Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Ολοκλήρωμα του Γκάους, συνάρτηση γάμμα και τύπος του Στέρλινγκ

Περίληψη

Η συνάρτηση e−x2e^{-x^2} δεν έχει στοιχειώδεις παράγουσες, και όμως το ολοκλήρωμά της σε όλη την ευθεία έχει ακριβή τιμή: π\sqrt{\pi}. Το μάθημα αυτό την υπολογίζει χωρίς διπλά ολοκληρώματα. Οι ανισότητες 1−x2≤e−x2≤11+x21 - x^2 \leq e^{-x^2} \leq \frac{1}{1 + x^2}, υψωμένες στη δύναμη nn, εγκλωβίζουν το ολοκλήρωμα της e−nx2e^{-n x^2} ανάμεσα σε δύο ολοκληρώματα του Γουόλις, και η τάξη μεγέθους αυτών των ολοκληρωμάτων, που αποδείχθηκε στην ενότητα για το ορισμένο ολοκλήρωμα, δίνει την τιμή. Για να περάσουμε από ένα γενικευμένο ολοκλήρωμα σε άλλο, επεκτείνεται πρώτα στα δύο άκρα η αλλαγή μεταβλητής του μαθήματος για την υπό συνθήκη σύγκλιση. Η συνάρτηση γάμμα, που ορίζεται από τη σχέση Γ(x)=∫0∞tx−1e−t dt\Gamma(x) = \int_0^{\infty} t^{x - 1} e^{-t} \, \mathrm{d}t, συγκλίνει ακριβώς για x>0x > 0, ικανοποιεί τη σχέση Γ(x+1)=x Γ(x)\Gamma(x + 1) = x \, \Gamma(x) και επεκτείνει το παραγοντικό στους θετικούς πραγματικούς: Γ(n+1)=n!\Gamma(n + 1) = n!· το ολοκλήρωμα του Γκάους δίνει Γ(12)=π\Gamma\left(\frac{1}{2}\right) = \sqrt{\pi}. Τέλος, δύο φράγματα του λογαρίθμου, που προκύπτουν από ολοκληρώματα, δείχνουν ότι η ακολουθία n! ennnn\frac{n! \, e^n}{n^n \sqrt{n}} φθίνει προς ένα θετικό όριο, και ο τύπος των τιμών των ολοκληρωμάτων του Γουόλις το προσδιορίζει: είναι ο τύπος του Στέρλινγκ, n!∼2πn(ne)nn! \sim \sqrt{2\pi n} \left(\frac{n}{e}\right)^n, που περιγράφει με ακρίβεια την αύξηση του παραγοντικού, με ρητό φράγμα του σφάλματος.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να επεκτείνει κανείς την αλλαγή μεταβλητής στα γενικευμένα ολοκληρώματα και στα δύο άκρα και να υπολογίζει με αυτήν και με τα ολοκληρώματα του Γουόλις το ολοκλήρωμα του Γκάους, χωρίς διπλά ολοκληρώματα.
  2. Να ορίζει τη συνάρτηση γάμμα, να αποφασίζει για ποιες τιμές συγκλίνει το ολοκλήρωμά της και να αποδεικνύει τη συναρτησιακή εξίσωσή της και τις τιμές της στους ακεραίους και στο 12\frac{1}{2}.
  3. Να αποδεικνύει τον τύπο του Στέρλινγκ με ρητό φράγμα του σχετικού σφάλματος.
  4. Να υπολογίζει γενικευμένα ολοκληρώματα και όρια ακολουθιών ανάγοντάς τα στη συνάρτηση γάμμα, στο ολοκλήρωμα του Γκάους ή στον τύπο του Στέρλινγκ.

Το ολοκλήρωμα του Γκάους

Το μάθημα για το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού παρατήρησε ότι η ∫0xe−t2 dt\int_0^x e^{-t^2} \, \mathrm{d}t είναι παράγουσα της e−x2e^{-x^2} σε όλη την ευθεία, αν και καμία από τις παράγουσές της δεν γράφεται με τις στοιχειώδεις συναρτήσεις. Ο κανόνας του Μπάροου δεν δίνει συνεπώς την τιμή του ολοκληρώματος σε όλη την ευθεία, που είναι γενικευμένο ολοκλήρωμα και στα δύο άκρα. Για να υπολογιστεί, θα συγκριθεί με άλλα γενικευμένα ολοκληρώματα μέσω αλλαγών μεταβλητής. Το μάθημα για την υπό συνθήκη σύγκλιση γενικευμένων ολοκληρωμάτων απέδειξε την πρόταση της αλλαγής μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα, για ένα γενικευμένο άκρο στα δεξιά: αν η ff είναι συνεχής στο [a,β)\ico{a}{\beta} και το ολοκλήρωμά της συγκλίνει, και η φ\varphi είναι παραγωγίσιμη στο [p,τ)\ico{p}{\tau}, με φ′\varphi' συνεχή, τιμές στο [a,β)\ico{a}{\beta} και φ(t)→β\varphi(t) \to \beta όταν t→τt \to \tau, τότε ∫pτf(φ(t)) φ′(t) dt=∫φ(p)βf(x) dx\int_p^{\tau} f(\varphi(t)) \, \varphi'(t) \, \mathrm{d}t = \int_{\varphi(p)}^{\beta} f(x) \, \mathrm{d}x. Το μάθημα αυτό τη χρησιμοποιεί και με τα δύο άκρα γενικευμένα, και για αύξουσες αλλαγές αρκεί να χωριστεί το ολοκλήρωμα και να ανακλαστεί το αριστερό μισό. Γράφουμε t→τt \to \tau και t→pt \to p όπως στον ορισμό του γενικευμένου ολοκληρώματος στο μάθημα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα και κριτήρια σύγκλισης: t→∞t \to \infty ή t→τ−t \to \tau^-, και t→−∞t \to -\infty ή t→p+t \to p^+.

ΠόρισμαΑύξουσα αλλαγή μεταβλητής σε ανοικτό διάστημα

Έστω α<β\alpha < \beta, με το α\alpha πραγματικό ή −∞-\infty και το β\beta πραγματικό ή ∞\infty, και ff μια συνάρτηση συνεχής στο (α,β)\ioo{\alpha}{\beta}. Έστω p<τp < \tau, με το pp πραγματικό ή −∞-\infty και το τ\tau πραγματικό ή ∞\infty, και φ\varphi μια συνάρτηση γνησίως αύξουσα στο (p,τ)\ioo{p}{\tau}, παραγωγίσιμη σε κάθε σημείο, με φ′\varphi' συνεχή, με τιμές στο (α,β)\ioo{\alpha}{\beta}, και τέτοια ώστε η φ(t)\varphi(t) να τείνει στο α\alpha όταν t→pt \to p και στο β\beta όταν t→τt \to \tau (στο −∞-\infty ή στο ∞\infty αν το άκρο είναι τέτοιο). Αν το ∫αβf\int_{\alpha}^{\beta} f συγκλίνει, τότε συγκλίνει το ολοκλήρωμα του πρώτου μέλους, και:

∫pτf(φ(t)) φ′(t) dt=∫αβf(x) dx\int_p^{\tau} f(\varphi(t)) \, \varphi'(t) \, \mathrm{d}t = \int_{\alpha}^{\beta} f(x) \, \mathrm{d}x

Το δεξί μισό είναι η πρόταση του μαθήματος για την υπό συνθήκη σύγκλιση· το αριστερό, η ίδια πρόταση αφού ανακλαστούν και οι δύο μεταβλητές.

Απόδειξη

  1. ∫cτf(φ(t)) φ′(t) dt=∫dβf(x) dx\dato{der}{\int_c^{\tau} f(\varphi(t)) \, \varphi'(t) \, \mathrm{d}t = \int_d^{\beta} f(x) \, \mathrm{d}x}

    Η ολοκληρωτέα συνάρτηση του πρώτου μέλους, h(t)=f(φ(t)) φ′(t)h(t) = f(\varphi(t)) \, \varphi'(t), είναι συνεχής στο (p,τ)\ioo{p}{\tau}, από το θεώρημα της σύνθεσης συνεχών συναρτήσεων, του μαθήματος για το όριο και συνέχεια, και συνεπώς ολοκληρώσιμη σε κάθε κλειστό διάστημα που περιέχεται στο (p,τ)\ioo{p}{\tau}. Έστω cc ένα σημείο του (p,τ)\ioo{p}{\tau} και d=φ(c)d = \varphi(c). Από την πρόταση σύμφωνα με την οποία το σημείο τομής δεν έχει σημασία, του μαθήματος για τα γενικευμένα ολοκληρώματα, τα ∫dβf\int_d^{\beta} f και ∫αdf\int_{\alpha}^{d} f συγκλίνουν. Επειδή η φ\varphi είναι αύξουσα, οι τιμές της στο [c,τ)\ico{c}{\tau} βρίσκονται στο [d,β)\ico{d}{\beta}, και η πρόταση της αλλαγής μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα, με a=da = d και το διάστημα [c,τ)\ico{c}{\tau}, δίνει το δεξί μισό.

  2. ∫αdf(x) dx=∫−c−ph(−t) dt=∫pcf(φ(t)) φ′(t) dt\dato{izq}{\int_{\alpha}^{d} f(x) \, \mathrm{d}x = \int_{-c}^{-p} h(-t) \, \mathrm{d}t = \int_p^c f(\varphi(t)) \, \varphi'(t) \, \mathrm{d}t}

    Για το αριστερό μισό, έστω g(x)=f(−x)g(x) = f(-x) στο [−d,−α)\ico{-d}{-\alpha} και ψ(t)=−φ(−t)\psi(t) = -\varphi(-t) στο [−c,−p)\ico{-c}{-p}, όπου τα −α-\alpha και −p-p είναι ∞\infty αν το α\alpha ή το pp είναι −∞-\infty. Η συνάρτηση ψ\psi είναι αύξουσα και παραγωγίσιμη, με ψ′(t)=φ′(−t)\psi'(t) = \varphi'(-t) συνεχή, από τον κανόνα της αλυσίδας· οι τιμές της βρίσκονται στο [−d,−α)\ico{-d}{-\alpha}, επειδή εκείνες της φ\varphi στο (p,c]\ioc{p}{c} βρίσκονται στο (α,d]\ioc{\alpha}{d}, και τείνει στο −α-\alpha όταν t→−pt \to -p, επειδή η φ(u)\varphi(u) τείνει στο α\alpha όταν u→pu \to p και u=−tu = -t: αν το pp είναι πραγματικό, από την πρόταση της μετατόπισης και της ανάκλασης, του μαθήματος για τα πλευρικά όρια, και αν p=−∞p = -\infty, επειδή η συνθήκη u<Mu < M του ορισμού του ορίου στο −∞-\infty είναι η συνθήκη t>−Mt > -M· η αλλαγή προσήμου των τιμών φέρνει το α\alpha στο −α-\alpha, από το θεώρημα του ορίου γραμμικού συνδυασμού, του μαθήματος για την άλγεβρα των ορίων, αν το α\alpha είναι πραγματικό, και από τον ορισμό των άπειρων ορίων αν δεν είναι. Από το λήμμα της ανάκλασης γενικευμένου ολοκληρώματος, του μαθήματος για τα γενικευμένα ολοκληρώματα, το ∫−d−αg\int_{-d}^{-\alpha} g συγκλίνει και ισούται με ∫αdf\int_{\alpha}^{d} f, και η πρόταση της αλλαγής μεταβλητής, με gg και ψ\psi, δίνει την πρώτη ισότητα· επειδή g(ψ(t)) ψ′(t)=h(−t)g(\psi(t)) \, \psi'(t) = h(-t), το ίδιο λήμμα της ανάκλασης δίνει τη δεύτερη.

  3. ∫pτf(φ(t)) φ′(t) dt=∫αdf(x) dx+∫dβf(x) dx=∫αβf(x) dx\int_p^{\tau} f(\varphi(t)) \, \varphi'(t) \, \mathrm{d}t = \int_{\alpha}^{d} f(x) \, \mathrm{d}x + \int_d^{\beta} f(x) \, \mathrm{d}x = \resaltar{\int_{\alpha}^{\beta} f(x) \, \mathrm{d}x}

    Τα δύο μισά συγκλίνουν, και από τον ορισμό του γενικευμένου ολοκληρώματος σε ανοικτό διάστημα, με σημείο τομής το cc, το ολοκλήρωμα του πρώτου μέλους συγκλίνει, και η τιμή του είναι το άθροισμα.

Αν η ff είναι συνεχής και σε ένα πραγματικό άκρο, για παράδειγμα στο [α,β)\ico{\alpha}{\beta}, το ολοκλήρωμα στο (α,β)\ioo{\alpha}{\beta} είναι το ίδιο με εκείνο στο [α,β)\ico{\alpha}{\beta}: από την πρόταση της συμβατότητας με το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, το μισό ∫αdf\int_{\alpha}^{d} f είναι το ορισμένο ολοκλήρωμα, και η προσθετικότητα αθροίζει τα δύο μισά. Το ίδιο ισχύει για την ολοκληρωτέα συνάρτηση του πρώτου μέλους. Αν η φ\varphi είναι φθίνουσα, το λήμμα της ανάκλασης ανάγει την αλλαγή σε αύξουσα, όπως στο λυμένο πρόβλημα «Ένα παραγοντικό κρυμμένο σε έναν λογάριθμο».

ΛήμμαΤα φράγματα της καμπάνας

Για κάθε πραγματικό xx ισχύει:

1−x2≤e−x2≤11+x21 - x^2 \leq e^{-x^2} \leq \frac{1}{1 + x^2}

και οι δύο ισότητες ισχύουν μόνο στο x=0x = 0. Είναι η θεμελιώδης ανισότητα της εκθετικής στο −x2-x^2 και στο x2x^2.

Απόδειξη

  1. e−x2≥1−x2,ex2≥1+x2>0→e−x2≤11+x2e^{-x^2} \geq 1 - x^2, \qquad e^{x^2} \geq 1 + x^2 > 0 \rightarrow \resaltar{e^{-x^2} \leq \frac{1}{1 + x^2}}

    Το πόρισμα της θεμελιώδους ανισότητας για κάθε πραγματικό, του μαθήματος για τον αριθμό e, λέει ότι eu≥1+ue^u \geq 1 + u για κάθε πραγματικό uu, με ισότητα μόνο για u=0u = 0. Με u=−x2u = -x^2 προκύπτει η πρώτη ανισότητα, και με u=x2u = x^2 η δεύτερη, αφού ληφθούν οι αντίστροφοι δύο θετικών αριθμών και γραφτεί e−x2=1ex2e^{-x^2} = \frac{1}{e^{x^2}} από τις ιδιότητες των πραγματικών εκθετών, του μαθήματος για την εκθετική συνάρτηση.

  2. 1−x2=e−x2⇔x=0⇔e−x2=11+x21 - x^2 = e^{-x^2} \Leftrightarrow x = 0 \Leftrightarrow \resaltar{e^{-x^2} = \frac{1}{1 + x^2}}

    Και στις δύο περιπτώσεις η ισότητα απαιτεί u=0u = 0, δηλαδή x2=0x^2 = 0.

Αν ολοκληρωθούν όπως είναι, τα φράγματα λένε λίγα: το ολοκλήρωμα της 1−x21 - x^2 στο [−1,1]\icc{-1}{1} ισούται με 43\frac{4}{3}, και εκείνο της 11+x2\frac{1}{1 + x^2} σε όλη την ευθεία με π\pi. Υψωμένες στη δύναμη nn, οι τρεις συναρτήσεις συγκεντρώνονται κοντά στο 00, και τα δύο φράγματα γίνονται ολοκληρώματα του Γουόλις, του μαθήματος για τις τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα: Wn=∫0π2sin⁡nx dxW_n = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \sin^n x \, \mathrm{d}x.

