Περίληψη
Το μάθημα αυτό κλείνει τον κύκλο μαθημάτων με όσα οι σειρές επιτρέπουν να υπολογίσουμε ή να μελετήσουμε. Το μάθημα για τις σειρές του Τέιλορ των στοιχειωδών συναρτήσεων απέδειξε ότι η εκθετική, το ημίτονο και το συνημίτονο είναι το άθροισμα της σειράς του Τέιλορ τους σε όλη την ευθεία, και ο λογάριθμος του και η τοξεφαπτομένη ως τα άκρα του διαστήματός τους· το μάθημα για τις ακολουθίες και τις σειρές συναρτήσεων, ότι μια ομοιόμορφα συγκλίνουσα σειρά ολοκληρώνεται όρο προς όρο. Με αυτά τα δύο, η παράγουσα της , που δεν είναι στοιχειώδης, γράφεται ως εναλλάσσουσα σειρά με το φράγμα του σφάλματός της, και το ολοκλήρωμα της στο προκύπτει ίσο με το άθροισμα των αντιστρόφων των . Τα αθροίσματα και , που αποδείχθηκαν ήδη με το θεώρημα του Άμπελ, συγκρίνονται με τον άλλο δρόμο της ενότητας για τις αριθμητικές σειρές, και με τον τύπο του Μάτσιν δίνουν δέκα δεκαδικά ψηφία του με δέκα όρους. Η σειρά της εκθετικής αποκαλύπτει τη φύση δύο σταθερών: με αυτήν επανερχόμαστε στην αρρητότητα του , και με ένα πολυώνυμο που μηδενίζεται στο και στο , η απόδειξη του Νίβεν δείχνει ότι ο είναι άρρητος. Τέλος, η σειρά της εκθετικής συγκλίνει απολύτως σε κάθε μιγαδικό αριθμό, και το άθροισμά της είναι η μιγαδική εκθετική του κύκλου μαθημάτων Άλγεβρα και γεωμετρία II: ο τύπος του Όιλερ παραμένει εκεί ορισμός, και ο υπολογισμός με παραδεκτές σειρές που τον υποκινούσε γίνεται απόδειξη.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να γράφουμε ως σειρές παράγουσες που δεν είναι στοιχειώδεις και ολοκληρώματα όπως εκείνο της , αιτιολογώντας την ολοκλήρωση όρο προς όρο και φράσσοντας το σφάλμα.
- Να βρίσκουμε τον και τον με σειρές, να συγκρίνουμε τους δρόμους και να επιταχύνουμε τη σύγκλιση με ένα εγγυημένο φράγμα του σφάλματος.
- Να αποδεικνύουμε, με την απόδειξη του Νίβεν, ότι ο είναι άρρητος, και να συνδέουμε την αρρητότητα του με τη σειρά της εκθετικής.
- Να αποδεικνύουμε ότι η σειρά της εκθετικής συγκλίνει απολύτως σε κάθε μιγαδικό αριθμό και ότι το άθροισμά της δίνει τον τύπο του Όιλερ, διακρίνοντας ό,τι ορίζεται από ό,τι αποδεικνύεται.
Παράγουσες που δεν είναι στοιχειώδεις
Από το πόρισμα σύμφωνα με το οποίο κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα διάστημα έχει παράγουσα, του μαθήματος για το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, η συνάρτηση είναι παράγουσα της σε όλη την ευθεία. Κανένας πεπερασμένος συνδυασμός δυνάμεων, εκθετικών, λογαρίθμων, τριγωνομετρικών συναρτήσεων και των αντιστρόφων τους δεν είναι παράγουσα της · το γεγονός αυτό αποδεικνύεται σε μεταγενέστερους κύκλους μαθημάτων, και τίποτα σε αυτόν τον κύκλο δεν εξαρτάται από αυτό. Οι τεχνικές ολοκλήρωσης της πρώτης ενότητας δεν χρησιμεύουν λοιπόν εδώ, αλλά η σειρά της εκθετικής, ολοκληρωμένη όρο προς όρο, δίνει τις τιμές αυτής της παράγουσας με όποια ακρίβεια θέλουμε.
Για κάθε πραγματικό αριθμό :
Επιπλέον, αν και , για κάθε ακέραιο ισχύει:
Η σειρά της εκθετικής στο συγκλίνει ομοιόμορφα σε κάθε φραγμένο διάστημα, από το κριτήριο M, και ολοκληρώνεται όρο προς όρο· η σειρά που προκύπτει είναι εναλλάσσουσα, και το κριτήριο του Λάιμπνιτς φράσσει το υπόλοιπό της.
Απόδειξη
Έστω . Για στο , το θεώρημα των σειρών της εκθετικής, του ημιτόνου και του συνημιτόνου, του μαθήματος για τις σειρές του Τέιλορ των στοιχειωδών συναρτήσεων, με το στη θέση του , γράφει την ως το άθροισμα της σειράς των συναρτήσεων , επειδή . Επειδή , έχουμε , και η σειρά των αριθμών συγκλίνει, με άθροισμα , από το ίδιο θεώρημα. Το θεώρημα του κριτηρίου M του Βάιερστρας, του μαθήματος για τις ακολουθίες και τις σειρές συναρτήσεων, με μετατόπιση του δείκτη, δίνει την ομοιόμορφη σύγκλιση στο .
Κάθε είναι πολυώνυμο, συνεχές και ολοκληρώσιμο στο , από το θεώρημα σύμφωνα με το οποίο οι συνεχείς συναρτήσεις είναι ολοκληρώσιμες, του μαθήματος για τις ολοκληρώσιμες συναρτήσεις. Ο δεύτερος ισχυρισμός του πορίσματος της συνέχειας, της ολοκλήρωσης και της παραγώγισης όρο προς όρο, του μαθήματος για τις ακολουθίες και τις σειρές συναρτήσεων, επιτρέπει να ολοκληρώσουμε τη σειρά όρο προς όρο, και το πόρισμα του κανόνα του Μπάροου για συνεχείς συναρτήσεις, με την παράγουσα , δίνει κάθε ολοκλήρωμα.
Αν , τα δύο παραπάνω στάδια, στο , όπου , δίνουν · από τον ορισμό του ολοκληρώματος με ίσα ή αντεστραμμένα όρια, του μαθήματος για τις ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος, και την πρόταση της γραμμικότητας και της μονοτονίας των σειρών, του μαθήματος για τις αριθμητικές σειρές και τη σύγκλισή τους, αλλάζοντας το πρόσημο προκύπτει η ισότητα της διατύπωσης. Αν , τα δύο μέλη ισούνται με .
Έστω και , που είναι θετικό. Επειδή και , ο λόγος δύο διαδοχικών όρων είναι μικρότερος από , και η ακολουθία είναι γνησίως φθίνουσα. Επιπλέον, , που τείνει στο από το λήμμα των δυνάμεων διαιρεμένων με το παραγοντικό, του μαθήματος για τις σειρές του Τέιλορ των στοιχειωδών συναρτήσεων, με · από το θεώρημα της παρεμβολής, .
Γραμμένη από τον δείκτη , με , η σειρά είναι η · το μερικό άθροισμά της ως τον δείκτη είναι το , και το υπόλοιπό της με δείκτη είναι η διαφορά ανάμεσα στο ολοκλήρωμα και στο . Το θεώρημα του κριτηρίου του Λάιμπνιτς, του μαθήματος για τις εναλλάσσουσες σειρές και την υπό συνθήκη σύγκλιση, με τις γνήσιες ανισότητες, δίνει το πρόσημο και το φράγμα του υπολοίπου, .
Με , το φράγμα με ισούται με , που υπερβαίνει το , και με ισούται με , μικρότερο από : εννέα όροι δίνουν , και επειδή , το ολοκλήρωμα είναι μικρότερο από και μεγαλύτερο από · η τιμή του είναι Η συνάρτηση είναι άρτια, και η σειρά το αντανακλά: έχει μόνο περιττές δυνάμεις του , και το άθροισμά της είναι περιττή συνάρτηση. Αν , οι πρώτοι όροι μπορεί να αυξάνονται πριν φθίνουν, και το φράγμα του υπολοίπου ισχύει μόνο από κάποιον δείκτη και πέρα, όπως δείχνει το λυμένο πρόβλημα «Η καμπάνα μακριά από την αρχή».
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας