Μετάβαση στο περιεχόμενο
Topos Uranos

Γενικευμένα ολοκληρώματα: εισαγωγή

Περίληψη

Αυτό το μάθημα ανοίγει την πέμπτη ενότητα του κύκλου μαθημάτων, που είναι αφιερωμένη στα γενικευμένα ολοκληρώματα: τα ολοκληρώματα μιας συνάρτησης σε μη φραγμένο διάστημα ή μιας συνάρτησης μη φραγμένης κοντά σε ένα άκρο, που ορίζονται ως το όριο ολοκληρωμάτων Ρίμαν σε κλειστά και φραγμένα διαστήματα που πλησιάζουν το άκρο. Παρουσιάζει την πορεία της ενότητας, η οποία επαναλαμβάνει με τα ολοκληρώματα ό,τι έκανε με τα όρια η ενότητα για τις ακολουθίες: να κρίνουμε αν το όριο υπάρχει χωρίς να το υπολογίσουμε, με το κριτήριο του Κωσί, τη σύγκριση, την απόλυτη σύγκλιση και τα κριτήρια του Ντιρικλέ και του Άμπελ· να παραγωγίζουμε ένα ολοκλήρωμα ως προς μια παράμετρο· και να υπολογίζουμε με αυτά τα εργαλεία τρεις κλασικές τιμές, το ολοκλήρωμα της sin⁡xx\frac{\sin x}{x} στην ημιευθεία, το ολοκλήρωμα του Γκάους και τον τύπο του Στέρλινγκ. Ανασυνθέτει την ιστορία αυτών των ιδεών, από το άπειρο στερεό πεπερασμένου όγκου του Τοριτσέλι και την Αριθμητική των απείρων του Γουόλις, περνώντας από την παρεμβολή του παραγοντικού από τον Όιλερ, το 1729, και τον τύπο των Στέρλινγκ και Ντε Μουάβρ, το 1730, ως τον Γκάους, την Περίληψη των παραδόσεων του Κωσί του 1823, τον τύπο του Φρουλάνι του 1828 και το υπόμνημα του Ντιρικλέ του 1829· διατυπώνει το πρόβλημα που διατρέχει την ενότητα, να δοθεί ολοκλήρωμα σε μια μη φραγμένη συνάρτηση, και δείχνει με δύο συναρτήσεις που έχουν παράγουσα ότι το όριο που το ορίζει μπορεί να υπάρχει ή να μην υπάρχει. Κλείνει επισημαίνοντας τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, ιδίως τον παραλληλισμό της με τις αριθμητικές σειρές, και πού χρησιμοποιούνται τα γενικευμένα ολοκληρώματα σε άλλους κύκλους μαθημάτων του ιστότοπου και στην επιστήμη και την τεχνική.

Μαθησιακοί στόχοι

  1. Να περιγράφει την πορεία της ενότητας και να εξηγεί τι αποδεικνύει κάθε μάθημα και ποιο αποτέλεσμα του Λογισμού I ή των ενοτήτων που προηγήθηκαν χρησιμοποιεί.
  2. Να εξηγεί γιατί μια μη φραγμένη συνάρτηση, ή ένα μη φραγμένο διάστημα, μένουν έξω από το ολοκλήρωμα του Ρίμαν, και γιατί το γενικευμένο ολοκλήρωμα, που ορίζεται ως όριο, απαιτεί να κριθεί αν το όριο αυτό υπάρχει.
  3. Να τοποθετεί στο ιστορικό τους πλαίσιο τα αποτελέσματα της ενότητας, από τον Τοριτσέλι και τον Γουόλις ως τον Όιλερ, τον Στέρλινγκ, τον Κωσί, τον Φρουλάνι και τον Ντιρικλέ, και να διακρίνει τη σειρά με την οποία ανακαλύφθηκαν από τη σειρά με την οποία αποδεικνύονται.
  4. Να επισημαίνει τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, τον παραλληλισμό της με τις αριθμητικές σειρές, και πού εμφανίζονται τα γενικευμένα ολοκληρώματα σε άλλους κύκλους μαθημάτων και σε επιστημονικές και τεχνικές εφαρμογές.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Αυτή η αυτοαξιολόγηση δεν βαθμολογείται: χρησιμεύει για να ξέρουμε πού να σταθούμε. Οι τέσσερις πρώτες ερωτήσεις αφορούν, με τη σειρά, τα τέσσερα μαθήματα περιεχομένου της ενότητας, μία για το καθένα, και μετρούν μια δεξιότητα (να κριθεί με σύγκριση η σύγκλιση ενός ολοκληρώματος με δύο γενικευμένα άκρα, να αναγνωριστεί ένα υπό συνθήκη συγκλίνον ολοκλήρωμα, να παραγωγιστεί ένα ολοκλήρωμα ως προς μια παράμετρο, να αναχθεί ένα ολοκλήρωμα στη συνάρτηση γάμμα με μια αλλαγή μεταβλητής), όχι μια διατύπωση που απομνημονεύεται· οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης, με άλλα δεδομένα. Οι πέντε τελευταίες ελέγχουν όσα η ενότητα αυτή θεωρεί γνωστά από τον Λογισμό I και από τις ενότητες που προηγήθηκαν: τα ολοκληρώματα του Γουόλις, το θεμελιώδες θεώρημα του απειροστικού λογισμού, το κριτήριο του Κωσί για τις ακολουθίες, τον κανόνα του Λοπιτάλ και τα ισοδύναμα απειροστά.

Αρχική αξιολόγηση

Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.

  1. Ερώτηση 1Ποιο από αυτά τα γενικευμένα ολοκληρώματα συγκλίνει;

  2. Ερώτηση 2Τι μπορεί να εξασφαλιστεί για το ολοκλήρωμα ∫2∞cos⁡xln⁡x dx\int_2^{\infty} \frac{\cos x}{\ln x} \, \mathrm{d}x;

  3. Ερώτηση 3Έστω F(t)=∫01arctan⁡(tx) dxF(t) = \int_0^1 \arctan(t x) \, \mathrm{d}x για πραγματικό tt. Πόσο είναι το F′(1)F'(1);

  4. Ερώτηση 4Πόσο είναι το ∫0∞x e−x4 dx\int_0^{\infty} x \, e^{-x^4} \, \mathrm{d}x;

  5. Ερώτηση 5Από προηγούμενες ενότητεςΠόσο είναι το ∫0π2sin⁡6x dx\int_0^{\frac{\pi}{2}} \sin^6 x \, \mathrm{d}x;

  6. Ερώτηση 6Από προηγούμενες ενότητεςΈστω F(b)=∫1be−xx dxF(b) = \int_1^b \frac{e^{-x}}{x} \, \mathrm{d}x για b≥1b \geq 1. Τι μπορεί να εξασφαλιστεί για την FF στο [1,∞)\ico{1}{\infty};

  7. Ερώτηση 7Από προηγούμενες ενότητεςΠοια από αυτές τις ακολουθίες είναι ακολουθία Κωσί;

  8. Ερώτηση 8Από προηγούμενες ενότητεςΠοιο είναι το lim⁡x→0+x3ln⁡x\lim_{x \to 0^+} \sqrt[3]{x} \ln x;

  9. Ερώτηση 9Από προηγούμενες ενότητεςΠοιο είναι το lim⁡x→0(1−cos⁡x) (ex−1)x2tan⁡x\lim_{x \to 0} \frac{(1 - \cos x) \, (e^x - 1)}{x^2 \tan x};