Περίληψη
Το μάθημα αυτό κλείνει την ενότητα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα. Συγκεντρώνει σε μία μόνο παραγωγική αλυσίδα όσα απέδειξαν τα τέσσερα μαθήματα περιεχομένου: το ολοκλήρωμα μιας συνάρτησης σε μη φραγμένο διάστημα, ή μιας συνάρτησης μη φραγμένης κοντά σε ένα άκρο, ορίζεται ως το όριο ολοκληρωμάτων Ρίμαν σε κλειστά διαστήματα που πλησιάζουν το άκρο· το κριτήριο του Κωσί και, για τις μη αρνητικές συναρτήσεις, το αξίωμα πληρότητας αποφασίζουν αν το όριο αυτό υπάρχει χωρίς να το υπολογίσουν, και από αυτά προκύπτουν η σύγκριση και η απόλυτη σύγκλιση· το δεύτερο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα δίνει τα κριτήρια του Ντιρικλέ και του Άμπελ, που διέπουν τα ολοκληρώματα τα οποία συγκλίνουν λόγω αλληλοαναίρεσης· η ομοιόμορφη συνέχεια σε ορθογώνιο επιτρέπει την παραγώγιση ενός ολοκληρώματος ως προς μια παράμετρο· και με αυτά τα εργαλεία υπολογίζονται το ολοκλήρωμα της στην ημιευθεία, το ολοκλήρωμα του Γκάους και ο τύπος του Στέρλινγκ. Εξηγεί πώς η ενότητα στηρίζεται στον Απειροστικό Λογισμό I και στις τέσσερις ενότητες που προηγήθηκαν, ποιες υποσχέσεις τους εκπληρώνει και τι αφήνει στις ενότητες που ακολουθούν, ιδίως στις αριθμητικές σειρές. Τελειώνει με μια τελική αξιολόγηση, παράλληλη με την αρχική, και με δέκα προκλήσεις, δυσκολότερες από τα προβλήματα των μαθημάτων, καθεμία από τις οποίες συνδυάζει αποτελέσματα από πολλά από αυτά.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να εκθέτεις με λογική σειρά τα αποτελέσματα της ενότητας, δείχνοντας από ποια αποτελέσματα του Απειροστικού Λογισμού I και των ενοτήτων που προηγήθηκαν εξαρτάται το καθένα και σε ποιες αποδείξεις επαναχρησιμοποιούνται το κριτήριο του Κωσί, το κριτήριο σύγκρισης, το φράγμα της ουράς του κριτηρίου του Ντιρικλέ και η αλλαγή μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα.
- Να διακρίνεις την απόλυτη σύγκλιση από την υπό συνθήκη και τη σύγκλιση ενός ολοκληρώματος με παράμετρο από την ομοιόμορφη σύγκλισή του, και να αναγνωρίζεις σε κάθε θεώρημα το σημείο όπου παρεμβαίνουν το αξίωμα πληρότητας, η μονοτονία ή η ομοιόμορφη συνέχεια.
- Να συνδέεις την ενότητα με τον Απειροστικό Λογισμό I, με τις ενότητες για τις ακολουθίες, το ορισμένο ολοκλήρωμα και τις εφαρμογές του, και με τις ενότητες για τις αριθμητικές σειρές και τις σειρές συναρτήσεων.
- Να λύνεις μη τετριμμένα προβλήματα που συνδυάζουν πολλά μαθήματα: να αποφασίζεις για τη σύγκλιση με ένα καλά επιλεγμένο φράγμα, να ολοκληρώνεις κατά παράγοντες σε γενικευμένο ολοκλήρωμα, να εισάγεις μια παράμετρο και να παραγωγίζεις ως προς αυτήν, και να περνάς στο όριο σε ένα ολοκλήρωμα που εξαρτάται από μια παράμετρο.
Όσα πέτυχε η ενότητα
Η ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα έδωσε ένα ολοκλήρωμα σε κάθε συνάρτηση φραγμένη σε κλειστό και φραγμένο διάστημα, και μόνο σε αυτές. Η παρούσα ενότητα το επέκτεινε με τη μετάβαση στο όριο που είχε μελετήσει η ενότητα για τις ακολουθίες: αν η είναι ολοκληρώσιμη σε κάθε με , όπου το είναι πραγματικός αριθμός ή το σύμβολο , το γενικευμένο ολοκλήρωμά της είναι το όριο που ακολουθεί, όταν υπάρχει και είναι πραγματικός αριθμός:
Αν αυτό ισχύει, το κεντρικό ερώτημα της ενότητας δεν ήταν πώς υπολογίζεται αυτό το ολοκλήρωμα, αλλά πότε υπάρχει το όριο, και η απόκριση επανέλαβε εκείνες της ενότητας για τις ακολουθίες: ένα κριτήριο του Κωσί, η μονοτονία μαζί με το αξίωμα πληρότητας, η σύγκριση και η απόλυτη σύγκλιση. Ωστόσο, ορισμένα ολοκληρώματα συγκλίνουν μόνο λόγω αλληλοαναίρεσης, όπως εκείνο της , και γι᾽ αυτά χρειάστηκαν λεπτότερα κριτήρια· και ορισμένα συγκλίνουν χωρίς να μπορεί να γραφτεί η παράγουσά τους, οπότε η τιμή τους απαίτησε άλλους δρόμους: την παραγώγιση ως προς μια παράμετρο και τα ολοκληρώματα του Γουόλις. Επομένως, η αλυσίδα έχει πέντε τμήματα: τον ορισμό και τις ιδιότητές του, τα κριτήρια σύγκλισης, την υπό συνθήκη σύγκλιση, τα ολοκληρώματα με παράμετρο και, τέλος, την καμπάνα, τη συνάρτηση γάμμα και το παραγοντικό.
Ο ορισμός και τα κριτήρια σύγκλισης
Το μάθημα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα και τα κριτήρια σύγκλισης όρισε το γενικευμένο ολοκλήρωμα σε κάθε άκρο, με τον συμβολισμό που συντομεύει τα και , και το ολοκλήρωμα σε ανοικτό διάστημα χωρίζοντάς το σε ένα σημείο, και απέδειξε ότι το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται από αυτό. Ένα λήμμα έδωσε κοινή μορφή στο όριο στους δύο τύπους άκρου, και ένα άλλο, η ανάκλαση, μετέφερε στο αριστερό άκρο όλα όσα αποδείχθηκαν στο δεξί· η συμβατότητα με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν εξασφάλισε ότι τίποτα δεν αλλάζει όταν η συνάρτηση ήταν ήδη ολοκληρώσιμη στο κλειστό διάστημα, και η γραμμικότητα, η προσθετικότητα και η μονοτονία πέρασαν στο όριο. Τα ολοκληρώματα των δυνάμεων καθόρισαν την κλίμακα σύγκρισης: το συγκλίνει αν και μόνο αν , και το αν και μόνο αν . Το κριτήριο του Κωσί για γενικευμένα ολοκληρώματα, αποδεδειγμένο με εκείνο των ακολουθιών, αποφασίζει για τη σύγκλιση χωρίς να είναι γνωστό το όριο· για τις μη αρνητικές συναρτήσεις, το αξίωμα πληρότητας ανάγει τη σύγκλιση στο ότι τα μερικά ολοκληρώματα είναι φραγμένα, και από αυτό προκύπτουν το κριτήριο σύγκρισης και το οριακό κριτήριο σύγκρισης· και το κριτήριο του Κωσί δίνει ότι η απόλυτη σύγκλιση συνεπάγεται σύγκλιση. Με όλα αυτά, το μάθημα μέτρησε μη φραγμένα χωρία και καμπύλες, υπολόγισε το με τις συμμετρίες της ενότητας για το ορισμένο ολοκλήρωμα, αφού αποδείχθηκε η σύγκλισή του, και διέκρινε το γενικευμένο ολοκλήρωμα από την κύρια τιμή.
Η υπό συνθήκη σύγκλιση
Το μάθημα για την υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων μελέτησε τα ολοκληρώματα που συγκλίνουν χωρίς να συγκλίνουν απολύτως. Το δεύτερο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα, χωρίς παραγώγους, και το κριτήριο του Κωσί έδωσαν το κριτήριο του Ντιρικλέ, για το γινόμενο μιας μονότονης συνάρτησης που τείνει στο με μια άλλη της οποίας τα ολοκληρώματα είναι φραγμένα, με ένα φράγμα της ουράς, , που το χρειάστηκε το μάθημα που ακολουθεί· και το κριτήριο του Άμπελ, για το γινόμενο μιας μονότονης και φραγμένης συνάρτησης με μια άλλη με συγκλίνον ολοκλήρωμα. Με αυτά, το ολοκλήρωμα της στην ημιευθεία συγκλίνει, ενώ εκείνο της απόλυτης τιμής της αποκλίνει, επειδή τα ολοκληρώματά της πάνω στα τόξα της γραφικής παράστασης υπερβαίνουν ένα πολλαπλάσιο των αθροισμάτων των αντιστρόφων των φυσικών αριθμών, που αυξάνονται όπως ένας λογάριθμος. Μια αλλαγή μεταβλητής αποδεδειγμένη για τα γενικευμένα ολοκληρώματα έδωσε τη σύγκλιση των ολοκληρωμάτων του Φρενέλ, των οποίων η ολοκληρωτέα συνάρτηση ούτε καν τείνει στο .
Τα ολοκληρώματα με παράμετρο
Το μάθημα για την παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος όρισε τη συνέχεια μιας συνάρτησης δύο μεταβλητών με τετράγωνα αντί για δίσκους και απέδειξε με το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας το θεώρημα Χάινε-Κάντορ σε ορθογώνιο· με αυτό, ένα ολοκλήρωμα με παράμετρο με ολοκληρωτέα συνάρτηση συνεχή σε ορθογώνιο είναι συνεχές, και ο κανόνας του Λάιμπνιτς για ολοκληρώματα με παράμετρο το παραγωγίζει παραγωγίζοντας μέσα στο ολοκλήρωμα, αν και η παράγωγος ως προς την παράμετρο είναι συνεχής. Για τα γενικευμένα ολοκληρώματα όρισε την ομοιόμορφη σύγκλιση, την πήρε από ένα ολοκληρώσιμο κοινό φράγμα με το κριτήριο του Βάιερστρας και επέκτεινε σε αυτά τη συνέχεια και την παραγώγιση. Υπολόγισε τα ολοκληρώματα του Φρουλάνι, , με μια αλλαγή μεταβλητής σε κάθε κλειστό διάστημα και χωρίς παραγώγιση κάτω από το σύμβολο, και την τιμή , παραγωγίζοντας ως προς το ολοκλήρωμα της για και περνώντας στο όριο όταν με το φράγμα της ουράς του κριτηρίου του Ντιρικλέ, επειδή στο δεν υπάρχει κανένα ολοκληρώσιμο κοινό φράγμα.
Η καμπάνα, η συνάρτηση γάμμα και το παραγοντικό
Το μάθημα για το ολοκλήρωμα του Γκάους, τη συνάρτηση γάμμα και τον τύπο του Στέρλινγκ εγκλώβισε τις δυνάμεις της καμπάνας ανάμεσα σε εκείνες της και της , των οποίων τα ολοκληρώματα είναι ολοκληρώματα του Γουόλις, και πήρε χωρίς διπλά ολοκληρώματα το . Όρισε τη συνάρτηση γάμμα, απέδειξε ότι το ολοκλήρωμά της συγκλίνει ακριβώς για τα θετικά ορίσματα, ότι και ότι , και με το ολοκλήρωμα του Γκάους πήρε το . Τέλος, δύο φράγματα του λογαρίθμου έκαναν μονότονες τις ακολουθίες του Στέρλινγκ, το κοινό όριο των οποίων προσδιορίστηκε από την τάξη μεγέθους των ολοκληρωμάτων του Γουόλις: , με σχετικό σφάλμα μικρότερο από .
Τι γίνεται δεκτό, τι αποδεικνύεται και τι μένει
Ο απολογισμός της ενότητας μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:
- Γίνονται δεκτά το αξίωμα πληρότητας της Άλγεβρας και γεωμετρίας I, μαζί με την αρχιμήδεια ιδιότητα που εκεί συνάγεται από αυτό· τα αποτελέσματα της Άλγεβρας και γεωμετρίας για τα αθροίσματα, τις ρίζες και τις τριγωνομετρικές συναρτήσεις· εκείνα του Απειροστικού Λογισμού I για τα όρια στο άπειρο και τα πλευρικά όρια, τις ισοδύναμες απειροστές συναρτήσεις, τον κανόνα του Λοπιτάλ, τις δυνάμεις με πραγματικό εκθέτη, την εκθετική συνάρτηση και τον λογάριθμο, και τα θεωρήματα μέσης τιμής· και εκείνα των τεσσάρων ενοτήτων που προηγήθηκαν για τις παράγουσες, τις ακολουθίες, το ορισμένο ολοκλήρωμα και τις εφαρμογές του.
- Αποδεικνύονται ο ορισμός του γενικευμένου ολοκληρώματος και η ανεξαρτησία του από το σημείο τομής, τα κριτήρια σύγκλισης, η παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος και οι τρεις κλασικές τιμές. Εκπληρώνονται έτσι αρκετές υποσχέσεις: εκείνη του μαθήματος για το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, που προανήγγειλε την επέκταση του ολοκληρώματος σε μη φραγμένα διαστήματα και συναρτήσεις· εκείνη του μαθήματος για τις ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος, που έφραξε ένα ταλαντευόμενο ολοκλήρωμα και προανήγγειλε τη σύγκλισή του στην ημιευθεία· εκείνη του μαθήματος για τις τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα, που άφησε εκκρεμές το ολοκλήρωμα της · εκείνες των μαθημάτων για τα εμβαδά και το μήκος τόξου, που άφησαν μη φραγμένα χωρία και καμπύλες· και εκείνες της εισαγωγής και της σύνθεσης της ενότητας για τις ακολουθίες, που προανήγγειλαν τον τύπο του Στέρλινγκ.
- Επαναχρησιμοποιούνται τέσσερα εργαλεία αντί να επαναλαμβάνονται επιχειρήματα: το κριτήριο του Κωσί για γενικευμένα ολοκληρώματα, που δίνει την απόλυτη σύγκλιση και τα κριτήρια του Ντιρικλέ και του Άμπελ· το κριτήριο σύγκρισης, που αποφασίζει σχεδόν όλες τις συγκεκριμένες συγκλίσεις και θεμελιώνει το κριτήριο του Βάιερστρας· το φράγμα της ουράς του κριτηρίου του Ντιρικλέ, που κάνει ομοιόμορφη τη σύγκλιση εκεί όπου η σύγκριση δεν αρκεί· και η αλλαγή μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα, που φέρνει στη γνωστή μορφή τα ολοκληρώματα του Φρενέλ, του Γκάους και της συνάρτησης γάμμα.
- Μένει για αργότερα ό,τι αθροίζει αντί να ολοκληρώνει: η ενότητα για τις αριθμητικές σειρές επαναλαμβάνει τη μετάβαση στο όριο με μερικά αθροίσματα, και το κριτήριο του ολοκληρώματος συγκρίνει εκεί μια σειρά με ένα γενικευμένο ολοκλήρωμα. Μένουν επίσης, ως γεγονότα μεταγενέστερων κύκλων μαθημάτων από τα οποία τίποτα δεν εξαρτάται εδώ, οι τιμές των ολοκληρωμάτων του Φρενέλ, ο χαρακτηρισμός της συνάρτησης γάμμα από την κυρτότητα του λογαρίθμου της και το ολοκλήρωμα του Γκάους με διπλά ολοκληρώματα.
Το σχήμα που ακολουθεί ενώνει τα πέντε τμήματα σε μία αλυσίδα. Κάθε κόμβος της στήλης είναι ένα αποτέλεσμα, αριθμημένο κατά τη λογική σειρά και ενωμένο με ένα τόξο με τους κρίκους που προηγούνται και χρησιμοποιεί η απόδειξή του· γύρω τους αιωρούνται τα στηρίγματα, δηλαδή οι αρχές και τα εργαλεία στα οποία η αλυσίδα καταφεύγει ξανά και ξανά, καθένα ενωμένο με συνεχή γραμμή με τους κρίκους που στηρίζονται σε αυτό και με διακεκομμένη με τον κρίκο όπου θεμελιώνεται, εκτός από όσα προέρχονται από τον Απειροστικό Λογισμό I, από την Άλγεβρα και γεωμετρία ή από τις ενότητες που προηγήθηκαν, που σχεδιάζονται ως δακτύλιοι. Πατώντας ένα στήριγμα τονίζονται όλοι οι κρίκοι που το χρησιμοποιούν, και κάθε κρίκος παραπέμπει στο μάθημα όπου αποδεικνύεται.
Στηρίγματα της αλυσίδας
- AΑξίωμα πληρότητας. Αξίωμα της Άλγεβρας και γεωμετρίας I: κάθε μη κενό σύνολο πραγματικών αριθμών που είναι άνω φραγμένο έχει ελάχιστο άνω φράγμα. Εκεί συνάγεται από αυτό η αρχιμήδεια ιδιότητα· εδώ δίνει την τιμή του ολοκληρώματος μιας μη αρνητικής συνάρτησης ως το ελάχιστο άνω φράγμα των μερικών ολοκληρωμάτων της και το όριο των ακολουθιών του Στέρλινγκ. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- BΑπειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία. Αποδεδειγμένα στον Απειροστικό Λογισμό I και στην Άλγεβρα και γεωμετρία: τα όρια στο άπειρο και τα πλευρικά όρια, η άλγεβρα των ορίων και το θεώρημα παρεμβολής, οι δυνάμεις με πραγματικό εκθέτη, η εκθετική συνάρτηση και ο λογάριθμος, οι κανόνες παραγώγισης, τα θεωρήματα μέσης τιμής και η μονοτονία από το πρόσημο της παραγώγου, η τριγωνική ανισότητα και οι τριγωνομετρικοί τύποι. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- CΑκολουθίες. Από την ενότητα για τις ακολουθίες: τα θεωρήματα ορίων, η σύγκλιση των μονότονων και φραγμένων ακολουθιών, οι υπακολουθίες και το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας, και το κριτήριο του Κωσί για τις ακολουθίες. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- DΟρισμένο ολοκλήρωμα. Από την ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα: η ολοκληρωσιμότητα των συνεχών και των μονότονων συναρτήσεων, η γραμμικότητα, η προσθετικότητα, η μονοτονία και η απόλυτη τιμή του ολοκληρώματος, το δεύτερο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα, το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, ο κανόνας του Μπάροου, η αλλαγή μεταβλητής, η ολοκλήρωση κατά παράγοντες και τα ολοκληρώματα του Γουόλις. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
- EΚριτήριο του Κωσί. Το ολοκλήρωμα συγκλίνει αν και μόνο αν για κάθε υπάρχει με για όλα τα και του : ο τρόπος να αποδειχθεί η σύγκλιση χωρίς να είναι γνωστή η τιμή. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 7. Κριτήριο του Κωσί για γενικευμένα ολοκληρώματα.
- FΣύγκριση. Αν στο και το συγκλίνει, τότε το συγκλίνει και δεν το υπερβαίνει: ο συνήθης τρόπος να αποφασιστεί μια συγκεκριμένη σύγκλιση. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 9. Κριτήριο σύγκρισης.
- GΟυρά του Ντιρικλέ. Αν η είναι μονότονη με όριο στο και για όλα τα και , το ολοκλήρωμα της συγκλίνει και η ουρά του από το είναι το πολύ : ένα φράγμα που δεν εξαρτάται από τίποτε άλλο εκτός από το . Θεμελιώνεται στον κρίκο: 12. Κριτήριο του Ντιρικλέ.
- HΑλλαγή μεταβλητής. Αν η είναι συνεχής, η έχει συνεχή παράγωγο και , η σύγκλιση του δίνει εκείνη του , με την τιμή : ο τρόπος να αναχθεί ένα ολοκλήρωμα σε άλλο γνωστό. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 16. Αλλαγή μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα.
Τμήμα 1 Ο ορισμός και οι ιδιότητές του
- Να ορίσεις το γενικευμένο ολοκλήρωμα σε κάθε άκρο και σε ανοικτό διάστημα, και να δώσεις στο όριο μια κοινή μορφή.
- Να αποδείξεις τη συμβατότητα με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, την ανάκλαση και τις ιδιότητες που κληρονομούνται.
- Να αποφασίσεις για ποιους εκθέτες συγκλίνουν τα ολοκληρώματα των δυνάμεων.
Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο. Αν η είναι ορισμένη στο , τότε αν και μόνο αν για κάθε υπάρχει στο με για κάθε του · ομοίως για το όριο .
Στηρίζεται σε: B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Συμβατότητα με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν. Αν το είναι πραγματικό και η είναι ολοκληρώσιμη στο , το γενικευμένο ολοκλήρωμα στο συγκλίνει στο ολοκλήρωμα Ρίμαν στο · το ίδιο στο αριστερό άκρο.
Χρησιμοποιεί: 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Ανάκλαση γενικευμένου ολοκληρώματος. Με , το ολοκλήρωμα της στο συγκλίνει αν και μόνο αν συγκλίνει εκείνο της στο , με την ίδια τιμή: όλα όσα αποδείχθηκαν στο δεξί άκρο ισχύουν και στο αριστερό.
Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων. Αν τα και συγκλίνουν, συγκλίνει και το , με την αναμενόμενη τιμή· το συγκλίνει αν και μόνο αν συγκλίνει το , και τότε · και αν , τότε .
Χρησιμοποιεί: 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Το σημείο τομής δεν έχει σημασία. Αν το ολοκλήρωμα σε ένα ανοικτό διάστημα συγκλίνει όταν χωρίζεται σε ένα σημείο , συγκλίνει όταν χωρίζεται σε οποιοδήποτε άλλο σημείο , με το ίδιο άθροισμα.
Χρησιμοποιεί: 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων, 3. Ανάκλαση γενικευμένου ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Τα ολοκληρώματα των δυνάμεων. Το ολοκλήρωμα συγκλίνει αν και μόνο αν , με τιμή , και το ολοκλήρωμα αν και μόνο αν , με τιμή · στις υπόλοιπες περιπτώσεις αποκλίνουν στο .
Χρησιμοποιεί: 2. Συμβατότητα με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Τμήμα 2 Τα κριτήρια σύγκλισης
- Να αποδείξεις το κριτήριο του Κωσί για γενικευμένα ολοκληρώματα με εκείνο των ακολουθιών.
- Να ανάγεις τη σύγκλιση του ολοκληρώματος μιας μη αρνητικής συνάρτησης στο ότι τα μερικά ολοκληρώματα είναι φραγμένα, με το αξίωμα πληρότητας, και να συναγάγεις τα κριτήρια σύγκρισης.
- Να αποδείξεις ότι η απόλυτη σύγκλιση συνεπάγεται σύγκλιση.
Κριτήριο του Κωσί για γενικευμένα ολοκληρώματα. Αν η είναι ολοκληρώσιμη σε κάθε με , το ολοκλήρωμα συγκλίνει αν και μόνο αν για κάθε υπάρχει στο με για όλα τα και του .
Χρησιμοποιεί: 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο. Στηρίζεται σε: C (Ακολουθίες), A (Αξίωμα πληρότητας), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Ολοκληρώματα μη αρνητικών συναρτήσεων. Αν , η συνάρτηση είναι αύξουσα, και το συγκλίνει αν και μόνο αν η είναι φραγμένη, με τιμή · διαφορετικά, αποκλίνει στο . Αρκεί μια ακολουθία με την συγκλίνουσα.
Χρησιμοποιεί: 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο. Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ακολουθίες), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Κριτήριο σύγκρισης. Αν στο και το συγκλίνει, τότε το συγκλίνει και · αν το αποκλίνει, το αποκλίνει στο .
Χρησιμοποιεί: 8. Ολοκληρώματα μη αρνητικών συναρτήσεων. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Οριακό κριτήριο σύγκρισης. Αν , και όταν : με , τα δύο ολοκληρώματα συγκλίνουν ή αποκλίνουν ταυτόχρονα· με , η σύγκλιση εκείνου της δίνει εκείνη της · με , η απόκλιση εκείνου της δίνει εκείνη της .
Χρησιμοποιεί: 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων. Στηρίζεται σε: F (Σύγκριση). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Η απόλυτη σύγκλιση συνεπάγεται σύγκλιση. Αν το συγκλίνει, τότε το συγκλίνει, και .
Χρησιμοποιεί: 8. Ολοκληρώματα μη αρνητικών συναρτήσεων. Στηρίζεται σε: E (Κριτήριο του Κωσί), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης.
Τμήμα 3 Η υπό συνθήκη σύγκλιση
- Να αποδείξεις τα κριτήρια του Ντιρικλέ και του Άμπελ με το δεύτερο θεώρημα μέσης τιμής για ολοκληρώματα.
- Να αποδείξεις ότι το ολοκλήρωμα της συγκλίνει και ότι εκείνο της απόλυτης τιμής της αποκλίνει.
- Να αποδείξεις την αλλαγή μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα και τη σύγκλιση των ολοκληρωμάτων του Φρενέλ.
Κριτήριο του Ντιρικλέ. Αν η είναι μονότονη στο με , και η είναι ολοκληρώσιμη σε κάθε με για όλα τα και του , τότε το συγκλίνει, και για κάθε του .
Χρησιμοποιεί: 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων. Στηρίζεται σε: E (Κριτήριο του Κωσί), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
Το ημίτονο και το συνημίτονο διαιρεμένα με δύναμη. Αν τα , και είναι θετικά, συγκλίνουν τα και , και οι ουρές τους από το είναι το πολύ .
Στηρίζεται σε: G (Ουρά του Ντιρικλέ), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
Κριτήριο του Άμπελ. Αν η είναι μονότονη και φραγμένη στο , η είναι ολοκληρώσιμη σε κάθε και το συγκλίνει, τότε το συγκλίνει.
Στηρίζεται σε: E (Κριτήριο του Κωσί), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
Το ολοκλήρωμα της sin x / x συγκλίνει υπό συνθήκη. Το ολοκλήρωμα συγκλίνει, με ουρά από το το πολύ · αντίθετα, , και το ολοκλήρωμα της απόλυτης τιμής αποκλίνει.
Χρησιμοποιεί: 13. Το ημίτονο και το συνημίτονο διαιρεμένα με δύναμη, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων, 8. Ολοκληρώματα μη αρνητικών συναρτήσεων. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία), A (Αξίωμα πληρότητας). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
Αλλαγή μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα. Αν η είναι συνεχής στο , η είναι παραγωγίσιμη στο με την συνεχή, παίρνει τιμές στο και όταν , και αν το συγκλίνει, τότε .
Χρησιμοποιεί: 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
Τα ολοκληρώματα του Φρενέλ. Τα ολοκληρώματα και συγκλίνουν υπό συνθήκη: η αλλαγή τα φέρνει σε εκείνα της και της .
Χρησιμοποιεί: 13. Το ημίτονο και το συνημίτονο διαιρεμένα με δύναμη, 6. Τα ολοκληρώματα των δυνάμεων, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων. Στηρίζεται σε: H (Αλλαγή μεταβλητής), F (Σύγκριση), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων.
Τμήμα 4 Τα ολοκληρώματα με παράμετρο
- Να αποδείξεις το θεώρημα Χάινε-Κάντορ σε ορθογώνιο και, με αυτό, τη συνέχεια ενός ολοκληρώματος με παράμετρο και τον κανόνα του Λάιμπνιτς για ολοκληρώματα με παράμετρο.
- Να ορίσεις την ομοιόμορφη σύγκλιση, να την πάρεις από ένα ολοκληρώσιμο κοινό φράγμα και να επεκτείνεις στα γενικευμένα ολοκληρώματα τη συνέχεια και την παραγώγιση.
- Να υπολογίσεις τα ολοκληρώματα του Φρουλάνι και το ολοκλήρωμα του Ντιρικλέ.
Θεώρημα Χάινε-Κάντορ σε ορθογώνιο. Κάθε συνάρτηση συνεχής σε ένα ορθογώνιο είναι ομοιόμορφα συνεχής σε αυτό: αν δεν ήταν, το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας, εφαρμοσμένο σε κάθε συντεταγμένη, θα έδινε ένα σημείο όπου δεν είναι συνεχής.
Στηρίζεται σε: C (Ακολουθίες), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Συνέχεια ολοκληρώματος με παράμετρο. Αν η είναι συνεχής στο , η συνάρτηση είναι ομοιόμορφα συνεχής στο .
Χρησιμοποιεί: 18. Θεώρημα Χάινε-Κάντορ σε ορθογώνιο. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Κανόνας του Λάιμπνιτς για ολοκληρώματα με παράμετρο. Αν οι και είναι συνεχείς στο , η συνάρτηση είναι παραγωγίσιμη στο , με συνεχή παράγωγο .
Χρησιμοποιεί: 18. Θεώρημα Χάινε-Κάντορ σε ορθογώνιο, 19. Συνέχεια ολοκληρώματος με παράμετρο. Στηρίζεται σε: B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Κριτήριο του Βάιερστρας για ολοκληρώματα με παράμετρο. Αν για κάθε του και κάθε του , με το συγκλίνον, το ολοκλήρωμα συγκλίνει απολύτως για κάθε , ομοιόμορφα στο , με ουρές το πολύ .
Χρησιμοποιεί: 11. Η απόλυτη σύγκλιση συνεπάγεται σύγκλιση, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων, 1. Κοινή μορφή του ορίου στο άκρο. Στηρίζεται σε: F (Σύγκριση), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Συνέχεια γενικευμένου ολοκληρώματος με παράμετρο. Αν η είναι συνεχής στο και το ολοκλήρωμα συγκλίνει ομοιόμορφα σε κάθε κλειστό και φραγμένο διάστημα που περιέχεται στο , η συνάρτηση είναι συνεχής στο .
Χρησιμοποιεί: 19. Συνέχεια ολοκληρώματος με παράμετρο, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο γενικευμένου ολοκληρώματος. Αν οι και είναι συνεχείς στο , το ολοκλήρωμα της συγκλίνει για κάθε και εκείνο της συγκλίνει ομοιόμορφα σε κάθε κλειστό και φραγμένο διάστημα του , για παράδειγμα με ένα ολοκληρώσιμο κοινό φράγμα, τότε .
Χρησιμοποιεί: 20. Κανόνας του Λάιμπνιτς για ολοκληρώματα με παράμετρο, 22. Συνέχεια γενικευμένου ολοκληρώματος με παράμετρο, 21. Κριτήριο του Βάιερστρας για ολοκληρώματα με παράμετρο. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Ολοκληρώματα του Φρουλάνι. Αν η είναι συνεχής στο και έχει πραγματικό όριο στο άπειρο, και τα και είναι θετικά, τότε .
Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Το ολοκλήρωμα του Ντιρικλέ. Για κάθε , · ειδικότερα, . Η συνέχεια στο προκύπτει από το φράγμα της ουράς του Ντιρικλέ.
Χρησιμοποιεί: 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων, 11. Η απόλυτη σύγκλιση συνεπάγεται σύγκλιση, 22. Συνέχεια γενικευμένου ολοκληρώματος με παράμετρο, 23. Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο γενικευμένου ολοκληρώματος, 21. Κριτήριο του Βάιερστρας για ολοκληρώματα με παράμετρο. Στηρίζεται σε: G (Ουρά του Ντιρικλέ), F (Σύγκριση), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Παραγώγιση κάτω από το σύμβολο του ολοκληρώματος.
Τμήμα 5 Η καμπάνα, η συνάρτηση γάμμα και το παραγοντικό
- Να υπολογίσεις το ολοκλήρωμα του Γκάους με τα ολοκληρώματα του Γουόλις, χωρίς διπλά ολοκληρώματα.
- Να ορίσεις τη συνάρτηση γάμμα και να αποδείξεις τη σύγκλισή της, τη συναρτησιακή της εξίσωση και την τιμή της στο ένα δεύτερο.
- Να αποδείξεις τον τύπο του Στέρλινγκ με μια μονότονη ακολουθία και την τάξη μεγέθους των ολοκληρωμάτων του Γουόλις.
Αύξουσα αλλαγή μεταβλητής σε ανοικτό διάστημα. Αν η είναι συνεχής στο και η , γνησίως αύξουσα στο με την συνεχή, τείνει στο και στο στα άκρα, η σύγκλιση του δίνει .
Χρησιμοποιεί: 5. Το σημείο τομής δεν έχει σημασία, 3. Ανάκλαση γενικευμένου ολοκληρώματος, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων. Στηρίζεται σε: H (Αλλαγή μεταβλητής), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Τα φράγματα της καμπάνας. Για κάθε πραγματικό , .
Στηρίζεται σε: B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Ολοκλήρωμα του Γκάους. Το ολοκλήρωμα της στην ευθεία συγκλίνει, και : οι δυνάμεις τάξης των φραγμάτων της καμπάνας έχουν ως ολοκληρώματα πολλαπλάσια ολοκληρωμάτων του Γουόλις.
Χρησιμοποιεί: 27. Τα φράγματα της καμπάνας, 3. Ανάκλαση γενικευμένου ολοκληρώματος, 8. Ολοκληρώματα μη αρνητικών συναρτήσεων, 2. Συμβατότητα με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν. Στηρίζεται σε: F (Σύγκριση), H (Αλλαγή μεταβλητής), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), C (Ακολουθίες), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Σύγκλιση του ολοκληρώματος της συνάρτησης γάμμα. Το ολοκλήρωμα συγκλίνει αν και μόνο αν · η τιμή του ορίζει τη .
Χρησιμοποιεί: 5. Το σημείο τομής δεν έχει σημασία, 6. Τα ολοκληρώματα των δυνάμεων, 10. Οριακό κριτήριο σύγκρισης, 3. Ανάκλαση γενικευμένου ολοκληρώματος. Στηρίζεται σε: F (Σύγκριση), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Συναρτησιακή εξίσωση της συνάρτησης γάμμα. Για κάθε , · επιπλέον, και για κάθε ακέραιο .
Χρησιμοποιεί: 29. Σύγκλιση του ολοκληρώματος της συνάρτησης γάμμα, 2. Συμβατότητα με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Η συνάρτηση γάμμα στο ένα δεύτερο. Ισχύει , και επομένως : η αλλαγή μετατρέπει το ολοκλήρωμα στο διπλάσιο εκείνου της καμπάνας.
Χρησιμοποιεί: 2. Συμβατότητα με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, 4. Γραμμικότητα, προσθετικότητα και μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων, 26. Αύξουσα αλλαγή μεταβλητής σε ανοικτό διάστημα, 29. Σύγκλιση του ολοκληρώματος της συνάρτησης γάμμα, 28. Ολοκλήρωμα του Γκάους, 30. Συναρτησιακή εξίσωση της συνάρτησης γάμμα. Στηρίζεται σε: B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Η ακολουθία του Στέρλινγκ. Η ακολουθία είναι γνησίως φθίνουσα, η είναι γνησίως αύξουσα, και οι δύο συγκλίνουν σε ένα κοινό , με : το δίνουν δύο φράγματα του λογαρίθμου.
Στηρίζεται σε: A (Αξίωμα πληρότητας), C (Ακολουθίες), D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Τύπος του Στέρλινγκ. Ισχύει , και για κάθε φυσικό : το πηλίκο γράφεται με το .
Χρησιμοποιεί: 32. Η ακολουθία του Στέρλινγκ. Στηρίζεται σε: D (Ορισμένο ολοκλήρωμα), C (Ακολουθίες), B (Απειροστικός Λογισμός I και Άλγεβρα και γεωμετρία). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ.
Προς τις αριθμητικές σειρές. Η αλυσίδα σταματά εκεί όπου το ολοκλήρωμα παραχωρεί τη θέση του στο άθροισμα. Η ενότητα που ακολουθεί ορίζει το άθροισμα μιας σειράς ως το όριο των μερικών αθροισμάτων της, την ίδια μετάβαση στο όριο αυτής της ενότητας με ένα άθροισμα στη θέση ενός ολοκληρώματος, και επαναλαμβάνει τα ερωτήματα και τα πορίσματά της: το κριτήριο του Κωσί, το ότι τα μερικά αθροίσματα είναι φραγμένα για τις σειρές μη αρνητικών όρων, με το αξίωμα πληρότητας, τη σύγκριση και την απόλυτη σύγκλιση· και μελετά τις εναλλάσσουσες σειρές, που συγκλίνουν λόγω αλληλοαναίρεσης όπως τα ολοκληρώματα του δεύτερου μαθήματος. Μια διαφορά εμφανίζεται από την αρχή: ο γενικός όρος μιας συγκλίνουσας σειράς τείνει στο , ενώ η ολοκληρωτέα συνάρτηση ενός συγκλίνοντος ολοκληρώματος μπορεί να μην τείνει στο . Οι δύο ενότητες ενώνονται στο κριτήριο του ολοκληρώματος, που συγκρίνει μια σειρά θετικών και φθινόντων όρων με το γενικευμένο ολοκλήρωμα μιας φθίνουσας συνάρτησης, και που θα μετατρέψει τα ολοκληρώματα των δυνάμεων αυτής της ενότητας στην κλίμακα σύγκρισης των σειρών.
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας