Περίληψη
Το μάθημα αυτό ανοίγει την τρίτη ενότητα του μαθήματος, που είναι αφιερωμένη στη δομή του εγγράφου. Εξηγεί σε τι χρησιμεύει η ενότητα: να περάσουμε από το καλά στοιχειοθετημένο κείμενο της προηγούμενης ενότητας σε ένα εκτενές έγγραφο με δική του αρχιτεκτονική, του οποίου τα μέρη αριθμούνται, καταγράφονται σε πίνακα περιεχομένων, παραπέμπουν το ένα στο άλλο και κατανέμονται σε πολλά αρχεία· παρουσιάζει τα πέντε μαθήματά της και το νήμα που τα ενώνει, από την κλάση του εγγράφου και τη σελίδα έως το δικό μας προοίμιο· προσδιορίζει τι θεωρείται γνωστό από τις προηγούμενες ενότητες· θυμίζει από πού προέρχονται οι μορφές των ακαδημαϊκών εγγράφων· διατυπώνει το πρόβλημα που λύνει η ενότητα, ότι δηλαδή ένα έγγραφο του οποίου οι παραπομπές και οι αριθμοί γράφονται με το χέρι αρχίζει να ψεύδεται μόλις αλλάξει· και δείχνει ότι η αρχιτεκτονική αυτή εξυπηρετεί εξίσου μια διατριβή φυσικής και μια διατριβή ιστορίας.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να περιγράφεται η σειρά των περιεχομένων της ενότητας και να εξηγείται τι προσφέρει κάθε μάθημα στο επόμενο.
- Να αναγνωρίζεται τι θεωρεί γνωστό η ενότητα από τις προηγούμενες και να επαναλαμβάνεται, αν χρειάζεται.
- Να εξηγείται, με ένα παράδειγμα, γιατί οι εσωτερικές παραπομπές δεν γράφονται με το χέρι.
- Να αναγνωρίζεται στα ακαδημαϊκά είδη διαφόρων επιστημονικών κλάδων η δομή που η ενότητα διδάσκει να στοιχειοθετείται.
Αρχική αξιολόγηση
Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Η αξιολόγηση αυτή είναι αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται, και μοναδικός σκοπός της είναι να προσανατολίσει τη μελέτη. Οι δύο πρώτες ερωτήσεις της επαναλαμβάνουν όσα η ενότητα θεωρεί γνωστά από τις προηγούμενες· οι δέκα επόμενες αφορούν, ανά δύο και με τη σειρά, τα πέντε μαθήματα της ενότητας. Όποιος δεν έχει στοιχειοθετήσει ποτέ εκτενές έγγραφο δεν πρέπει να περιμένει να τις απαντήσει σωστά: κάθε απάντηση, σωστή ή λανθασμένη, εξηγεί το ζήτημα και κατονομάζει το μάθημα που το πραγματεύεται. Οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης.
Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.
Ερώτηση 1Από προηγούμενες ενότητεςΜετά την πρώτη μεταγλώττιση ενός εγγράφου, μια παραπομπή που έγινε με
\refεμφανίζεται ως δύο ερωτηματικά, και το αρχείο καταγραφής ζητά νέα μεταγλώττιση. Τι συμβαίνει;Αυτό μπορεί να συμβεί, αλλά τότε η προειδοποίηση για απροσδιόριστη παραπομπή θα παρέμενε και μετά τη νέα μεταγλώττιση· εδώ το αρχείο καταγραφής ζητά ακριβώς ένα ακόμη πέρασμα.Οι\refκαι\labelανήκουν στον πυρήνα του LaTeX και δεν χρειάζονται πακέτο.Η διαγραφή του δεν προσφέρει τίποτα: το επόμενο πέρασμα θα το έγραφε ξανά, και η παραπομπή θα περίμενε ακόμη ένα.Η μηχανή διαβάζει την πηγή μία μόνο φορά· ό,τι σημειώνει στο.auxσε ένα πέρασμα το διαβάζει στην αρχή του επόμενου. Γι’ αυτό οι παραπομπές και ο πίνακας περιεχομένων χρειάζονται τουλάχιστον δύο.Επανάληψη: Μεταγλώττιση και διόρθωση σφαλμάτων
Ερώτηση 2Από προηγούμενες ενότητεςΈνα δοκίμιο σημειώνει τους τίτλους έργων με
\ergo{…}, που ορίζεται στο προοίμιο ως\newcommand{\ergo}[1]{\emph{#1}}, αντί να γράφει\textit{…}σε κάθε σημείο. Τι κερδίζει;Σήμερα το αποτέλεσμα είναι παρόμοιο· το κέρδος φαίνεται όταν αλλάζει ένας κανονισμός και πρέπει να διακρίνουμε τους τίτλους από τα υπόλοιπα πλάγια.Η ταχύτητα δεν αλλάζει αισθητά· το πλεονέκτημα αφορά τη συντήρηση, όχι την απόδοση.Τίποτα στον ορισμό δεν τους οδηγεί στον πίνακα περιεχομένων· καθορίζει μόνο την εμφάνισή τους.Η εντολή ονομάζει τη λειτουργία, τον τίτλο ενός έργου, και ο ορισμός της καθορίζει την εμφάνιση. Είναι η λογική σήμανση, και αυτή η ενότητα θα την κάνει μέθοδο με το δικό μας προοίμιο.Επανάληψη: Μορφοποίηση με νόημα
Ερώτηση 3Ένας φοιτητής γράφει τη διατριβή του με
\documentclass{article}και χωρίζει το κείμενο με\chapter{…}. Τι συμβαίνει κατά τη μεταγλώττιση;Η κλάση δεν μεταφράζει μια διαίρεση που δεν γνωρίζει: η εντολή δεν υπάρχει σε αυτήν.Οι διαιρέσεις εξαρτώνται από την κλάση· γι’ αυτό η επιλογή της κλάσης είναι η πρώτη απόφαση για τη δομή.Μια άγνωστη εντολή προκαλεί σφάλμα· η μηχανή δεν την αγνοεί σιωπηλά.Κάθε κλάση ορίζει τις δικές της διαιρέσεις: οιreportκαιbookέχουν\chapter· ηarticleαρχίζει από το\section. Μια διατριβή με κεφάλαια γράφεται με κλάση που τα διαθέτει.Επανάληψη: Κλάσεις εγγράφου και σελίδα
Ερώτηση 4Ένα πανεπιστήμιο απαιτεί περιθώρια 2,5 εκατοστών σε χαρτί A4. Ποιος είναι ο κατάλληλος τρόπος να οριστούν;
Ηa4paperεπιλέγει το μέγεθος του χαρτιού· τα περιθώρια τα αποφασίζει η κλάση σύμφωνα με τις δικές της αναλογίες, όχι σύμφωνα με τον κανονισμό του πανεπιστημίου.Αυτό δεν αλλάζει τα περιθώρια, αλλά μετατοπίζει το κείμενο, και το\hspaceστην αρχή μιας γραμμής που προέκυψε από αλλαγή γραμμής εξαφανίζεται· επιπλέον, θα ήταν οπτική σήμανση στο σώμα.Το μέγεθος των γραμμάτων δεν αλλάζει τα περιθώρια της σελίδας.Το geometry υπολογίζει από λίγες διαστάσεις όλες τις διαστάσεις της σελίδας, ώστε να δηλώνονται μία φορά και να συμφωνούν μεταξύ τους.Επανάληψη: Κλάσεις εγγράφου και σελίδα
Ερώτηση 5Σε ένα έγγραφο κλάσης
articleγράφεται\setcounter{tocdepth}{1}πριν από το\tableofcontents. Τι δείχνει ο πίνακας περιεχομένων;Ο αριθμός είναι μέγιστο βάθος, όχι μοναδικό επίπεδο: μπαίνουν τα επίπεδα έως το 1, δηλαδή οι ενότητες.Ο πίνακας περιεχομένων μένει κενός μόνο στην πρώτη μεταγλώττιση, εξαιτίας των περασμάτων· οtocdepthδεν τον αδειάζει.Την αρίθμηση τη ρυθμίζει άλλος μετρητής, οsecnumdepth· οtocdepthαποφασίζει μόνο τι μπαίνει στον πίνακα περιεχομένων.Οtocdepthορίζει το βαθύτερο επίπεδο που μπαίνει στον πίνακα περιεχομένων: στηνarticleη ενότητα είναι το επίπεδο 1 και η υποενότητα το 2. Οι υποενότητες εξακολουθούν να αριθμούνται στο κείμενο· απλώς εξαφανίζονται από τον πίνακα περιεχομένων.Ερώτηση 6Σε ένα έγγραφο κλάσης
article, μετά την εντολή\appendix, γράφονται δύο\section. Πώς αριθμούνται;Η\appendixυπάρχει ακριβώς για να αλλάζει την αρίθμηση· χωρίς αυτήν, τα παραρτήματα θα ήταν απλώς ακόμη μερικές ενότητες.Τα παραρτήματα έχουν αριθμό, με γράμματα, και μπαίνουν στον πίνακα περιεχομένων.Η αρίθμηση των παραρτημάτων στις βασικές κλάσεις χρησιμοποιεί κεφαλαία γράμματα.Η\appendixμηδενίζει την αρίθμηση των ενοτήτων και την αλλάζει σε κεφαλαία γράμματα· στιςreportκαιbookκάνει το ίδιο με τα κεφάλαια. Σε ελληνικό έγγραφο, το babel γράφει τα γράμματα αυτά ως ελληνικά αριθμητικά με κεραία (Αʹ, Βʹ).Ερώτηση 7Ένας συγγραφέας γράφει
\label{sec:methods}στη γραμμή πριν από το\section{Μέθοδοι}, που είναι η ενότητα 2. Ποιον αριθμό τυπώνει το\ref{sec:methods};Η γειτνίαση στην πηγή δεν αρκεί: μετράει η σειρά. Γραμμένη πριν, η ετικέτα δεν βλέπει τον αριθμό της ενότητας 2.Η ετικέτα υπάρχει και καταγράφεται· μετά το δεύτερο πέρασμα τυπώνει έναν αριθμό, αν και όχι αυτόν που θέλαμε.Δεν υπάρχει σφάλμα· η ετικέτα μπαίνει μετά τον τίτλο, ούτε μέσα ούτε πριν.Η\labelδεν γνωρίζει τι ακολουθεί: φυλάσσει τον τελευταίο αριθμό που αποδόθηκε πριν από αυτήν, εδώ της ενότητας 1. Γι’ αυτό γράφεται αμέσως μετά το\section{…}.Επανάληψη: Διασταυρούμενες παραπομπές
Ερώτηση 8Τι αλλάζει σε ένα έγγραφο όταν φορτώνεται το πακέτο hyperref;
Η αρίθμηση δεν αλλάζει· το hyperref τη μετατρέπει σε συνδέσμους.Τα περάσματα εξακολουθούν να χρειάζονται: οι σύνδεσμοι στηρίζονται στα ίδια δεδομένα του βοηθητικού αρχείου.Τα ονόματα αυτά τα αποφασίζει το babel, σύμφωνα με τη γλώσσα· το hyperref δεν τα αγγίζει.Το hyperref δεν αλλάζει ούτε τους αριθμούς ούτε το κείμενο: προσθέτει την πλοήγηση. Γι’ αυτό φορτώνεται κοντά στο τέλος του προοιμίου, μετά από σχεδόν όλα τα πακέτα των οποίων τη συμπεριφορά τροποποιεί.Επανάληψη: Διασταυρούμενες παραπομπές
