Περίληψη
Αυτό το μάθημα ανοίγει την έκτη ενότητα του κύκλου μαθημάτων, που είναι αφιερωμένη στις αριθμητικές σειρές: τα αθροίσματα άπειρων όρων, που ορίζονται ως το όριο της ακολουθίας των μερικών αθροισμάτων τους. Παρουσιάζει την πορεία της ενότητας, που επαναλαμβάνει με τα αθροίσματα ό,τι έκανε η ενότητα για τις ακολουθίες με τα όρια και η ενότητα για τα γενικευμένα ολοκληρώματα με τα ολοκληρώματα: να κριθεί αν μια σειρά συγκλίνει χωρίς να είναι γνωστό το άθροισμά της, με το κριτήριο του Κωσί, τη σύγκριση, το ολοκληρωτικό κριτήριο, τα κριτήρια του λόγου και της ρίζας και τις εκλεπτύνσεις τους, και τα κριτήρια για τις σειρές που συγκλίνουν λόγω αλληλοαναίρεσης· και να κριθεί ποιες πράξεις διατηρούν το άθροισμα, όπως η αναδιάταξη των όρων ή ο πολλαπλασιασμός δύο σειρών. Ανασυνθέτει την ιστορία αυτών των ιδεών, από τη διχοτομία του Ζήνωνα και την αρμονική σειρά του Ορέμ, γύρω στο 1350, περνώντας από τον Μενγκόλι, τους Μπερνούλι και τα αθροίσματα του Όιλερ του 1734 και του 1735, ως τα Μαθήματα Ανάλυσης του Κωσί του 1821, την πραγματεία του Άμπελ του 1826, τα κριτήρια των Ράαμπε, Κούμερ και Μπερτράν, και τις παρατηρήσεις του Ντιρικλέ το 1837 και του Ρίμαν, που δημοσιεύθηκαν το 1867, για τη διάταξη των όρων· διατυπώνει το πρόβλημα που τη διατρέχει, να αποκτήσει νόημα ένα άπειρο άθροισμα, και δείχνει με την εναλλάσσουσα αρμονική σειρά ότι οι ίδιοι όροι, αθροισμένοι με άλλη διάταξη, μπορούν να δώσουν άλλο άθροισμα. Κλείνει επισημαίνοντας τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, ιδίως τον ρόλο της στην ενότητα για τις δυναμοσειρές, και πού χρησιμοποιούνται οι σειρές σε άλλους κύκλους μαθημάτων του ιστότοπου και στην επιστήμη και την τεχνική.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να περιγράφει την πορεία της ενότητας και να εξηγεί τι αποδεικνύει κάθε μάθημα και ποιο αποτέλεσμα του Λογισμού I ή των ενοτήτων που προηγήθηκαν χρησιμοποιεί.
- Να εξηγεί γιατί το άθροισμα άπειρων όρων πρέπει να οριστεί ως το όριο των μερικών αθροισμάτων, γιατί το όριο αυτό μπορεί να μην υπάρχει παρότι οι όροι τείνουν στο , και γιατί η διάταξη των όρων μπορεί να το αλλάξει.
- Να τοποθετεί στο ιστορικό τους πλαίσιο τα αποτελέσματα της ενότητας, από τον Ζήνωνα και τον Ορέμ ως τον Όιλερ, τον Κωσί, τον Άμπελ, τον Ντιρικλέ και τον Ρίμαν, και να διακρίνει τη σειρά με την οποία ανακαλύφθηκαν από τη σειρά με την οποία αποδεικνύονται.
- Να επισημαίνει τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, τον παραλληλισμό της με τα γενικευμένα ολοκληρώματα, τον ρόλο της στην ενότητα για τις δυναμοσειρές, και πού εμφανίζονται οι σειρές σε άλλους κύκλους μαθημάτων και σε επιστημονικές και τεχνικές εφαρμογές.
Αρχική αξιολόγηση
Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Αυτή η αυτοαξιολόγηση δεν βαθμολογείται: χρησιμεύει για να ξέρουμε πού να σταθούμε. Οι έξι πρώτες ερωτήσεις αφορούν, με τη σειρά, τα έξι μαθήματα περιεχομένου της ενότητας, μία για το καθένα, και μετρούν μια δεξιότητα (να αθροιστεί μια τηλεσκοπική σειρά, να κριθεί η σύγκλιση με οριακή σύγκριση με ένα ισοδύναμο απειροστό, να εφαρμοστεί το κριτήριο του λόγου στο σύνορο, να κριθεί η σύγκλιση με το κριτήριο του Γκάους εκεί όπου το κριτήριο του Ράαμπε δεν αποφαίνεται, να διακριθεί η υπό συνθήκη σύγκλιση από την απόλυτη, να αναγνωριστεί πότε εφαρμόζεται το θεώρημα του Μέρτενς), όχι μια διατύπωση που απομνημονεύεται· οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης, με άλλα δεδομένα. Οι τέσσερις τελευταίες ελέγχουν όσα η ενότητα αυτή θεωρεί γνωστά από τον Λογισμό I και από τις ενότητες που προηγήθηκαν: το ανώτερο και το κατώτερο όριο, το θεώρημα της παρεμβολής με ρίζες τάξης , ένα γενικευμένο ολοκλήρωμα με λογάριθμο και τον κανόνα του Λοπιτάλ.
Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.
Ερώτηση 1Πόσο κάνει το ;
Είναι ό,τι μένει αν επιζεί μόνο ο πρώτος προσθετέος, , πολλαπλασιασμένος επί · όμως η διαφορά πηδά δύο δείκτες, και στα μερικά αθροίσματα επιζούν δύο θετικοί όροι, και , όχι ένας.Είναι το άθροισμα της σειράς με όρους : λείπει ο παράγοντας των απλών κλασμάτων.Είναι το άθροισμα της σειράς με όρους , της οποίας τα απλά κλάσματα διαφέρουν κατά έναν δείκτη, όχι κατά δύο.Με απλά κλάσματα, , που είναι με : στην αφαίρεση οι προσθετέοι απαλείφονται. Αφού , από την πρόταση των τηλεσκοπικών σειρών η σειρά συγκλίνει και το άθροισμά της είναι .Επανάληψη: Αριθμητικές σειρές και η σύγκλισή τους
Ερώτηση 2Ποια από αυτές τις σειρές συγκλίνει;
Οι όροι της τείνουν στο , αλλά ο λόγος του προς το τείνει στο , επειδή στο μηδέν: η σειρά αποκλίνει, όπως η αρμονική.Το γινόμενο είναι βαθμού , αλλά η τετραγωνική ρίζα μειώνει τον εκθέτη σε : ο λόγος προς το είναι , που τείνει στο , και η σειρά αποκλίνει.Ο λόγος προς το είναι , που τείνει στο , και η σειρά με εκθέτη αποκλίνει: η διαφορά των βαθμών, , δεν ξεπερνά το .Οι όροι της δεν είναι αρνητικοί. Από το θεώρημα των ισοδυνάμων στο μηδέν, όταν , και αφού χωρίς να μηδενίζεται, από τον χαρακτηρισμό του ορίου μέσω ακολουθιών ο λόγος του προς το τείνει στο . Από το οριακό κριτήριο σύγκρισης για σειρές και την πρόταση των σειρών των αντιστρόφων των δυνάμεων, με εκθέτη , η σειρά συγκλίνει.Επανάληψη: Σειρές θετικών όρων
Ερώτηση 3Για , τι αποφαίνεται το κριτήριο του λόγου για τη σειρά ;
Το ότι ο λόγος τείνει στο δεν αρκεί για να σωπάσει το κριτήριο: για ο λόγος είναι μεγαλύτερος από για κάθε , οι όροι αυξάνονται και δεν τείνουν στο , και το κριτήριο δίνει την απόκλιση. Η περίπτωση όπου δεν αποφαίνεται είναι εκείνη των λόγων που είναι μικρότεροι από και τείνουν στο .Είναι το σύνορο της σειράς , της οποίας οι συντελεστές είναι οι αντίστροφοι αυτών εδώ: εδώ το παραγοντικό του βρίσκεται στον παρονομαστή, και ο λόγος τείνει στο , όχι στο .Το ότι ο παρονομαστής αυξάνεται ταχύτερα από τον αριθμητή δεν αρκεί: ο λόγος δύο διαδοχικών όρων τείνει στο , και για είναι μεγαλύτερος από από κάποιον δείκτη και πέρα, ώστε οι όροι αυξάνονται.Ο λόγος δύο διαδοχικών όρων είναι , που τείνει στο . Αν , το ανώτερο όριό του είναι μικρότερο από και η σειρά συγκλίνει· αν , το κατώτερο όριό του είναι μεγαλύτερο από και αποκλίνει. Για ο λόγος είναι , που τείνει στο αλλά είναι μεγαλύτερος από για κάθε : από το δεύτερο σκέλος του κριτηρίου του λόγου, η σειρά αποκλίνει στο άπειρο.Επανάληψη: Κριτήρια του λόγου και της ρίζας
Ερώτηση 4Η ακολουθία δίνεται από και . Τι μπορεί να εξασφαλιστεί για τη σειρά ;
Το κριτήριο του Ράαμπε απαιτεί η ποσότητα αυτή να μην πέφτει κάτω από έναν σταθερό αριθμό από κάποιον δείκτη και πέρα· εδώ τείνει στο , και κανένα δεν εξυπηρετεί. Είναι η περίπτωση που το κριτήριο του Ράαμπε αφήνει ανοιχτή και το κριτήριο του Γκάους κρίνει.Τα κριτήρια του λόγου και του Ράαμπε δεν αποφαίνονται, αλλά το κριτήριο του Γκάους κοιτάζει τον όρο που ακολουθεί αμέσως στο ανάπτυγμα του λόγου: με και ένα υπόλοιπο τάξης , δίνει την απόκλιση.Το ότι οι όροι φθίνουν δεν αρκεί: και οι όροι της αρμονικής σειράς φθίνουν, και αποκλίνει.Με επαγωγή, οι όροι είναι θετικοί. Ο λόγος ισούται με , και ο τελευταίος προσθετέος δεν ξεπερνά το : είναι . Από το κριτήριο του Γκάους, με και , η σειρά αποκλίνει. Είναι επίσης το πόρισμα των πηλίκων πολυωνύμων, με .Επανάληψη: Λεπτά κριτήρια σύγκλισης
Ερώτηση 5Τι μπορεί να εξασφαλιστεί για τη σειρά ;
Φθίνουν ταχύτερα, αλλά όχι αρκετά: ο λόγος προς την τείνει στο , και η σειρά των απόλυτων τιμών αποκλίνει με οριακή σύγκριση με την αρμονική.Η απόλυτη σύγκλιση συνεπάγεται τη σύγκλιση, αλλά όχι αντίστροφα: τα εναλλασσόμενα πρόσημα προκαλούν αλληλοαναιρέσεις, και το κριτήριο του Λάιμπνιτς δίνει τη σύγκλιση.Το κριτήριο του Λάιμπνιτς δίνει τη σύγκλιση, όχι την απόλυτη σύγκλιση: η εναλλάσσουσα αρμονική σειρά συγκλίνει από αυτό, και η αρμονική αποκλίνει.Για , οι και είναι θετικές και αύξουσες, ώστε η είναι θετική, φθίνουσα και τείνει στο · από το κριτήριο του Λάιμπνιτς, εφαρμοσμένο στη σειρά από , συγκλίνει. Η σειρά των απόλυτων τιμών αποκλίνει: ο λόγος της προς την είναι , που τείνει στο από το θεώρημα των τάξεων αύξησης, και από το οριακό κριτήριο σύγκρισης για σειρές, στην περίπτωση του άπειρου ορίου, αποκλίνει όπως η αρμονική.Ερώτηση 6Για ποιο από αυτά τα ζεύγη σειρών, με δείκτες από , εξασφαλίζει το θεώρημα του Μέρτενς ότι το γινόμενο Κωσί συγκλίνει στο γινόμενο των αθροισμάτων;
Και οι δύο συγκλίνουν, αλλά καμία απολύτως, και το θεώρημα του Μέρτενς δεν εφαρμόζεται· μάλιστα, από την πρόταση ενός αποκλίνοντος γινομένου Κωσί, για κάθε , και το γινόμενο αποκλίνει.Η πρώτη συγκλίνει απολύτως, αλλά η δεύτερη αποκλίνει: το θεώρημα του Μέρτενς απαιτεί να συγκλίνουν και οι δύο. Εδώ όλα τα γινόμενα είναι θετικά και , ώστε το γινόμενο αποκλίνει.Αυτή είναι η παραδοχή του πορίσματος για το γινόμενο δύο απολύτως συγκλινουσών σειρών, που δίνει επιπλέον την απόλυτη σύγκλιση του γινομένου· στο θεώρημα του Μέρτενς αρκεί να συγκλίνει απολύτως η μία από τις δύο.Η σειρά των συγκλίνει απολύτως, επειδή είναι η σειρά των αντιστρόφων των τετραγώνων με μετατοπισμένο δείκτη, και η σειρά των συγκλίνει από το κριτήριο του Λάιμπνιτς, αν και όχι απολύτως. Αυτό ακριβώς απαιτεί το θεώρημα του Μέρτενς: μια απολύτως συγκλίνουσα σειρά και μια άλλη συγκλίνουσα. Το ότι η απολύτως συγκλίνουσα είναι η δεύτερη δεν έχει σημασία, επειδή αν το αντικατασταθεί από το , το άθροισμα που ορίζει το δεν αλλάζει.Επανάληψη: Απόλυτη σύγκλιση, αναδιατάξεις και γινόμενο σειρών
Ερώτηση 7Από προηγούμενες ενότητεςΈστω . Ποιο είναι το ανώτερο και ποιο το κατώτερο όριό της;
Το είναι το supremum ολόκληρης της ακολουθίας· το ανώτερο όριο κοιτάζει μόνο τις ουρές, και το εξαφανίζεται από αυτές.Κάθε φραγμένη ακολουθία έχει ανώτερο και κατώτερο όριο, είτε συγκλίνει είτε όχι: είναι τα όρια των supremum και των infimum των ουρών. Συμπίπτουν αν και μόνο αν η ακολουθία συγκλίνει.Είναι οι όροι κάθε ομοτιμίας, που εξαρτώνται από το · το ανώτερο και το κατώτερο όριο είναι αριθμοί, τα όρια των supremum και των infimum των ουρών.Οι όροι με άρτιο δείκτη είναι , και οι όροι με περιττό δείκτη, , δεν ξεπερνούν το . Το supremum της ουράς από το είναι ο πρώτος της όρος με άρτιο δείκτη, ή , και τείνει στο . Το infimum της ουράς είναι για κάθε : οι όροι της ουράς με περιττό δείκτη είναι μεγαλύτεροι από και το πλησιάζουν όσο θέλουμε, και οι όροι με άρτιο δείκτη είναι μεγαλύτεροι από .Επανάληψη: Υπακολουθίες, Μπολτσάνο-Βάιερστρας, ανώτερο και κατώτερο όριο
Ερώτηση 8Από προηγούμενες ενότητεςΠοιο είναι το όριο της ακολουθίας ;
Είναι το όριο της και της με σταθερό· εδώ όμως η υπόρριζη ποσότητα αυξάνεται όπως το , και η ρίζα της τάξης μένει πάνω από το .Πάρθηκε η ρίζα κάθε προσθετέου χωριστά, , που τείνει στο · η ρίζα τάξης δεν επιμερίζεται σε ένα άθροισμα.Η υπόρριζη ποσότητα τείνει στο άπειρο, αλλά η ρίζα της τάξης μένει ανάμεσα στο και στο .Από την ανισότητα του Μπερνούλι, , ώστε , και παίρνοντας τη ρίζα τάξης , που διατηρεί τη διάταξη λόγω της μονοτονίας των ρητών δυνάμεων, . Από την πρόταση της ρίζας τάξης ενός θετικού αριθμού, , και από το θεώρημα της παρεμβολής η ακολουθία τείνει στο . Είναι ο υπολογισμός που απαιτεί το κριτήριο της ρίζας.Επανάληψη: Ακολουθίες και το όριό τους
Ερώτηση 9Από προηγούμενες ενότητεςΓια ποιες τιμές του πραγματικού συγκλίνει το γενικευμένο ολοκλήρωμα ;
Με η παράγουσα είναι η , που αυξάνεται χωρίς φράγμα, αν και εξαιρετικά αργά.Το ότι η ολοκληρωτέα συνάρτηση τείνει στο ταχύτερα από την δεν αρκεί: με η παράγουσα αυξάνεται χωρίς φράγμα.Ο παράγοντας , με , αρκεί για τη σύγκλιση: η παράγουσα έχει όριο .Από τον κανόνα παραγώγισης σύνθετης συνάρτησης, μια παράγουσα στο είναι η αν , και η αν . Το ολοκλήρωμα από έως είναι η διαφορά των τιμών της, και όταν , : από το λήμμα των ορίων των δυνάμεων με πραγματικό εκθέτη, η τείνει στο αν και στο αν , και η τείνει στο . Από τον ορισμό του γενικευμένου ολοκληρώματος, συγκλίνει ακριβώς όταν , με τιμή . Είναι το ολοκλήρωμα με το οποίο το ολοκληρωτικό κριτήριο συγκρίνει τις σειρές με λογάριθμο στον παρονομαστή.Ερώτηση 10Από προηγούμενες ενότητεςΠοιο είναι το ;
Αντικαταστάθηκε η από την ισοδύναμή της μέσα σε μια διαφορά, και ο αριθμητής μηδενίστηκε· τα ισοδύναμα αντικαθίστανται σε παράγοντες, όχι σε προσθετέους.Είναι το όριο του , με τον αριθμητή με αλλαγμένο πρόσημο.Λείπει ο παράγοντας της παραγώγου του στον παρονομαστή.Είναι η μορφή μηδέν διά μηδέν. Από τον κανόνα του Λοπιτάλ για αυτή τη μορφή, το όριο είναι το όριο του λόγου των παραγώγων, , που τείνει στο . Με , λέει ότι η είναι ισοδύναμη με την , έναν υπολογισμό που θα χρησιμοποιήσει η οριακή σύγκριση για σειρές.Επανάληψη: Κανόνας του Λοπιτάλ
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας