Operationes cum Numeris Naturalibus et Relationes Ordinis
Summarium:
In hac lectione numeros naturales et eorum operationes fundamentales altius perscrutabimur, ex incunabulis et proprietatibus additionis, multiplicationis atque potentiationis ex axiomatibus Peano derivatis. Investigabimus proprietates praecipuas ut commutativitatem, associativitatem, distributivitatem ac regulas simplificationis et inversionis. Inductionem mathematicam adhibebimus ad theoremas et proprietates demonstrandas. Praeterea relationem ordinis inter numeros naturales explorabimus, legem trichotomiae et proprietates transitivitatis ac monotoniae complectentem, cum exercitiis practicis ad hos conceptos applicandos. Postremo operationes inversas (subtractio et divisio) tractabimus et potentiationem numerorum naturalium eiusque proprietates explorabimus.
OBJECTIVA DISCENDI:
Post hanc lectionem discipulus poterit:
- Intellegere originem et proprietates operationum fundamentalium numerorum naturalium.
- Applicare proprietates operationum cum numeris naturalibus, ut commutativitatem, associativitatem, distributivitatem atque regulas simplificationis et operationis inversae.
- Adhibere inductionem mathematicam ad demonstrationem proprietatum et theoremata simplicia.
- Analyzare proprietates ordinis in numeris naturalibus, ut legem trichotomiae et proprietates transitivitatis et monotoniae.
INDEX CONTENTORUM:
Origo Operationum Fundamentalium Numerorum Naturalium
Ordo ab Operationibus Numerorum Naturalium Inductus
Operationes Inversae: Subtractio et Divisio Numerorum Naturalium
Potentiae Numerorum Naturalium
Problemata Proposita et Soluta
Quamvis operationes cum numeris naturalibus notae sint, necesse est hoc scientiam modis paulo magis mathematicis recensere. Propter hoc revisionem faciemus operationum additionis, multiplicationis et potentiationis numerorum naturalium earumque proprietatum.
Origo Operationum Fundamentalium Numerorum Naturalium
Operatio Additionis
Germen operationis additionis recensuimus in lectione de Numeris Naturalibus et Axiomatibus Peano, quia successor naturalis etiam sic exhiberi potest:
S(n) = n+1
Cum diximus 2=S(1), 3=S(2), 4=S(3), \cdots et sic porro, tunc summam interpretari possumus ut applicationem iteratam operationis successionis.
n+1 =S(n),
n+2 =S(S(n)),
n+3 =S(S(S(n))),
\vdots
Et generatim:
n+m = \underbrace{S(S(\cdots S(}_{m\;veces} n)\cdots))
Proprietates Additionis
Si a,b,c\in\mathbb{N}, tunc ex hoc consequi possumus proprietates additionis quas omnes novimus:
| Commutativitas a+b=b+a |
| Associativitas a+b+c=(a+b)+c=a+(b+c) |
| Simplificatio a+b=a+c \leftrightarrow b=c |
Omnes hae proprietates per inductionem demonstrari possunt sed hoc laborem praetermittemus. Attamen te hortor ut id coneris tamquam modum exercendi technicam inductionis.
Operatio Multiplicationis
Simili modo, productus numerorum naturalium tamquam applicatio successiva additionis definitur. Habemus igitur
n\cdot m = \underbrace{n+ n+ \cdots + n}_{m\;veces}
Proprietates Multiplicationis
Et similiter proprietates eius elici possunt
| Commutativitas ab=ba |
| Associativitas abc=(ab)c=a(bc) |
| Simplificatio ab=ac \leftrightarrow b=c |
Et praeterea, ex definitione multiplicationis fit ut “1” numerorum naturalium proprium obtineat quod eum in unitatem convertat:
| Unitas 1a=a=a1 |
Suma y Producto Combinados
Cum operationes additionis et multiplicationis combinantur, proprietatem distributionis additionis respectu multiplicationis obtinetur
| Distributivitas a(b+c)=ab+ac |
Ordo ab Operationibus Numerorum Naturalium Inductus
Ex operibus additionis et multiplicationis quae recensuimus inducitur in numeris naturalibus relatio ordinis per sequentes definitiones:
| a minor est quam b a\lt b := (\exists k \in \mathbb{N}) (a + k = b) |
| a maior est quam b a\gt b := (\exists k \in \mathbb{N}) (a = b + k) |
Proprietates Ordinis in Numeris Naturalibus
Lex Trichotomiae
Ex hoc sequitur quod una et sola ex tribus sequentibus condicionibus accidere potest:
- a\lt b
- a = b
- a\gt b
Si accideret, exempli gratia, a non esse minorem quam b, tunc una ex duabus contingere deberet: vel a=b, vel a\gt b, id est maior sive aequalis, quod scribitur: a\geq b.. Eodem modo scribitur a\leq b. cum minor sive aequalis est.
Proprietas Transitivitatis
Si a,b et c numeri naturales quilibet sunt, tunc valet:
[(a\lt b) \wedge (b\lt c)] \rightarrow (a\lt c)
Et similiter:
[(a\gt b) \wedge (b\gt c)] \rightarrow (a\gt c)
Proprietas Monotoniae
Exstat proprietas monotoniae tam pro additione quam pro multiplicatione, quae est:
| Monotonia Additionis (a\lt b) \leftrightarrow (a+c \lt b+c) (a\gt b) \leftrightarrow (a+c \gt b+c) |
| Monotonia Multiplicationis (a\lt b) \leftrightarrow (a c \lt b c) (a\gt b) \leftrightarrow (a c \gt b c) |
Operationes Inversae: Subtractio et Divisio Numerorum Naturalium
Subtractio Numerorum Naturalium
Si a,b,c\in\mathbb{N}, dicimus differentiam inter a et b (hoc ordine), scriptam a-b, definiri per relationem
a-b=c \leftrightarrow a= b+c
Ut videre licet, talis relatio vera erit solum si a\gt b, quia nullus c\in \mathbb{N} est quo hac relatione satisfieri possit, si a\leq b.
Per definitionem subtractionis habemus notam regulam de “quod ad unam partem aequationis additur, ad alteram transire potest subtractum, et vice versa”.
Divisio Numerorum Naturalium
Si a,b,c\in\mathbb{N}, dicimus quod divisio inter a et b (hoc ordine), scripta a/b, definiri per relationem
a/b=c \leftrightarrow a= bc
Ex definitione divisionis habemus regulam, “quod ad unam partem aequationis multiplicatur, ad alteram transire potest dividendo, et converso”.
Sicut, ut subtractio a - b exsistat, requiritur ut a\gt b, sic etiam ut divisio a/b exsistat, necesse est a “divisibilis” esse per b. Hoc ita repraesentamus scribendo
a divisibilis est per b \; :=a|b \; := \; (\exists k \in \mathbb{N})(a = kb)
Potentiae Numerorum Naturalium
Cum numeris naturalibus potentiae definiri possunt. Elevare naturalem b, quem basim appellamus, ad alium naturalem n, quem exponentem dicimus, significat n vicibus b multiplicare. Ita
b^n = \underbrace{bb\cdots b}_{n\;veces}
Si a,b,n,m\in\mathbb{N}, per inductionem (duplicem) demonstrare possumus sequentes proprietates:
- \displaystyle b^nb^m=b^{n+m}
- \displaystyle \frac{b^n}{b^m} = b^{n-m}, dum n\lt m
- \displaystyle (ab)^n=a^nb^n
- \displaystyle \left(\frac{a}{b}\right)^n = \frac{a^n}{b^n}
- \displaystyle (b^n)^m=b^{nm}
Problemata Proposita et Soluta
- Omnes proprietates quae hic ostensae sunt per inductionem mathematicam (simplicem sive duplicem) demonstrari possunt, sed eas non evolvi quia demonstratio resultans nimis longa est pro talibus resultatibus intuitive. Tamen, qui has lectiones sequitur, conari potest tales demonstrationes facere ut exercitium. [Propositum tantum]
- Num idem est b^{n^m} (quod definitur ut b^{(n^m)}) ac (b^n)^m? [Solutio]
- Proprietatibus visis utendo, aequationes has verificare:
a) (a+b)(c+d) = ac+ad+bc+bd [Solutio]
b) (a+b)(c-d) = ac-ad+bc-bd,; si c\gt d [Solutio]
c)(a-b)(c-d) = ac-ad-bc+bd,; si a\gt b, c\gt d [Solutio] - Demonstrandum est
a) (a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2 [Solutio]
b) (a-b)^2 = a^2 - 2ab + b^2; si c\gt d [Solutio]
c) (a+b)(a-b) = a^2-b^2; si c\gt d [Solutio]
d) (a+b)^3 = a^3 + 3a^2b+3ab^2+b^3 [Solutio]
e) (a-b)^3 = a^3 - 3a^2b+3ab^2-b^3; si c\gt d [Solutio] - Pro inductione completa haec proprietates probare:
a) 1+2+3+4+\cdots+n = \displaystyle \frac{n(n+1)}{2} [Solutio]
b) 1^2+2^2+3^2+4^2+\cdots+n^2 = \displaystyle \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} [Solutio]
c) 1^3+2^3+3^3+4^3+\cdots+n^3 = \displaystyle \frac{n^2(n+1)^2}{4} [Solutio]