Ερώτηση 9Στο κύριο έγγραφο μιας διατριβής, τι διακρίνει το
\include{chapter1}από το\input{chapter1};Διαφέρουν στην αλλαγή σελίδας, στα βοηθητικά αρχεία και στη δυνατότητα να μεταγλωττίζονται μόνο ορισμένα μέρη.Το\inputδέχεται οποιοδήποτε αρχείο, στο προοίμιο ή στο σώμα.Καμία από τις δύο δεν τροποποιεί τα αρχεία: και οι δύο τα διαβάζουν κατά τη μεταγλώττιση.Το\includeείναι σχεδιασμένο για κεφάλαια: ανοίγει σελίδα, κρατά δικό του βοηθητικό αρχείο για κάθε μέρος και επιτρέπει την επιλογή· το\inputχρησιμεύει για οποιοδήποτε τμήμα, ακόμη και μέσα σε μια παράγραφο ή στο προοίμιο.Επανάληψη: Μεγάλα έγγραφα
Ερώτηση 10Το προοίμιο μιας διατριβής περιέχει
\includeonly{chapter3}, και το σώμα συμπεριλαμβάνει τα πέντε κεφάλαια με\include. Τι παράγει η μεταγλώττιση, αν η διατριβή είχε ήδη μεταγλωττιστεί ολόκληρη;Το\includeonlyαποφασίζει ποια κεφάλαια στοιχειοθετούνται· τα υπόλοιπα δεν εμφανίζονται στο PDF.Αυτό θα συνέβαινε αν αφαιρούνταν τα υπόλοιπα\include· με το\includeonlyη αρίθμηση διατηρείται.Τα υπόλοιπα αρχεία παραμένουν στη θέση τους· απλώς δεν στοιχειοθετούνται.Για κάθε κεφάλαιο που αποκλείεται, το LaTeX διαβάζει το βοηθητικό αρχείο που άφησε η τελευταία του μεταγλώττιση, ώστε η αρίθμηση να παραμένει εκείνη του πλήρους εγγράφου.Επανάληψη: Μεγάλα έγγραφα
Ερώτηση 11Ένα προοίμιο περιέχει
\newcommand{\emph}[1]{\textbf{#1}}. Τι συμβαίνει;Αυτό θα έκανε η\renewcommand· η\newcommandαρνείται να επαναορίσει.Ένα όνομα δηλώνει μία μόνο εντολή· δύο με το ίδιο όνομα δεν μπορούν να συνυπάρχουν.Οι ορισμοί εκτελούνται στο προοίμιο, και ένας ορισμός που απορρίπτεται είναι σφάλμα.Η προστασία αποτρέπει την αθέλητη αντικατάσταση μιας εντολής του LaTeX ή ενός πακέτου. Αν θέλουμε πράγματι να την επαναορίσουμε, χρησιμοποιούμε την\renewcommand, γνωρίζοντας τι χάνουμε.Επανάληψη: Μακροεντολές και δικό μας προοίμιο
Ερώτηση 12Με
\newcommand{\megethos}[2]{#1~#2}στο προοίμιο, τι τυπώνει το\megethos{5}{km};Το#1είναι το πρώτο όρισμα που γράφεται, το 5, και έρχεται πρώτο στον ορισμό.Η tilde είναι δεσμευμένος χαρακτήρας: στον ορισμό λειτουργεί ως αδιάσπαστο διάστημα και δεν τυπώνεται.Η\newcommandδέχεται έως εννέα ορίσματα, αριθμημένα από#1έως#9.Το[2]δηλώνει δύο ορίσματα, και τα#1και#2τα δέχονται με τη σειρά: τον αριθμό και τη μονάδα, ενωμένα με περισπωμένη (tilde). Η εντολή ονομάζει τη λειτουργία και εγγυάται ότι η tilde δεν θα ξεχαστεί ποτέ.Επανάληψη: Μακροεντολές και δικό μας προοίμιο
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας