Περίληψη
Αυτό το μάθημα ανοίγει τη δεύτερη ενότητα του κύκλου μαθημάτων, αφιερωμένη στις ακολουθίες: συναρτήσεις ορισμένες στους φυσικούς, των οποίων το όριο είναι το όριο στο άπειρο του Λογισμού I περιορισμένο σε αυτούς. Παρουσιάζει τη διαδρομή της ενότητας, θεμέλιο της οποίας είναι το αξίωμα πληρότητας των πραγματικών αριθμών, που ο Λογισμός I χρησιμοποίησε ήδη μέσω του supremum και που εδώ δείχνει τρεις άλλες όψεις: τη σύγκλιση των μονότονων και φραγμένων ακολουθιών, το θεώρημα Μπολτσάνο-Βάιερστρας και το κριτήριο του Κωσί, ισοδύναμες μεταξύ τους. Ανασυνθέτει την ιστορία αυτών των ιδεών, από την καθαρά αναλυτική απόδειξη του Μπολτσάνο το 1817 και τα Μαθήματα Ανάλυσης του Κωσί το 1821 έως τις κατασκευές των πραγματικών αριθμών από τον Ντέντεκιντ και τον Κάντορ το 1872, μαζί με το θεμελιώδες θεώρημα της άλγεβρας του ντ' Αλαμπέρ και του Αργκάν και την ομοιόμορφη συνέχεια του Χάινε· διατυπώνει το πρόβλημα που τη διατρέχει, να εξασφαλιστεί ότι ένα όριο υπάρχει χωρίς να είναι γνωστή η τιμή του, και δείχνει με ένα παράδειγμα ότι στους ρητούς αυτή η εγγύηση αποτυγχάνει. Κλείνει επισημαίνοντας τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων, ως προετοιμασία του ορισμένου ολοκληρώματος και των σειρών, και πού χρησιμοποιούνται οι ακολουθίες σε άλλους κύκλους μαθημάτων του ιστοτόπου και στην επιστήμη και την τεχνική.
Μαθησιακοί στόχοι
- Να περιγράφεις τη διαδρομή της ενότητας και να εξηγείς τι αποδεικνύει κάθε μάθημα και ποιο αποτέλεσμα του Λογισμού I ή της Άλγεβρας και γεωμετρίας χρησιμοποιεί.
- Να εξηγείς γιατί η ύπαρξη του ορίου μιας ακολουθίας εξαρτάται από τους αριθμούς στους οποίους εργαζόμαστε, και γιατί τα θεωρήματα ύπαρξης της ενότητας στηρίζονται στο αξίωμα πληρότητας.
- Να τοποθετείς στο ιστορικό τους πλαίσιο τα αποτελέσματα της ενότητας, από τον Μπολτσάνο και τον Κωσί έως τον Ντέντεκιντ, τον Κάντορ και τον Χάινε, και να διακρίνεις τη σειρά με την οποία ανακαλύφθηκαν από τη σειρά με την οποία αποδεικνύονται.
- Να επισημαίνεις τη θέση της ενότητας στον κύκλο μαθημάτων και πού υπεισέρχονται οι ακολουθίες σε άλλους κύκλους μαθημάτων και σε επιστημονικές και τεχνικές εφαρμογές.
Αρχική αξιολόγηση
Πριν διατρέξουμε την ενότητα, αξίζει να μετρήσουμε το σημείο εκκίνησης. Αυτή η αυτοαξιολόγηση δεν βαθμολογείται: χρησιμεύει για να ξέρουμε πού να σταθούμε. Οι πέντε πρώτες ερωτήσεις αφορούν, με τη σειρά, τα πέντε μαθήματα περιεχομένου της ενότητας, μία για το καθένα, και μετρούν μια δεξιότητα (τον υπολογισμό ενός ορίου, την απόφαση αν μια αναδρομική ακολουθία συγκλίνει, τη διάκριση του ανώτερου ορίου από το supremum, την πρόβλεψη του σφάλματος μιας επανάληψης, την αναγνώριση της ομοιόμορφης συνέχειας), όχι μια διατύπωση που απομνημονεύεται· οι ίδιες δεξιότητες μετρώνται ξανά στο τέλος, στο μάθημα της σύνθεσης, με άλλα δεδομένα. Οι έξι τελευταίες ελέγχουν όσα η ενότητα θεωρεί γνωστά από τον Λογισμό I και από την Άλγεβρα και γεωμετρία: την τριγωνική ανισότητα, το supremum ενός συνόλου, το άθροισμα μιας γεωμετρικής προόδου, τον ορισμό του ορίου στο άπειρο, την ανισότητα μέσης τιμής και τις ρίζες τάξης ενός μιγαδικού αριθμού.
Πριν ξεκινήσεις την ενότητα, μέτρησε το σημείο εκκίνησής σου. Είναι μια σύντομη αυτοαξιολόγηση: δεν βαθμολογείται και το αποτέλεσμα αποθηκεύεται μόνο στον περιηγητή σου.
Ερώτηση 1Ποιο είναι το όριο της ακολουθίας ;
Τα και αντιμετωπίστηκαν σαν να είχαν το ίδιο μέγεθος· ισχύει , και αυτός ο παράγοντας μένει στον παρονομαστή.Ο όρος ταλαντεύεται και δεν είναι φραγμένος, αλλά σε σύγκριση με το γίνεται αμελητέος: το πηλίκο τους είναι , που τείνει στο . Το ότι ένας προσθετέος ταλαντεύεται δεν εμποδίζει την ακολουθία να συγκλίνει.Υποτέθηκε ότι ο παρονομαστής, επειδή είναι μεγαλύτερος, κάνει το πηλίκο να τείνει στο μηδέν· ο αριθμητής και ο παρονομαστής αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό, εκείνον του , και το πηλίκο τείνει στο πηλίκο των συντελεστών αυτού του όρου.Αν διαιρέσουμε τον αριθμητή και τον παρονομαστή με , προκύπτει . Από το θεώρημα της γεωμετρικής προόδου, οι δύο δυνάμεις τείνουν στο , επειδή οι λόγοι τους έχουν απόλυτη τιμή μικρότερη από · το όριο του πηλίκου, που φέρνει από τον Λογισμό I το θεώρημα σύμφωνα με το οποίο τα θεωρήματα ορίων ισχύουν για τις ακολουθίες, είναι .Επανάληψη: Ακολουθίες και το όριό τους
Ερώτηση 2Η ακολουθία δίνεται από τις σχέσεις και . Τι μπορούμε να εξασφαλίσουμε γι' αυτήν;
Ο αριθμός δεν είναι σταθερό σημείο της , επειδή : εμφανίζεται όταν υψώνεται στο τετράγωνο η εξίσωση , η οποία απαιτεί . Επιπλέον, το όριο μιας ακολουθίας είναι μοναδικό.Μια αύξουσα ακολουθία μπορεί να είναι φραγμένη: αφού η είναι αύξουσα και , από τη σχέση έπεται ότι , και με επαγωγή όλοι οι όροι είναι μικρότεροι ή ίσοι του . Το πόρισμα των μη φραγμένων μονότονων ακολουθιών απαιτεί η ακολουθία να μην είναι φραγμένη.Οι όροι δεν σταματούν στο : ισχύει , που είναι μεγαλύτερο από . Το όριο μιας αναδρομικής ακολουθίας με συνεχή είναι σταθερό σημείο της , και το δεν είναι .Η συνάρτηση είναι συνεχής και αύξουσα στο , με τιμές στο , και . Από το πόρισμα των αναδρομικών ακολουθιών με αύξουσα συνάρτηση σε κλειστό διάστημα, η ακολουθία είναι μονότονη και συγκλίνει στο μικρότερο σταθερό σημείο της που είναι μεγαλύτερο ή ίσο του · ένα σταθερό σημείο ικανοποιεί τη σχέση , και η μόνη μη αρνητική ρίζα της είναι το .Επανάληψη: Μονότονες ακολουθίες και ο αριθμός e
Ερώτηση 3Ποιο είναι το ανώτερο και ποιο το κατώτερο όριο της ακολουθίας ;
Το ημίτονο δεν παίρνει την τιμή ούτε την σε κανένα πολλαπλάσιο του : οι τιμές του είναι μόνο έξι, που επαναλαμβάνονται, και η μεγαλύτερη είναι . Το ανώτερο όριο εξαρτάται από τους όρους της ακολουθίας, όχι από το σύνολο τιμών της συνάρτησης ημίτονο.Είναι το supremum και το infimum των όρων, που επιτυγχάνονται για και για . Το ανώτερο όριο είναι το όριο των supremum των ουρών, οι οποίες ξεχνούν τους πρώτους όρους: στην ουρά από το και μετά, ο παράγοντας είναι ήδη κοντά στο .Το ανώτερο και το κατώτερο όριο υπάρχουν για κάθε φραγμένη ακολουθία, είτε συγκλίνει είτε όχι· ακριβώς, μια φραγμένη ακολουθία συγκλίνει αν και μόνο αν αυτά συμπίπτουν, και εδώ δεν συμπίπτουν.Ανάλογα με το υπόλοιπο του στη διαίρεση με το , το ημίτονο παίρνει τις τιμές , , , , και , και ο παράγοντας τείνει στο . Κάθε συγκλίνουσα υπακολουθία έχει άπειρους όρους με το ίδιο υπόλοιπο, ώστε τα οριακά σημεία είναι τα , και · από το πόρισμα σύμφωνα με το οποίο το ανώτερο και το κατώτερο όριο είναι το μεγαλύτερο και το μικρότερο οριακό σημείο, προκύπτει το ζητούμενο.Επανάληψη: Υπακολουθίες, Μπολτσάνο-Βάιερστρας, ανώτερο και κατώτερο όριο
Ερώτηση 4Η συνάρτηση είναι συστολή στους πραγματικούς, με σταθερά , επειδή η παράγωγός της έχει απόλυτη τιμή το πολύ . Εφαρμόζεται επαναληπτικά η σχέση ξεκινώντας από . Ποιο είναι το μικρότερο για το οποίο το πρώτο φράγμα του σφάλματος στο θεώρημα σταθερού σημείου για συστολές εξασφαλίζει ότι , όπου είναι το σταθερό σημείο;
Παραλείφθηκε ο παράγοντας , που εδώ ισούται με : μαζί του, το φράγμα είναι , όχι . Αυτός ο παράγοντας συγκεντρώνει όλες τις επαναλήψεις που απομένουν ως το σταθερό σημείο.Παραλείφθηκε ο παράγοντας , το μήκος της πρώτης μετατόπισης, που μετρά από πού ξεκινά η επανάληψη.Το πρώτο φράγμα του θεωρήματος χρησιμοποιεί μόνο τα , και , που είναι γνωστά πριν από τις επαναλήψεις· το δεύτερο φράγμα είναι εκείνο που περιέχει την απόσταση του από το .Αφού , το φράγμα είναι , και η σχέση ισχύει για πρώτη φορά για , επειδή και .Επανάληψη: Ακολουθίες Κωσί
Ερώτηση 5Ποια από αυτές τις συναρτήσεις είναι ομοιόμορφα συνεχής στο δοσμένο σύνολο;
Τα σημεία και πλησιάζουν μεταξύ τους, αλλά οι εικόνες τους απέχουν · από τον χαρακτηρισμό της ομοιόμορφης συνέχειας μέσω ακολουθιών, δεν είναι. Η συνέχεια σε κάθε σημείο δεν αρκεί.Το ότι είναι φραγμένη δεν αρκεί. Τα σημεία και πλησιάζουν μεταξύ τους, επειδή η διαφορά τους είναι , και οι εικόνες τους, και , απέχουν · από τον χαρακτηρισμό της ομοιόμορφης συνέχειας μέσω ακολουθιών, δεν είναι.Τα σημεία και πλησιάζουν μεταξύ τους, αλλά οι εικόνες τους διαφέρουν πάντα κατά · από τον χαρακτηρισμό της ομοιόμορφης συνέχειας μέσω ακολουθιών, δεν είναι.Με την τιμή στο και την τιμή της στο , η συνάρτηση επεκτείνεται σε συνεχή συνάρτηση στο · στο , από το θεώρημα του γινομένου μιας φραγμένης συνάρτησης επί μια άλλη που τείνει στο μηδέν. Από το θεώρημα Χάινε-Κάντορ, η επέκταση είναι ομοιόμορφα συνεχής στο , και από τον ορισμό, και στο , όπου συμπίπτει με τη συνάρτηση.Ερώτηση 6Από προηγούμενες ενότητεςΑν και , τι μπορούμε να εξασφαλίσουμε για την ποσότητα ;
Θα ίσχυε αν τα και βρίσκονταν στην ίδια πλευρά του · με και έχουμε .Πολλαπλασιάστηκαν τα φράγματα, αλλά οι αποστάσεις προστίθενται: η τριγωνική ανισότητα φράσσει την απόσταση του από το με το άθροισμα των αποστάσεών τους από το .Ακόμη και σε διαφορετικές πλευρές, καθένα απέχει από το λιγότερο από , και η τριγωνική ανισότητα, στη μορφή , δίνει ένα φράγμα.Από την τριγωνική ανισότητα, . Είναι το επιχείρημα με το οποίο αποδεικνύεται ότι κάθε συγκλίνουσα ακολουθία είναι ακολουθία Κωσί.Επανάληψη: Η πραγματική ευθεία: διάταξη, διαστήματα και απόλυτη τιμή
Ερώτηση 7Από προηγούμενες ενότητεςΈστω το σύνολο των αριθμών , με φυσικό. Τι μπορούμε να πούμε για το supremum του;
Κανένα στοιχείο δεν ισούται με : η ισότητα θα απαιτούσε . Το supremum μπορεί να μην ανήκει στο σύνολο· όταν ανήκει, είναι το μέγιστό του.Τα στοιχεία αυξάνονται με το , ώστε το πρώτο είναι το μικρότερο: το είναι το ελάχιστο του , όχι το supremum του.Το αξίωμα πληρότητας εξασφαλίζει το supremum κάθε μη κενού και άνω φραγμένου συνόλου, και το είναι τέτοιο· αυτό που του λείπει είναι το μέγιστο.Κάθε στοιχείο είναι , μικρότερο από , ώστε το είναι άνω φράγμα. Κανένα μικρότερο δεν είναι: αν , από το λήμμα της αρχιμήδειας ιδιότητας υπάρχει φυσικός μεγαλύτερος από , και τότε . Επομένως, το είναι το μικρότερο από τα άνω φράγματα, και κανένα στοιχείο δεν το φτάνει.Επανάληψη: Σύνολα αριθμών: από τους φυσικούς στους μιγαδικούς
Ερώτηση 8Από προηγούμενες ενότητεςΑν και είναι φυσικοί, πόσο ισούται το άθροισμα ;
Το άθροισμα έχει όρους, και όταν πολλαπλασιαστεί με επιβιώνουν ο πρώτος και η δύναμη που ακολουθεί την τελευταία: μένει , όχι .Είναι το άθροισμα : λείπει ο πολλαπλασιασμός με τον πρώτο όρο, .Το πρόσημο είναι αντεστραμμένο: αν , θα έδινε αρνητικό αριθμό ως άθροισμα θετικών όρων. Όταν το άθροισμα πολλαπλασιαστεί με , ο όρος που μένει με θετικό πρόσημο είναι ο πρώτος, .Είναι το άθροισμα των πρώτων όρων της γεωμετρικής προόδου με πρώτο όρο και λόγο : από την πρόταση του αθροίσματος γεωμετρικής προόδου, ισούται με . Αν , είναι μικρότερο από , ένα φράγμα που επανεμφανίζεται στις συστολικές ακολουθίες.Επανάληψη: Αθροίσματα, πρόοδοι και επαγωγή
Ερώτηση 9Από προηγούμενες ενότητεςΕίναι γνωστό ότι . Για , ποιος είναι ο μικρότερος αριθμός τέτοιος ώστε για κάθε ;
Η σχέση διαβάστηκε σαν να ήταν : αυτό το κάνει, αλλά δεν είναι το μικρότερο.Στην αφαίρεση γράφτηκε · η διαφορά είναι , όχι .Ο ορισμός απαιτεί την ανισότητα μόνο για τα του πεδίου ορισμού που είναι μεγαλύτερα από , και με το σημείο μένει έξω.Για , η διαφορά είναι , και η ανισότητα ισοδυναμεί με . Με η ανισότητα ισχύει για κάθε · με μικρότερο , το σημείο δεν την ικανοποιεί, επειδή δίνει την ισότητα.Επανάληψη: Όρια όταν η μεταβλητή τείνει στο άπειρο
Ερώτηση 10Από προηγούμενες ενότητεςΠοια από αυτές τις ανισότητες ισχύει για όλους τους πραγματικούς και ;
Αποτυγχάνει για και : , που είναι μεγαλύτερο από . Η σταθερά πρέπει να φράσσει την παράγωγο σε όλο το διάστημα, και στο η παράγωγος ισούται με .Η παράγωγος της εκθετικής συνάρτησης δεν είναι φραγμένη στην ευθεία· για και το αριστερό μέλος ισούται με , που είναι μεγαλύτερο από .Η τόξο εφαπτομένης δεν διατηρεί τις διαφορές: για και , το αριστερό μέλος ισούται με , και το δεξί, , που είναι μικρότερο από .Η παράγωγος της τόξου εφαπτομένης είναι , με απόλυτη τιμή το πολύ σε όλη την ευθεία· το πόρισμα της ανισότητας μέσης τιμής, με , δίνει την ανισότητα.Επανάληψη: Θεωρήματα των Φερμά, Ρολ, Λαγκράνζ και Κωσί
Ερώτηση 11Από προηγούμενες ενότητεςΠοιος από αυτούς τους μιγαδικούς αριθμούς ικανοποιεί τη σχέση ;
Ο κύβος του είναι : το όρισμα , τριπλασιασμένο, δίνει , όχι .Το όρισμά του είναι · τριπλασιασμένο δίνει , και ο κύβος του ισούται με , όχι με .Ο αριθμός ικανοποιεί την εξίσωση, αλλά δεν είναι ο μόνος: το έχει τρεις κυβικές ρίζες, το και τους , με μέτρο και ορίσματα , και .Το μέτρο του είναι και το όρισμά του · από τον τύπο του Ντε Μουάβρ, ο κύβος του έχει μέτρο και όρισμα , δηλαδή ισούται με .
Φόρτωση του περιεχομένου…
Ολοκληρώθηκε
Συνδεθείτε για να αποθηκεύσετε την πρόοδό σας