ΘεώρημαΟλοκλήρωμα του Γκάους

Το ολοκλήρωμα της e−x2e^{-x^2} στο (−∞,∞)\ioo{-\infty}{\infty} συγκλίνει, και:

∫−∞∞e−x2 dx=π,∫0∞e−x2 dx=π2\int_{-\infty}^{\infty} e^{-x^2} \, \mathrm{d}x = \sqrt{\pi}, \qquad \int_0^{\infty} e^{-x^2} \, \mathrm{d}x = \frac{\sqrt{\pi}}{2}

Το ολοκλήρωμα της e−nx2e^{-n x^2} είναι εκείνο του Γκάους διαιρεμένο με n\sqrt{n}, και βρίσκεται ανάμεσα σε δύο ολοκληρώματα του Γουόλις πολλαπλασιασμένα με n\sqrt{n}, των οποίων τα όρια συμπίπτουν. Το σχήμα δείχνει την καμπάνα κάτω από την 11+x2\frac{1}{1 + x^2}· τη στενεμένη καμπάνα e−4x2e^{-4 x^2}· το χωρίο κάτω από την (1−x2)4(1 - x^2)^4 μέσα σε αυτήν· τη στενεμένη καμπάνα κάτω από την 1(1+x2)4\frac{1}{(1 + x^2)^4}· και, στη μεταβλητή u=n xu = \sqrt{n} \, x με n=10n = 10, τα δύο φράγματα κολλημένα στην καμπάνα.

Απόδειξη

  1. I=∫0∞e−x2 dx≤π2,∫−∞0e−x2 dx=I→∫−∞∞e−x2 dx=2I\dato{I}{I = \int_0^{\infty} e^{-x^2} \, \mathrm{d}x \leq \frac{\pi}{2}}, \qquad \int_{-\infty}^{0} e^{-x^2} \, \mathrm{d}x = I \rightarrow \resaltar{\int_{-\infty}^{\infty} e^{-x^2} \, \mathrm{d}x = 2I}

    Η συνάρτηση e−x2e^{-x^2} είναι συνεχής και θετική στο R\mathbb{R}. Από την πρόταση των παραγουσών των εκθετικών και των τριγωνομετρικών συναρτήσεων, του μαθήματος για τις παράγουσες και το αόριστο ολοκλήρωμα, η arctan⁡x\arctan x είναι παράγουσα της 11+x2\frac{1}{1 + x^2}, και από τον κανόνα του Μπάροου για συνεχείς συναρτήσεις, ∫0bdx1+x2=arctan⁡b\int_0^b \frac{\mathrm{d}x}{1 + x^2} = \arctan b, που τείνει στο π2\frac{\pi}{2} από το πόρισμα των μονότονων συναρτήσεων στο άπειρο, του μαθήματος για τα όρια όταν η μεταβλητή τείνει στο άπειρο. Από το λήμμα των φραγμάτων της καμπάνας και το κριτήριο σύγκρισης, το I=∫0∞e−x2 dxI = \int_0^{\infty} e^{-x^2} \, \mathrm{d}x συγκλίνει. Το λήμμα της ανάκλασης, με b=0b = 0 και f(−x)=f(x)f(-x) = f(x), δίνει το αριστερό μισό, και ο ορισμός του ολοκληρώματος σε ανοικτό διάστημα, με σημείο τομής το 00, το σύνολο.

  2. ∫0∞n e−nx2 dx=I→∫0∞e−nx2 dx=In\int_0^{\infty} \sqrt{n} \, e^{-n x^2} \, \mathrm{d}x = I \rightarrow \dato{esc}{\int_0^{\infty} e^{-n x^2} \, \mathrm{d}x = \frac{I}{\sqrt{n}}}

    Έστω nn ένας φυσικός. Η πρόταση της αλλαγής μεταβλητής σε γενικευμένο ολοκλήρωμα, του μαθήματος για την υπό συνθήκη σύγκλιση, με f(u)=e−u2f(u) = e^{-u^2} στο [0,∞)\ico{0}{\infty}, της οποίας το ολοκλήρωμα είναι II, και φ(x)=n x\varphi(x) = \sqrt{n} \, x στο [0,∞)\ico{0}{\infty}, που έχει συνεχή παράγωγο n\sqrt{n}, τιμές στο [0,∞)\ico{0}{\infty}, φ(0)=0\varphi(0) = 0 και όριο ∞\infty όταν x→∞x \to \infty, δίνει την πρώτη ισότητα, επειδή (n x)2=nx2\left(\sqrt{n} \, x\right)^2 = n x^2. Η γραμμικότητα των γενικευμένων ολοκληρωμάτων διαιρεί με n\sqrt{n}.

  3. W2n+1=∫01(1−x2)n dx≤∫01e−nx2 dx≤InW_{2n + 1} = \int_0^1 (1 - x^2)^n \, \mathrm{d}x \leq \int_0^1 e^{-n x^2} \, \mathrm{d}x \leq \resaltar{\frac{I}{\sqrt{n}}}

    Για xx στο [0,1]\icc{0}{1}, το λήμμα των φραγμάτων δίνει 0≤1−x2≤e−x20 \leq 1 - x^2 \leq e^{-x^2}, και πολλαπλασιάζοντας nn ανισότητες μεταξύ μη αρνητικών αριθμών, (1−x2)n≤e−nx2(1 - x^2)^n \leq e^{-n x^2}. Από το θεώρημα της μονοτονίας του ολοκληρώματος, του μαθήματος για τις ιδιότητες του ορισμένου ολοκληρώματος, και το λυμένο πρόβλημα «Ένα μεταμφιεσμένο ολοκλήρωμα του Γουόλις», του μαθήματος για τις τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα, που υπολόγισε το πρώτο ολοκλήρωμα, προκύπτει η πρώτη ανισότητα· η δεύτερη, επειδή από το θεώρημα των ολοκληρωμάτων μη αρνητικών συναρτήσεων το γενικευμένο ολοκλήρωμα είναι το supremum των ολοκληρωμάτων στο [0,b]\icc{0}{b}.

  4. In=∫0∞e−nx2 dx≤∫0∞dx(1+x2)n=∫0π2cos⁡2n−2t dt=W2n−2\frac{I}{\sqrt{n}} = \int_0^{\infty} e^{-n x^2} \, \mathrm{d}x \leq \int_0^{\infty} \frac{\mathrm{d}x}{(1 + x^2)^n} = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \cos^{2n - 2} t \, \mathrm{d}t = \resaltar{W_{2n - 2}}

    Για x≥0x \geq 0, με τον ίδιο τρόπο, e−nx2≤1(1+x2)ne^{-n x^2} \leq \frac{1}{(1 + x^2)^n}. Το ολοκλήρωμα στα δεξιά υπολογίζεται με την ίδια πρόταση, με f(t)=cos⁡2n−2tf(t) = \cos^{2n - 2} t στο [0,π2)\ico{0}{\frac{\pi}{2}}, συνεχή στο [0,π2]\icc{0}{\frac{\pi}{2}}, της οποίας το γενικευμένο ολοκλήρωμα είναι το ορισμένο, από την πρόταση της συμβατότητας, και φ(x)=arctan⁡x\varphi(x) = \arctan x στο [0,∞)\ico{0}{\infty}, της οποίας η συνεχής παράγωγος είναι 11+x2\frac{1}{1 + x^2}, από την πρόταση των παραγώγων των αντίστροφων τριγωνομετρικών συναρτήσεων, του μαθήματος για την παράγωγο της αντίστροφης συνάρτησης, με τιμές στο [0,π2)\ico{0}{\frac{\pi}{2}}, arctan⁡0=0\arctan 0 = 0 και όριο π2\frac{\pi}{2}. Με t=arctan⁡xt = \arctan x, ισχύει tan⁡t=x\tan t = x και cos⁡t>0\cos t > 0, και διαιρώντας τη βασική τριγωνομετρική ταυτότητα με cos⁡2t\cos^2 t, cos⁡2t=11+x2\cos^2 t = \frac{1}{1 + x^2}: η νέα ολοκληρωτέα συνάρτηση είναι 1(1+x2)n−1⋅11+x2\frac{1}{(1 + x^2)^{n - 1}} \cdot \frac{1}{1 + x^2}. Η πρόταση της ανάκλασης ως προς το μέσο, του μαθήματος για τις τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα, και η ισότητα cos⁡(π2−t)=sin⁡t\cos\left(\frac{\pi}{2} - t\right) = \sin t φέρνουν το ολοκλήρωμα του συνημιτόνου στο W2n−2W_{2n - 2}, και η μονοτονία των γενικευμένων ολοκληρωμάτων δίνει το φράγμα.

  5. n W2n−2=Wm2mπ⋅πn2m→π2→π2≤I≤π2→∫−∞∞e−x2 dx=2I=π\sqrt{n} \, W_{2n - 2} = W_m \sqrt{\frac{2m}{\pi}} \cdot \sqrt{\frac{\pi n}{2m}} \to \frac{\sqrt{\pi}}{2} \rightarrow \frac{\sqrt{\pi}}{2} \leq I \leq \frac{\sqrt{\pi}}{2} \rightarrow \resaltar{\int_{-\infty}^{\infty} e^{-x^2} \, \mathrm{d}x = 2I = \sqrt{\pi}}

    Πολλαπλασιάζοντας με n\sqrt{n}, n W2n+1≤I≤n W2n−2\sqrt{n} \, W_{2n + 1} \leq I \leq \sqrt{n} \, W_{2n - 2} για κάθε φυσικό nn. Το λυμένο πρόβλημα «Ένα μεταμφιεσμένο ολοκλήρωμα του Γουόλις» απέδειξε ότι το πρώτο μέλος τείνει στο π2\frac{\sqrt{\pi}}{2}. Για n≥2n \geq 2, με m=2n−2m = 2n - 2, το πόρισμα της τάξης μεγέθους των ολοκληρωμάτων του Γουόλις, του μαθήματος για τις τεχνικές για ορισμένα ολοκληρώματα, και το θεώρημα των υπακολουθιών μιας ακολουθίας με όριο, του μαθήματος για τις υπακολουθίες, δίνουν Wm2mπ→1W_m \sqrt{\frac{2m}{\pi}} \to 1· και το πn2m=π4−4n\frac{\pi n}{2m} = \frac{\pi}{4 - \frac{4}{n}} τείνει στο π4\frac{\pi}{4}, και η ρίζα του στο π2\frac{\sqrt{\pi}}{2}, από το θεώρημα σύμφωνα με το οποίο τα θεωρήματα ορίων ισχύουν για τις ακολουθίες, του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους, με τα σκέλη του για την άλγεβρα και για τις ρίζες. Από τη διατήρηση των ανισοτήτων, του ίδιου θεωρήματος, η σταθερά II βρίσκεται ανάμεσα στα δύο όρια.

Στη μεταβλητή u=n xu = \sqrt{n} \, x, οι ανισότητες της απόδειξης γράφονται (1−u2n)n≤e−u2≤(1+u2n)−n\left(1 - \frac{u^2}{n}\right)^n \leq e^{-u^2} \leq \left(1 + \frac{u^2}{n}\right)^{-n}, η πρώτη για 0≤u≤n0 \leq u \leq \sqrt{n} και η δεύτερη για κάθε u≥0u \geq 0, και καθώς μεγαλώνει το nn τα δύο φράγματα κολλούν στην καμπάνα, όπως δείχνει το τελευταίο καρέ του σχήματος. Η πιο γνωστή απόδειξη υψώνει το ολοκλήρωμα στο τετράγωνο, το γράφει ως διπλό ολοκλήρωμα στο επίπεδο και το υπολογίζει σε πολικές συντεταγμένες· ανήκει στον Λογισμό III, και τίποτα σε αυτό το μάθημα δεν εξαρτάται από αυτήν. Η τιμή που βρέθηκε διαβάζεται και στην κλίμακα της e−ax2e^{-a x^2}: για a>0a > 0, η ίδια αλλαγή μεταβλητής, με a\sqrt{a} στη θέση του n\sqrt{n}, δίνει ∫−∞∞e−ax2 dx=πa\int_{-\infty}^{\infty} e^{-a x^2} \, \mathrm{d}x = \sqrt{\frac{\pi}{a}}.