habeat, omnes eivs solvtiones describere, eamqve ad qvaestiones cvm condicionibvs natvralibvs adhibere.
Maximvs commvnis divisor et minimvm commvne mvltiplvm
In lectione de divisibilitate et divisione cvm residvo relatio inter dvos nvmeros natvrales tractata est. Cvm dvo nvmeri simvl considerantvr, ad rem pertinent divisores qvos commvnes habent et mvltipla qvae participant. Omne par nvmerorvm natvralivm et saltem vnvm divisorem commvnem habet, scilicet , et ad svmmvm nvmervm finitvm eorvm, qvia nvllvs divisor nvmeri maior est qvam ; habet praeterea infinita mvltipla commvnia, inter qvae prodvctvm . Qvod si ita est, definitio seqvens sensvm habet.
Definitio (maximvs commvnis divisor et minimvm commvne mvltiplvm). Maximvs commvnis divisor dvorvm nvmerorvm natvralivm et , qvi scribitvr , est maximvs nvmervs natvralis qvi vtrvmqve dividit. Minimvm commvne mvltiplvm, qvod scribitvr , est minimvs nvmervs natvralis qvi vtrivsqve mvltiplvm est.
Altervm est minimvm elementvm copiae non vacvae nvmerorvm natvralivm, qvod per principivm bonae ordinationis exsistit. Prior est maximvm elementvm copiae divisorvm commvnivm, qvae non vacva est et a circvmscripta; copiam non vacvam nvmerorvm natvralivm svpra circvmscriptam maximvm habere etiam ex bona ordinatione seqvitvr: copia marginvm eivs svperiorvm non vacva est et minimvm habet, et ad copiam pertinet, qvia alioqvin omne elementvm minvs esset qvam et, cvm nvllvs nvmervs natvralis sit inter et , non maivs qvam , qvi margo svperior minor qvam esset (si , copia est et continet). Exempli gratia, divisores commvnes nvmerorvm et svnt , , et , et mvltipla eorvm commvnia svnt , , , et sic deinceps:
Ex definitione statim casvs qvidam particvlares seqvvntvr: et ; ; et, si dividit , tvm et . Ambae operationes praeterea symmetricae svnt: ordo nvmerorvm eventvm non mvtat.
Compvtatio per resolvtionem in factores primos
Per theorema fvndamentale arithmeticae omnis nvmervs natvralis maior qvam vno tantvm modo in factores primos resolvitvr. Expedit et eisdem primis scribere, exponentibvs nvllis admissis pro primis qvi in altero tantvm apparent:
Nvmervs natvralis nvmervm dividit tvm demvm cvm in eivs resolvtione nvlli alii primi apparent qvam ii nvmeri , et qvisqve exponente non maiore qvam eo qvem in habet. Inde seqvitvr simvl et dividere cvm exponens cvivsqve primi in nevtrvm e dvobvs exponentibvs svperat; maximvs ergo commvnis divisor obtinetvr svmendo pro qvoqve primo minorem e dvobvs exponentibvs. Eodem modo mvltiplvm commvne est cvm exponens cvivsqve primi in ambos attingit, et minimvm commvne mvltiplvm pro qvoqve primo maiorem e dvobvs exponentibvs svmit. Exempli gratia:
Methodvs clara est, sed ab arte factores qvaerendi pendet, et magnorvm nvmerorvm factores qvaerere magni laboris est: nvllvs modvs celer ad id faciendvm notvs est. Algorithmvs sectionis seqventis maximvm commvnem divisorem sine factoribvs qvaerendis compvtat, solis divisionibvs.
Argvmentvm oneratvr…