Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos
Ελληνικά

Πρώτα βήματα: σύνθεση και προκλήσεις

Περίληψη

Το μάθημα αυτό κλείνει την πρώτη ενότητα του κύκλου, αφιερωμένη στα πρώτα βήματα με το LaTeX. Ανασυνθέτει την αλυσίδα εννοιών και διαδικασιών που οδηγεί από τη στοιχειοθεσία στον εντοπισμό και τη διόρθωση των σφαλμάτων ενός εγγράφου, δείχνοντας σε κάθε κρίκο ποια αρχή χρησιμοποιείται και σε ποιο μάθημα θεμελιώνεται· τοποθετεί όσα επιτεύχθηκαν απέναντι στο σχέδιο του κύκλου και διευκρινίζει ποια ζητήματα, που μόλις θίχτηκαν, μένουν για τις επόμενες ενότητες· επαναλαμβάνει στην τελική του αξιολόγηση τις δεξιότητες της αρχικής αξιολόγησης· και κλείνει με έξι προκλήσεις, δυσκολότερες από τα προβλήματα των μαθημάτων, που απαιτούν να συνδυαστούν τα εργαλεία πολλών από αυτά για να διαγνωστούν έγγραφα που αποτυγχάνουν ή για να σχεδιαστεί ένα έγγραφο από την περιγραφή του.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να ανασυνθέτει τη σειρά των εννοιών και των διαδικασιών της ενότητας, αναγνωρίζοντας την αρχή στην οποία στηρίζεται καθεμιά.
  2. Να εξηγεί πώς σχετίζονται οι κανόνες ανάγνωσης του πηγαίου κώδικα, η ανατομία του και τα μηνύματα του αρχείου καταγραφής.
  3. Να διακρίνει όσα θεμελίωσε η ενότητα από όσα μόνο προανήγγειλε και θα αναπτύξουν οι επόμενες ενότητες.
  4. Να διαγιγνώσκει έγγραφα που αποτυγχάνουν για πολλές αιτίες ταυτόχρονα, ταξινομώντας τις διορθώσεις σύμφωνα με το αρχείο καταγραφής.
  5. Να σχεδιάζει το προοίμιο και το σώμα ενός εγγράφου από την περιγραφή όσων πρέπει να περιέχει.

Όσα πέτυχε η ενότητα

Η ενότητα έθεσε ως σκοπό να οδηγήσει όποιον δεν είχε χρησιμοποιήσει ποτέ το LaTeX ώς το σημείο να γράφει, να μεταγλωττίζει και να διορθώνει μόνος του ένα σύντομο έγγραφο. Ο σκοπός εκπληρώθηκε με μία μόνο επιφύλαξη, δηλωμένη από την εισαγωγή: θεωρήθηκε γνωστός ο χειρισμός αρχείων και φακέλων σε έναν υπολογιστή. Με αυτήν, η διαδρομή που διανύθηκε μπορεί να διαβαστεί ως μία αλυσίδα σε τέσσερα τμήματα, όπου κάθε έννοια ή διαδικασία στηρίζεται στις προηγούμενες.

Τι είναι το LaTeX

Το μάθημα Τι είναι το LaTeX ξεκίνησε από τη στοιχειοθεσία, το σύνολο των αποφάσεων που τοποθετούν κάθε γράμμα, κάθε γραμμή και κάθε σελίδα, και από τις ιδιαίτερες απαιτήσεις των ακαδημαϊκών κειμένων. Από αυτές συνήγαγε την καταλληλότητα μιας γλώσσας σήμανσης, όπου ο συγγραφέας δηλώνει τι είναι το καθετί και η κλάση του εγγράφου αποφασίζει πώς φαίνεται: τον διαχωρισμό περιεχομένου και μορφής, που επανέρχεται σε όλη την ενότητα. Διέκρινε έπειτα τις τρεις μηχανές και επέλεξε το LuaLaTeX, που διαβάζει Unicode και φορτώνει τις γραμματοσειρές του συστήματος· όρισε τους τρεις κανόνες με τους οποίους η μηχανή διαβάζει τον πηγαίο κώδικα (τα επαναλαμβανόμενα κενά μετρούν ως ένα, μια κενή γραμμή τελειώνει την παράγραφο και το σύμβολο του ποσοστού αρχίζει ένα σχόλιο), και περιέγραψε τον κύκλο γραφής, μεταγλώττισης και ανάγνωσης, με το αρχείο καταγραφής και το βοηθητικό αρχείο που αφήνει κάθε μεταγλώττιση.

Το περιβάλλον εργασίας

Το μάθημα για το περιβάλλον εργασίας μετέτρεψε αυτή την περιγραφή σε εγκατάσταση: μια διανομή, TeX Live, MiKTeX ή MacTeX, με τον διαχειριστή πακέτων της· το Texmaker, ρυθμισμένο να μεταγλωττίζει με LuaLaTeX, να αποθηκεύει σε UTF-8 και να συγχρονίζει τον πηγαίο κώδικα με το PDF· και το Overleaf, του οποίου τον προεπιλεγμένο μεταγλωττιστή πρέπει να αλλάζουμε σε κάθε έργο. Θέσπισε επιπλέον τον κανόνα ενός φακέλου ανά έργο, τη διάκριση ανάμεσα σε ό,τι γράφει ο συγγραφέας και σε ό,τι αναπαράγει η μεταγλώττιση, και τις τρεις αιτίες για τις οποίες ένα PDF μπορεί να μην αλλάζει: ένα σοβαρό σφάλμα που εμποδίζει την εγγραφή του, ένας προβολέας που το κλειδώνει ή δεν το επαναφορτώνει, και η μεταγλώττιση άλλου αρχείου.

Ανατομία ενός εγγράφου

Το μάθημα για την ανατομία ενός εγγράφου εξήγησε κομμάτι κομμάτι ό,τι το ελάχιστο έγγραφο έφερνε ως συνταγή. Το προοίμιο ρυθμίζει και το σώμα στοιχειοθετεί, επειδή όταν φτάνουμε στο \begin{document} η ρύθμιση κλείνει. Οι εντολές χωρίζονται σε λέξεις ελέγχου, των οποίων το όνομα τελειώνει στον πρώτο χαρακτήρα που δεν είναι γράμμα και που καταναλώνουν το κενό που ακολουθεί, και σε σύμβολα ελέγχου, που δεν το καταναλώνουν· δέχονται υποχρεωτικά ορίσματα μέσα σε άγκιστρα και προαιρετικά μέσα σε αγκύλες, και ορισμένες έχουν μορφή με αστερίσκο. Οι δηλώσεις ισχύουν ώς το τέλος της ομάδας που τις περιέχει, και τα περιβάλλοντα, που είναι ομάδες, πρέπει να κλείνουν με σειρά αντίστροφη από εκείνη με την οποία άνοιξαν. Οι δέκα δεσμευμένοι χαρακτήρες κάνουν κάτι αντί να τυπώνονται, και καθένας έχει τον δικό του τρόπο να τυπωθεί. Τα πακέτα και η κλάση, με τις επιλογές τους, συμπληρώνουν τη δομή.

Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων

Το μάθημα για τη μεταγλώττιση και τη διόρθωση σφαλμάτων συγκέντρωσε όλα τα προηγούμενα. Εξήγησε ότι η μηχανή δουλεύει σε περάσματα, ώστε οι παραπομπές και ο πίνακας περιεχομένων συμπληρώνονται στο επόμενο πέρασμα, και ότι το latexmk επαναλαμβάνει μόνο του τα περάσματα· δίδαξε να διαβάζουμε ένα σφάλμα από τη γραμμή του με το θαυμαστικό, από τον αριθμό γραμμής του και από το σημείο τομής που χωρίζει όσα διαβάστηκαν από όσα έμεναν να διαβαστούν· διέκρινε τα σφάλματα, που διορθώνονται πάντα, από τις προειδοποιήσεις και από τις ειδοποιήσεις για τα κουτιά· συνέδεσε τα συχνότερα μηνύματα με τις αιτίες τους, που σχεδόν πάντα είναι παραβάσεις της ανατομίας του πηγαίου κώδικα· και πρότεινε μια στρατηγική: να διαβάζουμε πρώτα το πρώτο σφάλμα, να χωρίζουμε τον κώδικα στη μέση, να ανάγουμε το πρόβλημα σε ένα ελάχιστο παράδειγμα, να καθαρίζουμε τα βοηθητικά αρχεία και να αναζητούμε το μήνυμα.

Το σχήμα που ακολουθεί ενώνει τα τέσσερα τμήματα σε μία αλυσίδα. Κάθε κόμβος της στήλης είναι μια έννοια ή μια διαδικασία, αριθμημένη κατά τη σειρά με την οποία στηρίζονται η μία στην άλλη και ενωμένη με ένα τόξο με τους προηγούμενους κρίκους που χρησιμοποιεί· γύρω τους αιωρούνται τα στηρίγματα, δηλαδή οι αρχές στις οποίες η αλυσίδα καταφεύγει ξανά και ξανά, καθένα ενωμένο με συνεχή γραμμή με τους κρίκους που στηρίζονται σε αυτό και με διακεκομμένη με τον κρίκο όπου θεμελιώνεται, εκτός από εκείνο που γίνεται δεκτό χωρίς μελέτη, που σχεδιάζεται ως δακτύλιος. Πατώντας ένα στήριγμα τονίζονται όλοι οι κρίκοι που το χρησιμοποιούν, και κάθε κρίκος παραπέμπει στο μάθημα όπου μελετάται.

Στηρίγματα της αλυσίδας

  • AΑρχεία και φάκελοι. Ο συνηθισμένος χειρισμός αρχείων και φακέλων σε έναν υπολογιστή: να δημιουργούνται, να ονομάζονται, να βρίσκονται, να αντιγράφονται και να διακρίνονται από την κατάληξή τους. Θεωρείται γνωστός από την εισαγωγή. Γίνεται δεκτό χωρίς απόδειξη σε αυτή την ενότητα.
  • BΠεριεχόμενο και μορφή. Ο συγγραφέας δηλώνει τι είναι το καθετί, και η κλάση του εγγράφου και το προοίμιο αποφασίζουν πώς φαίνεται. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 2. Γλώσσα σήμανσης.
  • CUnicode και γραμματοσειρές. Το LuaLaTeX διαβάζει τον πηγαίο κώδικα σε Unicode, αποθηκευμένο σε UTF-8, και φορτώνει τις γραμματοσειρές του συστήματος· ένας χαρακτήρας που λείπει από τη γραμματοσειρά δεν σταματά τη μεταγλώττιση, αλλά λείπει από το PDF. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 3. Μηχανές και LuaLaTeX.
  • DΤο αρχείο καταγραφής. Κάθε μεταγλώττιση σημειώνει στο αρχείο καταγραφής ό,τι έκανε, με τα σφάλματα και τις προειδοποιήσεις της· είναι το πρώτο που διαβάζουμε όταν κάτι αποτυγχάνει. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 5. Πηγαίος κώδικας, μεταγλώττιση και PDF.
  • EΟμάδες και εμβέλεια. Μια δήλωση ισχύει ώς το τέλος της ομάδας που την περιέχει· τα άγκιστρα και τα περιβάλλοντα ανοίγουν ομάδες που πρέπει να κλείνουν με σειρά αντίστροφη από εκείνη με την οποία άνοιξαν. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 12. Ομάδες και περιβάλλοντα.
  • FΔεσμευμένοι χαρακτήρες. Δέκα χαρακτήρες κάνουν κάτι αντί να τυπώνονται· γραμμένοι αυτούσιοι στο κείμενο, προκαλούν σφάλμα ή ένα απαρατήρητο αποτέλεσμα. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 13. Δεσμευμένοι χαρακτήρες.
  • GΤο πρώτο σφάλμα. Για να συνέλθει από ένα σφάλμα η μηχανή μαντεύει, και οι εικασίες της μπορούν να προκαλέσουν νέα σφάλματα· μόνο το πρώτο αντιστοιχεί με βεβαιότητα στον πηγαίο κώδικα. Θεμελιώνεται στον κρίκο: 16. Ανάγνωση ενός σφάλματος.

  1. Τμήμα 1 Τι είναι το LaTeX

    • Να εξηγεί τι είναι η στοιχειοθεσία και γιατί την απαιτούν τα ακαδημαϊκά κείμενα.
    • Να διαχωρίζει το περιεχόμενο από τη μορφή με μια γλώσσα σήμανσης.
    • Να επιλέγει τη μηχανή ανάλογα με τις γλώσσες, τις γραφές και τις γραμματοσειρές, και να αιτιολογεί το LuaLaTeX.
    • Να προβλέπει τι παράγει ένας πηγαίος κώδικας σύμφωνα με τους κανόνες για τα κενά, τις παραγράφους και τα σχόλια.

    1. Στοιχειοθεσία. Στοιχειοθετώ σημαίνει αποφασίζω πού πέφτει κάθε γράμμα, πού τελειώνει κάθε γραμμή και πού κόβεται κάθε σελίδα· τα ακαδημαϊκά κείμενα, με τύπους, παραπομπές, υποσημειώσεις και πολλές γλώσσες, το απαιτούν σε μεγαλύτερο βαθμό.

      Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τι είναι το LaTeX.

    2. Γλώσσα σήμανσης. Στο LaTeX, ένα σύνολο μακροεντολών γραμμένο πάνω στο TeX, ο συγγραφέας σημαίνει το περιεχόμενο σε ένα αρχείο απλού κειμένου, και η μορφή προκύπτει από την κλάση και το προοίμιο.

      Χρησιμοποιεί: 1. Στοιχειοθεσία. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τι είναι το LaTeX.

    3. Μηχανές και LuaLaTeX. Τα pdfLaTeX, XeLaTeX και LuaLaTeX καταλαβαίνουν το ίδιο LaTeX, αλλά μόνο τα δύο τελευταία διαβάζουν Unicode και φορτώνουν τις γραμματοσειρές του συστήματος· ο κύκλος χρησιμοποιεί το LuaLaTeX.

      Χρησιμοποιεί: 2. Γλώσσα σήμανσης. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τι είναι το LaTeX.

    4. Κενά, παράγραφοι και σχόλια. Πολλά κενά μετρούν ως ένα και μια αλλαγή γραμμής μετρά ως κενό· μια κενή γραμμή τελειώνει την παράγραφο· το σύμβολο του ποσοστού μετατρέπει σε σχόλιο το υπόλοιπο της γραμμής, μαζί με την αλλαγή της.

      Χρησιμοποιεί: 2. Γλώσσα σήμανσης. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τι είναι το LaTeX.

    5. Πηγαίος κώδικας, μεταγλώττιση και PDF. Γράφεται ο πηγαίος κώδικας, η μηχανή τον μεταγλωττίζει και διαβάζεται το PDF· δίπλα του μένουν το αρχείο καταγραφής και το βοηθητικό αρχείο.

      Χρησιμοποιεί: 3. Μηχανές και LuaLaTeX. Στηρίζεται σε: A (Αρχεία και φάκελοι). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Τι είναι το LaTeX.

  2. Τμήμα 2 Το περιβάλλον εργασίας

    • Να επιλέγει διανομή και τύπο εγκατάστασης ανάλογα με το σύστημα, τον χώρο και τη σύνδεση.
    • Να ρυθμίζει το Texmaker και το Overleaf ώστε να μεταγλωττίζουν με LuaLaTeX.
    • Να οργανώνει κάθε έργο στον φάκελό του και να αποφασίζει ποια αρχεία διατηρούνται.
    • Να εξηγεί γιατί ένα PDF μπορεί να μην αλλάζει μετά από μια διόρθωση.

    1. Διανομή και πακέτα. Μια διανομή συγκεντρώνει τις μηχανές, τα πακέτα, τις γραμματοσειρές και έναν διαχειριστή που εγκαθιστά ό,τι λείπει: TeX Live, MiKTeX ή MacTeX, πλήρης ή βασική.

      Χρησιμοποιεί: 3. Μηχανές και LuaLaTeX. Στηρίζεται σε: A (Αρχεία και φάκελοι). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το περιβάλλον εργασίας.

    2. Texmaker και Overleaf. Το Texmaker ρυθμίζεται ώστε να μεταγλωττίζει με LuaLaTeX, να αποθηκεύει σε UTF-8 και να συγχρονίζει τον πηγαίο κώδικα με το PDF· στο Overleaf επιλέγεται το LuaLaTeX σε κάθε έργο.

      Χρησιμοποιεί: 5. Πηγαίος κώδικας, μεταγλώττιση και PDF, 6. Διανομή και πακέτα. Στηρίζεται σε: C (Unicode και γραμματοσειρές). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το περιβάλλον εργασίας.

    3. Φάκελος και βοηθητικά αρχεία. Κάθε έγγραφο έχει τον φάκελό του· ό,τι έγραψε ή προσκόμισε ο συγγραφέας διατηρείται, και τα βοηθητικά αρχεία, που η μεταγλώττιση αναπαράγει, μπορούν να σβηστούν.

      Χρησιμοποιεί: 5. Πηγαίος κώδικας, μεταγλώττιση και PDF, 7. Texmaker και Overleaf. Στηρίζεται σε: A (Αρχεία και φάκελοι). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το περιβάλλον εργασίας.

    4. Το PDF που δεν αλλάζει. Αν το PDF δεν αλλάζει, είτε η μεταγλώττιση δεν το έγραψε, είτε ο προβολέας το κλειδώνει ή δεν το επαναφορτώνει, είτε μεταγλωττίστηκε άλλο αρχείο· το αρχείο καταγραφής και η ώρα του PDF το κρίνουν.

      Χρησιμοποιεί: 8. Φάκελος και βοηθητικά αρχεία, 7. Texmaker και Overleaf. Στηρίζεται σε: D (Το αρχείο καταγραφής). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Το περιβάλλον εργασίας.

  3. Τμήμα 3 Ανατομία ενός εγγράφου

    • Να διακρίνει το προοίμιο από το σώμα και να αποφασίζει πού πηγαίνει κάθε εντολή.
    • Να αναγνωρίζει τα μέρη μιας εντολής και να προβλέπει πού τελειώνει το όνομά της.
    • Να προβλέπει την εμβέλεια των δηλώσεων και να εμφωλεύει σωστά τα περιβάλλοντα.
    • Να τυπώνει τους δέκα δεσμευμένους χαρακτήρες και να εξηγεί τι κάνουν απροστάτευτοι.

    1. Προοίμιο και σώμα. Το προοίμιο φορτώνει πακέτα και παίρνει αποφάσεις χωρίς να στοιχειοθετεί τίποτα· το σώμα είναι ο μόνος τόπος όπου στοιχειοθετείται κάτι· ό,τι μόνο ορίζει ή αποθηκεύει μπορεί να μπει και στα δύο, και καλύτερα στο προοίμιο.

      Χρησιμοποιεί: 5. Πηγαίος κώδικας, μεταγλώττιση και PDF. Στηρίζεται σε: B (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ανατομία ενός εγγράφου.

    2. Εντολές. Μια λέξη ελέγχου τελειώνει στον πρώτο χαρακτήρα που δεν είναι γράμμα και καταναλώνει το κενό που ακολουθεί· ένα σύμβολο ελέγχου έχει έναν μόνο χαρακτήρα και δεν το καταναλώνει· τα ορίσματα μπαίνουν σε άγκιστρα ή σε αγκύλες.

      Χρησιμοποιεί: 4. Κενά, παράγραφοι και σχόλια. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ανατομία ενός εγγράφου.

    3. Ομάδες και περιβάλλοντα. Μια δήλωση ισχύει ώς το τέλος της ομάδας της· τα περιβάλλοντα είναι ομάδες, και όποιο ανοίγει μέσα σε άλλο κλείνει πριν από αυτό.

      Χρησιμοποιεί: 11. Εντολές. Στηρίζεται σε: B (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ανατομία ενός εγγράφου.

    4. Δεσμευμένοι χαρακτήρες. Η ανάστροφη κάθετος, τα άγκιστρα, το ποσοστό, το δολάριο, το σύμβολο «και», η δίεση, η κάτω παύλα, η περισπωμένη και η κυματιστή κάνουν κάτι αντί να τυπώνονται, και καθένας τυπώνεται με δικό του τρόπο.

      Χρησιμοποιεί: 11. Εντολές, 4. Κενά, παράγραφοι και σχόλια. Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ανατομία ενός εγγράφου.

    5. Πακέτα και κλάση. Τα πακέτα επεκτείνουν όσα ξέρει να κάνει το LaTeX και φορτώνονται μόνο στο προοίμιο· η κλάση, με τις επιλογές της, ορίζει τη γενική μορφή του εγγράφου.

      Χρησιμοποιεί: 10. Προοίμιο και σώμα, 6. Διανομή και πακέτα. Στηρίζεται σε: B (Περιεχόμενο και μορφή). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Ανατομία ενός εγγράφου.

  4. Τμήμα 4 Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων

    • Να εξηγεί γιατί οι παραπομπές και ο πίνακας περιεχομένων χρειάζονται άλλο ένα πέρασμα, και να μεταγλωττίζει με latexmk.
    • Να διαβάζει ένα σφάλμα του αρχείου καταγραφής: το μήνυμά του, τη γραμμή του και το σημείο του εντοπισμού.
    • Να συσχετίζει τα συχνότερα σφάλματα με τις πιθανές αιτίες τους.
    • Να εντοπίζει την πραγματική αιτία ενός σφάλματος με μια τακτική στρατηγική, και να αποφασίζει ποιες προειδοποιήσεις χρειάζονται προσοχή.

    1. Περάσματα και latexmk. Σε κάθε πέρασμα η μηχανή σημειώνει στα βοηθητικά αρχεία αριθμούς και τίτλους που χρησιμοποιεί το επόμενο πέρασμα· το latexmk επαναλαμβάνει τα περάσματα ώσπου να μην αλλάζει τίποτα.

      Χρησιμοποιεί: 8. Φάκελος και βοηθητικά αρχεία. Στηρίζεται σε: D (Το αρχείο καταγραφής). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων.

    2. Ανάγνωση ενός σφάλματος. Ένα σφάλμα αναγνωρίζεται από τη γραμμή του με το θαυμαστικό· η γραμμή που αρχίζει με l. δίνει τον αριθμό της γραμμής του πηγαίου κώδικα, χωρισμένη σε όσα διαβάστηκαν και όσα έμεναν να διαβαστούν.

      Χρησιμοποιεί: 9. Το PDF που δεν αλλάζει, 11. Εντολές. Στηρίζεται σε: D (Το αρχείο καταγραφής). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων.

    3. Συχνά σφάλματα. Εντολές ή περιβάλλοντα που δεν ορίστηκαν, τύποι που δεν άνοιξαν, άγκιστρα που δεν αντιστοιχούν, αρχεία που λείπουν και κείμενο στο προοίμιο: κάθε μήνυμα προδίδει την παράβαση ενός κανόνα της ανατομίας του πηγαίου κώδικα.

      Χρησιμοποιεί: 16. Ανάγνωση ενός σφάλματος, 10. Προοίμιο και σώμα, 12. Ομάδες και περιβάλλοντα, 13. Δεσμευμένοι χαρακτήρες, 14. Πακέτα και κλάση. Στηρίζεται σε: E (Ομάδες και εμβέλεια), F (Δεσμευμένοι χαρακτήρες). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων.

    4. Στρατηγική διόρθωσης. Να διαβάζεται το πρώτο σφάλμα, να χωρίζεται το σώμα στη μέση χωρίς να κόβονται ομάδες ή περιβάλλοντα, να ανάγεται σε ελάχιστο παράδειγμα, να καθαρίζονται τα βοηθητικά αρχεία και να αναζητείται το μήνυμα.

      Χρησιμοποιεί: 17. Συχνά σφάλματα, 4. Κενά, παράγραφοι και σχόλια, 8. Φάκελος και βοηθητικά αρχεία. Στηρίζεται σε: D (Το αρχείο καταγραφής), E (Ομάδες και εμβέλεια), G (Το πρώτο σφάλμα). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων.

    5. Προειδοποιήσεις. Οι προειδοποιήσεις δεν σταματούν τη μεταγλώττιση, αλλά ορισμένες απαιτούν ενέργεια: απροσδιόριστες παραπομπές, αιτήματα για νέα μεταγλώττιση, γραμμές που προεξέχουν και χαρακτήρες που λείπουν.

      Χρησιμοποιεί: 15. Περάσματα και latexmk, 16. Ανάγνωση ενός σφάλματος. Στηρίζεται σε: C (Unicode και γραμματοσειρές), D (Το αρχείο καταγραφής). Αποδεικνύεται στη διάλεξη: Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων.

Προς το κείμενο. Η αλυσίδα σταματά εκεί όπου το ελάχιστο έγγραφο δεν αρκεί πια: το ίδιο το κείμενο, με τις γλώσσες, τις γραφές, τις υποσημειώσεις και τα παραθέματά του, είναι το αντικείμενο της επόμενης ενότητας.