Ad argvmentvm transi
Topos Uranos

Svmmarivm

Haec lectio svbstitvtiones colligit qvae alias integrandorvm familias in fvnctiones rationales novae variabilis convertvnt, qvarvm primitivas semper dat lectio de integratione fvnctionvm rationalivm. Prima est tangentis angvli dimidii, t=tan⁡x2t = \tan \frac{x}{2}, qvae omnem fvnctionem rationalem sinvs et cosinvs rationalem reddit in qvoqve intervallo inter dvo mvltiplicia imparia consecvtiva ipsivs π\pi comprehenso; qvaeritvr qvomodo primitivae horvm intervallorvm in primitivam totivs rectae conivngantvr, et qvando paritas integrandi breviores svbstitvtiones t=sin⁡xt = \sin x, t=cos⁡xt = \cos x et t=tan⁡xt = \tan x permittat. Deinde fvnctiones rationales ipsivs xx et radicis ax+bcx+dn\sqrt[n]{\frac{ax + b}{cx + d}} rationales reddvntvr, necnon eae ipsivs xx et ipsivs ax2+bx+c\sqrt{ax^2 + bx + c}, per tres svbstitvtiones Evleri. Lectio conclvditvr binomiis differentialibvs xm(a+bxn)px^m \left(a + b x^n\right)^p et tribvs casibvs Chebyshev, in qvibvs integrale ad vnvm ex iis qvae svpra tractata svnt redigitvr.

Proposita discendi

  1. Fvnctionem rationalem sinvs et cosinvs per t=tan⁡x2t = \tan \frac{x}{2} rationalem reddere, intervalla declarare in qvibvs primitiva obtenta valet, et has primitivas in primitivam totivs rectae conivngere cvm integrandvm continvvm est.
  2. Ex paritate integrandi agnoscere qvando svbstitvtiones t=sin⁡xt = \sin x, t=cos⁡xt = \cos x vel t=tan⁡xt = \tan x svfficiant, et demonstrare eas rationalem reddere.
  3. Fvnctiones rationales ipsivs xx et ipsivs ax+bcx+dn\sqrt[n]{\frac{ax + b}{cx + d}} rationales reddere, necnon eas ipsivs xx et ipsivs ax2+bx+c\sqrt{ax^2 + bx + c} per svbstitvtionem Evleri qvae coefficientibvs congrvit.
  4. Diivdicare vtrvm binomivm differentiale in vno ex tribvs casibvs Chebyshev sit et, si est, primitivam eivs invenire.

Fvnctiones rationales dvarvm variabilivm

Lectio de integratione fvnctionvm rationalivm vnvm integrandorvm genvs omnino expedivit: per corollarivm de primitivis fvnctionvm rationalivm, omne qvotiens polynomiorvm primitivam habet in qvoqve intervallo qvod radices denominatoris svi non continet, et haec primitiva polynomiis, fvnctionibvs rationalibvs, logarithmis et arcvbvs tangentivm scribitvr. Haec lectio svbstitvtiones qvaerit qvae alia integranda in fvnctiones rationales novae variabilis convertant. Ad ea describenda vna notio amplivs reqviritvr.

DefinitioFvnctio rationalis dvarvm variabilivm

Polynomivm dvarvm variabilivm est svmma finita terminorvm formae a uivja \, u^i v^j, cvm coefficiente reali aa et exponentibvs integris i≥0i \geq 0 et j≥0j \geq 0; gradvs eivs est maximvs valor ipsivs i+ji + j inter terminos coefficientis non nvlli. Fvnctio rationalis dvarvm variabilivm est qvotiens R(u,v)=P(u,v)Q(u,v)R(u, v) = \frac{P(u, v)}{Q(u, v)} dvorvm polynomiorvm dvarvm variabilivm, cvm QQ non nvllo, definitvs in pvnctis (u,v)(u, v) in qvibvs Q(u,v)≠0Q(u, v) \neq 0.

Verbi gratia, 12+cos⁡x\frac{1}{2 + \cos x} et sin⁡3x2+cos⁡x\frac{\sin^3 x}{2 + \cos x} formae R(sin⁡x,cos⁡x)R(\sin x, \cos x) svnt, cvm R(u,v)=12+vR(u, v) = \frac{1}{2 + v} et R(u,v)=u32+vR(u, v) = \frac{u^3}{2 + v}. Tota lectio in lemmate infra posito nititvr: cvm dvae variabiles per fvnctiones rationales vnivs variabilis tt svbstitvvntvr, obtinetvr fvnctio rationalis ipsivs tt cvivs denominator non evanescit vbi omnia definita svnt.

LemmaFvnctiones rationales compositae

Sint R=PQR = \frac{P}{Q} fvnctio rationalis dvarvm variabilivm, rr et ss dvae fvnctiones rationales vnivs variabilis et TT intervallvm in qvo rr et ss definitae svnt et Q(r(t),s(t))≠0Q\left(r(t), s(t)\right) \neq 0. Tvm exsistvnt dvo polynomia AA et BB vnivs variabilis, cvm B(t)≠0B(t) \neq 0 pro omni tt ipsivs TT, talia vt R(r(t),s(t))=A(t)B(t)R\left(r(t), s(t)\right) = \frac{A(t)}{B(t)} in TT. Itaqve haec fvnctio primitivam habet in TT, formae qvam dat corollarivm de primitivis fvnctionvm rationalivm. Nvmerator et denominator mvltiplicantvr per potentiam denominatorvm ipsivs rr et ipsivs ss qvae svfficit vt ex omnibvs terminis tollantvr.

Demonstratio

  1. r2Ns2N⋅a risj=a r1i r2N−i s1j s2N−jr_2^N s_2^N \cdot a \, r^i s^j = \resaltar{a \, r_1^i \, r_2^{N - i} \, s_1^j \, s_2^{N - j}}

    Sint r=r1r2r = \frac{r_1}{r_2} et s=s1s2s = \frac{s_1}{s_2}, cvm polynomiis r2r_2 et s2s_2 sine radicibvs in TT, et sit NN integer maior vel aeqvalis gradibvs ipsivs PP et ipsivs QQ. Qvisqve terminvs a uivja \, u^i v^j ipsivs PP vel ipsivs QQ habet i≤Ni \leq N et j≤Nj \leq N; cvm uu per r(t)r(t) et vv per s(t)s(t) svbstitvitvr et per r2(t)Ns2(t)Nr_2(t)^N s_2(t)^N mvltiplicatvr, polynomivm in tt remanet.

  2. R(r(t),s(t))=r2Ns2N P(r(t),s(t))r2Ns2N Q(r(t),s(t))=A(t)B(t),t∈TR\left(r(t), s(t)\right) = \frac{r_2^N s_2^N \, P\left(r(t), s(t)\right)}{r_2^N s_2^N \, Q\left(r(t), s(t)\right)} = \resaltar{\frac{A(t)}{B(t)}}, \qquad t \in T

    Sint AA et BB polynomia qvae ex PP et ex QQ orivntvr. In TT factor r2(t)Ns2(t)Nr_2(t)^N s_2(t)^N non evanescit, neqve Q(r(t),s(t))Q\left(r(t), s(t)\right); ergo B(t)≠0B(t) \neq 0. Qvotiens non mvtatvr cvm nvmerator et denominator per evndem factorem mvltiplicantvr, et corollarivm de primitivis fvnctionvm rationalivm in TT adhibetvr, qvod radices ipsivs BB non continet.

Si praeterea R(r(t),s(t))R\left(r(t), s(t)\right) mvltiplicatvr per aliam fvnctionem rationalem sine polis in TT, vt derivatam svbstitvtionis, prodvctvm manet qvotiens polynomiorvm cvivs denominator in TT non evanescit. Qvaeqve igitvr ars hvivs lectionis in eo consistit vt svbstitvtio x=h(t)x = h(t) eligatvr in qva hh, et radix vel fvnctiones trigonometricae integrandi, fvnctiones rationales ipsivs tt sint.