Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos
Ελληνικά

Το κείμενο: σύνθεση και προκλήσεις

Περίληψη

Το μάθημα αυτό κλείνει τη δεύτερη ενότητα του μαθήματος, που είναι αφιερωμένη στο κείμενο. Ανασυνθέτει την αλυσίδα συμβάσεων και διαδικασιών που οδηγεί από την παράγραφο και τα σημεία της στις υποσημειώσεις, στα παραθέματα και στους στίχους, δείχνοντας σε κάθε κρίκο ποια αρχή χρησιμοποιείται και σε ποιο μάθημα θεμελιώνεται· τοποθετεί όσα επιτεύχθηκαν απέναντι στο σχέδιο του μαθήματος και διευκρινίζει ποια ζητήματα, μόλις προαναγγελμένα, μένουν για τις επόμενες ενότητες· επαναλαμβάνει στην τελική αξιολόγηση τις δεξιότητες της αρχικής· και τελειώνει με έξι προκλήσεις, δυσκολότερες από τα προβλήματα των μαθημάτων, που απαιτούν να συνδυαστούν πολλά από αυτά για να διαγνωστούν κείμενα κακώς στοιχειοθετημένα, να προβλεφθούν αποτελέσματα σε έγγραφα με πολλές γλώσσες και να σχεδιαστούν έγγραφα από την περιγραφή τους.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να ανασυνθέτει τη σειρά των συμβάσεων και των διαδικασιών της ενότητας, αναγνωρίζοντας την αρχή στην οποία στηρίζεται καθεμιά.
  2. Να εξηγεί πώς σχετίζονται η δηλωμένη γλώσσα, οι γραμματοσειρές, η λογική σήμανση και οι αποφάσεις που παίρνει η μηχανή στο τέλος κάθε παραγράφου.
  3. Να διακρίνει όσα θεμελίωσε η ενότητα από όσα μόνο προανήγγειλε και θα αναπτύξουν οι επόμενες ενότητες.
  4. Να διαγιγνώσκει κείμενα που μεταγλωττίζονται αλλά είναι κακώς στοιχειοθετημένα, ξεχωρίζοντας όσα επισημαίνει το αρχείο καταγραφής από όσα αποκαλύπτει μόνο η ανάγνωση.
  5. Να σχεδιάζει το προοίμιο και το σώμα ενός εγγράφου με πολλές γλώσσες, υποσημειώσεις και παραθέματα από την περιγραφή του.

Όσα πέτυχε η ενότητα

Η ενότητα έθεσε ως σκοπό να περάσει από ένα έγγραφο που μεταγλωττίζεται σε ένα κείμενο στοιχειοθετημένο με τις συμβάσεις της τυπογραφίας και κάθε γλώσσας. Ο σκοπός εκπληρώθηκε στηριγμένος σε όσα η εισαγωγή δήλωσε γνωστά από την προηγούμενη ενότητα: τους κανόνες με τους οποίους η μηχανή διαβάζει τον κώδικα, την εμβέλεια των δηλώσεων, τον διαχωρισμό περιεχομένου και μορφής, το LuaLaTeX με το Unicode και τα περάσματα της μεταγλώττισης. Έτσι, ο δρόμος που διανύθηκε μπορεί να διαβαστεί ως μία αλυσίδα σε τέσσερα τμήματα.

Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία

Το μάθημα για τις παραγράφους, τα διαστήματα και τα σημεία διέκρινε την παράγραφο, που ανοίγει με μια κενή γραμμή ή με \par, από την αλλαγή γραμμής, που δεν την ανοίγει, και θεμελίωσε ότι τη μορφή των παραγράφων και το κατακόρυφο διάστημα ανάμεσά τους τα αποφασίζει η κλάση. Χώρισε τα διαστήματα κατά τη λειτουργία τους: εκείνο που τεντώνεται και επιτρέπει την αλλαγή γραμμής, την περισπωμένη που την εμποδίζει και το λεπτό διάστημα των χιλιάδων· έδειξε ότι το babel για τα ελληνικά, σε αντίθεση με το ισπανικό ή το γαλλικό, δεν εξισώνει το διάστημα μετά την τελεία, και ότι συμφέρει να δηλωθεί \frenchspacing στο προοίμιο. Διέκρινε το ενωτικό, τη μικρή παύλα, τη μεγάλη παύλα και το σύμβολο μείον· στοιχειοθέτησε τα εισαγωγικά πολλών επιπέδων, με το χέρι ή με \enquote, και τα αποσιωπητικά· και έδειξε ότι το babel για τα ελληνικά δεν αγγίζει ούτε τους δεκαδικούς ούτε τα ποσοστά: το κόμμα μέσα σε τύπο προστατεύεται με άγκιστρα, και το σύμβολο του ποσοστού κολλά στον αριθμό.

Γλώσσες και γραμματοσειρές

Το μάθημα για τις γλώσσες και τις γραμματοσειρές εξήγησε τι αποφασίζει η δηλωμένη γλώσσα: τον συλλαβισμό, τις ονομασίες, την ημερομηνία και ορισμένες συντομεύσεις του πληκτρολογίου· διέκρινε τους τρεις τρόπους αλλαγής γλώσσας κατά το τι αλλάζουν, και τους εφάρμοσε στα αρχαία ελληνικά και στα λατινικά. Παρουσίασε τις τρεις οικογένειες γραμματοσειρών, το \babelfont για να ανατίθεται μία σε κάθε γλώσσα και τα πιο χρήσιμα χαρακτηριστικά OpenType· και δίδαξε να ελέγχεται ότι δεν λείπει κανένας χαρακτήρας ούτε καμία μορφή, και να προτιμώνται οι γραμματοσειρές του TeX Live όταν το έγγραφο πρέπει να μεταγλωττίζεται σε άλλους υπολογιστές.

Μορφοποίηση με νόημα

Το μάθημα για τη μορφοποίηση με νόημα έφερε τον διαχωρισμό περιεχομένου και μορφής ως τη λεπτομέρεια του κειμένου. Διέκρινε τη λογική σήμανση από την οπτική· μελέτησε την έμφαση, που αντιστρέφεται όταν φωλιάζει· τα τρία γνωρίσματα των γραμμάτων, με τις μορφές τους ως εντολή με όρισμα και ως δήλωση· και τα μεγέθη, που υπάρχουν μόνο ως δηλώσεις. Θεμελίωσε ότι το διάστιχο και η στοίχιση μιας παραγράφου αποφασίζονται όταν αυτή τελειώνει, από όπου έπεται ότι μια ομάδα που αλλάζει το ένα ή το άλλο πρέπει να περιλαμβάνει το τέλος της παραγράφου. Πρότεινε να ορίζονται εντολές που ονομάζουν λειτουργίες, παρουσίασε τις λίστες με το enumitem και τη στοίχιση, και τελείωσε με όσα δεν συμφέρει να γίνονται.

Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι

Το μάθημα για τις υποσημειώσεις, τα παραθέματα και τους στίχους στοιχειοθέτησε τον μηχανισμό του ακαδημαϊκού κειμένου: τις υποσημειώσεις, με τον δείκτη πριν από το σημείο στίξης κατά τη σύμβαση που ακολουθήθηκε, τον δείκτη και το κείμενο χωριστά και τις υποσημειώσεις στους τίτλους· τα παραθέματα μέσα στο κείμενο με \enquote και τα αυτοτελή με quote, quotation και \blockquote· τα μότο· τους στίχους στο περιβάλλον verse· και την αρίθμηση των γραμμών με το lineno, του οποίου οι παραπομπές χρειάζονται, όπως κάθε παραπομπή, δύο περάσματα.

Το σχήμα που ακολουθεί ενώνει τα τέσσερα τμήματα σε μία αλυσίδα. Κάθε κόμβος της στήλης είναι μια σύμβαση ή μια διαδικασία, αριθμημένη κατά τη σειρά με την οποία στηρίζονται η μία στην άλλη και ενωμένη με ένα τόξο με τους προηγούμενους κρίκους που χρησιμοποιεί· γύρω τους αιωρούνται τα στηρίγματα, δηλαδή οι αρχές στις οποίες η αλυσίδα καταφεύγει ξανά και ξανά, καθένα ενωμένο με συνεχή γραμμή με τους κρίκους που στηρίζονται σε αυτό και με διακεκομμένη με τον κρίκο όπου θεμελιώνεται, εκτός από όσα θεμελιώθηκαν στην προηγούμενη ενότητα, που σχεδιάζονται ως δακτύλιοι. Πατώντας ένα στήριγμα τονίζονται όλοι οι κρίκοι που το χρησιμοποιούν, και κάθε κρίκος παραπέμπει στο μάθημα όπου μελετάται.

Στηρίγματα της αλυσίδας

  • AΑνάγνωση του κώδικα. Πολλά διαστήματα ισοδυναμούν με ένα, μια αλλαγή γραμμής με ένα διάστημα, και μια κενή γραμμή τελειώνει την παράγραφο· οι λέξεις ελέγχου καταναλώνουν το διάστημα που τις ακολουθεί. Θεμελιώνεται στην προηγούμενη ενότητα. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • BΕμβέλεια των δηλώσεων. Μια δήλωση ισχύει ως το τέλος της ομάδας που την περιέχει, και τα άγκιστρα που την ακολουθούν δεν την περιορίζουν. Θεμελιώνεται στην προηγούμενη ενότητα. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • CΠεριεχόμενο και μορφή. Ο συγγραφέας δηλώνει τι είναι κάθε πράγμα, και μια απόφαση που παίρνεται αλλού καθορίζει πώς φαίνεται. Θεμελιώνεται στην προηγούμενη ενότητα. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • DUnicode και γραμματοσειρές. Το LuaLaTeX διαβάζει τον κώδικα σε Unicode, και ένας χαρακτήρας που δεν περιέχει η γραμματοσειρά λείπει από το PDF, με μια προειδοποίηση στο αρχείο καταγραφής. Θεμελιώνεται στην προηγούμενη ενότητα. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • EΠεράσματα. Οι παραπομπές καταγράφονται στο βοηθητικό αρχείο σε ένα πέρασμα και χρησιμοποιούνται στο επόμενο. Θεμελιώνεται στην προηγούμενη ενότητα. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • FΗ γλώσσα αποφασίζει. Η γλώσσα που δηλώνεται με το babel αποφασίζει τον συλλαβισμό, τις ονομασίες, την ημερομηνία και ορισμένες συντομεύσεις· το διάστημα μετά την τελεία το εξισώνει στα ελληνικά μόνο ένα ρητό \frenchspacing. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 8. Τι αποφασίζει η γλώσσα.
  • GΣτο τέλος της παραγράφου. Το διάστιχο και η στοίχιση μιας παραγράφου αποφασίζονται όταν αυτή τελειώνει, με τις τιμές που ισχύουν εκείνη τη στιγμή. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 18. Μεγέθη.

  1. Τμήμα 1 Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία

    • Να χωρίζονται οι παράγραφοι με κενές γραμμές και να κρατιέται η αλλαγή γραμμής για τις περιπτώσεις όπου μονάδα είναι η γραμμή.
    • Να επιλέγεται ανάμεσα στο κανονικό διάστημα, την περισπωμένη, το λεπτό διάστημα και την απουσία διαστήματος.
    • Να γράφονται το ενωτικό, η μικρή παύλα, η μεγάλη παύλα και το σύμβολο μείον εκεί όπου ταιριάζουν.
    • Να στοιχειοθετούνται εισαγωγικά πολλών επιπέδων, αποσιωπητικά και αριθμοί.

    1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής. Η κενή γραμμή και το \par τελειώνουν την παράγραφο, της οποίας τη μορφή αποφασίζει η κλάση· η αλλαγή γραμμής τελειώνει μόνο τη γραμμή, χωρίς εσοχή και χωρίς προστασία για την επόμενη.

      Στηρίζεται σε: A (Ανάγνωση του κώδικα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία.

    2. Κατακόρυφο διάστημα. Τα ελαστικά άλματα και το \vspace προσθέτουν διάστημα ανάμεσα σε τμήματα, και απαλείφονται στην αρχή μιας σελίδας· χρησιμοποιούνται με μέτρο, γιατί το διάστημα ανάμεσα στις παραγράφους το αποφασίζει η κλάση.

      Χρησιμοποιεί: 1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής. Στηρίζεται σε: C (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία.

    3. Περισπωμένη και λεπτό διάστημα. Η περισπωμένη είναι ένα κανονικό διάστημα στο οποίο η γραμμή δεν κόβεται· το λεπτό διάστημα είναι στενό, σταθερό και αδιάσπαστο, και χωρίζει τις ομάδες ψηφίων.

      Στηρίζεται σε: A (Ανάγνωση του κώδικα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία.

    4. Διάστημα μετά την τελεία. Το LaTeX μεγαλώνει το διάστημα μετά την τελεία που θεωρεί τέλος πρότασης· η ελληνική τυπογραφία δεν το κάνει, και το \frenchspacing, που το babel για τα ελληνικά δεν ενεργοποιεί, το εξισώνει.

      Χρησιμοποιεί: 3. Περισπωμένη και λεπτό διάστημα. Στηρίζεται σε: A (Ανάγνωση του κώδικα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία.

    5. Ενωτικά και παύλες. Το ενωτικό ενώνει σύνθετα· δύο ενωτικά δίνουν τη μικρή παύλα των διαστημάτων τιμών· τρία, τη μεγάλη παύλα των παρενθέσεων· το σύμβολο μείον υπάρχει μόνο σε τύπο.

      Στηρίζεται σε: D (Unicode και γραμματοσειρές). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία.

    6. Εισαγωγικά και αποσιωπητικά. Τα ελληνικά χρησιμοποιούν γωνιώδη και διπλά εισαγωγικά, κατά επίπεδα, και το \enquote τα επιλέγει και τα κλείνει· τα αποσιωπητικά είναι ένα ενιαίο σημείο.

      Στηρίζεται σε: D (Unicode και γραμματοσειρές), C (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία.

    7. Δεκαδικοί και ποσοστά. Μέσα σε τύπο το κόμμα είναι σημείο στίξης και προστατεύεται με άγκιστρα· οι χιλιάδες παίρνουν λεπτό διάστημα, και το σύμβολο του ποσοστού κολλά στον αριθμό.

      Χρησιμοποιεί: 3. Περισπωμένη και λεπτό διάστημα. Στηρίζεται σε: A (Ανάγνωση του κώδικα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παράγραφοι, διαστήματα και σημεία.

  2. Τμήμα 2 Γλώσσες και γραμματοσειρές

    • Να δηλώνεται η κύρια γλώσσα και οι δευτερεύουσες, και να εξηγείται τι αποφασίζει καθεμιά.
    • Να επιλέγεται ανάμεσα σε \foreignlanguage, otherlanguage και \selectlanguage.
    • Να στοιχειοθετούνται τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά με τους κανόνες τους και με κατάλληλη γραμματοσειρά.
    • Να ανατίθενται γραμματοσειρές και χαρακτηριστικά, να ελέγχεται ότι δεν λείπει τίποτα και να προτιμώνται οι φορητές.

    1. Τι αποφασίζει η γλώσσα. Το babel εφαρμόζει, ανά γλώσσα, τα πρότυπα συλλαβισμού, τις ονομασίες, την ημερομηνία και τις συντομεύσεις· η τελευταία γλώσσα του καταλόγου είναι η κύρια.

      Χρησιμοποιεί: 4. Διάστημα μετά την τελεία, 6. Εισαγωγικά και αποσιωπητικά, 7. Δεκαδικοί και ποσοστά. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γλώσσες και γραμματοσειρές.

    2. Αλλαγή γλώσσας. Το \foreignlanguage αλλάζει τον συλλαβισμό και τις συντομεύσεις ενός σύντομου αποσπάσματος· το otherlanguage αλλάζει επιπλέον την ημερομηνία και τις ονομασίες και κλείνει· το \selectlanguage τα αλλάζει όλα από εκεί και πέρα.

      Χρησιμοποιεί: 8. Τι αποφασίζει η γλώσσα. Στηρίζεται σε: F (Η γλώσσα αποφασίζει), B (Εμβέλεια των δηλώσεων). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γλώσσες και γραμματοσειρές.

    3. Αρχαία ελληνικά και λατινικά. Τα λατινικά είναι επιλογή του babel· τα αρχαία ελληνικά δηλώνονται με \babelprovide και χρειάζονται γραμματοσειρά με πολυτονικό.

      Χρησιμοποιεί: 9. Αλλαγή γλώσσας. Στηρίζεται σε: F (Η γλώσσα αποφασίζει), D (Unicode και γραμματοσειρές). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γλώσσες και γραμματοσειρές.

    4. Οικογένειες και fontspec. Η κύρια γραμματοσειρά, η χωρίς πατούρες και η σταθερού πλάτους ανατίθενται με το όνομά τους, με χαρακτηριστικά σε αγκύλες.

      Στηρίζεται σε: D (Unicode και γραμματοσειρές). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γλώσσες και γραμματοσειρές.

    5. Μία γραμματοσειρά για κάθε γλώσσα. Με μια γλώσσα σε αγκύλες, το \babelfont ανατίθεται μια γραμματοσειρά που ισχύει μόνο σε ό,τι είναι σημειωμένο ως εκείνη η γλώσσα.

      Χρησιμοποιεί: 11. Οικογένειες και fontspec, 9. Αλλαγή γλώσσας. Στηρίζεται σε: F (Η γλώσσα αποφασίζει). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γλώσσες και γραμματοσειρές.

    6. Χαρακτηριστικά OpenType. Ψηφία παλαιού ή νέου τύπου, αναλογικά ή πινάκων, μικρά κεφαλαία και συμπλέγματα ενεργοποιούνται ως χαρακτηριστικά, στη δήλωση ή σε μια ομάδα.

      Χρησιμοποιεί: 11. Οικογένειες και fontspec. Στηρίζεται σε: B (Εμβέλεια των δηλώσεων). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γλώσσες και γραμματοσειρές.

    7. Κάλυψη και φορητότητα. Μια γραμματοσειρά καλύπτει μόνο ορισμένες γραφές και μορφές· ό,τι λείπει επισημαίνεται στο αρχείο καταγραφής, και οι γραμματοσειρές του TeX Live μεταγλωττίζονται σε κάθε πλήρη εγκατάσταση.

      Χρησιμοποιεί: 12. Μία γραμματοσειρά για κάθε γλώσσα, 10. Αρχαία ελληνικά και λατινικά. Στηρίζεται σε: D (Unicode και γραμματοσειρές). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γλώσσες και γραμματοσειρές.

  3. Τμήμα 3 Μορφοποίηση με νόημα

    • Να προτιμάται η λογική σήμανση από την οπτική.
    • Να προβλέπονται η φωλιασμένη έμφαση, οι συνδυασμοί γραμμάτων και τα μεγέθη.
    • Να ορίζονται εντολές που ονομάζουν λειτουργίες.
    • Να στοιχειοθετούνται λίστες και να στοιχίζονται αποσπάσματα, αποφεύγοντας τις οπτικές σημάνσεις.

    1. Λογική σήμανση. Κάθε σήμανση μορφής αντιστοιχεί σε μια λειτουργία του κειμένου, και η όψη της αποφασίζεται σε έναν μόνο ορισμό.

      Στηρίζεται σε: C (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

    2. Έμφαση. Το \emph τονίζει με αντίθεση: σε όρθιο κείμενο βάζει πλάγια, σε πλάγια επιστρέφει στα όρθια, και σε έντονα προσθέτει τα πλάγια.

      Χρησιμοποιεί: 15. Λογική σήμανση. Στηρίζεται σε: B (Εμβέλεια των δηλώσεων). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

    3. Οικογένεια, βάρος και σχήμα. Τα τρία γνωρίσματα των γραμμάτων είναι ανεξάρτητα και συνδυάζονται· κάθε εντολή έχει τη δήλωσή της, και το σχήμα που λείπει αντικαθίσταται με μια προειδοποίηση.

      Χρησιμοποιεί: 11. Οικογένειες και fontspec, 16. Έμφαση. Στηρίζεται σε: B (Εμβέλεια των δηλώσεων). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

    4. Μεγέθη. Τα μεγέθη είναι μόνο δηλώσεις· μια ομάδα που αλλάζει το μέγεθος μιας παραγράφου πρέπει να περιλαμβάνει το τέλος της.

      Χρησιμοποιεί: 17. Οικογένεια, βάρος και σχήμα, 1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής. Στηρίζεται σε: B (Εμβέλεια των δηλώσεων). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

    5. Εντολές με νόημα. Μια δική μας εντολή για κάθε λειτουργία, ορισμένη στο προοίμιο, επιτρέπει να αλλάζει η όψη της σε μία μόνο γραμμή.

      Χρησιμοποιεί: 15. Λογική σήμανση, 16. Έμφαση. Στηρίζεται σε: C (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

    6. Λίστες. Κουκκίδες, αριθμοί ή ετικέτες κατά το νόημα· το enumitem ορίζει ετικέτες, διάστιχο και αρίθμηση, και το \setlist το κάνει για όλο το έγγραφο.

      Χρησιμοποιεί: 15. Λογική σήμανση. Στηρίζεται σε: C (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

    7. Στοίχιση. Τα περιβάλλοντα στοίχισης προσθέτουν κατακόρυφο διάστημα· οι δηλώσεις τους όχι, και πρέπει να περιλαμβάνουν το τέλος της παραγράφου.

      Χρησιμοποιεί: 18. Μεγέθη, 1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής, 2. Κατακόρυφο διάστημα. Στηρίζεται σε: G (Στο τέλος της παραγράφου), B (Εμβέλεια των δηλώσεων). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

    8. Όσα δεν συμφέρουν. Τα διαστήματα με το χέρι, οι ψεύτικοι τίτλοι με έντονα και η υπογράμμιση μιμούνται τον επεξεργαστή κειμένου και αποτυγχάνουν σιωπηλά.

      Χρησιμοποιεί: 1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής, 20. Λίστες, 19. Εντολές με νόημα. Στηρίζεται σε: C (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μορφοποίηση με νόημα.

  4. Τμήμα 4 Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι

    • Να μπαίνουν υποσημειώσεις με τον δείκτη στη θέση του, και σε πίνακες και τίτλους.
    • Να παρατίθεται μέσα στο κείμενο και να ξεχωρίζουν τα μακροσκελή παραθέματα.
    • Να στοιχειοθετούνται μότο και στίχοι.
    • Να αριθμούνται οι γραμμές ενός κειμένου και να γίνεται παραπομπή σε αυτές.

    1. Υποσημειώσεις. Ο δείκτης κολλά στη λέξη και, κατά τη σύμβαση που ακολουθήθηκε, μπαίνει πριν από τη στίξη· τα \footnotemark και \footnotetext χωρίζουν τον δείκτη από το κείμενο.

      Χρησιμοποιεί: 1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής, 4. Διάστημα μετά την τελεία. Στηρίζεται σε: A (Ανάγνωση του κώδικα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι.

    2. Υποσημειώσεις στους τίτλους. Μια υποσημείωση σε τίτλο ταξιδεύει στα βοηθητικά αρχεία και προκαλεί σφάλμα· το προαιρετικό όρισμα κρατά καθαρά τα περιεχόμενα, και το \thanks σχολιάζει τον τίτλο του εγγράφου.

      Χρησιμοποιεί: 23. Υποσημειώσεις. Στηρίζεται σε: E (Περάσματα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι.

    3. Παραθέματα μέσα στο κείμενο. Το \enquote βάζει τα εισαγωγικά της γλώσσας και του επιπέδου, και δέχεται εξ ορισμού δύο επίπεδα.

      Χρησιμοποιεί: 6. Εισαγωγικά και αποσιωπητικά, 8. Τι αποφασίζει η γλώσσα. Στηρίζεται σε: F (Η γλώσσα αποφασίζει), C (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι.

    4. Αυτοτελή παραθέματα. Το quote χρησιμεύει για σύντομα παραθέματα, το quotation για παραθέματα πολλών παραγράφων, και το \blockquote ξεχωρίζει το παράθεμα αν πιάνει περισσότερες από τρεις γραμμές.

      Χρησιμοποιεί: 25. Παραθέματα μέσα στο κείμενο, 1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι.

    5. Μότο και στίχοι. Στο verse, το \\ κόβει τους στίχους και η κενή γραμμή χωρίζει τις στροφές· το μότο προτάσσεται σε μια ενότητα με την πηγή του.

      Χρησιμοποιεί: 1. Παράγραφος και αλλαγή γραμμής, 26. Αυτοτελή παραθέματα. Στηρίζεται σε: A (Ανάγνωση του κώδικα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι.

    6. Αριθμημένες γραμμές. Το lineno αριθμεί τις γραμμές, και τα \linelabel και \lineref παραπέμπουν σε αυτές χωρίς να γράφονται αριθμοί, με δύο περάσματα.

      Χρησιμοποιεί: 27. Μότο και στίχοι. Στηρίζεται σε: E (Περάσματα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υποσημειώσεις, παραθέματα και στίχοι.

Προς τη δομή. Η αλυσίδα σταματά εκεί όπου το κείμενο, ήδη καλά στοιχειοθετημένο, χρειάζεται μια αρχιτεκτονική: κεφάλαια, περιεχόμενα, εσωτερικές παραπομπές και ένα δικό μας προοίμιο, που είναι το αντικείμενο της επόμενης ενότητας.