Περίληψη
Το μάθημα αυτό αποδεικνύει το θεώρημα της μονότονης σύγκλισης: κάθε μονότονη και φραγμένη ακολουθία συγκλίνει, και το όριό της είναι το supremum ή το infimum του συνόλου των όρων της· οι μη φραγμένες μονότονες ακολουθίες τείνουν στο άπειρο ή στο μείον άπειρο. Είναι η πρώτη όψη του αξιώματος πληρότητας σε αυτή την ενότητα: εξασφαλίζει ότι ένα όριο υπάρχει χωρίς να γνωρίζουμε εκ των προτέρων την τιμή του. Με αυτό, οι ακολουθίες με τις οποίες η Άλγεβρα και γεωμετρία I όρισε τον αριθμό ως supremum, η και τα αθροίσματα , συγκλίνουν στον , με ρητά φράγματα του σφάλματος, και το όριο που βρήκε ο Λογισμός I αποδεικνύεται ένας συνεπής έλεγχος. Το δεύτερο μισό μελετά τις αναδρομικές ακολουθίες : αν η είναι συνεχής και η ακολουθία συγκλίνει, το όριό της είναι σταθερό σημείο της · αν η είναι αύξουσα, η ακολουθία είναι μονότονη, και το θεώρημα κρίνει αν συγκλίνει. Εφαρμόζονται στις εμφωλευμένες ρίζες, στον αριθμογεωμετρικό μέσο και στις επαναλήψεις της μεθόδου Νεύτωνα-Ράφσον, η σύγκλιση των οποίων προκύπτει ως ειδική περίπτωση του θεωρήματος.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να αποδειχθεί το θεώρημα της μονότονης σύγκλισης με το αξίωμα πληρότητας, επισημαίνοντας από τι εξαρτάται το , και να συναχθεί ότι μια μονότονη ακολουθία συγκλίνει αν και μόνο αν είναι φραγμένη.
- Να βρεθούν τα όρια της , της και των αθροισμάτων από όσα απέδειξε η Άλγεβρα και γεωμετρία I για τον αριθμό , με ρητά φράγματα του σφάλματος.
- Να αποδειχθεί ότι το όριο μιας αναδρομικής ακολουθίας με συνεχή είναι σταθερό σημείο της , και ότι η αναδρομική ακολουθία είναι μονότονη αν η είναι αύξουσα.
- Να μελετηθεί η σύγκλιση συγκεκριμένων αναδρομικών ακολουθιών ανάλογα με τον αρχικό τους όρο, μαζί με εκείνες μιας φθίνουσας συνάρτησης και εκείνες που δεν έχουν πεπερασμένο όριο.
Μονότονες ακολουθίες
Το μάθημα για τις ακολουθίες και το όριό τους βρήκε όρια γνωρίζοντας εκ των προτέρων την τιμή τους: ο ορισμός συγκρίνει κάθε όρο με τον αριθμό . Πολλές ακολουθίες όμως ορίζονται χωρίς να είναι γνωστό το όριό τους, όπως οι προσεγγίσεις της μεθόδου Νεύτωνα-Ράφσον ή τα αθροίσματα με τα οποία η Άλγεβρα και γεωμετρία I προσέγγισε τον αριθμό . Γι’ αυτές χρειάζεται ένα κριτήριο που να εξασφαλίζει τη σύγκλιση χωρίς να κατονομάζει το όριο. Ο Λογισμός I χρησιμοποίησε ήδη έτσι το αξίωμα πληρότητας: το θεώρημα του Μπολτσάνο, το θεώρημα του Βάιερστρας και η μονότονη σύγκλιση της μεθόδου Νεύτωνα-Ράφσον έδωσαν έναν αριθμό ως το supremum ή το infimum ενός συνόλου. Το μάθημα αυτό μετατρέπει αυτό το εργαλείο σε θεώρημα για ακολουθίες.
Μια ακολουθία είναι αύξουσα αν για κάθε , και γνησίως αύξουσα αν για κάθε · είναι φθίνουσα αν για κάθε , και γνησίως φθίνουσα αν για κάθε . Είναι μονότονη αν είναι αύξουσα ή φθίνουσα.
Αν η είναι αύξουσα, τότε όποτε : με επαγωγή ως προς , από , επειδή οι και δίνουν . Με τον ίδιο τρόπο, μια φθίνουσα ακολουθία ικανοποιεί αν . Για παράδειγμα, η είναι γνησίως αύξουσα, η είναι γνησίως φθίνουσα, μια σταθερή ακολουθία είναι συγχρόνως αύξουσα και φθίνουσα, και η δεν είναι μονότονη. Μια αύξουσα ακολουθία είναι κάτω φραγμένη από τον πρώτο της όρο, και μια φθίνουσα, άνω φραγμένη· το ερώτημα είναι αν είναι φραγμένη και από την άλλη πλευρά.
Αν η είναι αύξουσα και άνω φραγμένη, συγκλίνει, και το όριό της είναι το supremum του συνόλου των όρων της. Αν είναι φθίνουσα και κάτω φραγμένη, συγκλίνει, και το όριό της είναι το infimum αυτού του συνόλου.
Το αξίωμα πληρότητας δίνει τον υποψήφιο, το supremum · επειδή το δεν είναι άνω φράγμα, κάποιος όρος το ξεπερνά, και λόγω της μονοτονίας το ξεπερνούν και όλοι οι μεταγενέστεροι. Το σχήμα ακολουθεί την αύξουσα ακολουθία , με supremum , με την πρόκληση , την οποία ο όρος με δείκτη είναι ο πρώτος που ξεπερνά· στο τέλος, τη φθίνουσα , με infimum .
Απόδειξη
Έστω αύξουσα και άνω φραγμένη. Το σύνολο των όρων της δεν είναι κενό και είναι άνω φραγμένο· από το αξίωμα πληρότητας, του μαθήματος για τα σύνολα αριθμών, έχει supremum , που είναι άνω φράγμα του .
Έστω . Επειδή το είναι το ελάχιστο από τα άνω φράγματα, ο αριθμός , μικρότερος από , δεν είναι άνω φράγμα: κάποιος όρος τον ξεπερνά. Ο δείκτης του εξαρτάται από το και από την ακολουθία, μέσω του .
Αν , η μονοτονία δίνει , και το φράγμα της αρχής της απόδειξης, . Ο όρος βρίσκεται ανάμεσα στο και στο , σε απόσταση από το μικρότερη από .
Αν η είναι φθίνουσα και κάτω φραγμένη από το , η ακολουθία είναι αύξουσα και άνω φραγμένη από το · από τα παραπάνω, συγκλίνει στο supremum των όρων της. Ο αριθμός είναι κάτω φράγμα των , και μάλιστα το μέγιστο: αν το είναι κάτω φράγμα των , τότε το είναι άνω φράγμα των , και . Επομένως, το είναι το infimum των , και από την άλγεβρα των ορίων, η τείνει στο .
Η απόδειξη δεν υπολογίζει το όριο: το αξίωμα πληρότητας το παραδίδει ως supremum. Γι’ αυτό το θεώρημα χρησιμεύει για τις ακολουθίες των οποίων το όριο δεν είναι γνωστό, και σε αυτό το μάθημα θα χρησιμοποιείται πάντα με τον ίδιο τρόπο: πρώτα αποδεικνύεται ότι η ακολουθία συγκλίνει, και έπειτα το όριό της προσδιορίζεται με άλλο επιχείρημα. Καμία από τις δύο παραδοχές δεν περισσεύει: η είναι φραγμένη, δεν είναι μονότονη και αποκλίνει· η είναι αύξουσα, δεν είναι φραγμένη και επίσης δεν συγκλίνει. Το μάθημα για τα όρια όταν η μεταβλητή τείνει στο άπειρο απέδειξε το πόρισμα των μονότονων συναρτήσεων στο άπειρο για μια συνάρτηση αύξουσα και άνω φραγμένη σε ένα διάστημα · η απόδειξή του περνά από τα πλευρικά όρια σε ένα διάστημα και δεν εφαρμόζεται στο πεδίο ορισμού , που δεν περιέχει διαστήματα, αν και η ιδέα είναι η ίδια.
Αν η είναι αύξουσα και δεν είναι άνω φραγμένη, τότε · αν είναι φθίνουσα και δεν είναι κάτω φραγμένη, τότε . Κατά συνέπεια, μια μονότονη ακολουθία συγκλίνει αν και μόνο αν είναι φραγμένη. Χωρίς άνω φράγμα, κάθε αριθμός ξεπερνιέται από κάποιον όρο, και λόγω της μονοτονίας και από όλους τους μεταγενέστερους.
Απόδειξη
Έστω πραγματικός. Επειδή το δεν είναι άνω φράγμα, υπάρχει φυσικός με , και για η μονοτονία δίνει . Η φθίνουσα περίπτωση ανάγεται σε αυτήν με την ακολουθία , που είναι αύξουσα και δεν είναι άνω φραγμένη.
Αν μια μονότονη ακολουθία είναι φραγμένη, συγκλίνει, από το θεώρημα της μονότονης σύγκλισης. Αν δεν είναι, δεν συγκλίνει, από το θεώρημα ότι κάθε συγκλίνουσα ακολουθία είναι φραγμένη, του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους.
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας