Περίληψη
Οι ενότητες που προηγήθηκαν μελέτησαν ακολουθίες και σειρές αριθμών. Αυτό το μάθημα μελετά ακολουθίες των οποίων οι όροι είναι συναρτήσεις ορισμένες στο ίδιο σύνολο, και σειρές των οποίων τα μερικά αθροίσματα είναι συναρτήσεις. Σε κάθε σημείο οι τιμές σχηματίζουν μια ακολουθία αριθμών, και αν όλες αυτές οι ακολουθίες συγκλίνουν, τα όριά τους ορίζουν μια συνάρτηση: αυτή είναι η κατά σημείο σύγκλιση. Όμως το κατά σημείο όριο συνεχών συναρτήσεων μπορεί να είναι ασυνεχές, όπως εκείνο των δυνάμεων στο , και το ολοκλήρωμα του ορίου μπορεί να μην είναι το όριο των ολοκληρωμάτων. Η ομοιόμορφη σύγκλιση, στην οποία ένας και ο ίδιος δείκτης εξυπηρετεί όλα τα σημεία, όπως στην ομοιόμορφη συνέχεια ένα και το ίδιο εξυπηρετεί όλα, διατηρεί τη συνέχεια, επιτρέπει το πέρασμα στο όριο κάτω από το ολοκλήρωμα σε ένα κλειστό και φραγμένο διάστημα και, αν την ικανοποιούν οι παράγωγοι, επιτρέπει την παραγώγιση του ορίου. Το κριτήριο του Κωσί για ομοιόμορφη σύγκλιση αποφαίνεται για την ομοιόμορφη σύγκλιση χωρίς να είναι γνωστό το όριο, και το κριτήριο M του Βάιερστρας την εξασφαλίζει για τις σειρές των οποίων οι όροι φράσσονται από τους όρους μιας συγκλίνουσας αριθμητικής σειράς. Κάθε θεώρημα συνοδεύεται από ένα αντιπαράδειγμα που δείχνει ότι οι υποθέσεις του δεν περισσεύουν.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να διακρίνεις την κατά σημείο από την ομοιόμορφη σύγκλιση από τη διάταξη των ποσοδεικτών, και να αποφασίζεις ποια από τις δύο έχει μια ακολουθία συναρτήσεων μέσω του supremum της απόστασής της από το όριο.
- Να αποδεικνύεις το κριτήριο του Κωσί για ομοιόμορφη σύγκλιση και το κριτήριο M του Βάιερστρας, και να τα χρησιμοποιείς για να αποδεικνύεις ότι μια σειρά συναρτήσεων συγκλίνει ομοιόμορφα.
- Να αποδεικνύεις ότι το ομοιόμορφο όριο συνεχών συναρτήσεων είναι συνεχές, ότι η ολοκλήρωση όρο προς όρο επιτρέπεται σε ένα κλειστό και φραγμένο διάστημα, και υπό ποιες συνθήκες επιτρέπεται η παραγώγιση όρο προς όρο.
- Να κατασκευάζεις αντιπαραδείγματα που δείχνουν ότι καμία από αυτές τις υποθέσεις δεν μπορεί να παραλειφθεί.
Κατά σημείο σύγκλιση και ομοιόμορφη σύγκλιση
Το μάθημα για τις ακολουθίες και το όριό τους όρισε το όριο μιας ακολουθίας αριθμών με ένα και έναν φυσικό , ποσοδεικτούμενα με αυτή τη διάταξη, και το μάθημα για τις ακολουθίες, τις συναρτήσεις και την ομοιόμορφη συνέχεια έδειξε ότι, στην περίπτωση της συνέχειας, η μετάθεση του «για κάθε σημείο» πίσω από το «υπάρχει » αλλάζει την έννοια. Με μια ακολουθία συναρτήσεων συμβαίνει το ίδιο με το «υπάρχει ». Σε όσα ακολουθούν, το είναι ένα μη κενό σύνολο πραγματικών αριθμών και, για κάθε φυσικό , η είναι μια συνάρτηση ορισμένη στο · λέμε ότι η είναι μια ακολουθία συναρτήσεων στο .
Έστω μια ακολουθία συναρτήσεων στο και μια συνάρτηση ορισμένη στο . Λέμε ότι η συγκλίνει κατά σημείο στην στο αν, για κάθε του , η ακολουθία αριθμών συγκλίνει στο :
Γράφουμε τότε στο , και η ονομάζεται όριο κατά σημείο της ακολουθίας.
Από τη μοναδικότητα του ορίου, που δίνει το θεώρημα σύμφωνα με το οποίο τα θεωρήματα ορίων ισχύουν για τις ακολουθίες, του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους, το όριο κατά σημείο, αν υπάρχει, είναι μοναδικό. Στον ορισμό, ο φυσικός επιλέγεται μετά το και το , και μπορεί να εξαρτάται και από τα δύο: κοντά σε ορισμένα σημεία, η ακολουθία μπορεί να αργεί όλο και περισσότερο να πλησιάσει το όριό της.
Έστω μια ακολουθία συναρτήσεων στο και μια συνάρτηση ορισμένη στο . Λέμε ότι η συγκλίνει ομοιόμορφα στην στο αν για κάθε υπάρχει φυσικός τέτοιος ώστε για κάθε φυσικό και κάθε του :
Γράφουμε τότε « ομοιόμορφα στο ». Αν το είναι ένα μη κενό υποσύνολο του , λέμε ότι η συγκλίνει ομοιόμορφα στην στο αν η συνθήκη ισχύει για όλα τα του .
Εδώ το εξαρτάται μόνο από το και από την ακολουθία, όχι από το σημείο: το «για κάθε » πέρασε πίσω από το «υπάρχει », όπως στον ορισμό της ομοιόμορφα συνεχούς συνάρτησης το «για όλα τα και » βρίσκεται πίσω από το «υπάρχει ». Η ομοιόμορφη σύγκλιση συνεπάγεται την κατά σημείο, με το ίδιο για κάθε · και αν η συγκλίνει ομοιόμορφα στο , το ίδιο κάνει και σε κάθε μη κενό υποσύνολο του , με το ίδιο . Αν το έχει πεπερασμένο πλήθος σημείων, οι δύο συγκλίσεις ταυτίζονται: αρκεί να πάρουμε τον μεγαλύτερο από τους φυσικούς του κάθε σημείου. Στη γραφική παράσταση, η ομοιόμορφη σύγκλιση λέει ότι, από τον δείκτη και πέρα, η γραφική παράσταση κάθε μένει μέσα στη λωρίδα ανάμεσα στις γραφικές παραστάσεις της και της , σε όλο το .
Έστω μια ακολουθία συναρτήσεων στο και μια συνάρτηση ορισμένη στο . Τότε ομοιόμορφα στο αν και μόνο αν υπάρχει φυσικός τέτοιος ώστε, για κάθε , το σύνολο των αριθμών , με στο , να είναι άνω φραγμένο, και τα supremum τους να τείνουν στο :
Ο αριθμός είναι το ελάχιστο φράγμα της κατακόρυφης απόστασης ανάμεσα στις γραφικές παραστάσεις της και της · η ομοιόμορφη σύγκλιση απαιτεί αυτό το φράγμα, που δεν εξαρτάται από το σημείο, να τείνει στο .
Απόδειξη
Πρώτη κατεύθυνση. Με , ο ορισμός δίνει έναν φυσικό τέτοιον ώστε, για κάθε , ο αριθμός να είναι άνω φράγμα των αριθμών . Επειδή το δεν είναι κενό, το σύνολο αυτών των αριθμών δεν είναι κενό, και από το αξίωμα της πληρότητας, του μαθήματος για τα σύνολα αριθμών, έχει supremum , το οποίο δεν είναι αρνητικό.
Δοθέντος , ο ορισμός, με στη θέση του , δίνει έναν φυσικό · για , ο αριθμός είναι άνω φράγμα των αριθμών , και δεν είναι μικρότερος από το supremum τους. Με τον μεγαλύτερο από τους και , η ακολουθία , ορισμένη από το και πέρα, ικανοποιεί τον ορισμό του ορίου .
Δεύτερη κατεύθυνση. Αν , δοθέντος υπάρχει φυσικός , που εξαρτάται μόνο από το , τέτοιος ώστε για κάθε . Επειδή το είναι άνω φράγμα των αριθμών , ο ορισμός της ομοιόμορφης σύγκλισης ικανοποιείται με αυτό το .
Για να αντικρουστεί η ομοιόμορφη σύγκλιση αρκεί να αρνηθούμε τον ορισμό: να βρούμε ένα τέτοιο ώστε, για κάθε φυσικό , να υπάρχουν ένα και ένα σημείο του με . Το απλούστερο παράδειγμα είναι εκείνο των δυνάμεων.
Έστω στο . Τότε η συγκλίνει κατά σημείο στο στη συνάρτηση που ισούται με στο και με στο . Η σύγκλιση δεν είναι ομοιόμορφη ούτε στο ούτε στο , και είναι ομοιόμορφη στο για κάθε με . Μακριά από το , οι δυνάμεις συνθλίβονται πάνω στον άξονα με την ταχύτητα του · κοντά στο , καθεμία ανεβαίνει ως το , και πάντα μένει ένα σημείο όπου απέχει από το όριο περισσότερο από . Το σχήμα δείχνει τις για και το όριο, που κάνει άλμα στο · τη λωρίδα ακτίνας γύρω από το όριο στο , που περιέχει τις γραφικές παραστάσεις από κάποιον δείκτη και πέρα· και, σε κάθε γραφική παράσταση, το σημείο του όπου η τιμή είναι , το οποίο πλησιάζει το χωρίς να βγαίνει από το .
Απόδειξη
Από το θεώρημα της γεωμετρικής προόδου, του μαθήματος για τις ακολουθίες και το όριό τους, αν , τότε · και για κάθε .
Έστω . Αν , πολλαπλασιάζοντας φορές ανισότητες μεταξύ μη αρνητικών αριθμών παίρνουμε : ο αριθμός φράσσει την απόσταση από το όριο σε όλο το και δεν εξαρτάται από το . Επειδή , δοθέντος υπάρχει φυσικός , που εξαρτάται μόνο από το και από το , τέτοιος ώστε για , και εξυπηρετεί όλα τα του .
Έστω ένας φυσικός. Από το πόρισμα των γνωστών συνεχών συναρτήσεων, του μαθήματος για το όριο και τη συνέχεια, το πολυώνυμο είναι συνεχές στο , όπου ισούται με · με υπάρχει τέτοιο ώστε για κάθε του με . Το σημείο , ο μεγαλύτερος από τους και , βρίσκεται στο , επειδή , και ικανοποιεί . Με , κανένα δεν ικανοποιεί τον ορισμό της ομοιόμορφης σύγκλισης στο , ούτε στο , που το περιέχει.
Το όριο είναι ασυνεχές στο , παρότι κάθε είναι συνεχής: το θεώρημα της παραγράφου για τη συνέχεια θα δείξει ότι αυτό αρκεί για να ξέρουμε ότι η σύγκλιση δεν είναι ομοιόμορφη στο . Στο , αντίθετα, το όριο είναι η μηδενική συνάρτηση, που είναι συνεχής, και η σύγκλιση δεν είναι ούτε εκεί ομοιόμορφη· η συνέχεια του ορίου δεν αρκεί για την ομοιόμορφη σύγκλιση, όπως δείχνει και το λυμένο πρόβλημα «Μια καμπούρα που πλησιάζει την αρχή των αξόνων».
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας